piątek, 7 lutego 2014

Klon wytworny - klon z Chin

  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Mydleńcowce
  • Rodzaj: Mydleńcowate
  • Gatunek: Klon wytworny(Acer elegantulum)

Występowanie

Naturalnie występuje w Chinach, głównie w prowincjach Fujian, południu Anhui, Guangxi, Guizhou, Hunan, Jiangxi i Zhejiang. Zasiedla głównie górskie lasy, zwłaszcza te położone w dolinach na wysokości 200-1400 m n.p.m.

Ogólny opis

Drzewo dorasta do 15 metrów wysokości. Pokrój jest zwykle owalny. Kora na pniu jest ciemnobrązowa, natomiast na gałęziach zielona. Liście są 5-7 klapowane, drobno ząbkowane o wydłużonych i ostro zakończonych klapach. Liście zwykle mierzą 7-16 cm długości i 5-13 szerokości. Owłosienie występuje jedynie na kątkach nerwowych. Młode i opadające liście są zwykle koloru czerwonego, natomiast liście dojrzałe zielone. Ogonek długości 3-6 cm, brak owłosienia. Podobny do Acer pubinerve (od którego różni się brakiem owłosienia na nerwach i ogonku) oraz klona chińskiego(Acer sinense)(którego liście są ciemniejsze, ogonek liściowy smuklejszy, a owoce mniejsze).

Rozmnażanie 

Kwitnie zwykle na początku maja. Kwiat jest wiechowaty o długości 2-3 cm. Posiada 5 działkowych kielichów o kolorze jasnozielonym. W kwiatach znajduje się 8 pręcików. Owoce zwykle dojrzewają we wrześniu i są to nagie skrzydlaki o długości 8-10 mm o jasnożółtym kolorze. Rozmnażany także przez podział oraz szczepienia. Nasiona kiełkują na wiosnę. Kiełkująca sadzonka najczęściej posiada różową barwę.

Zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Nie podjęto badań w celu określenia populacji dzikich klonów wytwornych. Prawdopodobnie gatunek niezagrożony. Drzewo uprawiane.

Długość życia 

Prawdopodobnie jak większość klonów 100-200 lat.

Znaczenie dla człowieka

Drzewo spotykane w uprawie, choć w Europie dosyć rzadko. Cenny surowiec drzewny w Chinach. Ekstrakt alkoholowy z liści klona wytwornego ma właściwości przeciwutleniające.

Warunki uprawy

Roślina w miarę mrozoodporna.  Najlepiej rośnie na glebie żyznej, kwaśnej, przepuszczalnej i wilgotnej. Lubi stanowiska słoneczne, choć dobrze znosi półcień.

Ciekawostki

  • Ekologia gatunku w naturalnym środowisku jest dość słabo poznana.
  • Młode liście tego klona są często przysmakiem jeleniowatych.
  • Wraz z podobnym gatunkiem Acer pubinerve, często stanowią problem w systematyce, ze względu na duże podobieństwo. Niekiedy klasyfikowane jako jeden gatunek.
  • Do Polski pierwszy klon wytworny został sprowadzony do arboretum w Rogowie w 1982 roku. Obecnie stanowi dosyć rzadki obiekt w uprawie, choć dobrze znosi mróz.
  • Rodzaj Acer(klony) liczy 100-150 gatunków drzew. W systematyce klony najczęściej dzieli się na serie. Seria Sinensia do której klasyfikowany jest klon wytworny, liczy 9 gatunków min. klona Cambella(Acer campbellii), klona Olivera(Acer oliverianum), Acer calcaratum, Acer chapaense, Acer craibianum, Acer erianthum, Acer osmastonii i Acer tonkinense. 
Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Klon_wytworny
-https://en.wikipedia.org/wiki/Acer_elegantulum
-http://debiany.pl/drzewa/klon/klon_wytworny.html

Limnopilos naiyanetri - mikrokrab

inne nazwy: mikrokrab*, microcrab*, krab pajęczy*,  tajski mikrokrab*
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Pancerzowce
  • Rząd: Dziesięcionogi
  • Rodzina: Hymenosomatidae
  • Gatunek: Limnopilos naiyanetri

Występowanie

Obecnie odnaleziony jedynie w niektórych rzekach Tajlandii, głównie w tzw. hiacyntowych wodach, czyli zbiornikach porośniętych eichornią(hiacyntem wodnym).

Ogólny opis

Mikrokrab jest niewielkim skorupiakiem, osiągającym przeciętnie 0,8-1 cm długości pancerza. Pancerz jest zwykle jasnoszary, lub kremowy z delikatnymi, ciemnymi wzorami. Kończyny i skrzypce zwykle są brązowe, lub kremowo-beżowe. Krab ten odznacza się dosyć długimi kończynami oraz występowaniem znacznej ilości włosków(szczecinki), zwłaszcza na skrzypcach. 

