Phlebolepis elegans - dwuśrodowiskowa, wymarła ryba.

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Telodonty
• Rząd: Phlebolepidiformes
• Rodzina: Phlebolepididae
• Gatunek: Phlebolepis elegans

Występowanie

Skamieniałości Phlebolepisa znajdowane są w krajach bałtyckich, Ameryce Północnej i Rosji, głównie na Syberii. Prawdopodobnie zamieszkiwał wody przybrzeżne ok. 440 mln lat temu do 420 mln lat temu(czyli od wczesnego syluru do późnego syluru). Prawdopodobnie był dwuśrodowiskowy.

Ogólny opis

Phlebolepis był niewielką rybą osiągającą przeciętnie 10 cm długości ciała. Przypuszczalnie posiadał pletwę grzbietową, długą pletwę odbytową, dobrze rozwiniętą pletwę ogonową oraz parę płetw piersiowych. Otwór gębowy był zaokrąglony, podobnie jak u anaspidów, z którymi był spokrewniony. Inne cechy ryby, jak kolor ciała, to spekulację.

Dymorfizm płciowy

Brak danych.

Pożywienie

Przypuszczalnie skorupiaki i bezkręgowce wodne.

Zachowanie

Prawdopodobnie był rybą dwuśrodowiskową, czyli żyjącą w słodkich, jak i słonych wodach. Brak danych o zachowaniu ryby.  

Rozród 

Przypuszczalnie jajorodna. Brak danych.

Naturalni wrogowie

Większe ryby oraz bezkręgowce, jak np. staroraki.

Długość życia

Brak danych.

Przyczyny wymarcia

Phlebolepis wymarł przypuszczalnie podczas tzw. mniejszego wymierania,  zwanego "Lau event", związanego ze szybkimi zmianami w poziomach morza. Najbardziej poszkodowaną grupą zwierząt były konodonty.

Ciekawostki 

• Telodonty do których należał Phlebolepis, pojawiły się w późnym ordowiku, a wymarły w późnym dewonie.
• Skamieniałości phlebolepisów są dość częste, dlatego przypuszcza się iż był dosyć liczną rybą w swoim okresie.
• Epitet gatunkowy "elegans" oznacza, "ładny", "elegancki"
• Odkryto obecnie dwa gatunki należące do rodzaju Phlebolepis min. Phlebolepis elegans i Phlebolepis ornata.

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Phlebolepis

-http://www.kirj.ee/public/Estonian_Journal_of_Earth_Sciences/2012/issue_4/earth-2012-4-261-276.pdf

Skrzydłokwiat Wallisa - roślina kolekcjonera

inne nazwy: skrzydłolist Wallisa  

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Żabieńcowce
• Rodzina: Obrazkowate
• Gatunek: Skrzydłokwiat Wallisa(Spathiphyllum wallisii)

Występowanie

Naturalnie występuje w Ameryce Południowej na terenie Kolumbii i Wenezueli. Introdukowany do niektórych krajów min. Honduras, Portoryko. Rośnie głównie w lasach deszczowych.

Ogólny opis 

Zwykle dzikie rośliny dorastają do 20 cm wysokości. Łodyga jest mocno zredukowana, zwykle widoczny jest jedynie duży liść. Liście są lancetowate, ostro zakończone, błyszczące o kolorze ciemnozielonym. Wymiary liścia wahają się w granicach 20 cm wysokości i 4-5 szerokości.

Rozmnażanie

Roślina wytwarza kwiat na długim pędzie kwiatostanowym o wysokości 25-30 cm. Kwiat zebrany w kremową kolbę otoczony białą pochwą. Pochwa zwykle zrośnięta z pędem, u podstawy zaokrąglona, zaś na wierzchołku ostro zakończona. Kwiat zwykle długości do 14 cm, kolba ok. 3 cm. Kwiaty są obupłciowe, owadopylne i wiatropylne. Nasiona są jasnożółte lub brązowe w ilościach od 1 do 8 na kwiatostanie, zwykle eliptyczne lub podłużne. Rozmnaża się również przed podział.

Zagrożenia

Nie jet gatunkiem zagrożonym i nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Gatunek inwazyjny w niektórych miejscach.

Długość życia 

Roślina wieloletnia.

Znaczenie dla człowieka  

Popularna roślina doniczkowa o licznych kultywarach min. 'Mauna Loa', 'Sensation' i 'Clevelandii'. Czasami uprawiana w kulturach wodnych.

Warunki uprawy 

Roślina łatwa w uprawie. W Polsce jedynie uprawa doniczkowa, gdyż nie znosi temperatury poniżej 18*C. Najlepiej rośnie w podłożu torfowym. Nie lubi stanowisk słonecznych, najlepszy jest półcień. Podlewać często, lecz nie doprowadzać do zatrzymywania wody, aby nie prowadzić do gnicia korzeni. Zraszać często, latem nawet 3 razy w tygodniu.

