Jaguar - wielki kot Ameryk

inne nazwy: jaguar amerykański

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ssaki
• Rząd: Drapieżne
• Rodzina: Kotowate
• Gatunek: Jaguar(Panthera onca)

Występowanie

Jaguar zamieszkuje obie Ameryki, od Arizony i Nowego Meksyku na północnej części jego zasięgu po Brazylię i północną Argentynę. Jednak mimo szerokiego występowania, jaguar został wytępiony z niektórych rejonów min. wymarł w Urugwaju i Salwador, a znaczne terytoria Meksyku, Stanów Zjednoczonych, Brazylii, Hondurasu, Nikaragua, Kolumbii i Boliwii, cechują się duża dysproporcją występowania jaguara. Najwięcej jaguarów za siedlisko życia wybiera gęste lasy liściaste i deszczowe, choć spotykany jest także na terenach bagnistych, sezonowo zalewanych, otwartych lasach liściastych, terenach trawiastych w Meksyku i USA, pampasach w Argentynie, niegdyś zamieszkiwał także lasy dębowe USA. Na swoje siedlisko często wybiera tereny w sąsiedztwie zbiorników wodnych, dlatego często spotykany w lasach podmokłych, bagnach i zaroślach w pobliżu rzek. Unika lasów górskich powyżej 2700 metrów n.p.m. np. w Andach i wzgórzach centralnego Meksyku. Niegdyś zasięg jaguarów sięgał o wiele dalej na północ w Ameryce Północnej po stan Missouri.

Ogólny opis 

Jaguar to duży przedstawiciel rodziny kotowatych. Największy kot obu Ameryk oraz największy ssak mięsożerny Ameryki Południowej. Może osiągać 75 cm wysokości w kłębie oraz 1,2-1,9 metrów długości ciała przy wadze do 160 kg(lecz zwykle 60-100 kg). Ogon mierzy przeciętnie 40-70 cm. U jaguara widoczna jest zmienność w ubarwieniu i wielkości w zależności od zamieszkiwanego terenu(badania wskazują że im bardziej na południe, tym jaguary są większe i ciemniej ubarwione). Futro lamparta jest zwykle żółtobrązowe w czarne cętki i rozety, choć nierzadko zdarzają się osobniki o czerwonobrązowym futrze, lub całkowicie czarnym. Cętki zwykle występują w okolicach głowy, brzucha i łap, na grzbiecie i po bokach zaś występują rozetki. Dolna część brzucha jest zwykle biała. Głowa jaguara jest szeroka i masywna, z silnymi szczękami, których ścisk jet najsilniejszy wśród ssaków zaraz po hienie cętkowanej(910 kg). Kończyny są krótkie i przysadziste, przystosowane do leśnego środowiska życia. Jaguar na pierwszy rzut oka, przypomina afrykańskiego lamparta. U jaguarów występuje zjawisko melanizmu i albinizmu.

Dymorfizm płciowy   

Samce są zwykle o 10-20% większe od samic.

Populacja i zagrożenia 

Jaguar jest klasyfikowany jako gatunek o podwyższonym ryzyku na wyginięcie. Głównym zagrożeniem dla jaguara jest fragmentacja jego środowiska życia, głównie z tego powodu wymarł z wielu rejonów dawnego występowania. Obecnie jaguar zamieszkuje ok. 46 % swojego historycznego zasięgu. Poważnym zagrożeniem jest także kłusownictwo. Polowania na jaguara były popularne, aż do lat 70(XX wieku), kiedy kampanie mające na celu ochronę zwierząt, doprowadziły do zakazu handlu jaguarami i częściami ich ciał. Nadal jednak na czarnym rynku można nabyć futro z jaguara, ich łapy oraz zęby. Jaguar jest także tępiony przez farmerów, gdyż znane są doniesienia o ataku tego kota na bydło domowe. W wielu krajach, gdzie jaguary występują utworzono parki narodowe oraz rezerwaty.

Pożywienie 

Mięsożerca. Poluje przede wszystkim na duże zwierzęta roślinożerne min. jelenie, tapiry i pekari, lecz poluje także na żółwie(także morskie), kajmany, duże i małe ptaki, węże(np. anakonda), kapibary, ryby, płazy, gryzonie, leniwce, małpy, pancerniki, lisy, psy i paki. Na wolności odnotowano zjadanie korzeni malpigowca Banisteriopsis caapi, które działają halucynogennie i odurzająco. Jaguary czasami polują na bydło domowe i konie.