Dymorfizm płciowy

Niezbadany. Prawdopodobnie brak.

Populacja i zagrożenia

Limnopilos naiyanetri nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Nie podejmowano badań w celu ocenienia populacji tego gatunku. Prawdopodobnie nie jest gatunkiem zagrożonym. Brak danych o potencjalnych zagrożeniach dla tego kraba. Rozmnaża się w niewoli.

Pożywienie

Jest gatunkiem wszystkożerny. Żywi się głównie drobną materią unoszącą się w toni wodnej oraz opadającą na dno. Dzięki włoską na skrzypcach może filtrować wodę z drobnych zawiesin. Może zjadać także małe skorupiaki, także młode osobniki własnego gatunku.

Zachowanie

Jest gatunkiem o skrytym trybie życia. Zwykle woli przebywać w gęstej roślinności. Nie przejawia zachowań agresywnych w stosunku do swojego, jak innych gatunków zwierząt wodnych. Zwykle wolą przebywać w większych grupkach. Gatunek aktywny całodobowo.

Rozród

Słabo poznany. Rozmnaża się w wodach słodkich. Samica nosi dosyć duże jaja, o średnicy 0,5-0,7 mm, w swoich odnóżach pławnych(pleopodiach). Pierwotnie jajka są koloru pomarańczowego, później żółte, a pod koniec szarawe. Samica nosi jaja przez około 9 dni*(informacja niepewna), następnie uwalnia larwy do toni wodnej, w postaci żywika. Larwy do prawidłowego rozwoju potrzebują odpowiedniej dawki światła. Okres przemienienia się w postać dorosłą oraz ilość uwalnianych larw są nieznane.

Naturalni wrogowie

Ryby, większe skorupiaki i inne bezkręgowce itp.

Długość życia

ok. 18 miesięcy. Maksymalnie dożywają 3 lat.

Znaczenie dla człowieka

Chociaż mikrokrab obecnie jest rzadkością w akwarystyce, to zyskują wciąż nowych wielbicieli i wzbudza zainteresowanie potencjalnych hodowców. Nie nadaje się do hodowli w akwariach wielogatunkowych. Najlepiej hodować osobno, lub z niegroźnymi krewetkami i małymi rybkami.

Ciekawostki

  • Został opisany w 1991 roku przez Limnopilos Chuang i Ng.
  • Mikrokraba najlepiej hodować w zbiorniku powyżej 20 litrów o parametrach wody: temperatura 26-28 ° C, pH 7.2 - 8.0 i twardości wody 8-12 ° d. Odnotowano iż w wyższych temperaturach krab odznacza się większą aktywnością, chociaż można go hodować także w temperaturze 22-25 ° C.
  • Często trzymany wraz z krewetką "Red cherry"(Neocaridina heteropoda var. red).
  • Rodzaj Limnopilos liczy prawdopodobnie 3 gatunki karłowatych krabów Limnopilos microrhynchus, Limnopilos naiyanetri i Limnopilos sumatranus, chociaż niektóre źródła mówią o 4, bliżej nieznanym gatunku.
Bibliografia:
-http://rybicky.net/atlasostatnich/krab_limnopilos_naiyanetri
-http://www.krewetkiwakwarium.pl/viewtopic.php?t=754&sid=9ef813b7f7ae7a377663ace09bcd833d
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Limnopilos_naiyanetri
-http://www.theaquariumwiki.com/Limnopilos_naiyanetri

czwartek, 6 lutego 2014

Barrakuda żółtopłetwa - wędrowiec sueski

inne nazwy: barrakuda złocistopasa, barakuda żółtopłetwa, barakuda złocistopasa
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Okoniokształtne
  • Rodzina: Barrakudowate
  • Gatunek: Barrakuda żółtopłetwa(Sphyraena chrysotaenia)

Występowanie

Zasiedla wody przybrzeżne Oceanu Indyjskiego i zachodniego Pacyfiku od Morza Czerwonego, Zatoki Perskiej i Afryki Wschodniej, aż po Australię i Japonię. Ryba spotykana także w Morzu Śródziemnym, gdzie dostała się przez Kanał Sueski.

Ogólny opis

Barrakuda żółtopłetwa mierzy przeciętnie 20-25 cm długości ciała, choć spotykane były osobniki o długości ciała 32 cm. Jest jedną z najmniejszych barrakud. Jest mniejsza i bardziej krępa, niż barrakuda europejska i atlantycka. Ciało tej ryby, jak innych barrakud jest silnie wydłużone i smukłe. Dolna szczęka silnie wysunięta, o długości 2 cm, uzbrojona w ostre zęby, przypominające kły. Linia boczna ryby dobrze rozwinięta. Ciało ryby jest zwykle srebrzyste z niepozorną żółtą linia biegnącą przez całe ciało barrakudy. Ogon zwykle żółty.

