środa, 26 lutego 2014

Róża francuska - jedna z najstarszych róż ogordowych

inne nazwy: róża galijska*, róża prowansalska* 
  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Różowce
  • Rodzina: Różowate
  • Gatunek: Róża francuska(Rosa gallica)

Występowanie

Pierwotnie zasiedlała południową, wschodnią i centralną Europe, wraz z Turcją, aż po Kaukaz. Obecnie wraz z rozpowszechnianiem się jej popularności, obecna na niektórych kontynentach jako antropofit zadomowiony, zaś w niektórych naturalnych siedliskach wymarła. Lubi rosnąć na terenach suchych, głównie miedzach i zaroślach. Spotykana także na przydrożach.

Ogólny opis

Róża francuska jest niskim i rozkrzewiającym się krzewem osiągającym przeciętnie nieco ponad 1 metr wysokości. Pędy są cienkie, bezwłose z dwoma rodzajami kolców(hakowatymi i szczeciniastymi). Liście są pierzasto-złożone, 5-7 listkowe. Listki są jajowato-owalne z ząbkowanym gruczołkowato brzegiem. Liść ciemnozielony, z jaśniejszym spodem i delikatnym owłosieniem w okolicy nerwów. Kłącza krótkie, grube i czołgające się.

Rozmnażanie

Kwitnie zwykle od czerwca do października. Kwiat jest duży, pięciolistkowy, pojedynczy o silnym zapachu i jasnoróżowym zabarwieniu. Kielich pierzasto-działkowy, odgięty w dół i szybko opadający po przekwitnięciu. Owoc typu niełupkowego, powstający z rozrośniętego dna kwiatowego, zwykle czerwony i kulistopodłużny. Owoce są zjadane zwykle przez ptaki, a nasiona wydalane wraz z odchodami. Rozmnażają się także przez kłącza.

Zagrożenia

W stanie dzikim jest gatunkiem rzadkim. Obecnie dzikie populacje są spotykane coraz rzadziej, a z niektórych rejonów naturalnego występowania przypuszczalnie zanikł. Jednakże jest gatunkiem zadomowionym na niektórych obcych obszarach i stanowi zagrożenie dla rodzimej flory. Nie podlaga klasyfikacji w stopniach zagrożenia. W Polsce objęta ochroną gatunkową. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest niszczenie naturalnych siedlisk oraz niekontrolowana sukcesja leśna. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski, umieszczona w kategorii narażony na wyginięcie.

Długość życia

Roślina wieloletnia.

Znaczenie dla człowieka

Róża francuska była uprawiana już za czasów antycznych. W starożytnym Rzymie była obecna niemal w całym Imperium i identyfikowana jako Róża z Miletu. Obecnie jest średnio popularną rośliną ozdobną. Swoje zastosowanie miała również w lecznictwie. Owoce róży posiadają duże ilości witaminy C, olejków eterycznych, kwasów organicznych, cukrów i pektyny. Często także stosowana do produkcji przetworów i win. Działa głównie wzmacniające, lecz także żółciopędnie i moczopędnie. Chronią przed szkorbutem. Kwiaty cięte odmian ozdobnych, stosowane w florystyce.

Warunki uprawy 

Roślina łatwa i bezproblemowa w uprawie. Tolerują różne rodzaje gleby, szczególności te o niskim zasoleniu. Rosną dobrze w pełnym słońcu i półcieniu. Odporna na wiele chorób, w szczególności liści. Mrozoodporna, lecz w surowe i bezśnieżne zimy może przymarzać. Dobrze znosi susze.

Ciekawostki


  • Jej wizerunek widnieje na freskach znalezionych w Pompejach.
  • Opisana po raz pierwszy przez Rembertusa Dodonaeusa około roku 1550 pod nazwą Rosa sativa. Pod nazwą Rosa rubra opisana przez John'a Gerard'a w roku 1596, a następnie pod nazwą Rosa Milesia rubra flore pleno opisana przez Basiliusa Beslera. Ostatecznie pod obecna nazwą opisał ją Linneusz w 1753 roku.
  • Tworzy mieszańce międzygatunkowe min. z różą drobnokwiatową(Rosa micrantha), różą dziką(Rosa canina), różą Jundziłła(Rosa jundzillii), różą kutnerowatą(Rosa tomentosa), różą polną(Rosa agrestis), różą rdzawą(Rosa rubiginosa), różą siną(Rosa dumalis) i różą Sherarda(Rosa sherardii). Z hybryd tych gatunków powstały min. róża damasceńska(Rosa ×damascena) i róża stulistna(Rosa ×centifolia).
  • Istnieją liczne odmiany róży francuskiej min. "Belle de Crecy", 'Cardinal de Richelieu' i 'Officinalis'. Te oraz parę innych odmian i hybryd zyskało udzielone przez Royal Horticultural Society 's miano Award of Garden Merit, czyli znak wyższej jakości roślin. 
  • Rodzaj Rosa liczy ponad 100 gatunków róż, do których należą min. róża pomarszczona(Rosa rugosa), róża wielokwiatowa(Rosa multiflora) i róża jabłkowa(Rosa villosa).
Bibliografia:
-http://rosarium.com.pl/produkt/rosa-gallica-officinalis
-https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3%C5%BCa_francuska
-https://en.wikipedia.org/wiki/Rosa_gallica
-http://www.roses.webhost.pl/2008/06/rosa-gallica-officinalis/
-http://rozaria.pl/roze-historyczne-versicolor                                                              

wtorek, 25 lutego 2014

Allonautilus perforatus - jeden z ostatnich łodzików


  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Mięczaki
  • Gromada: Głowonogi
  • Rząd: Łodziki
  • Rodzina: Nautilidae
  • Gatunek: Allonautilus perforatus

Występowanie

Zamieszkuje wody wokół wyspy Bali w Indonezji. Zwykle spotykane w otwartej toni wodnej, polując głównie przy dnie, zwykle w pobliżu raf koralowych. Żyje głównie na głębokościach ok. 500 m p.p.m., chociaż podczas poszukiwania pożywienia może zbliżać się ku powierzchni. 