Zachowanie

Jaguar prowadzi samotniczy tryb życia. Najczęściej aktywny po zmroku, kiedy wyrusza na łowy. Jaguary są zwierzętami terytorialnymi. Terytorium samicy najczęściej mierzy 25-40 km*2 i czasami nakłada się z terytoriami innych samic. Obszar łowiecki samców jest niemal dwa razy większy i zależny od częstości występowania potencjalnych ofiar, często także pokrywa się z terytoriami kilku samic. Jaguary oznaczają swoje terytoria moczem oraz pazurami, często także wydają z siebie głośne odgłosy, chrząkania i pomruki. Na polowania wyrusza zwykle po zmroku. Zazwyczaj poluje z zasadzki, rzadko ściga swoją ofiarę. Zwykle ukryty w gąszczu rzuca się na zwierzynę, łapiąc ją silnymi łapami, przegryzając jej kark, lub dusząc ją. Często także przegryza czaszkę swoimi kłami, uszkadzając śmiertelnie mózg. Polując na dorosłe kajmany rzuca się na ich grzbiet i rozrywa kręgi szyjne, unieruchamiając go. Jaguar jest znanym amatorem żółwi słodkowodnych i słonowodnych. Najczęściej roztrzaskuje ich skorupę jednym machnięciem łapą oraz wyciąga wnętrzności. W przypadku dużych żółwi np. słonowodnych gnieżdżących się na plaży, atakuje ich głowę, najczęściej odgryzając ją. W przypadku koni istnieją doniesienia o wskakiwaniu jaguara na grzbiet konia oraz przytrzymywaniu jedną łapą jego pyska, a drugą karku, powodując skręcenie go. Mówi się także iż jaguary wyrobiły sobie technikę polowania na konie uwięzione parami, zabija on jednego konia oraz zawleka, wraz z żywym do dogodnego miejsca, gdzie później zabija drugiego. Jaguary bardzo rzadko jedzą na miejscu zabicia zwierzyny, najczęściej przenoszą ją w zaciszne miejsce, gdzie mogą zjeść w spokoju. Czasami ukrywają kawałki mięsa, lub całą zwierzynę na drzewach. Często podczas podtopień zanosi upolowane zwierzę(nawet wielkości krowy), na drzewo. Po udanym polowaniu zwykle odpoczywa w zacisznym miejscu, jaskini lub gęstwinie. Często także pływa, zwłaszcza w upalne dni. Często obserwuje się bawiące się dorosłe jaguary w wodzie. Jaguary są niezwykle trudne z obserwacji, gdyż zwykle unikają ludzi oraz prowadzą dosyć skryty tryb życia. Czasami przemieszczają się w obrębie swojego terytorium, głównie w celu znalezienia odpowiedniejszego żerowiska. Bardzo rzadko, w przeciwieństwie do innych dużych katów, atakuje człowieka.

Rozród

Zdolność rozrodcza u jaguarów przypada przez cały rok, zwłaszcza przy obfitości pokarmu. Ruja samicy trwa przeciętnie 6-17 dni, podczas której samica oznacza moczem swoją gotowość do kopulacji oraz wydaje z siebie głośne odgłosy, przyciągające samców. Czasami samica przyciąga dwoje potencjalnych zalotników, co kończy się utarczką i zwycięstwem silniejszego. Samica kopuluje zwykle z jednym, dominującym samcem(choć czasami dopuszcza drugiego partnera), po czym odgania go. Po ciąży trwającej 91-105 dni, samica rodzi od 1 do 4 kociąt, zwykle 2. Samica nie toleruje obecności samców przy młodych, gdyż te często mordują małe kocięta. Młode rodzą się głuche, ślepe i ważą od 700-900 gramów. Po 13 dniach otwierają oczy. Zwykle do 6 miesięcy nie opuszczają lęgowiska, którym jest zwykle jama. Po minięciu tego okresu zwykle ruszają wraz z matką na polowania, a po upływie 2 roku życia wyruszają w celu znalezienia swojego rewiru. Młode samce zwykle nie posiadają terytorium i przechodzą z terytoriów jednych samców na drugie, aż do zdobycia własnego. Samice osiągają dojrzałość płciową po upływie 2 lat, samce zwykle 3-4 lat.

Naturalni wrogowie

Brak. Jedynie młode kocięta mogą paść ofiarą dużych węży(np. anakondy), kajmana czarnego lub innego jaguara.

Długość życia  

Jest jednym z najdłużej żyjących kotów. Na wolności 10-12 lat, w niewoli ponad 20 lat.

Znaczenie dla człowieka 

Niegdyś w mitologiach Azteków i Majów, jaguar był symbolem dzikości i siły, dlatego uważany był za zwierzę święte. Jednak po odkryciu Ameryki i ekspansji białego człowieka, jaguar stał się zwierzyną łowną. Polowano na niego głównie ze względu na cenne i piękne futro, oraz jego części ciała, którym przypisywano magiczną moc. Obecnie w większości krajów obowiązuje zakaz zabijania jaguarów. Jaguary są także tępione ze względu na zabijanie zwierząt domowych. Rzadko atakuje ludzi, zwykle w obronie własnej, lub kiedy zwierzę jest chore lub stare. Czasami hodowany w ogrodach zoologicznych, choć w niewoli jego rozmnażanie jest dosyć kłopotliwe.