Ciekawostki 

• W uprawie można spotkać odmiany dorastające do 150 cm wysokości.
• Bardzo odporna na zanieczyszczenie powietrza. Zdolna do pochłaniania z powietrza alkoholi, aldehydów i benzenu.
• Cała roślina jest trująca. Spożycie jej powoduje podrażnienie śluzówki jamy ustnej oraz zaburzenie pracy serca.
• Roślina została naukowo opisana przez niemieckiego botanika Eduard'a August'a von Regel'a oraz nazwana na część niemieckiego kolekcjonera roślin Gustawa Wallis'a.
• Rodzaj skrzydłokwiatów(Spathiphyllum) obejmuje obecnie 49 gatunków roślin. Najbliżej spokrewnionymi gatunkami z skrzydłokwiatem Wallisa są min. Spathiphyllum kochii, Spathiphyllum brevirostre i Spathiphyllum wendlandii.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Skrzyd%C5%82okwiat_Wallisa

-https://en.wikipedia.org/wiki/Spathiphyllum_wallisii

-http://www.e-ogrody.pl/Ogrody/encyklopedia_roslin/p/Skrzyd%C5%82okwiat/162658637

-http://www.houseplantsexpert.com/peace-lily-plant.html

Koralowiec niebieski - rzadki koralowiec rodzący planule.

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Parzydełkowce
• Gromada: Koralowce
• Podgromada: Koralowce ośmiopromienne
• Rodzina: Helioporidae
• Gatunek: Koralowiec niebieski (Heliopora coerulea)

Występowanie

Zasiedla niemal cały Indo-Pacyfik. Można go znaleźć od Morza Czerwonego i Afryki Wschodniej po Azję Południowo-Wschodnią i Polinezję, w tym południe Japonii, Australii i w całym Morzu Koralowym, aż po Samoa Amerykańskie. Największa populacja występuję przy Ishigaki Island w południwo-zachodniej Japonii. Występuje także na Fidżi. Zwykle woli przebywać na płytkiej części rafy koralowej, zwykle mniej niż 2 m głębokości, czasami w strefie pływów i miejscach okresowo odsłanianych(watt).

Ogólny opis

Koralowiec niebieski swą nazwę zawdzięcza, stale niebieskiemu szkieletowi, do którego przyczepione są niebieskie lub szarozielone polipy. Koralowiec niebieski, jak inne koralowce, jest kolonią małych polipów, tworzących jeden organizm. Każdy polip koralowca niebieskiego posiada osiem macek, a kolonia tworzy rozgałęziony, płatkopodobny koralowiec, lub kolumnowy koralowiec.

Dymorfizm płciowy

Męskie, jak i żeńskie komórki rozrodcze, występują zwykle na pojedynczej kolonii.

Populacja i zagrożenia 

Koralowiec niebieski jest klasyfikowany jako gatunek narażony na wyginięcie. Zanotowana spadek populacji tego koralowca i mimo szerokiego zakresu występowania w niektórych miejscach stał się gatunkiem bardzo rzadkim. Koralowcowi niebieskiemu(jak też innym koralowcom) zagraża handel biżuteriom, wykonaną z koralowca oraz żywymi osobnikami w akwarystyce morskiej, lecz największym zagrożeniem jest zmiana klimatu, w wyniku czego podwyższyła się wrażliwość koralowców na rozmaite choroby, a podwyższanie się poziomu morza, temperatury oraz zakwaszenia wody prowadzą do zanikania raf koralowych z miejsc na których niegdyś występowały. Obecnie duże żniwa zbiera choroba koralowców, która w wyniku globalnego ocieplenia znacznie rozwinęła swój zasięg, prowadząc do tzw. wybielania rafy, czyli obumierania kolonii koralowców. Dużym zagrożeniem jest także niszczenie koloni koralowców przy pomocy dynamitu, który używany jest do połowów ryb, turystyka(ludzie niszczą koralowce, biorą ich części jako pamiątka), gatunki inwazyjne i ekspansywne(np. populacja korony cierniowej znacznie pomnożyła swoją liczebność, co za tym idzie niszczy ona 80 km Wielkiej Rafy Kolorowej rocznie), a także zanieczyszczenia wody. Naukowcy przypuszczają iż w ciągu kilkudziesięciu lat, przy obecnym spadku populacji koralowca niebieskiego, wymrze on całkowicie. Obecnie prowadzone są działania ochronne, aby uchronić gatunek przed zagładą. Są wymienione w konwencji CITES w załączniku II. Prowadzi się także sztuczne rozmnażanie koralowców, aby odradzać martwe obszary raf.

Pożywienie 

Polipy żyją w symbiozie z mikroskopijnymi glonami, zwanymi zooksantellami. W wyniku fotosyntezy dostarczają one energii polipom, a te w zamian dają im lepszy dostęp do światła słonecznego. Resztę zapotrzebowania polipy czerpią z mikroskopijnego planktonu, rozpuszczonego w wodzie.

Zachowanie

Jak wszystkie koralowce, prowadzi osiadły tryb życia. Jest koralowcem  hermatypowym, czyli zdolnym do tworzenia raf koralowych. Po śmierci koral stanowi dobre podłoże, do tworzenia się nowej kolonii.