Ogólny opis

Muszla jak u większości łodzików jest dobrze rozwinięta, zwinięta planispiralnie. Posiada grubą warstwą rogową(przypuszczalnie, podobnie jak Allonautilus scrobiculatus). Wewnątrz skorupa podzielona jest na kilkanaście komór, przez które przechodzi tzw. syfon, czyli cienka rurka, będąca przedłużeniem ciała łodzika. Skorupa mierzy maksymalnie 18 cm średnicy. W przeciwieństwie do innych gatunków łodzików,  dołek osiowy Allonautilus perforatus jest zawsze otwarty. Głowa głowonoga jest dosyć duża, z licznymi ramionami(ok. 90), umieszczone pod mięsistym kapturem, służący do zamykania otworu muszli. Oczy nie zawierają rogówki, ani soczewki. Skorupa zwykle biała z licznymi brązowymi, lub ciemnymi pasami i plamami. Ciało zwykle białe.

Dymorfizm płciowy

Niezbadane.

Populacja i zagrożenia

Populacja Allonautilus perforatus jest niewielka, lecz przypuszcza się iż nigdy nie była większa, ze względu na niewielki zakres występowania. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia.

Pożywienie

Głównie ryby i skorupiaki, zwykle znajdowanymi przy dnie. Przypuszczalnie zjada również padlinę.

Zachowanie

Pływa głównie dzięki odrzutowi wody pod ciśnieniem z leja. Na dnie podczas odpoczynku, używa swoich chwytnych macek do poruszania się wzdłuż np. skał. Poluje zwykle nocą, przegrzebując dno przy pomocy macek w poszukiwaniu ofiar. Przy niekorzystnych warunkach, chowają się wewnątrz muszli oraz zmniejszają swój metabolizm.

Rozród

Rozmnażanie płciowe. Niezbadane. Przypuszczalnie jak pokrewne gatunki, samiec przy pomocy spermatoforów przyczepia gęsta spermę do ściany płaszcza samicy. Kiedy plemniki zostają uwolnione, samica składa proporcjonalnie duże jajka(ok. 1,5 cm długości). Małe, wyklute łodziki mają ok. 2 cm średnicy skorupki. U łodzików dojrzałość płciową przypada między 15, a 20 rokiem życia.

Naturalni wrogowie

Dorosłe osobniki przypuszczalnie brak. Młode łodziki mogą padać ofiarą większych ryb i innymi organizmów wodnych.

Długość życia

Brak danych, lecz zapewne jest zwierzęciem długowiecznym.

Znaczenie dla człowieka

Allonautilus perforatus nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Poławiany jedynie w celach naukowych.

Ciekawostki


  • Podgromada łodzikowców(Nautiloidea) liczy obecnie 10 rządów zwierząt, plus 3 rządy o niepewnej systematyce. Do dzisiejszych czasów przetrwał jedynie jeden rząd łodziki(Nautilida), z którego przetrwała jedynie nadrodzina Nautilaceae, z której zaś przetrwała do dziś jedynie rodzina Nautilus z dwoma obecnie żyjącymi rodzajami Allonautilus i Nautilus.
  • Obecnie rząd łodzików liczy 6 gatunków mięczaków min. Allonautilus perforatus, Allonautilus scrobiculatus, łodzik piękny(Nautilus pompilius), Nautilus belauensis, Nautilus macromphalus i Nautilus stenomphalus. Czasami do rodzaju Nautilus niektórzy autorzy zaliczają Nautilus danicus, lecz jest to bliżej nieznany gatunek.
  • Odkryto ponad 2500 gatunków wymarłych łodzików.
  • O współczesnych łodzikach mówi się "żywe skamieliny", choć ewolucyjnie znacznie różnią się od swoich pradawnych kuzynów. Obecne gatunki pojawiły się ok. 1-5 milionów lat temu. 
  • Rząd łodzikowców sięga późnego kambru 550 milionów lat temu. Rozkwit przodków łodzików nastąpił na początku paleozoiku. W jurze z łodzikowców wyodrębniły się dziś wymarłe aulakoceratidy, od których pochodzą mątwy, kałamarnice i ośmiornice, lecz w wyniku ewolucji utraciły one swoją skorupę.
  • Został opisany przez amerykańskiego malakologa Timothy'ego Abbott'a Conrad'a w 1849 roku.
  • Rodzaj Allonautilus liczy 2 gatunki łodzików Allonautilus perforatus i Allonautilus scrobiculatus.
Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Allonautilus
-https://it.wikipedia.org/wiki/Allonautilus
-https://nl.wikipedia.org/wiki/Allonautilus
-http://marinebio.org/species.asp?id=1462

poniedziałek, 24 lutego 2014

Zwinnik srebrzystopręgi - żywe srebro w akwarium


  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Kąsaczokształtne
  • Rodzina: Kąsaczowate
  • Gatunek: Zwinnik srebrzystopręgi(Hemigrammus levis)

Występowanie

Zasiedla dorzecze Amazonki, wraz z innymi rzekami w Ameryce Południowej i Środkowej. Jego wystąpienie zostało potwierdzone na terytorium Brazylii, Paragwaju, Meksyku i południowo-zachodniego Teksasu. Lubią przebywać w środowisku o umiarkowanie gęstej roślinności z wolną tonią do pływania.