Ciekawostki 

• Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Panthera w obu Amerykach oraz trzecim największym kotem, zaraz po tygrysie i lwie. 
• Przypomina nieco lamparta, lecz jego głowa jest bardziej okrągła, krótsza, a kończyny krótkie.
• Terytorium samca może obejmować nawet 500 km*2
• Indianie zamieszkujący amazońską dżunglę, często uważają iż jaguar łowi ryby ogonem. Wiąże się to z tym iż kot polujący na rybę, często macha ogonem i uderza nim o tafle wody.
• Najczęściej wyróżnia się 3 podgatunki jaguara(Panthera onca onca, Panthera onca hernandesii, Panthera onca palustris), choć niektórzy mówią o 9, lub 8 podgatunkach.
• Zbadano że przy współwystępowaniu jaguara i pumy(drugiego dużego kota Ameryki), ta druga osiąga nieco mniejsze rozmiary niż przeciętnie oraz za zdobycz wybiera głównie małe zwierzęta.
• Analizy mitochondrialne DNA wskazują iż pierwsze jaguary pojawiały się między 510, a 280 tysiącem lat temu.
• Lampart i Jaguar posiadali wspólnego przodka ok. 2 milionów lat temu żyjącego w Azji. Kot przedostał się do Nowego Świata przez Pomost Beringa i zasiedlił Amerykę.
• Słowo "jaguar" można tłumaczyć z języka portugalskiego jako "bestię". Natomiast epitet gatunkowy "onca" , podobnie jak u irbisa(Panthera uncia) jako "ryś".
• Czasami Panthera gombaszoegensis wymarły kotowaty żyjący 1.5 milionów lat temu, uważany jest za podgatunek jaguara i nazywany jaguarem europejskim.  
• Najbliższym krewnym jaguara jest obecnie lampart(Panthera pardus). Do rodzaju Panthera obecnie zaliczanych jest 5 gatunków współcześnie żyjących min. lew(Panthera leo), tygrys(Panthera tigris), lampart(Panthera pardus), pantera śnieżna(Panthera uncia) oraz jaguar, wraz z 8 wymarłymi gatunkami min. Panthera blytheae, jaguar europejski*(Panthera gombaszoegensis), Panthera palaeosinensis, pantera Owen'a*(Panthera pardoides), chiński lew jaskiniowy*(Panthera youngi), tygrys Longdan*(Panthera zdanskyi), lew amerykański(Panthera atrox) i lew jaskiniowy(Panthera spelaea).
• Poza irbisem, jaguar może krzyżować się z innymi przedstawicielami rodzaju Panthera tworząc jagliona, jaguatigera, jaguparda, liguara, tiguara i leguara.
• Podczas wyprawy niejakiego Marca van Roosmalena(brazylijskiego prymatologa) do amazońskiej dżungli, dokonał on kilku niezwykłych odkryć. Odnalazł karłowatą wersję manata, któremu później zasugerował nazwę Trichechus bernhardi i opisał duży gatunek pekari Pecari maximus, który został odkryty w 2004 roku. Na opisanie czeka jeszcze kilka gatunków małp min. z rodzaju Ateles. Miejscowe plemienia mówią także o karłowatym tapirze oraz czarnym jaguarze o białym gardle, który ponoć stanowi osobny gatunek.     

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Jaguar

-https://es.wikipedia.org/wiki/Panthera_onca

-http://www.iucnredlist.org/details/15953/0

-http://animaldiversity.org/accounts/Panthera_onca/

-http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/jaguar/

Bakeneko - nadprzyrodzony kot

Pierwsze podania

Według japońskiego folkloru i legend bakeneko to kot, który po spełnieniu danych warunków, zyskuje cechy przypisywane ludziom oraz magiczne zdolności. Najczęściej kot zostaje bakeneko po osiągnięciu danego wieku(zwykle 12-13 lat), kiedy ogon osiągnie niespotykaną długość lub zwierzę zostanie zabite. Bakeneko zyskiwał po przemianie zdolność mowy, chodu na dwóch kończynach, talent do zmiennokształtności, a także inne magiczne zdolności. Często przyjmował także formę ducha strasząc na posesji na której niegdyś mieszkał. W Japonii istnieje legenda o kobiecie, która z rozpaczy za stratą swojego syna, popełniła samobójstwo. Mieszkający z nią kot zlizał krew kobiety, stając się bakeneko, który uchronił rodzinę Nabeshima.

Wygląd 

Bakeneko przypominał zwykłego kota, czasami z podwójnym ogonem(choć ta cecha częściej przypisywana jest nekomatą). Najczęściej poruszał się na dwóch kończynach, posiadał zdolność mowy, a czasami odziewał się w ludzkie ubrania. Bekeneko często przyjmował postać ludzi, dzięki zdolnością do zmiennokształtności. Istnieją opowieści o kotach, które zabijały swoich właścicieli i przejmowały ich wygląd, a także ich tutejsze życie. W japońskim folklorze występują także:

• Nekomata-zazwyczaj kot, który osiągną 10 rok życia i rozdzielił się jego ogon. Zyskiwał wtedy cechy podobne do bakeneko, zdolność mowy, chodzenia na dwóch łapach oraz zdolności magiczne, z tą różnicą iż magia nekomaty była bardziej ponura, zdolna do kontroli umarłych. Istniał pogląd iż koty źle traktowane stają się nekomatą i za pomocą zmarłych krewnych jego byłego właściciela, dręczy go. Czasami spotyka się pogląd iż nekomata skakając przez zwłoki umarłego, wskrzesza go.
  
  

W środkach masowego przekazu

Bakeneko czasami używany jest w japońskich powieściach, filmach i anime. W serii mangi i anime Naruto bakeneko można porównać do dwuogoniastej bestii Matatabi zapieczętowanej w ninja Yugito Nii, a także pochodzącego z anime kota Nekomate, od którego główni bohaterowi musieli zdobyć odcisk łapy. W mandze i anime InuYasha Kirara był bakeneko, także pokemon Espeon i digimon Bastemon przypominały bakeneko.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Bakeneko

-https://en.wikipedia.org/wiki/Bakeneko

Cypryjski hipopotam karłowaty - karłowata wersja olbrzyma

inne nazwy: cypryjski hipopotam pigmejski*

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ssaki
• Rząd: Parzystokopytne
• Rodzina: Hipopotamowate
• Gatunek: Hippopotamus minor

Występowanie

Zamieszkiwał endemicznie Cypr w pobliżu dużych zbiorników wodnych. Najwięcej szczątków tego zwierzęcia odnaleziono w Aetokremnos.