Dymorfizm płciowy

Niezaznaczony

Populacja i zagrożenia

Gatunek nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Nie podejmowano badań w celu oceniania stanu populacji barrakudy żółtopłetwej. Prawdopodobnie nie jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Brak znaczenia gospodarczego, rzadko poławiana.

Pożywienie

Ryba drapieżna. Poluje głównie na niewielkie ryby ławicowe, a także samotne ryby.

Zachowanie 

Biologia ryby słabo poznana. Jest gatunkiem migrującym, poszukującym wciąż nowych żerowisk. Żyje i poluje stadnie. Ze względu na smukły i opływowy kształt ciała, ryba może osiągać duże prędkości.

Rozród 

Ryba jajorodna. Ikra unosi się w toni wodnej, bez opieki rodziców. Biologia rozrodu słabo poznana, jak większości przedstawicieli rodziny barrakudowatych.

Naturalni wrogowie

Barrakudy mają niewielu naturalnych wrogów. Największym wrogiem barrakud są ryby z rodzaju Synodus(jaszczurniki).

Długość życia

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Brak szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki

  • Została opisana w 1884 roku przez niemieckiego zoologa Carl'a Benjamin'a Klunzinger'a.
  • Barrakuda żółtopłetwa nie występowała naturalnie w Morzu Śródziemnym. Przywędrowała przez wykopany w 1869 roku  Kanał Sueski z Morza Czerwonego. Przemieszczanie niektórych gatunków organizmów morskich z Morza Czerwonego do Śródziemnego zostało nazwane Migracją Lessepsiana(od Ferdinand'a de Lesseps'a, odpowiedzialnego za budowę kanały). Poza barakudą żółtopłetwą do Morza Śródziemnego przywędrowały: sumik węgorzowaty(Plotosus lineatus), Fistularia commersonii, hajduk czerwony(Sargocentron rubrum), Equulites klunzingeri, barwena molukańska(Upeneus moluccensis), Upeneus pori oraz kraby Charybdis helleriPortunus pelagicus, krewetka Marsupenaeus japonicus i ślimak Melibe fimbriata. 
  • Jest jednym z najmniejszym przedstawicieli rodziny barrakudowatych(Sphyraenidae). Innymi są Sphyraena pinguis i Sphyraena waitii.
  • Rodzaj Sphyraena(barakudy), liczy 27-29 przedstawicieli, min. barakudę wielką(Sphyraena barracuda), barakudę australijską(Sphyraena novaehollandiae) i barakudę złotową(Sphyraena guachancho).   
Bibliografia:

-https://it.wikipedia.org/wiki/Sphyraena_chrysotaenia
-http://www.fishbase.org/summary/16905
-http://species-identification.org/species.php?species_group=fnam&id=1713

środa, 5 lutego 2014

Poyntonophrynus kavangensis - ropucha z sawanny

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy bezogonowe
  • Rodzina: Ropuchowate
  • Gatunek: Poyntonophrynus kavangensis

Występowanie

Występuje w północno-zachodnim Zimbabwe, północnej Botswanie, północnej Namibii oraz południowej i środkowej Angoli. Możliwe iż występuje także w południowo-zachodniej Zambii. Ropucha spotykana przede wszystkim na suchych sawannach, suchych użytkach zielnych i sezonowo zatapianych, nizinnych łąkach, rzadziej na terenach bagiennych.

Ogólny opis

Poyntonophrynus kavangensis jest niewielką ropuchą mierząca przeciętnie 30 mm długości ciała. Ciało jest zielonobrązowe z ciemnymi plamami na całym ciele. Oczy są stosunkowo duże, wyłupiaste, zielono zabarwione z czarną źrenicą.

Dymorfizm płciowy

Samice są nieco większe. Mierzą przeciętnie 33 mm długości ciała.

Populacja i zagrożenia

Gatunek klasyfikowany jako najmniejszej troski. Nie podejmowano starań nad zbadaniem stanu populacji tej ropuchy. Prawdopodobnie nie jest zagrożona oraz nie istnieją poważne zagrożenia dla tego gatunku.

Pożywienie

Głównie małe stawonogi.

Zachowanie

Ropucha Poyntonophrynus kavangensis jest bardzo rzadko obiektem badań, dlatego większość zachowań podczas jej życia, owiane są tajemnicą. Prawdopodobnie, podobnie jak większość ropuch, do obrony używa trującej wydzieliny skórnej. Przypuszcza się iż głównie żeruje nocą. 