Ogólny opis

Zwinnik srebrzystopręgi jest niewielką rybą osiągającą 4-5 cm długości ciała. Ciało jest wydłużone, bocznie spłaszczone z lekkim wypukleniem w okolicy płetwy grzbietowej i płetw piersiowych. Ciało ryby zwykle srebrzyste, lub srebrzysto-zielonkawe z jaśniejszą okolicą brzucha. Przez ciało ryby, po obu stronach ciała biegnie jasny pas od oka po pletwę ogonową. Na trzonie płetwy ogonowej znajduje się ciemna(zwykle czarna) plama. Wszystkie płetwy ryby przeźroczyste.Oczy duże, a otwór gębowy wyposażony w dwa rzędy drobnych zębów.

Dymorfizm płciowy

Samce są na ogół smuklejsze i mniejsze od samic.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Przypuszczalnie gatunek dosyć liczny w miejscach swojego występowania. Nie są znane potencjalne zagrożenia dla tego gatunku. Rozmnaża się w niewoli.

Pożywienie

Gatunek wszystkożerny. Zjada drobne bezkręgowce wodne, małe ryby, a także części tkanki roślinnej.

Zachowanie

Żywa, stadna ryba o dziennym trybie życia. Na ogół żyje w ławicach, zwykle ok. 20 ryb. Wrażliwa na zanieczyszczenie wody, zwłaszcza na azotany. Nie przejawia zachowań agresywnych w stosunku innych ryb. W razie zagrożenia szybko ucieka(stąd nazwa zwinnik), lub chowie się w gęstej roślinności.

Rozród

W naturze okres godowy powiązany jest z porą deszczową i wylewami rzek, co wiąże się z większą dostępnością do pożywienia. Ryba zwykle trze się stadnie. Samica uwalnia ikra, którą samic zapładnia. Tu kończy się ich rola jako rodziców, a ponadto osobniki dorosłe często zjadają ikrę unoszącą się w toni wodnej i opadająca na dno. Liczba ikry uwolnionej przez jedną samice jest zwykle różna i waha się w granicach 100-500. Mała ikra zwinników jest bardzo podatna na działanie światła, dlatego na wolności ważne jest aby szybko opadła na dno. W przeciągu 1 dnia z ikry wykluwa się narybek, który żywi się pierwotnie pierwotniakami, przechodząc stopniowo na większe ofiary. Po ok. 1 roku ryba jest już zwykle w pełni ukształtowana i zdolna do rozrodu.

Naturalni wrogowie

Zwykle większe ryby, ptaki, drapieżne owady itp.

Długość życia

Przypuszczalnie ok. 5-6 lat.

Znaczenie dla człowieka

Ryba znana w akwarystyce, lecz nie należy do popularnych okazów. Zwykle w sprzedaży pojawia się okazyjnie.

Ciekawostki

  • Została opisana w 1908 roku przez niejakiego Durbin'a.
  • Epitet gatunkowy "levis" oznacza "świetlisty", co wiąże się z srebrzystym połyskiem tej ryby.
  • Ryba dosyć rzadko spotykana w akwarystyce. Toleruje parametry: pH: 5,5-7,0 , dH 2-12° , temperatura 24-28°C. Można je łączyć z innymi łagodnie usposobionymi rybami. 
  • Rodzaj  Hemigrammus liczy obecnie 51 gatunków zwinników, do których należą min. zwinnik latarnik(Hemigrammus ocellifer), zwinnik Costello(Hemigrammus hyanuary), zwinnik Urleya(Hemigrammus ulreyi) i Hemigrammus elegans.

Filmik przedstawiający zwinnika srebrzystopręgiego. Link 
Bibliografia:
-http://www.fishbase.org/summary/26446
-http://akwa-mania.mud.pl/ryby/ryby/rybyh/Hemigrammus%20levis.html
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Hemigrammus
-https://es.wikipedia.org/wiki/Hemigrammus_levis

Boulengerula niedeni - dżdżowniczy płaz

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy beznogie
  • Rodzina: Marszczelcowate
  • Gatunek: Boulengerula niedeni

Występowanie

Obszar występowania tego gatunku ogranicza się jedynie do Sagala Hill, obszaru znajdującego się w paśmie górskim Taita Hills w południowo-wschodniej Kenii. Występuje na wysokości 1000-1500 m n.p.mm, a jego areał występowania wynosi 29 km*2. Pierwotnie występował w górskich lasach, lecz obecnie większość z nich została przekształcona w gospodarstwa małorolne. Do przeżycia potrzebuje wilgotnej gleby, dlatego dosyć licznie występuje na plantacjach bananowców, wśród rozkładającej się roślinności, w szczególności w pobliżu strumieni. Nieobecny na plantacjach eukaliptusa(które obejmują większą powierzchnie w Sagala Hill), sosny, oraz w pozostałościach lasów górskich Sagala Hill powyżej 1500 m.