Ogólny opis

Hipopotam karłowaty mierzył przeciętnie 75 cm wysokości i 120 cm długości ciała, przy wadze około 200 kg. Jest najmniejszym znanym hipopotamem zamieszkującym wyspy. Prawdopodobnie wyglądem nie odstawał zbytnio od hipopotama nilowego i był do niego bardzo podobny.

Dymorfizm płciowy

Samce były większe od samic.

Pożywienie 

Głównie trawy oraz rośliny wodne oraz prawdopodobnie jak w przypadku hipopotama nilowego, także inne rośliny przy niedostatku pożywienia. Przyjmowanie potencjalnego pożywienia pochodzenia zwierzęcego(jak u hipopotama nilowego), nie jest zbadane.

Zachowanie 

Słabo poznane. Prawdopodobni jak hipopotamy nilowe nie był zwierzętami społecznymi, choć gromadziły się w zbiornikach w grupy i stada. Samce był terytorialne i zaciekle broniły swojego terytorium przed innymi konkurentami. Samice posiadały swoje małe terytorium jedynie w wodzie. Komunikowały się za pomocą dźwięków min. chrząkania i ryków.

Rozród

brak danych. Prawdopodobnie nie odbiegało zbytnio od zachowań rozrodczych widywanych u hipopotama nilowego. 

Naturalni wrogowie

Poza człowiekiem, brak.

Długość życia 

Możliwe iż podobnie jak jego lądowy kuzyn ok. 40-50 lat.

Przyczyny wymarcia

Nieznane. Cypryjski hipopotam karłowaty wymarł między 11, a 8 tysiącem lat temu. Prawdopodobnie na wygaśnięcie gatunku mogła wpłynąć ekspansja człowieka na wyspy. Wymarł w tym samym okresie co Cypryjski słoń karłowaty(Palaeoloxodon cypriotes). Potencjalną przyczyną wymarcia mogły być także zmiany środowiskowe wraz z ocieplaniem się klimatu. 

Ciekawostki 

• Hipopotamy w niewyjaśniony sposób dotarły na wyspę 100-250 tysięcy lat temu, a w wyniku braku konkurencji, drapieżników i niedużych zapasów pożywienia skarłowaciały.
• W 2007 roku odnaleziono jaskinię w pobliżu Ayia Napa pełną kości karłowatych hipopotamów(wydobyto ok. 100 szkieletów zwierząt). Kości datowane są na 11-9 tysięcy lat, czyli okres na który przyjmuje się iż gatunek wygasł. Przypuszcza się iż zwierzęta mogły zostać uwięzione w naturalnej pułapce, zostać zmyte do niej wraz z falą powodziową, lub jaskinia mogła być spiżarnią dla naszych przodków.
• Obecnie najbliższym krewnym cypryjskiego hipopotama karłowatego jest hipopotam nilowy (Hippopotamus amphibius), a nie jak się sądzi hipopotam karłowaty(Choeropsis liberiensis).
• Poza cypryjskim hipopotamem karłowatym, istniało także kilka innych wyspiarskich hipopotamów min. kreteński hipopotam karłowaty*(Hippopotamus creutzburgi), hipopotam maltański*(Hippopotamus melitensis), hipopotam sycylijski*(Hippopotamus pentlandi) oraz 3 gatunki hipopotamów madagaskarskich(Hippopotamus laloumena, Hippopotamus lemerlei, Hippopotamus madagascariensis). Większość z nich wymarła w plejstocenie, jedynie hipopotamy madagaskarskie mogły przetrwać do wczesnego holocenu, a  Hippopotamus lemerlei wymarł prawdopodobnie 1000 lat temu.
• Na wyspie Cypr poza hipopotamem występowała także karłowata wersja słonia, cypryjski słoń karłowaty(Palaeoloxodon cypriotes), wymarły 11 tysięcy lat temu. Najbliżej spokrewniony z słoniem indyjskim(Elephas maximus). Inne karłowate słonie występowały także na wyspach Sardynia(1 karłowaty mamut), Sycylii i Malcie(4 gatunki), Krecie(1 karłowaty mamut i 2 palaeoloxodonty), nieopisany gatunek z wyspy Cyclades, 2 gatunki słoni z wyspy Rodos i Tilos, karłowate wersje mamutów kolumbijskich z Wysp Normandzkich oraz mamutów włochaty z Wyspy Św. Pawła i Wyspy Wrangla oraz dwa stegodonty z Wyspy Sulawesi i Flores na której występował również karłowaty gatunek człowieka Homo floresiensis. 
• Do rodzaju Hippopotamus zaliczany jest jeden gatunek obecnie żyjący hipopotam nilowy oraz 11-14 wymarłych. 

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Cyprus_dwarf_hippopotamus

-http://prehistoric-fauna.com/Phanourios-minor

Owiraptor - rzekomy złodziej jaj

inne nazwy: oviraptor

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Zauropsydy
• Rząd: Dinozaury gadziomiedniczne
• Rodzina: Owiraptory
• Gatunek: Owiraptor (Oviraptor philoceratops)

Występowanie

Owiraptory zamieszkiwały tereny pustynne na terenie dzisiejszej Mongolii oraz prawdopodobnie Chin. Żyły ok. 75 milionów lat temu w późnej kredzie.