Rozród

Rozmnaża się głównie w okresowych, płytkich sadzawkach, podczas pory deszczowej(październik-luty). Składa ok. 250 jaj z których po około 24 h, wykluwają się kijanki. Pełną metamorfozę przechodzą prawdopodobnie po upływie ok. 20 dni. Nie wiadomo ile razy ropucha rozmnaża się do roku, oraz kiedy uzyskuje dojrzałość płciową. 

Naturalni wrogowie

Możliwe iż niektóre węże, uodpornione na toksynę ropuch.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Brak szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki

  • Jest mało poznanym gatunkiem płaza, jak większość ropuch z jego rodzaju.
  • Występuje na terenie Hwange National Park w Zimbabwe.
  • Niektórzy badacze klasyfikują Poyntonophrynus kavangensis do wspólnego rodzaju Bufo, do którego klasyfikują aż 254 gatunki. Dlatego można spotkać się z nazwą gatunkową tej ropuchy Bufo kavangensis.
  • Zastała opisana przez dwóch zoologów John'a Poynton'a i Broadley'a w 1988 roku.
  • Do rodzaju Poyntonophrynus klasyfikowanych jest 10 gatunków afrykańskich ropuch min. Poyntonophrynus beiranus, Poyntonophrynus damaranus, Poyntonophrynus dombensis, Poyntonophrynus fenoulheti, Poyntonophrynus grandisonae, Poyntonophrynus hoeschi, Poyntonophrynus lughensis, Poyntonophrynus parkeri, Poyntonophrynus vertebralis i Poyntonophrynus kavangensis. 
Bibliografia:
-http://www.iucnredlist.org/details/54679/0
-https://en.wikipedia.org/wiki/Poyntonophrynus_kavangensis
-https://fr.wikipedia.org/wiki/Poyntonophrynus_kavangensis

wtorek, 4 lutego 2014

Wąż czułkowy - koszmar ryb

inne nazwy: erpeton
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Łuskonośne
  • Rodzina: Połozowate
  • Gatunek: Wąż czułkowy(Erpeton tentaculatum)

Występowanie

Zamieszkuje Południowo-Wschodnią Azję(Półwysep Indochiński) w Tajlandii, południowym Wietnamie i Kambodży. Zamieszkuje głównie stojące, lub wolno pływające wody o gęstej roślinności wodnej, często mętne. Widywany głównie w mętnych jeziorach, wolno płynących strumieniach, polach ryżowych, a także wodach słonawych i słonych.

Ogólny opis

Wąż mierzy przeciętnie 50-70 cm długości ciała. Umaszczenie i wzory na ciele węże często są zmienne. Zwykle występuje w kolorach od różnych odcieni brązu, po odcienie szarości, rzadziej czarny. Występuje zwykle w dwóch wariantach, jeśli chodzi o wzór na ciele. Pierwszy wariant to paski, zwykle dwa lub więcej, rozciągające się przez całe ciało węża, zwykle ciemne i kontrastujące. Drugim są plamy rozciągające się wzdłuż ciała węża, tworząc często rodzaj rysunku, zwykle ciemne, lub brązowe, rzadziej jasne. Głowa węża jest spłaszczona, wyraźnie oddzielona od szyi, szeroka z charakterystycznymi dla tego gatunku wyrostkami w górnej, przedniej części czaszki pod otworami nosowymi. Posiadają przeciętną długość 6-7 mm i pokryte są drobnymi łuskami. Ogon węża jest zwykle długi i cienki o długości ok. 20-25 cm. Łuski brzuszne są bardzo wąskie, prawdopodobnie przystosowane do poruszania się w błocie, między gęsto roślinnością i na nierównym podłożu. Wąż jest warunkowo jadowity. Posiada zęby jadowe w tylnej części jamy ustnej, lecz są stosunkowo małe. Jad specyficzny, działający głównie na ryby.

Dymorfizm płciowy 

Niewyraźny. Samce posiadają nieco dłuższy ogon, a samice posiadają większą liczbę łusek brzusznych.

Populacja i zagrożenia

Wąż czułkowy klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski. Na obszarze swojego występowania wydaje się być dość powszechny. Nie podjęto badań mających na celu oszacowanie jego liczebności. W jeziorze Tonle Sap(Kambodża) odnotowano spadek jego liczebności, choć nie poznano dokładnej przyczyny tego spadku. Czasami wyłapywany i sprzedawany jako pupil domowy, jednak nie stanowi to poważnego zagrożenia dla gatunku.

Pożywienie

Gatunek wyłącznie rybożerny. W niewoli podawano mu także żaby. Podczas badań nad układem pokarmowym węży czułkowych, znaleziono w ich żołądku fragmenty glonów i roślin wodnych. Niektórzy zasugerowali także iż wąż jest wszystkożerny. Bardziej słuszna teoria, mówi o tym iż węże żyjące w gęstej roślinności, omyłkowo połykali wraz z upolowaną ofiarą, szczątki roślinne.