Ogólny opis

Boulengerula niedeni, jak inni przedstawiciele jego rodzaju, charakteryzują się nietypowym jak na płazy, wydłużonym i beznogim ciałem, podzielonym na odcinki(podobnie jak segmenty u dżdżownicy), przypominając przedstawiciela dżdżownicowatych. Mierzy przeciętnie do 30 cm długości, przy średnicy do 0,6 cm. W przeciwieństwie do dżdżownic posiadają otwór gębowy, nozdrza i oczy, oraz wyjątkową wśród kręgowców, parę wysuwanych macek(czułków), po każdej stronie głowy, między nozdrzami, a oczyma. Skóra jest gładka, pokryta kreatyną, przypominając czasami rybią łuskę. Pysk jest zaokrąglony z proporcjonalnie dużym otworem gębowym, posiadającym po dwa rzędy zębów w szczęce. Oczy są uwstecznione, niemal w całości pokryte skóra i kością. W zależności od środowiska i miejsca występowania, wyróżnia się kilka wariantów kolorystycznych tego płaza. Zwykle te występujące w wyższych partiach swojego występowania są ciemnobrązowe, natomiast te niżej zwykle jasnobrązowe z niebieskawym odblaskiem. Młode zwykle jasne, nieco przeźroczyste z ciemnym paskiem rozciągającym się na plecach marszczelca.

Dymorfizm płciowy

Przypuszczalnie brak.

Populacja i zagrożenia

Boulengerula niedeni jest klasyfikowany jako gatunek zagrożony wyginięciem, głównie z powodu swojego ograniczonego miejsca występowania, ograniczającego się jedynie do Sagala Hill. Powszechnie jednak uznaje się go za dość licznego na obecnym zasięgu. Występuje dosyć licznie na plantacjach bananowców, jednak większość Sagala Hill zostało przekształconych na plantację eukaliptusa i sosny na których gleba jest sucha, nieodpowiednia dla Boulengerula niedeni. Nie występuje on także w pierwotnych lasach powyżej 1500 m n.p.m. z niewyjaśnionych jeszcze przyczyn(przypuszczalnie inne warunki klimatyczne ze względu na wysokość nad poziomem morza, uniemożliwiają prawidłowy rozwój tego gatunku na tym terenie). Wycinka pozostałego lasu w Sagala Hill, może przyczynić się do pogorszenia stanu populacji tego gatunku. Pestycydy, zanieczyszczenie gleb oraz działanie światowej choroby płazów spowodowanej grzybem chytridiomycosis, może mieć także negatywne działanie na stan populacji płaza. Obecnie Towarzystwo Zoologiczne w Londynie Edge Of Existence prowadzi kampanie mającą na celu poznanie gatunku oraz przywrócenie naturalnego środowiska temu płazowi. Uświadamia się także miejscową ludność o roli Boulengerula niedeni, jaką pełnia jako naturalny wskaźnik jakości gleb. Likwidacja plantacji eukaliptusa, oraz przywrócenie plantacji bananowców może być dobrym posunięciem w celu ochrony tego płaza oraz zapewnieniu zysku miejscowej ludności z sprzedaży bananów.

Pożywienie 

Głównie dżdżownice i termity, oraz inne glebowe bezkręgowce.

Zachowanie

Niemal całe swoje życie płaz spędza ukryty w wilgotnej glebie i ściółce. Dzięki swojej kościstej i twardej głowie, może ryć nory w miękkiej ziemi. Zwykle aktywnie szukają ofiary, lub czyhają w bezruchu, bazując na swoim dobrym węchu i wysuwanych mackach, które odbierają sygnały chemiczne i dotykowe. Dzięki mocnym mięśniom szczęki i zakrzywionym zębom, zwykle złapana zdobycz nie może się uwolnić z uścisku. Dzięki wydzielanej toksynie przez gruczoły skórne, rzadko pada ofiarą drapieżników.

Rozród

Zachowania rozrodcze słabo poznane. U tego płaza dochodzi do zapłodnienia wewnętrznego, zwykle podczas pory deszczowej. Samica wykopuje podziemną komorę w której składa ok. 5 jaj. Jajka są strzeżone przez samice. Młode wykluwają się już w pełni ukształtowane, bez przechodzenia etapu larwalnego. Przejawia niezwykła formę opieki nad młodymi. Samica produkuje gęsto i pożywną warstwę skórną, która jest zjadana przez małe płazy, które posiadają wyspecjalizowane do tego celu zęby. Przypuszczalnie samodzielność osiągają w wieku ok. 1 roku po wykluciu, a dojrzałość płciową po 2 latach.

Naturalni wrogowie

Przypuszczalnie niektóre ptaki, węże i mrówki. Jednak ze względu na toksyczną wydzielinę skórną, może nie być powszechnym celem polowań.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Poza programami ochronnymi, którymi objęty jest ten gatunek, nie ma on szczególnego znaczenia dla człowieka. Nie potwierdzono przypadków trzymania tego gatunku w niewoli.