Ogólny opis

Owiraptor jest najbardziej znanym dinozaurem ptakopodobnym, choć ostatecznie w 2007 roku uznano go za dinozaura nieptasiego. Był dwunożny. Owiraptor posiadał mocny dziób z jednym mocnym zębem w szczęce górnej. Kończyny górne był długie oraz zakończone trzema ostrymi szponami, a dolne dobrze umięśnione i przystosowane do szybkiego biegu. Wielce prawdopodobne że ciało było pokryte piórami, podobnie jak pokrewnych gatunków z rodzaju Citipati. Szyja owiraptora była stosunkowo długa. Ogon był prawdopodobnie dosyć długi oraz mógł posiadać zalążki sterówek, jak u pokrewnych teropodów z rodzaju Nomingia. Owiraptor posiadał także kostny grzebień na czaszce, lecz stan w jakim odnaleziono szczątki tego gatunku, wykluczają określenie kształtu i wielkości grzebienia. Osiągał prawdopodobnie wysokość ok. 120 cm i długość od ogona po dziób ok. 2 m.

Dymorfizm płciowy

Brak danych.

Pożywienie

Pierwotnie uważano iż owiraptory żywiły się głównie jajami innych dinozaurów. Teoria o jajożerności owego dinozaura wzięła się o tego iż pierwszą skamieniałość, zmiażdżoną czaszkę znaleziono przy rzekomym gnieździe z jajami protoceratopsa. Sądzono iż owiraptor został zabity przez broniąca gniazda matkę. W późniejszym toku badań okazało się iż jaja nie należały do protoceratopsa, a samego owiraptora.

Dziś sądzi się iż owiraptor był wszystkożerny, żywił się bezkręgowcami, mięczakami, małymi kręgowcami oraz roślinami. Świadczą o tym występowanie u pokrewnych gatunków w okolicach i skamieniałych gniazd czaszek małych troodonów i jaszczurek oraz gastrolitów(kamieni połykanych w celu ułatwienia trawienia pokarmu roślinnego).

Zachowanie

Prawdopodobnie prowadził samotny tryb życia lub żył w małych grupach. Biegał bardzo szybko, dzięki długim kończyną dolnym. Prawdopodobnie był stałocieplny dzięki okrywie ciała z piór. Mocny dziób mógł z łatwością przebijać skorupy małż, które występowały w tym samym okresie co owiraptor.

Rozród 

Zachowania rozrodcze dinozaurów jak i innych wymarłych gadów są wielką tajemnicą. Znaleziono jedno skamieniałe gniazdo owiraptora z 15 jajami. Prawdopodobnie opiekował się jajami jak i pisklętami.

Naturalni wrogowie

Większe, mięsożerne dinozaury i krokodyle.

Długość życia

Brak danych.

Przyczyny wymarcia

Owiraptor jak i większość dromeozaurów, wyginęły pod koniec kredy podczas masowego wymierania kredowego, spowodowanego zmianami klimatycznymi.

Ciekawostki

• Owiraptor znany jest jedynie z jednej zmiażdżonej czaszki i skamieniałego gniazda z 15 jajami.
• Został odkryty przez ekipę paleontologów paleontolog Roy Chapman Andrews oraz opisany przez amerykańskiego paleontologa Henry'ego Fairfield'a Osborn'a w 1924 roku.
• H.F. Osborn po opisaniu gatunku jako "złodzieja jaj" oświadczył iż nie musi mieć racji, a bliskość szczątków owiraptora z gniazdem rzekomego protoceratopsa mogła być przypadkowa. W 1990 roku po odkryciu gniazd Citipati ogłoszono iż znalezione jaja przy szczątkach owiraptora należały do samego owiraptora, a on sam prawdopodobnie zmarł przy pilnowaniu ich.
• W 1999 roku znaleziono skamieniałego owiraptorozaura z rodzaju Citipati wysiadującego jaja. Pierwotnie myślano iż to owiraptor, jednak badania przeprowadzone w 2001 roku udowodniły iż zwierzę należy do nowego rodzaju teropoda nazwanego Citipati.
• Obecnie rodzaj Oviraptor jest monotypowy z jedynym reprezentantem Oviraptor philoceratops. Jednak bliskich krewnych owiraptora można szukać wśród rodzaju Citipati, Nemegtomaia i Rynchenia.   

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Owiraptor

-http://www.ucmp.berkeley.edu/diapsids/saurischia/oviraptoridae.html

-http://www.ucmp.berkeley.edu/diapsids/saurischia/oviraptoridae.html

-http://a-dinosaur-a-day.com/post/116134039445/oviraptor-philoceratops

Heptakodium chińskie - rzadki na wolności, popularny w uprawie

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Szczeciowce
• Rodzina: Przewiertniowate
• Gatunek: Heptakodium chińskie(Heptacodium miconioides)

Występowanie

Dziko rośnie w zimozielonych lasach i obrzeżach leśnych w centralnych Chinach. Dzika populacja znana jedynie z dziewięciu stanowisk w prowincjach Anhui, Hubei, Zhejiang.