Rozród

Jest jednym z niewielu koralowców, u których występuje zapłodnienie wewnętrzne. Koralowiec niebieski rozmnaża się płciowo. Zamiast uwalniać spermę i komórki jajowe do toni wodnej, zapłodniona komórka dorasta wewnątrz polipa. Pojedynczy polip uwalnia przeciętnie 1-2 larwy(zwane planulami). Przyczepia się ona następnie do koloni i kiedy dostatecznie dorośnie, przy odpowiednich warunkach, zostaje uwolniona do wody. W przeciwieństwie do większości planuli innych koralowców, larwa koralowca niebieskiego nie potrafi pływać, zatem uzależniona jest od ruchów wody i prądów morskich. Kiedy larwa znajdzie odpowiedni teren w przeciągu kilku dni, zagnieżdża się tworząc polip, który pobierając węglan wapnia z wody tworzy szkielet i kolejne polipy przez pączkowanie. Przeciętny koralowiec budowany jest przez 8 lat, zanim uzyska zdolność do rozmnażania się.

Naturalni wrogowie 

Niektóre skorupiaki, rozgwiazdy i ryby np. papugoryby.

Długość życia  

Kilkaset lat. Jest jednym z najdłużej żyjących organizmów zwierzęcych.

Znaczenie dla człowieka

Z koralowca niebieskiego wytwarzana jest biżuteria, odznaczająca się pięknym, niebieskim kolorem. Czasami bywa obiektem pożądania w akwarystyce morskiej. Kolonie tych koralowców(a także innych gatunków) tworzą rafy kolorowe, które są jedną z największych atrakcji turystycznych.

Ciekawostki 

• Jest monotypowym przedstawicielem rodziny Helioporidae i rodzaju Heliopora.
• Gatunek ten jest jeszcze w miarę liczny przy Wyspach Marshalla i Kiribati.
• Obecnie średnia długość życia koralowca niebieskiego wynosi 10 lat. Zwykle po tym okresie jest atakowany przez choroby, co prowadzi do wybielenia.
• Koralowce są najdłużej żyjącymi organizmami zwierzęcymi. Koralowce z rodzaju Leiopathes dożywają 4200 lat.
• Jest w miarę odpornym koralowcem, dlatego pożądany w akwarystyce.

Bibliografia:

-http://www.arkive.org/blue-coral/heliopora-coerulea/

-https://en.wikipedia.org/wiki/Blue_coral

-http://www.iucnredlist.org/details/133193/0

Śliz pospolity - ryba z potoków

inne nazwy: śliz, śliz zwyczajny

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Promieniopłetwe
• Rząd: Karpiokształtne
• Rodzina: Przylgowate
• Gatunek: Śliz pospolity(Barbatula barbatula)

Występowanie

Zamieszkuje Eurazję. Europę na północ od Kaukazu, Pirenejów i Alp, przez Loire i Rodan na wschód, Wyspy Brytyjskie, z wyjątkiem Szkocji, południe Szwecji i Finlandii(aż po 66*N na północ) przez północno-wschodnie Włochy, Dunaj i Wardar. Azję, aż po Chiny, chociaż dokładny zakres nie jest zanany ze względu na występowania podobnych, blisko spokrewnionych gatunków w Azji. Wymarły w Grecji. Na swoje siedlisko wybierają zwykle potoki i średnie rzeki o wartkim nurcie i kamienistym dnie, chociaż można go także spotkać w kanałach i jeziorach o piaszczystym lub żwirowym podłożu i gęstej roślinności wodnej.

Ogólny opis

Osiąga przeciętnie 12-14 cm długości ciała, choć może osiągać nawet 21 cm długości, przy wadze ok. 200 gramów. Ciało jest silnie wydłużone, smukłe i pokryte duża ilością śluzu. Płetwa grzbietowa i ogonowa lekko karbowana o zaokrąglonych brzegach. Przy otworze gębowym znajdują się trzy pary niedługich wąsików. Ciało ryby zwykle kolory żółtobrązowego do szarobrązowego z ciemnymi(brązowymi) plamami, ciemniejszymi w okolicach grzbietu. Brzuch zwykle jasny, biały. Wzdłuż ciała ryby biegnie, mało wyraźna ciemna linia. Płetwy zwykle jasnobrązowe z jasnym rzędem plam. W europejskich wodach czasami mylony z kozą pospolitą(Cobitis taenia), lecz w przeciwieństwie do niej nie posiada kolców, które umiejscowione są w okolicy oka.

Dymorfizm płciowy 

Niewyraźny. W okresie tarła u samców po stronie piersiowej można zauważyć niewielkie guzki.

Populacja i zagrożenia

Śliz jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troki. Występuje w miarę pospolicie na zamieszkanych terenach. W miarę odporny na zanieczyszczenia organiczne, choć woli przebywać w czystych wodach bogatych w tlen. Wymarły w niektórych rejonach, głównie z powodu zanieczyszczenia wód. Małe znaczenie w rybołówstwie, częściej używany jako przynęta na większe ryby. Czasami hodowany w akwariach. W Polsce objęty ochroną ścisłą.