Ciekawostki


  • Specyfika rozrodcza u tego gatunku została zaczerpnięta z krewniaczego gatunku Boulengerula taitana zamieszkującego endemicznie góry Taita Hills. Przypuszczalnie Boulengerula niedeni rozmnaża się podobnie.
  • Podobne zachowania rozrodcze można zaobserwować u pokrewnego gatunku z rodzaju Siphonops(Siphonops annulatus).
  • Został wymieniony w projekcie Evolutionarily Distinct and Globally Endangered w 2008 roku, jako ogniskowy gatunek płaza. Zakwalifikował się do pierwszej 10.
  • Został opisany w 2005 roku przez grupę zoologów.
  • Do rodzaju Boulengerula obecnie klasyfikowanych jest 7 gatunków płazów: Boulengerula niedeni, Boulengerula boulengeri, Boulengerula changamwensis, Boulengerula denhardti, Boulengerula fischeri, Boulengerula taitana i Boulengerula uluguruensis. 
Bibliografia:
-http://www.iucnredlist.org/details/61920/0
-https://en.wikipedia.org/wiki/Boulengerula_niedeni
-http://www.arkive.org/sagalla-caecilian/boulengerula-niedeni/
-http://www.edgeofexistence.org/amphibians/species_info.php?id=548
-http://amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Boulengerula&where-species=niedeni

sobota, 22 lutego 2014

Boa tęczowy - popularny wąż hodowlany

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Łuskonośne
  • Rodzina: Dusiciele
  • Gatunek: Boa tęczowy(Epicrates cenchria)

Występowanie

Zamieszkuje Amerykę Środkową w Kostaryce i Panamie, oraz Amerykę Południową na wschód od Andów min. Kolumbię, Wenezuelę, Trynidad i Tobago, Gujanę, Surinam, Gujanę Francuską, Brazylię, Ekwador, Peru, Boliwię, Paragwaj i północną Argentynę. W zależności od podgatunku zamieszkuje różnorakie środowisko, od suchych stepów(Epicrates cenchria alvarezi i Epicrates cenchria assisi) po wilgotne lasy tropikalne(Epicrates cenchria cenchria i Epicrates cenchria maurus).

Ogólny opis

Boa tęczowy przeciętnie nie przekracza 2 metrów długości ciała, choć zwykle ich wielkość zależna jest od podgatunku. Największy podgatunek boa tęczowy brazylijski osiąga górną granice długości ciała u tego gatunku, natomiast najmniejsze boa osiągają 1 metr długości, należące do bliżej niepoznanego podgatunku występującego na terenie Gujany Francuskiej. Dorosłe osobniki zwykle nie przekraczają wagi 4,5 kg, są dosyć masywne, lecz o szczupłej sylwetce. Głowa jest wyraźnie wyodrębniona od reszty ciała. Łuski są gładkie. Kolor i wzory na ciele zwykle zależą od podgatunku. Kolor łusek waha się od ciemnego brązu, przez jasny brązowo-wiśniowy, aż po szarawe. Zwykle na ciele posiadają ciemne pierścienie, choć spotykane są osobniki bezwzorzyste.

Dymorfizm płciowy

Samiec posiada w okolicy kloaki duże pazurki odbytowe, u samicy bardzo małe, lub niewidoczne.

Populacja i zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym i nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. W miejscach swojego występowania zwykle dosyć pospolity. Nie znane są poważne zagrożenia dla tego gatunku. Bardzo łatwo rozmnaża się w niewoli.

Pożywienie

Zwykle niewielkie kręgowce, jak gryzonie, króliki, ptaki, płazy i jaszczurki.

Zachowanie

Jak większość dusicieli jego aktywność zwiększa się po zmroku, aż po świt. Podczas dnia zwykle płochliwy, ukrywając się w norach, szczelinach skalnych, w roślinach lub korzeniach drzew. Nie pobiera ciepła z promieni słonecznych, gdyż zwykle z ukrycia wychodzi po zmroku. Jest dosyć żarłoczny, a po udanym posileniu się, zwykle udaje się w przestronne i spokojne miejsce, gdzie może w pokoju strawić pokarm. Lubi przebywać w płytkich zbiornikach, odpoczywając, lub przygotowując się do linienia, na dnie całkowicie zanurzony. W zależności od podgatunku prowadzą bardziej, lub mniej nadrzewny tryb życia. Niektóre podgatunki wyspecjalizowały się także w łapaniu szczególnych zwierząt np. ptaków.

Rozród

Boa tęczowe są jajożyworodne. Okres godowy w warunkach naturalnych przypada zwykle pod koniec pory deszczowej(wrzesień-listopad) i trwa ok. 4 tygodnie. Samica może kopulować z kilkoma samcami, co przypuszczalnie zwiększa ilość zapłodnionych komórek jajowych. Ciąża trwa przeciętnie 120-200 dni w zależności od temperatury(w wyższej zarodki rozwijają się szybciej), ilości zarodków i ich wielkości. Zwykle przez ten okres samica nie poluje i nie przyjmuje pokarmu. Zwykle w nocy, samica rodzi do 30 młodych wężyków. Zwykle pierw samica wydala młode bez osłonek jajowych, później młode z przeźroczystymi osłonkami(z których wężyki szybko się uwalniają), na końcu osobniki martwe i jaja niezapłodnione. Czasami młode boa rodzą się z niewchłoniętym woreczkiem żółciowym, który zostaje wchłonięty w przeciągu 3 dni. Samica po porodzie zwykle od razu rusza na polowanie. Nowo narodzone wężyki waza przeciętnie 20 gramów. Pierwotnie jedzą małe kręgowce i bezkręgowce, choć po pierwszej wylince mogą już polować na małe myszy. Młode zwykle odznaczają się dosyć znaczną agresywnością. Dojrzałość płciową osiągają zwykle po osiągnięciu, samce 3-4 lat, samice 4-5 lat, przy wielkości 120 cm długości samca i 140 cm długości samicy.