Ogólny opis

Heptakodium jest wysokim krzewem, lub niskim drzewem dorastającym od 4 do 8 metrów wysokości. Kora jest cienka, łuszcząca się o jasnobrązowym zabarwieniu. Korona posiada zwykle nieregularny kształt. Ciemnozielone liście są wąskie(5-6 cm) i długie(8-10 cm) z zaostrzonym wierzchołkiem. Po obu stronach liścia obok nerwu głównego biegną dwa równoległe nerwy, co jest cechą charakterystyczną rośliny.

Rozmnażanie

Kwiaty pojawiają się zwykle późną jesienią(wrzesień). Pojedynczy kwiat jest biały, czteropłatkowy, drobny(średnica 13 mm) i silnie pachnący umieszczony w zwykle gęstych wiechach na końcach pędów. Wewnątrz wiechy kwiaty zebrane są w okółki, zwykle po 7. Po przekwitnięciu pojawiają się owoce w formie torebki z czerwonymi działkami kielicha, przypominające nieco kwiaty.

Zagrożenia 

Gatunek klasyfikowany jako narażony na wyginięcie, z powodu swojego wąskiego zakresu występowania. Poważnym zagrożeniem dla tej rośliny są nielegalne ścinki drzew, co z małą populacją tej rośliny może przyczynić się do wymarcia jej na wolności. Prawdopodobnie drzewo wymarło w zachodniej granicy swojego występowania w Xingshan w prowincji Hubei. W uprawie dosyć popularna.

Długość życia

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Jest średnio popularną rośliną ozdobną na całym świecie, głównie w klimacie umiarkowanym. Obecnie wszystkie rośliny w uprawie pochodzą od jednej sadzonki znalezionej przez chińsko-amerykańską wyprawę w 1981 roku. Pożądana roślina w pszczelarstwie ze względu na późny okres kwitnięcia. W Polsce mało popularna, głównie w arboretum.

Warunki uprawy

Roślina dosyć mało wymagająca. Lubi stanowiska słoneczne o glebie niezbyt wilgotnej i przepuszczalnej. Szybko rośnie i rozgałęzia się. Mrozoodporna.

Ciekawostki

• Drzewo zostało odkryte przez Ernesta Wilsona w 1907 roku w środkowych Chinach(Hubei) podczas zbierania danych o nieodkrytych roślinach.
• Roślina w uprawie jest dosyć młoda, gdyż uprawiana dopiero od 1981 roku, kiedy badacze chińsko-amerykańscy zebrali jedną sadzonkę drzewka. Drzewo szybko zadomowiło się w warunkach uprawnych i obecnie dosyć popularne.
• Angielska nazwa rośliny "Seven Sons plant" odnosi się do kwiatów, które są zebrane zwykle po 7 w okółkach.
• Jest monotypowym przedstawicielem rodzaju Heptacodium i obecnie nie posiada bliskich krewnych.
• Nazwa łacińska miconioides nawiązuje do rodzaju roślin Miconia z którym sądzono iż heptakodium jest spokrewnione.

Heptakodium chińskie w mojej kolekcji

Bibliografia:

-http://www.encyklopediadrzew.pl/encyklopedia.php?r=1205

-https://en.wikipedia.org/wiki/Heptacodium_miconioides

-https://kielkowski-szkolka.pl/produkt/heptakodium-chinskie-heptacodium-miconioides--19

Modraszek arion - motyl kitarzysty. Pod opieką mrówek

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Modraszkowate
• Gatunek: Modraszek arion (Phengaris arion)

Występowanie

Modraszek arion jest gatunkiem palearktycznym zamieszkujący Europe i Azję. Zakres jego występowania obejmuje północną Hiszpanie przez Francję, Holandię, Włochy, Grecję, południową Skandynawie, Irak, Iran, Turcję, niemal całą Rosję, aż po zachodnią Syberię, Kaukaz, Armenię, Ałtaj, północno-zachodni Kazachstan, Syczuan, China, aż po Japonię, lecz jego populacja jest silnie pofragmentowana w niektórych rejonach. Wymarły w Wielkiej Brytanii. Motyla można spotkać przede wszystkim na terenach otwartych porośniętych miejscowo krzakami, na pogórzach, murawach kserotermicznych, głównie o wystawie południowej, polanach, przydrożach, lasostepach i skrajach borów sosnowych o napiaskowych murawach.

Ogólny opis

Arion jest niewielkim motylem o rozpiętości skrzydeł od 35-40 mm. Wierzchnia strona skrzydła zwykle dosyć zmienna. Skrzydła są jasnoniebieskie, zazwyczaj z czarnymi plamami na przednich skrzydłach oraz czarną obwódką na obu parach skrzydeł. Na skrzydła tylnych mogą występować niewielkie czarne plamy. Czasami plamy i obwódka na skrzydłach są mniej widoczne w zależności od danej populacji lub rozmieszczenia geograficznego. Na brzegach skrzydeł są umiejscowione białe włoski. Spodnia część skrzydła jest zwykle szaroniebieska z czarnymi plamami i zwykle cechuje się mniejszą zmiennością. Nieco podobny do modraszka telejusa.

Dymorfizm płciowy  

Słabo zaznaczony. Samce posiadają zwykle mniej rozbudowany rysunek na skrzydłach, choć tu także występuje duża zmienność.