Zachowanie

Zachowanie węża czułkowego w naturalnym środowisku jest słabo poznane, główne badania nad zachowaniem węża pochodzą z obserwacji w niewoli. Wąż czułkowy niemal całe życie spędza w wodzie. Rzadko wychodzi na ląd, na którym poruszają się niezgrabnie. Zwykle większość czasu spędza wśród gęstej roślinności, gdzie czeka na swe ofiary. Zwykle ogon zakotwicza wokół danego podwodnego przedmiotu(np. korzenia), przy czym ciało węża wygina się na kształt litery "J" i pozostaje w bezruchu. Gad może wstrzymać oddech nawet do 30 minut. Kiedy zauważy swoją ofiarę szybkim ruchem łapie rybę za głowę i szybko połyka w całości. Jeśli ryba zostaje złapana np. za pletwę ogonową, szybkim ruchem szczęki, obraca ją tak, aby uchwycić ja za głowę. Podczas ataku jego oczy zostają przymknięte specjalną powieką, chroniącą przez ewentualnym zranieniem ich. Odnotowano iż jest w stanie przewidzieć ruchy ryby i ułożyć swoje ciało tak, aby złapać ofiarę, kiedy tam będzie chciała umknąć. W odróżnieniu od innych wodnych węży np. z podrodziny Hydrophiinae, rzadko linieje. Zwykle jego skóra jest pokryta warstwą glonów, co ułatwia mu kamuflowanie się. Przypuszcza się iż wyrostki na głowie węża, służą mu w orientacji w zamulonej wodzie. Kiedy erpeton zauważy potencjalną ofiarę jego "macki" unoszą się, czyli możliwe iż pomagają w trafnym ataku węże, wyczuwając ruch wody i lokalizując ofiarę.

Rozród

Z obserwacji wynika iż okres godowy u tych węży przypada od lipca do października. Samce zwykle kiedy zauważą potencjalną partnerkę, unoszą swoje czułki oraz delikatnie dotykają nimi czułek samicy. Gatunek jest jajożyworodny. Samica zwykle nosi w sobie od 5 do 15 jajek, a po ciąży trwającej ok. 2 miesiące, rodzi biało kremowe, małe węże, które mierzą przeciętnie 16 cm. Okres dojrzałości płciowej nie jest znany.

Naturalni wrogowie 

Głównie węże, duże jaszczurki, żółwie wodne, duże ryby, niektóre skorupiaki i ptaki.

Długość życia

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Czasami bywa obiektem handlu, jako zwierzę domowe. W sprzedaży występuje dość rzadko, głównie z powodu dosyć kłopotliwej hodowli. Rozmnaża się w niewoli.

Ciekawostki 

  • Jest monotypowym przedstawicielem rodzaju Erpeton.
  • Rzadko hodowany. Jednak gatunek powoli zyskuje popularność i zainteresowanie potencjalnych hodowców. Jego trudność w utrzymaniu wiąże się z rzekomą podatnością na choroby, głównie grzybicze.
  • Został opisany w 1800 roku przez francuskiego przyrodnika Bernard'a Germain'a de Lacépède.
  • Mimo iż jest wężem jadowitym, to nie odnotowano ataków tego węża na ludzi. Nawet gad niepokojony i chwytany rzadko kąsa. Toksyna nie jest groźna dla ludzi, działa głównie zabójczo na niewielkie ryby, chociaż i te czasami ukąszone, przeżywają kontakt z jadem.
  • Był obiektem badań wielu zoologów min. Blasius'a Merrem'a, Hermann'a Schlegel'a i Giorgio Jan'a, dlatego można spotkać się z przestarzałymi nazwami łacińskimi tego węża, jak: Rhinopirus erpeton, Homalopsis herpeton i Herpeton tentaculatum.

Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C4%85%C5%BC_czu%C5%82kowy
-https://en.wikipedia.org/wiki/Erpeton_tentaculatum
-http://www.iucnredlist.org/details/176697/0
-http://www.reptilesmagazine.com/Care-Sheets/Snakes/Tentacled-Snake/

poniedziałek, 3 lutego 2014

Abisyniak - kruk, czy szpak? Zagadka taksonomii

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Wróblowe
  • Rodzina: Krukowate
  • Gatunek: Abisyniak(Zavattariornis stresemanni)

Występowanie

Jest gatunkiem endemicznym środkowo-południowej Etiopii. Jego zakres jest ograniczony do okolic miast Yabello, Arero i Mega w prowincji Sidamo. Zamieszkuje otwarte sawanny i półpustynie porośnięte roślinnością o małej wysokości i drzewami z rodzaju akacji i balsamowców. Na terenie ich występowania występuje specyficzny klimat o nieco wyższej średniej temperaturze, dlatego nie jest spotykany na pozornie odpowiednich terenach do egzystowania. Jego siedlisko znajduje się między 1300-1800 m n.p.m.