Naturalni wrogowie

Ptaki drapieżne, dzikie koty, psowate, szopowate, łasicowate itp.

Długość życia

ok. 12-15 lat w niewoli. Brak danych o długości życia na wolności.

Znaczenie dla człowieka

Jest jednym z najpopularniejszych węży w hodowlach. Ze względu na odporność na błędy hodowców i dosyć łatwe rozmnażanie, jest polecany dla początkujących hobbystów węży.

Ciekawostki


  • Zaraz po boa dusicielu(Boa constrictor) jest najpopularniejszym dusicielem w hodowlach.
  • Wyróżnia się 9-10 podgatunków boa tęczowego, są to min: boa tęczowy kolumbijski(Epicrates cenchria maurus), boa tęczowy gujański(Epicrates cenchria crassus), boa tęczowy brazylijski(Epicrates cenchria cenchria), boa tęczowy argentyński(Epicrates cenchria alvarezi), boa tęczowy peruwiański(Epicrates cenchria gaigei), boa tęczowy z wyspy Marajo(Epicrates cenchria barbouri), Epicrates cenchria assisi, Epicrates cenchria hygrophilus i Epicrates cenchria polylepis. Niektóre podgatunki czekają na potwierdzenie przez badaczy.
  • Najpopularniejsze w terrarystce są boa tęczowy brazylijski i argentyński, uznawane za najładniejsze.
  • Nazwa "tęczowy" odnosi się do kolorystycznego odblasku świeżo wyliniałego boa. 
  • Choć posiada drobne ząbki to rany spowodowane ukąszeniem tego węża zwykle są bolesne i mocno krwawiące. Ranę należy przemyć wodą utlenioną. 
  • Do rodzaju Epicrates klasyfikowanych jest 10 gatunków dusicieli min. boa tęczowy, boa kubański(Epicrates angulifer), boa wysmukły(Epicrates gracilis), boa portorykański(Epicrates inornatus), boa jamajski(Epicrates subflavus), Epicrates chrysogaster, Epicrates exsul, Epicrates fordii, Epicrates monensis i Epicrates striatus.
Bibliografia:
-http://www.terrarium.com.pl/245-epicrates-cenchria-boa-teczowy/
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Boa_t%C4%99czowy
-https://en.wikipedia.org/wiki/Rainbow_boa
-http://www.trimek.pl/index.php/opisy-gatunkow-wezy/dusiciele-boidae/6-epicrates-cenchria-boa-tczowy
-http://www.terrarium.pl/t/species/_/epicrates-cenchria-boa-teczowy-r253

piątek, 21 lutego 2014

Aleksandretta różowogłowa - lokalny wędrowiec. Szkodnik drzew owocowych

inne nazwy: aleksandretta kwiatogłowa*
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Papugowe
  • Rodzina: Papugi wschodnie
  • Gatunek: Aleksandretta różowogłowa(Psittacula roseata)

Występowanie

Zasiedla Azję Południową i Południowo-Wschodnią, od wschodnich Indii i Bangladeszu, przez Mjanma, Tajlandię, Laos, Kambodżę, Wietnam, po południowe Chiny. Zasiedla głównie obszary nizinne(do 1500 m n.p.m.), półotwarte z niezwartą roślinnością drzewiastą. Zwykle spotykana na obszarach suchych, skrajach lasów, suchych lasach liściastych, polanach i obszarach uprawnych.

Ogólny opis

Papuga mierzy ok. 30 cm długości ciała, ogon zaś do 18 cm długości. Skrzydło mierzy przeciętnie 12-14 cm. Głowa samca jest jasnoróżowa o czarnym podgardle i obramowaniem karku, natomiast głowa samicy jest jasnoszara, nie posiada także czarnego obramowania i karku, które są podobnie jak głowa, jasnoszare. Reszta ciała jest ciemnozielona z nieco jaśniejszym spodem ciała. Na ramieniu skrzydła widnieje ciemnobrązowa plama, zaś ogon jest niebiesko-zielony z żółtym końcem. Górna część dzioba jest zwykle żółta, natomiast dolna blada u samicy i czarna u samca. Osobniki niedojrzałe posiadają głowy koloru zielonego, lub szarego, dziób w całości jest żółty, a na ramieniu skrzydła brak ciemnej plamy. Aleksandretta różowogłowa podobna jest nieco do aleksandretty śliwogłowej, jednak ta posiada ciemniejsze zabarwienie głowy, oraz białą końcówkę ogona.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce i samice posiadają inne zabarwienie głowy, patrz wyżej opis gatunku.

Populacja i zagrożenia

Aleksandretta różowogłowa jest klasyfikowana jako bliska zagrożeniu. Populacja ptaka drastycznie zmalała w ostatnich latach, a główną przyczyną tego stanu jest utrata naturalnego środowiska papugi, wyłapywanie żywych okazów w celach trzymania jako zwierze domowe oraz tępienie ptaków przez farmerów, gdyż uważana jest za szkodnika. Przypuszcza się iż w Tajlandii i Wietnamie w latach 1986-90, wywieziono ok. 7 000 osobników tego gatunku. W Laosie i Kambodży głównym zagrożeniem jest przekształcanie środowiska i zmiana użytkowania gruntów rolnych. Przekształca się suche lasy liściaste na plantację rolno-przemysłowe, spowodowało to spadek populacja papugi w tych krajach niemal o 30% w przeciągu 20 lat. Obecnie populacja aleksandretty różowogłowej posiada trent malejący, choć ilościowo nie została oszacowana. Rozmnaża się w niewoli.