Pożywienie

Bezkręgowce denne min. larwy ochotki, kiełże, larwy owadów

Zachowanie

Śliz przebywa głownie na dnie zbiorników, częściowo zakopany. Prowadzi przede wszystkim nocny tryb życia, podczas którego przeszukuje żwir, lub piasek w poszukiwaniu bezkręgowców. Typowa ryba osiadła, rzadko przemieszcza się o więcej niż 500 metrów. Narybek woli przebywać w ukryciu, zakopany całkowicie w podłożu w części cieku o słabszym nurcie. Czasami wpływają do ujść rzek, lecz nie tolerują wody słonawej. Zwykle żyją samotnie. Ślizy są w miarę odporne na zanieczyszczenia organiczne i kanalizacyjne, lecz wrażliwe na obecność metali ciężkich i brak tlenu.

Rozród  

Trze się zwykle 1-2 razy w roku w okresie zwykle od kwietnia do czerwca(Polska od marca do maja), kiedy temperatura wody przekracza 10*C. Ryby zwykle wcześnie rano, spotykają się w miejscu o piaszczystym lub kamienistym dnie, gdzie spotyka się większość dojrzałych płciowo ślizów. Ikra składana jest zwykle w kilku porcjach(zazwyczaj 3) w ilościach od 300 do 3000 ziarenek. Ikra zwykle przykleja się do pobliskich kamieni, lub innych przedmiotów, oraz do wyklucia narybku pilnowana jest przez samca(zwykle przez 8 dni). Narybek zwykle rośnie szybko, osiągając już po roku 7-8 cm długości ciała. Dojrzałość płciową uzyskują zwykle w 2-3 roku.

Naturalni wrogowie

Głównie duże ryby min. pstrąg, a także ptaki i węże wodne.

Długość życia

7-8 lat.

Znaczenie dla człowieka 

Małe znaczenie w rybołówstwie, głównie łowiona jako przynęta na większe ryby, jak pstrąg. Czasami hodowana w akwariach.

Ciekawostki 

• Czasami uważany za wskaźnik czystości wód, ze względu na swoją wrażliwość na metale ciężki i brak tlenu.
• Czasami lokalnie nazywany ślizą, węgorzykiem, ślizakiem, ślazem, ślipakiem i ślężem.
• W akwarium ryba potrzebuje czystej, zimnej i dobrze filtrowanej wody.
• Rodzaj Barbatula liczy 11-17 gatunków ślizów min. śliza syberyjskiego(Barbatula toni), Barbatula potaninorum i Barbatula compressirostris. Niektóre są uważane za gatunki wątpliwe.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aliz_pospolity

-https://en.wikipedia.org/wiki/Stone_loach

-http://www.iucnredlist.org/details/14494/0

-http://www.fishbase.org/summary/6377

Excidobates mysteriosus - nakrapiany drzewołaz

inne nazwy: drzewołaz marañónski*

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Płazy
• Rząd: Płazy bezogonowe
• Rodzina: Drzewołazowate
• Gatunek: Excidobates mysteriosus

Występowanie

Excidobates mysteriosus jest gatunkiem endemicznym dla Cordillera del Condor(pasmo górskie) w północno-zachodnim Peru. Obecnie jedyne znane siedlisko płaza znajduje się w pobliżu miasta Santa Rosa, gdzie można je znaleźć w trzech oddzielonych populacjach min. w pobliżu urwiska skalnego na wysokości 1200 m n.p.m. porośnięte roślinami zwanymi bromeliami oraz w koronach drzew porośniętych przez bromelie, głównie z gatunku Aechmea nudicaulis, choć ten ostatni został niemal całkowicie zniszczony przez pożar oraz wycinkę lasu. Obszar ten znajduje się na wysokości ok. 1000 m n.p.m.. Występowanie tej żaby jest ściśle związane z występowaniem roślin z rodziny bromeliowatych. Niegdyś obszar występowania tego drzewołaza był o wiele większy.

Ogólny opis 

Drzewołaz marañónski* jest niewielkim płazem osiągającym przeciętnie 25-30 mm długości ciała. Ciało drzewołaza jest ciemnobrązowe(czekoladowe), czasami niemal czarne z jasnymi, białymi plamami, zazwyczaj o różnych kształtach. Każdy osobnik posiada indywidualny rysunek. Palce w ilościach(4 na przednich kończynach i 5 na tylnych) są zwykle białe, lub paskowane, rzadziej całkowicie brązowe. Oczy są duże i wyłupiaste, czarne. Jak większość drzewołazów, jego skóra wytwarza bardzo silną toksynę.

Dymorfizm płciowy

Samice są zwykle nieco większe oraz posiadają pełniejsze kształty ciała. Samce śpiewają.

Populacja i zagrożenia

Excidobates mysteriosus jest klasyfikowany jako gatunek poważnie zagrożony. Ze względu na niewielki zakres występowania, płaz jest szczególnie narażony na ingerencje ze strony człowieka. Obecnie trzy pozostałe tereny na którym występują drzewołazy, zostały objęte ochroną przez IUCN. Szacuje się iż dwa z tych siedlisk, może zamieszkiwać mniej niż 200 osobników. Stare lasy porośnięte Aechmea, które są potencjalnym siedliskiem żaby, są obecnie bardzo rzadkie ze względu na wycinkę tych drzew. Poważnym zagrożeniem jest także nielegalny przemyt tymi okazałymi drzewołazami w celach hobbystycznych, który nasilił się w latach 90-tych, kiedy miejscowe gatunki zwierząt stały się rzadkie, a ich ceny rynkowe zaczęły rosnąć. Spotykany w hodowlach. Rozmnaża się w niewoli.

