niedziela, 6 kwietnia 2014

Patyczak skrzydlaty - latająca gałąź

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Owady
  • Rząd: Straszyki
  • Rodzina: Diapheromeridae
  • Gatunek: Patyczak skrzydlaty(Sipyloidea sipylus)

Występowanie

Pierwotny zasięg tego gatunku jest kwestią sporną. Ocenia się iż pierwsze patyczaki skrzydlate zostały odnalezione i opisane w Azji Południowo-Wschodniej(na Jawie), także sądzi się iż pierwotnie zamieszkiwały lasy tropikalne Malezji, Jawy, Tajlandii, Sumatry, a także Chin. Na Madagaskar(gdzie większość sądzi iż jest ich rodzimym terytorium)zostały przypuszczalnie wprowadzone przez człowieka, wraz z bawełną.

Ogólny opis

Samica patyczaka skrzydlatego dorasta przeciętnie do 9 cm długości ciała, natomiast samiec rzadko przekracza 6 cm. Ciało patyczaka ma zwykle kolor jasnobrązowy, słomkowy, choć występują osobniki o jasnozielonym ubarwieniu. Nogi są długie, smukłe i delikatne(łatwo łamliwe), wyposażone w stopki, czyli parę małych pazurków i przylgi pomiędzy nimi. Głowa mała, lekko spłaszczona. Czułki są bardzo długie, stanowiące 2/3 długości ciała. U tego patyczaka występują skrzydła, lekko różowawe po stronie wewnętrznej, a po złożeniu sięgają 7 segmentu ciała patyczaka, upodabniając się kolorem do niego. Nimfa owada ma długość 20 mm, z 15 mm czułkami. Jest koloru jasnozielonego.

Dymorfizm płciowy

Samce są mniejsze od samic.

Populacja i zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym i nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Jest gatunkiem introdukowanym na niektóre obce tereny.

Pożywienie

Głównie liście drzew, pnączy i krzewów(nawet tych trujących). W niewoli podaje się mu liście jeżyny, róży, maliny, bluszczu pospolitego, a także natkę pietruszki, kopru i sałatę. Przy niewystarczającym doborze pożywienia, może występować u nich zjawisko kanibalizmu.

Zachowanie

Patyczak jako mistrz kamuflażu, większość swojego życia spędza na udawaniu kawałka gałęzi. Żeruje zwykle nocą, oskubując liście. Często przy zmiennym natężeniu światła, może nieznacznie zmieniać kolor swojego ciała. Kiedy zawieje na niego, kiwa się udając gałąź poruszaną przez wiatr. Często przyjmuje pozycję z wyprostowanymi do przodu kończynami przednimi i wyprostowanymi do tyłu dwiema parami kończyn tylnych, zwłaszcza w razie zagrożenia, zapadając w stan całkowitego bezruchu. Niepokojony może także rozłożyć różowawe skrzydła, a w razie konieczności odlecieć. Złapany wydziela z siebie wydzielinę, która dla większości zwierząt posiada nieprzyjemny zapach. Może odczepić swoją kończynę i czułek w razie konieczności, która odrasta wraz z kolejnymi wylinkami. Nie lubi bezpośredniego kontaktu z wodą, dlatego ucieka jeśli tylko będzie miał z nią styczność np. podczas deszczu. Nie jest zwierzęciem ruchliwym i może przez kilka godzin nie zmieniać pozycji.

Rozród

W populacji patyczaków miażdżącą przewagę posiadają samice. Samce są bardzo rzadko spotykane, nawet w niewoli. Większość samic rozmnaża się przez partenogenezę, czyli dzieworództwo nie potrzebując udziału samca. Jaja składane są zwykle bez większej przerwy oraz nieregularnie, nawet w ilości kilku set w ciągu kilku miesięcy. Owalne, 4 mm jaja, składane są w powietrzu i spadają zwykle na ściółkę. W odpowiednich warunkach po ok. 3 miesiącach, wyklują się nimfy, które następnie po 3 miesiącach przekształcają się w osobnika dorosłego. W wyniku partenogenezy wykluwają się jedynie samice. Podczas rzadkiego rozmnażanie płciowego, klują się także samce.

Naturalni wrogowie

Dobry kamuflaż często chroni patyczaki przed atakami drapieżników, lecz i tak zagrażają im niektóre ptaki, modliszki, mrówki, jaszczurki, płazy, gryzonie itp.

Długość życia

Osobnik dorosły zwykle do 10 miesięcy.