Populacja i zagrożenia

Modraszek arion jest klasyfikowany jako gatunek o podwyższonym ryzyku na wyginięcie. Często jego populację są silnie pofragmentowane, głównie ze względu na zmiany środowiskowe. Silne nawożenie łąk jest poważnym zagrożeniem, gdyż zmienia się ich szata roślinna, a rośliny żywicielskie modraszka ariona zostają wyparte. Także stosowanie chemicznych środków ochrony roślin przyczynia się do zmniejszenia populacji. Mniejszy, lecz także istotny wpływ ma kolekcjonerstwo. Obecnie modraszek arion jest objęty ochroną gatunkową na mocy konwencji berneńskiej.

Pożywienie 

Gąsienica: macierzanka zwyczajna, macierzanka piaskowa, lebiodka pospolita, a po przeniesieniu do mrowiska jaja i larwy mrówek.
Dorosły motyl: nektar głównie z kwiatów macierzanki i wyki. Głównie odwiedza kwiaty koloru różowego i fioletowego, nigdy żółtego.

Zachowanie

Dorosłe osobniki pojawiają się zwykle na przełomie czerwca i lipca(w Polsce). Zwykle latają niską, przysiadając na fioletowych, lub różowych kwiatach w celu zebrania nektaru, rozkładając przy tym swoje skrzydła. Modraszek arion bardzo rzadko tworzy większe grupy i zwykle obserwuje się go pojedynczo. Jest bardzo płochliwy i trudny w obserwowaniu, zaniepokojony szybko i zwinnie odlatuje. Najgorętsze pory dnia spędza w ukryciu, najchętniej wśród gałęzi jałowca lub sosny, gdzie także nocuje. Samce poza żerowaniem, patrolują teren w poszukiwaniu potencjalnych partnerek.

Rozród  

Samica po udanych zalotach składa pojedynczo jaja na młodych i nierozwiniętych kwiatostanach rośliny żywicielskiej. W razie kiedy samica składa jaja w większej grupce, może dojść do kanibalizmu gąsienic. Gąsienica wylęga się po kilku dniach i od razu zabiera się za posilanie się rośliną. Gąsienice są zwykle koloru jasnoróżowego, dlatego trudno je wypatrzyć na kwiatostanie. Larwa zostaje na roślinie przez 2-3 tygodnie, w ciągu których przechodzi 3 linienia, choć przyrost ciała jest niewielki. Przy czwartym linieniu mierzy przeciętnie 5 mm, wtedy też opuszcza ona roślinę żywicielską przeważnie spadając na podłoże. W ciągu doby musi ją znaleźć mrówka robotnica. Robotnica zazwyczaj drażni czułkami gąsienica, a  ta w odpowiedzi wydziela kropelkę płynu z gruczołu nektarowego, która jest zlizywana przez mrówkę. Robotnica w końcu przenosi larwę do gniazda, gdzie ta nie wydziela już słodkiego płynu, lecz zjada larwy i jajka mrówek. Gąsienica w gnieździe mocno jaśnieje. Larwa przebywa w gnieździe ponad 10 miesięcy, w ciągu których zjada ponad 200 larw mrówek, aż w końcu przepoczwarza się(poczwarka jest pomarańczowo-beżowa) i po 3 tygodniach zmienia w osobnika dorosłego.

Naturalni wrogowie

Gąsienice dzięki swojemu skutecznemu kamuflażowi często ochraniają się przed losem pożywienia, choć są zagrożone przed atakami ze strony gąsieniczników, niektórych muchówek i innych owadów parazytoidów(owad pasożytujący na innym organizmie, w ostateczności zabijający żywiciela). Dorosłe osobniki są narażone na ataki owadożernych ptaków, ssaków, pająków, modliszek, łowików, ważek, pluskwiaków itp.

Długość życia 

Cały cykl motyla trwa przeważnie 1 rok. 11-12 miesięcy w stadium larwalnym i ok. 2 miesiące jako osobnik dorosły.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie ma większego znaczenia dla człowieka. Gąsienica żeruje na roślinach dzikich, dlatego nie jest uważany za szkodnika. Motyle dorosłe łowione w celach kolekcjonerskich.

Ciekawostki  

• Mrówkami gospodarzami są głównie: wścieklica Sabuleta(Myrmica sabuleti), wścieklica uszatka(Myrmica scabrinodis), wścieklica Schencka(Myrmica schencki), wścieklica marszczysta(Myrmica rugulosa), Myrmica hellenica, a lokalnie wścieklica płatkorożna(Myrmica lobicornis) i Myrmica lonae.
• Wyróżnia się 5 podgatunków modraszka ariona(Maculinea arion arion, Maculinea arion delphinatus, Maculinea arion zara Jachontov, Maculinea arion buholzeri i Maculinea arion Inferna).
• Modraszek arion wymarł w Wielkiej Brytanii, dlatego obecnie prowadzone są próby reintrodukcji motyla.
• Arion był mitycznym poetą i kitarzystą greckim.
• W języku angielskim jest nazywany modraszkiem niebieskim.
• Niegdyś modraszek arion był klasyfikowany do rodzaju Maculinea, który obecnie jest obejmowany przez rodzaj Phengaris.
• Modraszek arion najchętniej przysiaduje na roślinach kwitnących na czerwono lub fioletowoniebiesko.
• Myrmekofil, czyli organizm, który współżyje z mrówkami i termitami, stale lub tymczasowo. Zazwyczaj łączy ich symbioza, lub pasożytnictwo.  
• Do rodzaju Phengaris zaliczanych jest obecnie 12 gatunków, lecz nadal prowadzone są badania w celu zakwalifikowania niektórych gatunków modraszków. Do rodzaju Phengaris zalicza się modraszka ariona, modraszka alkona(Phengaris alcon), modraszka nausitous(Phengaris nausithous), modraszka telejus(Phengaris teleius), Phengaris daitozana, Phengaris albida, Phengaris atroguttata, Phengaris kurentzovi, Phengaris arionides, Phengaris takamukui, Phengaris cyanecula i odkryty w 2010 roku Phengaris xiushani.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Modraszek_arion