Pożywienie

Głównie nasiona, kwiaty, owoce i pąki liściowe. Jest szkodnikiem plantacji drzew owocowych i pól ryżowych.

Zachowanie

Zwykle żeruje i wędruje w stadach do 20 osobników, czasami łącząc się z aleksandrettą różaną. Ulega lokalnym wędrówką, uzależnionych dostępnością pożywienia. Jest dosyć cicha jak na papugę, choć jej obecność jest często związana z głośnymi odgłosami. Ich odgłosy są porównywalne do ochrypłego skrzeku, a podczas lotu płaczliwego gdakania. W niewoli uważana za pokojowo nastawioną papugę(choć nie należy jej łączyć z większymi papugami), lubiącą kąpiele, dosyć aktywną, lecz apatyczną przy niespełnionych warunkach utrzymania. Jak większość papug, odznacza się znaczną inteligencją.

Rozród

Aleksandretta przystępuje do godów zwykle na początku kwietnia. Papugi wtedy odłączają się od stada i rozpoczynają gody. Samce zwykle wykonują dosyć skomplikowany taniec, a także karmi i czyści pióra samicy. Kiedy zostanie zaakceptowany, zwykle łącza się na całe życie. Aleksandretty budują zwykle w dziuplach drzew, gdzie samica składa 4-5 jaj. Inkubacja trwa ok. 23 dni. Oboje rodzice opiekują się pisklakami. Jednak zdarzały się przypadki kiedy nadopiekuńcze samice, nie pozwalały samcowi zbliżać się do młodych. Po ok. 7 tygodniach pisklaki zyskiwały zdolność lotu i opuszczały gniazdo, a po kolejnych 2 tygodniach całkowicie usamodzielniały się. Na wolności aleksandretta różowogłowa może rozmnażać się dwa razy do roku(okolice maja, czerwca). Dojrzałość płciowa nie jest poznana u tego gatunku(przypuszczalnie ok. 3 lata).

Naturalni wrogowie

Przypuszczalnie większe ptaki drapieżne.

Długość życia

ok. 20-25 lat.

Znaczenie dla człowieka

Na wolności jest szkodnikiem, głównie plantacji drzew owocowych i pól ryżowych, z tego względu tępiona. Hodowana w niewoli oraz obiekt handlu na czarnym rynku. Obecnie jedna z rzadszych gatunków papug w hodowlach i niepolecana dla początkujących hobbystów.

Ciekawostki

  • Została opisana w 1951 roku przez indyjskiego ornitologa Biswamoy'a Biswas'a.
  • Wyróżnia się 2 podgatunki aleksandretty różowogłowej, min. Psittacula roseata roseata i  Psittacula roseata juneae.
  • W niewoli obecnie wyróżnia się 2-3 mutację tej papugi, Lutino i Lutino Slaty, a niektórzy hodowcy wyróżniają dodatkowo mutację Blue.
  • Do rodzaju Psittacula zalicza się 15-17 gatunków aleksandrett, z czego 4 uznawane są za wymarłe(2 z niepewną klasyfikacją zostały przydzielone do tego rodzaju), min. aleksandretta seszelska(Psittacula wardi), aleksandretta maskareńska(Psittacula exsul) oraz niepewne w klasyfikacji aleksandretta reuniońska*(Psittacula eques) i aleksandretta maskareńska siwa*(Psittacula bensoni). Współcześnie żyjącymi aleksandrettami są min. aleksandretta krótkosterna(Psittacula echo), aleksandretta zielonoszyja(Psittacula calthrapae) i aleksandretta himalajska(Psittacula himalayana).

Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Blossom-headed_parakeet
-https://www.parrots.org/encyclopedia/blossom-headed-parakeet
-https://www.beautyofbirds.com/blossomheadedparakeet.html
-http://www.hbw.com/species/blossom-headed-parakeet-psittacula-roseata

czwartek, 20 lutego 2014

Ogonopiór uszasty - ssak z pierzastym ogonem

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Wiewióreczniki
  • Rodzina: Ogonopiórowate
  • Gatunek: Ogonopiór uszasty(Ptilocercus lowii)

Występowanie

Zasiedla Malezję(Półwysep Malajski, Sabah, Sarawak i Labuan), Brunei, Sumatrę, Kalimantan i Riau, Batu, Siberut, Bangka i Wyspę Serasan. Zasiedla głównie pierwotne i wtórne lasy, zwykle porośnięte bujnie pnączami i grubą warstwą runa leśnego. Bardzo często spotykana w sąsiedztwie palmy z gatunku Eugeissona tristis. Czasami spotykany w pobliżu domostw na skrajach lasów i plantacjach kauczuku. Spotykany zwykle do 2000 m n.p.m.