Znaczenie dla człowieka

W naturalnym środowisku uważany za szkodnika, niszczącego uprawy, oraz pasożyta drzew. W niewoli bardzo często hodowany hobbystycznie, ze względu na bardzo małe wymagania. Jest jednym z najpopularniejszych patyczaków w handlu.

Ciekawostki


  • Czasami podczas uszkodzenia czułka(wraz z nerwem), podczas kolejnych wylinek zamiast niego wyrośnie dodatkowa noga.
  • W warunkach domowych, patyczakowi skrzydlatemu powinno się zapewnić przewiewne terrarium, o niedużych rozmiarach, z odpowiednią ściółka z gęsto obsadzonymi roślinami i gałęziami, co uniemożliwia latanie owada, gdyż w terrarium może wyrządzić sobie krzywdę uderzająco o różne przedmioty. 
  • Niektórzy badacze sądzą iż samce tego gatunku mogły wyginąć.
  • Został opisany w 1859 roku przez angielskiego etymologa John'a Obadiah'a Westwood'a.
  • Czasami nazywany patyczakiem madagaskarskim, lub różowoskrzydłym.
  • Do rodzaju Sipyloidea zaliczanych jest ok. 70 patyczaków min. patyczak pięknoskrzydły*(Sipyloidea bella), patyczak różnoskrzydły*(Sipyloidea caeca) i patyczak zielonoskrzydły Garradunga*(Sipyloidea garradungensis).
Bibliografia:
-http://www.terrarium.pl/t/species/_/sipyloidea-sipylus-patyczak-skrzydlaty-r643
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Patyczak_skrzydlaty
-https://de.wikipedia.org/wiki/Rosa_Gefl%C3%BCgelte_Stabschrecke
-http://www.strasilky.cz/psg04.htm

sobota, 5 kwietnia 2014

Puzanek wielkooki - śledź z Wołgi

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Śledziokształtne
  • Rodzina: Śledziowate
  • Gatunek: Puzanek wielkooki(Alosa saposchnikowii)

Występowanie

Występuje w północnej części Morza Kaspijskiego, wpływając do delty Wołgi. Zimuje na południowej części Morza Kaspijskiego. Przebywa głównie w wodach przybrzeżnych.

Ogólny opis

Przeciętna długość ciał tej ryby wynosi 20-30 cm, choć notowano osobniki o 35 cm długości ciała. Grzbiet zielonkawy, lub niebieskawy o lśniącym połysku, natomiast boki i strona brzuszna ryby srebrzyste. Czasami można zauważyć czarną plamę na boku ryby za wieczkiem skrzelowym, lecz nie zawsze ona występuje. Brak linii bocznej. Otwór gębowy dosyć duży, z szczęką dolną sięgająca do tylnej krawędzi oka. Silnie uzębienie z 26-41 grubymi i długimi skrzelowymi wyrostkami filtracyjnymi. Oczy duże, a łuski delikatne i kuliste. Kształt ciała typowo śledziowaty.

Dymorfizm płciowy

Przypuszczalnie samice nieco większe.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia i wydaje się dosyć powszechnym gatunkiem ryby. Czasami poławiany.

Pożywienie

Głównie skorupiaki i małe ryby.

Zachowanie   

Jest rybą stadną, żyjącą w dużych ławicach i sezonowo wędrowną. Na północ Morza Kaspijskiego przybywa w kwietniu, a trze się w deltach, tolerując wodę słonawą, lecz nigdy nie wpływa w górę rzek. Niektóre młodsze osobniki mogą zimować na północy. Potrafi wykryć ultradźwięki, dlatego jest trudną zdobyczą dla delfinów.

Rozród

Tarło odbywa się w kwietniu-maju. Ryby wpływają do ujść rzek(zwłaszcza Wołgi), gdzie trą się na głębokości 1-6 metra. Zwykle później umierają z wyczerpania, choć niektóre przeżywają do następnego tarła. Samica może uwolnić ponad 20 tysięcy ikry, która następnie unosi się w pelagialu. Dojrzałość płciową uzyskują w 4 roku przez samice i w 3 przez samce.

Naturalni wrogowie

Głównie ptaki morskie, foki i większe ryby.

Długość życia

Najstarsze do 7 lat, lecz zazwyczaj giną po pierwszym tarle.

Znaczenie dla człowieka

Poławiana gospodarczo na mniejszą skale, zwykle jedynie lokalnie.