Ogólny opis 

Ptak mierzy przeciętnie 28 cm długości ciała i waży 130 gramów. Rozpiętość skrzydeł wynosi 13-15 cm. Ptak jest koloru jasnoszarego z czarnym ogonem i skrzydłami. Okolice czoła ptaka, pokryw usznych i gardła zwykle są najjaśniejsze, wręcz białe. Wokół oka ptak posiada niebieską skórę. Dziób ptaka jest zwykle czarny, ostro zakończony i stosunkowo niewielki, jak na przedstawiciela rodziny krukowatych. Ogon jest stosunkowo długi, kwadratowo zakończony. Nogi są czarne. Osobniki nieletnie posiadają nieco ciemniejszy odcień szarości na ciele, a czarne części ciała u osobników dorosłych u nieletnich są bardziej matowe. Okolice oka są także bardziej matowe.

Dymorfizm płciowy

brak.

Populacja i zagrożenia

Abisyniak klasyfikowany jest jako gatunek zagrożony. Obecnie badacze szacują populację ptaka na ok. 10 000 dorosłych osobników. Ze względu na specyficzne środowisko życia ptaka, jest on bardzo podatny na zmiany w nim zachodzące. Szacuje się iż w latach 1999-2003 populacja abisyniaka spadła o 80%. Głównym zagrożeniem dla tego ptaka jest nadmierny wypas bydła, który niszczy glebę, przekształcanie środowiska życia ptaka na tereny rolne, głównie pod uprawę kukurydzy, wycinka dużych drzew, służących gatunkowi jako miejsce do gniazdowania, zarastanie terenów występowania ptaków, poprzez ograniczenie liczby dużych roślinożerców oraz ograniczenie występowania pożarów. Dużym zagrożeniem dla tego gatunki są także zmiany klimatyczne. Obecnie ptak występuje na terenie Yabelo Wildlife Sanctuary, który powstał w celu ochrony dziewiczego ekosystemu oraz ochrony endemicznych ptaków Etiopii, choć populacja abisyniaka nadal maleje.

Pożywienie

Żywi się bezkręgowcami. Głównie owadami, łapanymi w locie i z ziemi. Podstawę ich diety stanowią termity oraz ćmy z rodzaju Coeloptera. Żywi się także poczwarkami i larwami owadów wydobywanych spod kory drzew oraz pasożytami, które zdobywa, żerując na grzbietach większych zwierząt roślinożernych.

Zachowanie

Poza okresem lęgowym widywany w małych stadkach do 9 osobników, choć nie rzadko spotykane są pary, lub samotne ptaki. Żeruje na drzewach i ziemi, głównie od wschodu słońca. Żerując na ziemi, przegrzebuje grunt w poszukiwaniu owadów, a kiedy jakiegoś uchwyci, szybko odlatuje z zdobyczą na najbliższe drzewo, gdzie posila się nią, z dala od konkurentów. Ptak często przy pomocy dzioba rozrywa spróchniałą korę drzew w poszukiwaniu larw owadów, często także przysiaduje na grzbietach dużych, roślinożernych zwierząt w celu zdobycia pożywienia w postaci pasożytów skórnych. Dlatego racjonalny wypas bydła na terenach zamieszkiwanych przez abisyniaka nie zagraża mu. Często także łapie owady w locie. Często żeruje wraz z innymi ptakami, jak błyszczak białogłowy, ptaki z rodzaju Tockus(toko), bawolik czerwonodzioby i błyszczak rudobrzuchy. Ptak jest także w stanie łapać owady w locie z ziemi. Ptak wykazuje się także dużą inteligencją. Obserwowano np. wspólnie bawiące się osobniki. Wydobywa z siebie szeroki wachlarz dźwięków. "KEJ" podczas żerowania, "KERR" podczas lotu, a także ciche "HOŁ" czy "GUŁ".

Rozród 

Pora lęgowa przypada zwykle wraz z pierwszymi deszczami, czyli na przełomie lutego i marca. Abisyniak jest ptakiem monogamicznym, który często tworzy pary na całe życie. Najczęściej gniazduje w parach, lub luźnych koloniach, do 5 gniazd na jednym drzewie. Gniazda budowane są na wysokich drzewach akacjowych na wysokości 5-6 metrów. Gniazdo abisyniaków to kulista struktura, zbudowana z gałęzi, z wejściem pośrodku. Zewnątrz gniazdo zbudowane jest z splecionych gałęzi, natomiast środek wyłożony suchą trawą i odchodami zwierząt. Ptaki najczęściej używają starych gniazd, lub odnawiają zniszczone. Samica składa zwykle do 6 kremowych jaj o bladym nakrapianiu. Zdarza się iż parze lęgowej, towarzyszą od 1 do 6 innych osobników, które pomagają w odchowie młodych(najczęściej młode z poprzedniego miotu). Czas inkubacji i usamodzielnienia się młodych nie jest znany. Widywano pary, które przystępowały do lęgów na przełomie maja i czerwca, choć nie wiadomo czy jest to przedłużony okres lęgowy, czy abisyniak rozmnaża się dwa razy do roku.