Ogólny opis

Ogonopiór z wyglądy przypomina niewielką wiewiórkę. Mierzy przeciętnie 13-14 cm długości ciała, zaś ogon 16-19 cm długości, przy wadze ok. 40-60 gramów. Sierść ssaka jest koloru szarego, lub jasnobrązowego z żółtawobiałym spodem ciała. U niektórych osobników można spotkać czarne obramowania wokół oczu. Długi ogon jest w całości pokryty łuską, a jedyne charakterystyczne owłosienie występuje na jego koniuszku, gdzie włosy układają się na kształt ptasiego pióra. Początkowe włosy na ogonie są czarne, lecz w dalszym zakresie są białe. Uczy są duże i zaokrąglone. U tego gatunku występują wibrysy.

Dymorfizm płciowy

Niezbadany.

Populacja i zagrożenia

Ogonopiór uszasty jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski. Jednak przeprowadzone badania sugerują iż jego populacja zmniejsza się. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest wycinka lasów tropikalnych, wraz z fragmentacją środowiska i zakładaniem terenów pod plantację. Jest wymieniany w II Załączniku CITES. Nie powiodły się próby rozmnożenia tego gatunku w niewoli

Pożywienie

Gatunek wszystkożerny. Zjada głównie owoce (np. banany, winogrono), owady(np. świerszcze, koniki polne, patyczaki, skorki, cykady, mrówki), a także drobne kręgowce(np. małe gekony). Spija także nektar, czasami sfermentowany, o dużej zawartości alkoholu(do 3,8%).

Zachowanie

Jest gatunkiem nadrzewnym, zwykle spotykanym wśród pnączy i lian na wysokości 1,5-2 metrów. Prowadzi nocny tryb życia. Podczas dnia odpoczywa w swoich gniazdach, zakładanych w pustych bambusach, bądź dziuplach drzew o średnicy ok. 3 cm, wypełnionych suszonymi liśćmi, włóknem drewnianym i gałązkami . Za dnia są zwykle ospałe, niepokojone przewracają się na brzuch, syczą i wydalają mocz i kał. W nocy zaś w razie zagrożenia szybko uciekają. W niewoli podczas sny często gromadzą się w małe grupki 2-5 osobników. W nocy zwykle żeruje, poszukując owoców, owadów i nektaru. Ogonopiór jest jedynym zwierzęciem żyjącym dziko u którego odnotowano uzależnienie od alkoholu, często spijając sfermentowany nektar. Ogonopiór swojego ogona używa do badania otoczenia, dlatego podczas ruchu, wymachuje nim. Ssak ten jest bardzo zwinny i może chodzić po pnączach i gałęziach, nawet do góry nogami. Rzadko obserwowany na wolności.

Rozród

Biologia rozrodu słabo poznana, gdyż ssak nie rozmnaża się w niewoli. Na wolności zachowania rozrodcze był bardzo rzadko obserwowane. Samica przypuszczalnie po 40-50 dniach, rodzi 1-4 młode. Przypuszczalnie po nakarmieniu młodych mlekiem, pozostawia je same na ok. 48 godzin. Mleko ogonopióra posiada bardzo dużą zawartość tłuszczu, dlatego młode nie potrzebują ogrzewania w postaci ciała matki. Przypuszczalnie także gniazdo z młodymi, może być zamieszkane przez samca i inne osobniki, lecz zapach, jakim matka oznaczyła młode, nie pozwala na zjedzenie ich i zwykle inne ogonopióry pozostawiają je w spokoju. Możliwe iż po ok. 4 tygodniach młode stają się samodzielne.

Naturalni wrogowie

Większe zwierzęta mięsożerne, jak koty, małpy itp.

Długość życia

Na wolności brak danych. W niewoli ok. 3 lat.

Znaczenie dla człowieka

Występując na plantacjach kauczukowych, jest uważany za zwierzę pożyteczne(gdyż żywi się owadami) i zwykle ignoruje się jego obecność. Czasami trzymany w niewoli, głównie w celach poznawczych. Nie odnotowano przystąpienia do godów, ani porodów w niewoli.

Ciekawostki

  • Jest monotypowym przedstawicielem rodzaju Ptilocercus i rodziny ogonopiórowatych (Ptilocercidae).
  • Jest jedynym poznanym zwierzęciem żyjącym dziko, który potrafi uzależnić się od alkoholu. Ogonopiór potrafi dziennie spędzać czas na spijaniu sfermentowanego nektaru. Porównując, wypity nektar z palmy Eugeissona tristis o zawartości alkoholu 3,8 %, odpowiada 10-12 kieliszków wina. Nektar ten jest jedną z substancji naturalnych o najwyższym stężeniu alkoholu. 
  • Ogonopiór należy do Euarchontów, czyli ssaków, będący przodkami naczelnych. Spożywanie alkoholu przez ogonopióry i ludzi, może być więc ewolucyjną adaptacją. 
  • Niegdyś był zaliczany do rodziny tupajowatych(Tupaiidae). Zachowanie ogonopióra bardzo przypomina tupaje(choć ogonopiór prowadzi nocny tryb życia), lecz różni się od nich budową ciała(obecność wibrysów, nagi ogon i budowa szkieletowa).
  • Został opisany przez brytyjskiego zoologa  John'a Edward'a Gray'a w 1848 roku.
  • Wyróżnia się dwa podgatunki ogonopióra uszastego Ptilocercus lowii continentis i Ptilocercus lowii lowii. 
Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Pen-tailed_treeshrew
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Ogonopi%C3%B3r_uszasty
-http://animaldiversity.org/accounts/Ptilocercus_lowii/
-http://www.iucnredlist.org/details/41491/0