Pożywienie

Głównie małe owady, takie jak mrówki, roztocza, muchówki i stonogi.

Zachowanie 

Drzewołaz marañónski* jest gatunkiem o głównie dziennym trybie życia. Zwykle spotykany w małych grupach, choć nie przejawia zachowań społecznych. Samce zazwyczaj po osiągnięciu dojrzałości płciowej głośno śpiewają. Dorosłe samce są silnie terytorialne, często toczą walki pomiędzy sobą. Samiec zwykle jeśli spotyka innego samca, zaczyna coraz głośniej śpiewać. Tak więc pierwszy pojedynek jest zwykle wokalny i ciszej śpiewający samiec zazwyczaj odpuszcza, lecz jeśli oba samce nie odpuszczają, wtedy zmniejszają dystans między sobą oraz próbują przygnieść przeciwnika do podłoża, a jeśli się to uda przytrzymują go przednimi łapami. Przegrany samiec zazwyczaj próbuje uwolnić się z uścisku i szybko uciec, zwykle jest przez wygranego ścigany, aż do opuszczenia rewiru. Samice nie wykazują względem siebie zachowań agresywnych, choć często jest także odganiana przez samca, jeśli nie jest gotowa do podjęcia godów. Drzewołaz noc spędza głównie u nasad liści bromelii, wtedy też zwykle gromadzą się w grupy, czasami osobniki ściśle do siebie przylegają. Nie przejawiają wtedy instynktu terytorialnego. Drzewołaz lubi przebywać w płytkich zbiorniczkach, zazwyczaj utworzonych w liściach bromelii, natomiast unika głębokich zbiorników. Żaba nie potrafi pływać, dlatego może się z łatwością utopić. Sprawnie potrafi się wspinać, nawet po płaskich i pionowych powierzchniach(np. szkło). Rzadko skacze, zwykle jeśli czuje się zagrożona, unika napastnika przy pomocy serii skoków, oddalających ją od wroga. Młode, niedojrzałe osobniki zwykle przebywają w górnych partiach drzewostanu, natomiast osobniki dorosłe wolą tereny położone nieco niżej, czasami schodząc na ziemię.

Rozród 

Kiedy samiec swoim śpiewem przyciągnie zainteresowaną i gotową do gadów samice, łapię ją przednimi łapami tworząc ampleksus. Samica zwykle składa 5 jajeczek o średnicy 2 mm w wcześniej wybranym zbiorniczku, zwykle w liściach bromelii. Samiec zwykle pozostaje przy ikrze, aż do wyklucia się kijanek, po czym zachęca je do wpełźnięcia na jego grzbiet. Dzięki lepkiej wydzielinie samiec przenosi kijanki do innego zbiornika zwykle w liściach bromelii, gdzie kijanki żywią się drobnymi żyjątkami, aż do przekształcenia się w formę dorosłą. Dojrzałość płciową osiągają po 9-12 miesiącach, choć samce zwykle po 18 miesiącach zaczynają śpiewać. Całkowity czas rozwoju kijanki-brak danych.

Naturalni wrogowie 

Ze względu na toksyczność żaby, nie widnieje ona w jadłospisie większości drapieżników.

Długość życia

Przypuszczalnie 5-7 lat na wolności oraz 10-15 w niewoli.

Znaczenie dla człowieka 

Drzewołaz spotykany w niewoli, lecz nie polecany dla początkujących hodowców drzewołazów. Toksyny drzewołazów stosowane w medycynie, choć nie są znane badania przeprowadzone akurat na drzewołazie Excidobates mysteriosus. Wydzielina ze skóry drzewołazów niegdyś stosowany do zatruwania strzał przez Indian.

Ciekawostki

• Mimo swojej małej populacji na wolności, jest dosyć popularnym drzewołazem w hodowlach hobbystycznych.
• Toksyna drzewołazów zamiera lipofilowe alkaloidy, których płaz używa nie tylko do obrony, lecz także jako środek przeciwgrzybiczy i przeciwpleśniowy. W medycynie epibatydyna wyekstrahowana ze skóry drzewołaza Epipedobates tricolor, służy jako środek grzybobójczy, silniejszy od morfiny, lecz powodujący niekorzystne zmiany w układzie pokarmowym. Niektóre substancje w wydzielinie działają stymulująca na układ krwionośny i hamują apetyt.
• Przypuszcza się iż ciało drzewołaza same nie wydziela swoich toksyn, lecz wytwarza je dzięki zjadanym stawonogom min. mrówkom. Dlatego drzewołazy występujące w niewoli często tracą swoją toksyczność.
• Excidobates mysteriosus został odkryty przez Harvey'a Bassler'a w 1929 roku i naukowo opisany przez zoologa Karola Myers'a w 1982 roku. Żaba została ponownie odkryta i opisana w 1990 roku przez Rainera Schulte'a, odrzucił od jednak hipotezę Mayers'a iż Excidobates mysteriosus należy do tego samego rodzaju co Excidobates captivus. Słuszność teorii Mayers'a potwierdziły późniejsze badania. 
• Excidobates mysteriosus jest spokrewniony z Excidobates captivus, którzy są jedynymi reprezentantami rodzaju Excidobates.