Naturalni wrogowie 

Nie przeprowadzano badań na temat zwierząt polujących na te ptaki. Możliwe iż mogą padać ofiarą kotów, węży i ptaków drapieżnych.

Długość życia 

brak danych.

Znaczenie dla człowieka 

Brak szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki 

  • Jest monotypowym przedstawicielem rodzaju Zavattariornis. Pierwszy raz został opisany w 1938 roku przez włoskiego ornitologa Edgardo Moltoni i zakwalifikowany do rodziny krukowatych. Jednak zachowaniem nie przypomina żadnego z krukowatych, a raczej tych z rodziny szpakowatych. W zachowaniu i wielkości przypomina szpaka ozdobnego(Creatophora cinerea), występującego w Afryce Zachodniej. Niektórzy badacze sugerują, aby zakwalifikować go do odrębnej rodziny Zavattariornithidae, dzięki czemu byłby jedynym jej przedstawicielem. Analiza DNA potwierdziły jego należność do krukowatych, gdyż zasugerowały iż jego najbliższym krewnym jest kruczek(Ptilostomus afer), sójeczki(Podoces) oraz sroki(Pica). Niektórzy uważają abisyniaka za gatunek reliktowy, przejściowy między tymi dwoma rodzinami.
  • Posiada wiele nazw w nazewnictwie angielskim min. Stresemann Bushcrow, Bush-crow, Ethiopian Bushcrow, Abyssinian Bushcrow i Zavattariornis.
  • Nazwa rodzajowa ptaka upamiętnia włoskiego zoologa Edoardo Zavattari, natomiast nazwa łacińska Erwin'a Stresemann'a niemieckiego ornitologa.
  • W Yabelo Wildlife Sanctuary występuje także inny endemiczny ptak, jaskółka białosterna(Hirundo megaensis).

Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Stresemann%27s_bushcrow
-http://www.arkive.org/ethiopian-bush-crow/zavattariornis-stresemanni/
-http://www.hbw.com/species/stresemanns-bushcrow-zavattariornis-stresemanni
-http://www.iucnredlist.org/details/22705877/0

niedziela, 2 lutego 2014

Zorilla libijska - zwana afrykańską łasicą.

inne nazwy: zorilla subsaharyjska*, zorilla saharyjska* 


  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Drapieżne
  • Rodzina: Łasicowate
  • Gatunek: Zorilla libijska(Ictonyx libyca)


  • Występowanie

    Zasiedla obrzeża Sahary w Afryce Północnej. Występuje w północnym Egipcie, północnej Libii, północnej Algierii, Tunezji, Maroko(poza górami Atlas), południowej i zachodniej Mauretanii, środkowej Mali, południowej Niger, północnym Nigrze, środkowym Czadzie, południowym i środkowym Sudanie oraz Erytrei. Pojedyncze, odizolowane populacje spotykane w południowo-zachodniej Libii, północno-zachodnim Nigrze, środkowej Nigerii i zachodnim Czadzie. Natomiast wystąpienie zorilli libijskiej w południowo-zachodnim Egipcie nie zostało potwierdzone. Zasiedla głównie obrzeża pustyni, oazy, tereny górzyste o skromnej szacie roślinnej. Czasami widywane na obszarach uprawnych.  

    Ogólny opis 

    Zorilla libijska mierzy przeciętnie 50-70 cm długości ciała wraz z ogonem, przy wysokości ciała ok. 10 cm i wadzę 0,5-0,7 kg. Sierść jest zwykle gruba i gęsta, o czarnym kolorze z białymi, nierównomiernymi pasami. Czasami białe pasy zmywają się z ciemnym włosiem. Czasami spotykane są osobniki o brunatno-szarawym odcieniu na grzbiecie. Kończyny i spód ciała zwykle czarne. Głowa zwykle czarna z białym paskiem powyżej oczu i niewielkim białym obramowaniem w okolicy pyszczka. Gatunek podobny i często mylony z zorillą(Ictonyx striatus), choć ta jest większa, a biały pasek na głowie, często nie jest tak wyraźny(często przerywany, tworząc białe plamy).

    Dymorfizm płciowy

    Słabo zaznaczony. Samce są często większe od samic.