-http://www.iucnredlist.org/details/12659/0

-http://www.lepidoptera.eu/show.php?ID=138

-Marcin Sielezniew i Izabela Dziekańska, Motyle dzienne, Wydawca: Multico (Oficyna Wydawnicza Multico).

Antymora - głębinowy bębniarz

inne nazwy: mora pacyficzna, antymora niebieska*, dorsz fioletowy*, morszczuk niebieski*

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Promieniopłetwe
• Rząd: Dorszokształtne
• Rodzina: Morowate
• Gatunek: Antymora(Antimora rostrata)

Występowanie

Antymora spotykana jest we wszystkich oceanach świata wyjątkiem północnego Pacyfiku na północ od 10*N. Jest rybą głębinową żyjącą na głębokościach od 350 do 3000 m p.p.m, lecz zwykle spotykana na głębokościach 1300-2500 m p.p.m.

Ogólny opis

Antymora jest średniej wielkości rybą mierzącą od 40 do 75 cm długości ciała. Pysk jest spiczasty, płaski, nieco szerszy nad oczami z dużymi okrągłymi oczami. W pysku znajduje się rząd, niewielkich i wąskich zębów. Ciało jest silnie wydłużone. Wąska płetwa grzbietom jest podzielona na dwie części. Pierwsza krótka posiada jedynie 4-7 promieni, a pierwszy promień jest znacznie dłuższy od kolejnych, część druga płetwy jest znacznie dłuższa rozciągająca się przez prawie całe ciało ryby. Płetwa ogonowa posiada charakterystyczne wcięcie, dzięki czemu wygląda ona jak dwie oddzielne płetwy. Ryba jest zwykle kolory niebiesko-czarnego, niebiesko-popielatego lub niebiesko-brązowego, czasami spotykane są osobniki z dominującym, głębokim fioletem lub czernią. Pęcherz pławny ryby składa się z dwóch par worków, wypełnionych białą, gąbczastą masą, umieszczonych z tyłu czaszki mory.

Dymorfizm płciowy 

Samce posiadają rozciągnięte mięśnie po bokach wypełnione powietrzem z pęcherza pławnego, dzięki czemu może wydawać z siebie głośne, bębniące dźwięki, prawdopodobnie w celu zwabienia samic.

Populacja i zagrożenia

Antymora nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Nie podjęto padań w celu ocenienia populacji tej ryby, choć nie wydaje się ona zagrożona. Rzadko poławiana, głównie w celach naukowych.

Pożywienie 

Głównie skorupiaki, kałamarnice i inne bezkręgowce.

Zachowanie

Biologia ryby jest słabo poznana. Antymora jest rybą żyjącą na ogół samotnie, lub w małych grupach. Spekuluje się iż jest rybą wędrowną, gdyż naukowcy badający populacje na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych zauważyli iż ryby te rozmnażają się w bardziej oddalonych na północ terenach. Pływa bardzo szybko porównywalnie z pstrągiem tęczowym niem więcej z prędkością 40 cm na sekundę.

Rozród 

Zachowania rozrodcze słabo poznane. Wiadomo iż samce wydobywają z siebie głośne i bębniące dźwięki, służące prawdopodobnie w celu zwabienia samicy. Badania nad złowionymi samicami świadczą o tym iż mogą one znieść ponad 1 milion ikry.

Naturalni wrogowie

Duże ryby, rekiny, ssaki morskie itp.

Długość życia 

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Ryba jest poławiana w celach badawczych. Nie posiada znaczenia gospodarczego.

Ciekawostki

• W niektórych rejonach jest dominującą rybą głębinową.
• Pęcherz pławny antymory służy przede wszystkim do wyrównywania ciśnienia, działając podobnie jak bariera dyfuzyjna, dlatego ryba może pływać na dużych głębokościach. 
• Na podstawie złowionych antymor badano potencjalne wystąpienie rtęci w wodach głębinowych. Na podstawie osobników złowionych w 1880 roku i współczesnych badaniach na rybie, zauważono iż ilość rtęci w organizmach jest podobna, tak więc występująca tam rtęć jest wynikiem zjawisk naturalnych, a nie jak sądzono zanieczyszczenia przemysłowym wód.
• Antymora jest bardzo słabo poznanym gatunkiem.
• Antymora została opisana w 1878 roku przez Albrecht'a Günther'a brytyjskiego zoologa.
• Antymora jest przedstawicielem rodzaju  Antimora obecnie reprezentowanego przez 2 gatunki, antymore i more drobną*(Antimora microlepis).

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Antymora

-https://en.wikipedia.org/wiki/Blue_antimora

-http://fishbase.org/summary/Antimora-rostrata.html

-http://species-identification.org/species.php?species_group=fnam&id=1457