Bibliografia:

-http://www.dendrobates.org/mysteriosus.html

-http://www.terrarium.com.pl/2343-excidobates-mysteriosus/

-https://de.wikipedia.org/wiki/Excidobates_mysteriosus

-http://www.iucnredlist.org/details/55193/0-

-http://amphibiaweb.org/species/1639

Żabuti leśny - duży żółw z Brazylii

inne nazwy: żółw brazylijski, żółw żółtonogi* 

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Żółwie
• Rodzina: Żółwie lądowe
• Gatunek: Żabuti leśny(Chelonoidis denticulata)

Występowanie

Zasiedla tereny Ameryki Południowej od południowo-wschodniej Wenezueli, Gujany, Surinamu przez Gujanę Francuską, aż po Brazylię. Widywany na całym dorzeczu Amazonki, wschodniej Kolumbii, Ekwadorze, północno-wschodnim Peru i północno-wschodniej Boliwii. Występuje także na wyspach Trynidad i Tobago. Wprowadzony na Dominikanę. Zamieszkuje przede wszystkim wiecznie zielone lasy liściaste oraz lasy deszczowe, rzadziej widywane na terenach otwartych jak łąki, gęstwiny i suche lasy liściaste. Zazwyczaj jego obecność jest uzależniona od obecność zbiorników wodnych.

Ogólny opis 

Żabuti leśny jest 5 największym żółwiem świata oraz 3 co do wielkości największym żółwiem kontynentalnym. Średnio osiąga 40 cm długości korpusu, choć nierzadko  mogą osiągać ponad 90 cm długości korpusu. Bardzo podobny do żabuti czarnego, czasami z kłopotami w identyfikacji gatunku. Skorupa żółwia jest wydłużona z widocznym wybrzuszeniem, lekko ząbkowana na krawędziach i płaska w okolicy karku, koloru od żółtobrązowego do ciemnobrązowego lub nawet czarnego na krawędziach płytek tarczowych. Na każdej z płytek widnieje plamka koloru żółtopomarańczowego, czasami wtapiając się w ciemny pancerz. Plastron jest gruby na bokach, koloru żółtobrązowego, kremowego z ciemnymi odcieniami . Głowa jest stosunkowo niewielka, a górna szczęka lekko zakrzywiona. Oczy są duże i czarne. Skóra w okolicach głowy i kończyn jest czarna z żółtymi lub pomarańczowymi łuskami w okolicy głowy, ogona i kończyn(stąd nazwa żółw żółtonogi*). Kończyny przednie posiadają po 5 pazurów, a tylne 4. Długość i grubość ogona zależna od płci.

Dymorfizm płciowy 

Samce zwykle większe od samic. Samce odznaczają się także grubszym ogonem, bardziej wydłużonym pancerzem oraz wklęsłym plastronem.

Populacja i zagrożenia 

Żabuti leśny jest klasyfikowany jako gatunek narażony na wyginięcie. Największym zagrożeniem dla tego gatunku są polowania w celu pozyskania mięsa, spożywanego przez lokalną ludność oraz odławianie żywych okazów w celu sprzedaży na czarnym rynku jako zwierzę domowe. Niski wskaźnik reprodukcji oraz późny wiek dojrzałości sprawiają iż populacji żółwia bardzo wolno odradza się. Naukowcy oceniają iż populacji żabuti leśnego ma trend malejący, choć na potwierdzenie tej tezy, potrzeba dokładniejszych badań terenowych. Jest notowany w CITES w Załączniku II.

Pożywienie

Gatunek wszystkożerny. Zjada wiele gatunków roślin, traw, korzeni, kwiatów, owoców, kory i grzybów, a także owady, ślimaki i inne bezkręgowce, ptasie jaja, małe kręgowce, padlinę oraz odchody zwierząt.

Zachowanie 

W naturalnym środowisku dosyć słabo poznane. Zwykle prowadzi dzienny i samotniczy tryb życia. Unika przemierzania dużych odległości. Samce zwykle nie tolerują obecności innych samców na swoim trenie i charakterystycznie rusza głową w akcie agresji.

Rozród 

Okres godowy u żabuti leśnego przypada przez cały rok, lecz jego nasilenie można zauważyć podczas pory deszczowej(lipiec-wrzesień). Samce rozpoznają się przy pomocy ruchom głowy(to przodu i o tyłu) oraz charakterystycznym wydawanym dźwiękom, przypominających gdakanie kury. Jeśli drugi żółw nie odpowie tym samym, oznacza iż jest samicą. Samce zwykle podgryzają nogi samicy przed przystąpieniem do kopulacji. Podczas kopulacji samiec wydaje z siebie odgłosy gdakania, a rywale często próbują go zepchnąć z partnerki, przewracając na grzbiet. Samica zwykle kopuluję więcej niż z jednym samcem. Po 115 do 150 dni od kopulacji samica składa jaj w ilościach od 2-15(zazwyczaj tą dolną granicę) oraz nie interesuje się ich losem. Jaja są inkubowane przez 4-5 miesięcy po czym wykluwają się w pełni samodzielne, małe żółwie. Samica zwykle przystępuje do godów kilka razy rocznie, ogółem składając do 20 jaj rocznie. Żabuti leśny dojrzałość płciową uzyskuje po osiągnięciu 8-10 lat.