    Populacja i zagrożenia

    Nie jest gatunkiem zagrożonym i klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski. Jednak jest bardzo rzadko obserwowany, a jego populacja często ulega sezonowym wahaniom. Obecnie polują na niego rdzenne afrykańskie plemiona z Tunezji przekonaniem iż ich mięso przywraca płodność mężczyznom. Rzadko łapany i oswajany, jak w przypadku zorilli(Ictonyx striatus), głównie ze względu iż ta druga występuje znacznie częściej. Obecnie nie są znane poważne zagrożenia dla tego gatunku. Jest objęty ochroną gatunkową na terenach Maroka, Algierii i Tunezji. 

    Pożywienie

    Mięsożerca. Poluje na małe gryzonie, ptaki, młode zające, jaszczurki, węże, płazy, owady i inne bezkręgowce, ptasie i gadzie jaja, padlinę, czasami zabija drób domowy, jeśli zamieszkuje tereny gospodarstw ludzkich.

    Zachowanie

    Prawie i wyłącznie nocny tryb życia, a także samotniczy. Poza okresem godowym, zorilla przejawia zachowania agresywne wobec innych osobników swojego gatunku. Samce, jak i samice przejawiają zachowania terytorializmu, choć na wolności obserwuje się iż prowadzą raczej koczowniczy tryb życia. Dzień zwykle spędzają w szczelinach skalnych, pustych pniach drzew lub norach samodzielnie wykopanych, lub zagarniętych. Dobrze pływają i wspinają się po drzewach, lecz zwykle wolą przebywać na ziemi. W razie zagrożenia, posiadają kilka mechanizmów obronnych. Po pierwsze warczy i puszy ogon w ostateczności wydaje z siebie głośny, nieprzyjemny pisk, po drugie jeśli to nie zadziała, dzięki swojemu wrodzonemu refleksowi, atakuje tył ciała zwierzęcia. Kiedy zostaje zaatakowany przez większe zwierzę, jak np. lew, udaje martwego, wydzielając z siebie nieprzyjemną woń. W ostateczności jeśli poprzednie mechanizmy nie zadziałały, tryska z gruczołu odbytowego nieprzyjemną w smaku i woni cieczą, zwykle celując w oczy. Ze względu na skromne obserwację na wolności, gatunek jest dość słabo poznany.

    Rozród

    Na wolności zachowania rozrodcze nie były obserwowane. W niewoli okres rozrodczy przypada wczesną wiosną, lub późnym latem. Samce zwykle toczą między sobą zażarte walki o samice. W okresie rozrodczym samice nie przejawiają zachowań agresywnych. Ciąża trwa ok. 36 dni, po czym samica rodzi zwykle 1-4 młode w norze. Noworodki zorilli ważą przeciętnie 15 gramów oraz są ślepe i bezwłose. Po 20 dniach pojawia się futro, po 30 dniach pierwsze kły, a po 40 otwierają się oczy. Przez pierwsze 9 tygodni młode są całkowicie zależne od matki, a po upływie 18 tygodni zwykle stają się samodzielne i opuszczają matkę. Dojrzałość płciową uzyskują w wieku 20-30 tygodni. Zorille libijskie odchowują jeden miot rocznie.

    Naturalni wrogowie

    Duże drapieżne ssaki, jak np. lwy, lamparty, hieny, ptaki drapieżne, a także psy domowe. Jednak rzadko staje się celem polowania, ze względu na barwy ostrzegawcze(biały i czarny, oznaczają iż zwierzę produkuje nieprzyjemną substancję) oraz mechanizmy obronne.

    Długość życia

    Brak danych. Prawdopodobnie około 15 lat.

    Znaczenie dla człowieka

    Obiekt polowań rdzennych plemion w Tunezji, ze względu na przekonanie iż przywraca płodność mężczyzną. Czasami trzymany jako zwierzę domowe, często także usuwane są gruczołu zapachowe z odbytu. Niepożądane zwierzę na fermach drobiu i królików. Jednak cenione w pobliżu gospodarstw rolnych i pastwiskach, ze względu na regulację liczby gryzoni i owadów.

    Ciekawostki 

    • Obserwowano zorille, kiedy próbowały odganiać inne zwierzęta od swojej zdobyczy, nawet te wielkości lwa.
    • Niektóre plemiona afrykańskie używają wydzielin zorilli w celu ukrycia swojego zapachu w czasie polowań.
    • Zorille wyspecjalizowały takie same mechanizmy obronne, jak amerykańskie skunksy.
    • Rodzaj Ictonyx liczy dwa gatunki z rodziny łasicowatych min. zorille(Ictonyx striatus) i zorille libijską.
    Bibliografia-http://www.iucnredlist.org/details/41645/0
    -https://pl.wikipedia.org/wiki/Zorilla_libijska
    -https://en.wikipedia.org/wiki/Saharan_striped_polecat