Naturalni wrogowie 

Nie prowadzono badań na temat drapieżników polujących na żabuti leśnego. Prawdopodobnie może on padać ofiarą jaguarów i innych dużych drapieżników mogących poradzić sobie z ich solidną skorupą.

Długość życia 

50-60 lat.

Znaczenie dla człowieka 

Mięso z żabuti jest popularne wśród rodzimej ludności, dlatego często organizowane są polowania na tego powolnego żółwia. Czasami obiekt nielegalnego handlu żywym inwentarzem. Rzadko spotykany w niewoli, zwykle popularniejszy jest jego bliski krewniak żabuti czarny.

Ciekawostki 

• Przez lokalna ludność nazywany morrocoy, woyamou i wayamo. Zwykle wszystkie te nazwy są wspólne także dla żabuti czarnego.
• Został pierwszy raz opisany przez Karola Linneusza w 1766 roku pod nazwą Testudo denticulata, oznaczający"podobny do zębów", ze względu na ząbkowanie na krawędziach muszli. 
• Austriacki zoolog Leopold Fitzinger zakwalifikował żabuti do rodzaju Geochelone, podobnie jak wszystkie żółwie lądowe, nie pochodzące z obszarów śródziemnomorskich. Później naukowcy min. Roger Bour i Charles Crumly, rozdzielili rodzaj Geochelone na kilka rodzajów min. Chelonoidis do którego klasyfikowany jest żabuti leśny.
• Niektórzy badacze sądzą iż żabuti woli rejony otwarte, typu łąki i suche lasy otwarte, choć większość kwestionuje tą tezę.
• Do rodzaju Chelonoidis klasyfikowanych jest obecnie 5 gatunków żółwi lądowych min. żabuti leśny, żabuti czarny(Chelonoidis carbonaria), żółw chilijski(Chelonoidis chilensis), żółw słoniowy(Chelonoidis nigra) oraz żółw Chaco*(Chelonoidis petersi).

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Yellow-footed_tortoise

-http://www.iucnredlist.org/details/9008/0

-http://www.arkive.org/south-american-yellow-footed-tortoise/chelonoidis-denticulata/

-http://www.arkive.org/south-american-yellow-footed-tortoise/chelonoidis-denticulata/image-G32614.html

-http://www.chelonia.org/articles/gdenticulatacare.htm

Żwirowiec stepowy - Afrykański migrant. Ptak ze stepów.

inne nazwy: żwirowiec czarnoskrzydły*

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Siewkowe
• Rodzina: Żwirowcowate
• Gatunek: Żwirowiec stepowy(Glareola nordmanni)

Występowanie

Ptak gniazduje w południowo-zachodniej Rosji, północnym i środkowym Kazachstanie, wschodniej Ukrainie oraz oddzielona populacja w środkowej Gruzji i wschodniej Turcji. W Rumunii ptak prawdopodobnie wymarły. Zimuje w Afryce Południowej, głównie w Botswanie i północno-wschodniej Namibii, rzadziej w Afryce zachodniej min. południowej Mauretanii, północnym Senegalu, środkowym Mali, północno-wschodniej Nigerii, południowo-wschodnim Nigrze i zachodnim Czadzie. Czasami zalatuje do krajów w Europie Zachodniej(Dania, Polska, Hiszpania, Francja, Finlandia, Białoruś itp.) oraz przelotnie w krajach Afryki Północnej i Europy Południowej(Egipt, Libia, Jordan itp.). Zamieszkuje i wychowuje młode głównie na suchych łąkach, stepach, terenach bagiennych, polach uprawnych, dolinach rzecznych, sawannach, zawsze w pobliżu zbiorników wodnych. Stwierdzono występowanie żwirowca stepowego w pobliżu słonych zbiorników.

Ogólny opis

Żwirowiec stepowy jest dużym przedstawicielem rodzaju Glareola, osiągając 23-26 cm długości ciała, przy wadze 85-110 gramów. Nogi są stosunkowo krótkie, a ogon rozwidlony. Głowa, szyja i grzbiet ptaka są koloru szarobrązowego z lekkim pomarańczowym odcieniem. Strona brzuszna, kuper oraz pierś ptaka są koloru białego, dodatkowo płowe podgardle jest otoczone czarną linią, okrążając je i przebiegając pod okiem żwirowca. Pokrywy podskrzydłowe są czarne. Osobniki młodociane i nieprzystępujące do godów posiadają cętkowany wierzch ciała oraz brak wyraźnego wzoru na podbródku. Nieco podobny do żwirowca łąkowego i orientalnego.

Dymorfizm płciowy

Kantarka samca jest czarna, natomiast samicy brązowa.

Populacja i zagrożenia

Żwirowiec stepowy jest klasyfikowany jako gatunek o podwyższonym ryzyku na wyginięcie(bliski zagrożenia). Ogólna populacja szacowana jest na 220-290 tysięcy osobników, a badania potwierdziły iż posiada trend malejący. Przyczyny spadku populacji nie są dokładnie poznane, lecz badania prowadzone w Kazachstanie i Rosji sugerują iż głównym zagrożeniem dla żwirowca jest zmiana użytkowania gruntów. Niegdyś wielkie połacie użytków zielnych i pastwisk, zostały wybronowane i przemienione w tereny uprawne. Duży wpływ może mieć także niszczenie gniazd przez zwierzęta gospodarskie(przy nadmiernym wypasie), które są zakładane na ziemi, drapieżnictwo ze strony rosnącej populacji krukowatych, a także oddziaływanie ze strony środków ochrony roślin, degradacja użytków zielnych oraz obecność plag szarańczy. Przypuszcza się iż globalne ocieplenie może także wpływać na populacje ptaka.

Pożywienie

Owady łapane z ziemi i podczas lotu. Najczęściej ofiarą żwirowca padają owady przemieszczające się w rojach min. muchówki, osy, prostoskrzydłe, chrząszcze, mrówki, termity, ważki, pszczoły, karaczany i szarańcza.

Zachowanie

Żwirowiec stepowy jest ptakiem wędrowny. Z terenów lęgowych odlatuje zazwyczaj we wrześniu, o Afryki Południowej, rzadziej za zimowiska wybiera kraje Afryki Północnej. Zwykle na tereny zimowe dolatują w październiku, migrując w kilku tysięcznych stadach. Większość czasu spędza na koczowaniu w stadach w poszukiwaniu stad owadów, często łącząc się z żwirowcem łąkowym. Duży wpływ mają ataki plag szarańczy, które są dodatkowym i bardzo cennym źródłem pożywienia. Z zimowisk wracają zazwyczaj w kwietniu i maju. Poluje i żyje zazwyczaj w bardzo licznych stadach. Głos ptaka podobny do głosu wydobywanego przez rybitwę kiririk, kik. Podczas lotu, kiedy żwirowce są atakowane przez drapieżnika, tworzą zwykle rodzaj żywej fali, synchronicznie unikając ataków. W obronie gniazda często udają kontuzję skrzydła i uciekają pieszo, aby odciągnąć drapieżnika od jaj i piskląt.   

Rozród

Okres rozrodczy u żwirowca stepowego przypada zazwyczaj od kwietnia do lipca(w rejonach Morza Czarnego od marca). Po przybyciu z zimowisk ptaki zazwyczaj łączą się w pary, czasami tocząc niegroźne walki o partnera, czy miejsce na założenie gniazda. Gniazdo budowane jest na ziemi, zazwyczaj w niewielkim zagłębieniu, gdzie zawlekana jest sucha roślinność. Przeciętnie mierzy 10 cm średnicy. Samica składa zwykle od 3 do 5 oliwkowych i czarno nakrapianych jaj, które są inkubowane przez obojga rodziców przez 17-19 dni. Po osiągnięciu 25-30 dni pisklęta zwykle uczą się latać i usamodzielniają się. Ptaki zwykle gnieżdżą się w kilkusetnych koloniach. Młode ptaki dojrzałość płciową uzyskują zazwyczaj po roku. Para odbywa gody zwykle jedynie raz do roku.

Naturalni wrogowie

Głównie sroki, kruki, wrony, lisy, łasicowate, mewy i wydrzyki(głównie zagrażające jajom i pisklętom), a także padają ofiarą jastrzębi i sokołów.

Długość życia

Prawdopodobnie ok. 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Czasami wyłapuje się osobniki dorosłe, jak i pisklęta w celach konsumpcyjnych. Często ptak ten jest nosicielem choroby zwanej gorączkom Zachodniego Nilu.

Ciekawostki

• Został naukowo opisany w 1842 roku przez Fischer'a von Waldheim'a, a jego nazwa łacińska upamiętnia fińskiego biologa Alexander'a von Nordmann'a.
• Żwirowiec stepowy jest jednym z ptaków zakwalifikowanych do AEWA, czyli konwencji o ochronie ptaków wodnych wędrownych migrujących z Europy do Afryki(Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds). Jest wymieniony w Załączniku 2.
• W Polsce stwierdzony 18 razy o statusie ptak zalatuje sporadycznie. Objęty ochroną ścisłą.
• Żwirowiec stepowy należy do rodzaju Glareola do którego należy 7 gatunków ptaków min. żwirowiec łąkowy (Glareola pratincola), żwirowiec madagaskarski (Glareola ocularis), żwirowiec orientalny (Glareola maldivarum), żwirowiec mały (Glareola lactea), żwirowiec popielaty (Glareola cinerea) i żwirowiec skalny (Glareola nuchalis).

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Black-winged_pratincole

-http://www.arkive.org/black-winged-pratincole/glareola-nordmanni/

-http://www.hbw.com/species/black-winged-pratincole-glareola-nordmanni