Ciekawostki


  • Ryba podobna do występującego na tym samym obszarze puzanka agrachańskiego(Alosa sphaerocephala), lecz ten jest mniejszy, posiada dłuższe wyrostki filtracyjne, a także bardziej zaokrągloną głowę i słabsze uzębienie.
  • Została opisana w 1887 roku przez niejakiego Grimm'a.
  • Czasami można spotkać się z starszą nazwą łacińską tego gatunku Caspialosa saposhnikovi
  • Jest przedstawicielem rodzaju Alosa liczącego 20-30 gatunków ryb min. parposza(Alosa fallax), śledzia azowskiego(Alosa maeotica) i aloze(Alosa alosa).
Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Alosa_saposchnikowii
-http://www.fishbase.org/summary/1585
-http://eol.org/pages/210227/overview

piątek, 4 kwietnia 2014

Nectophryne afra - nadrzewna ropucha. Opiekuńczy ojciec

inne nazwy: afrykańska ropucha drzewna*
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy bezogonowe
  • Rodzina: Ropuchowate
  • Gatunek: Nectophryne afra

Występowanie

Zasiedla nizinne lasy tropikalne Afryki zachodniej. Spotykana w północnym Gabonie, północnym Kongo, północnej Demokratycznej Republice Konga, południowej Republice Środkowoafrykańskiej, południowym Kamerunie, południowej Nigerii i Gwinei Równikowej, wraz z wyspą Bioko. Dokładny zasięg tego płaza nie został poznany i nadal bywa kwestią sporną.

Ogólny opis

Jest niewielką ropuchą osiągającą do 2-4 cm długości ciała, przy wadze 2-5 g. Grzbiet i kończyny ropuchy są jasnobrązowe z czarnymi, małymi plamami, natomiast brzuch i boki płaza są czarne z białymi, dużymi plamami. Kończyny są długie, przystosowane do wspinaczki na drzewa. Palce są długie, wyposażone w przylgi. Ropucha z wyglądu przypomina małego drzewołaza.

Dymorfizm płciowy

Brak danych. Przypuszczalnie samica nieco większa od samca.

Populacja i zagrożenia

Jest klasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski ze względu na dosyć szeroki zasięg, lecz obecnie sądzi się iż jego populacja ma trend malejący, ze względu na utratę siedliska życia, przez wycinkę lasów oraz sprzedaż ropuch na czarnym rynku w celach hobbystycznych.

Pożywienie

Małe bezkręgowce znajdowane w runie leśnym.

Zachowanie

Bardzo mało wiadomo o zachowaniach afrykańskiej ropuchy drzewnej w stanie dzikim. Zapewne jest płazem ziemno-wodnym, często spotykanym w zbiornikach wodnych, jak i buzującym na ziemi. Porusza się przy pomocy skoków, chodu i szybkiego biegu. Kiedy zauważy ofiarę szybkim ruchem zbliża się do niej i przy pomocy języka, zagarnia ją do swojego otworu gębowego. Kiedy zapada zmierzch chronią się przed nocnymi drapieżnikami, wchodząc na pobliską, wysoką roślinność, a dzięki kamuflażowi często stają się niezauważalne. Żyją zwykle samotnie. Podczas niekorzystnych warunków środowiskowym, może zapaść w hibernację, zwłaszcza podczas pory suchej.

Rozród

Okres rozrodczy przypada na początku pory deszczowej(zwłaszcza podczas wybudzenia się z hibernacji). Pary wybierają zagłębienia na drzewach i roślinności, wypełnione wodą, gdzie po udanej kopulacji samica składa do 200 jajeczek. Skrzekiem i kijankami opiekuje się samiec. Młode kijanki wykluwają się po 6-21 dniach i żywią się przypuszczalnie materią roślinną i niezapłodnionymi jajkami. Nie wiadomo kiedy się przekształcają w osobnika dorosłego i otrzymują dojrzałość płciową.

Naturalni wrogowie

Ze względu na małe rozmiary ropucha może stać się ofiarą ptaków, węży, jaszczurek, ryb, gryzoni i innych płazów.

Długość życia

ok. 3-5 lat.

Znaczenie dla człowieka

Czasami bywa hodowana, przypuszczalnie także rozmnaża się w niewoli.

Ciekawostki


  • Jego zasięg występowania może być w rzeczywistości o wiele większy, lecz przypuszcza się iż odnajdywanie tych ropuch w innych krajach było jednorazowym bytowaniem.
  • Został opisany w 1875 roku przez niemieckich naturalistów Wilhelm'a Peters'a i Reinhold'a Buchholz'a.
  • Ropucha jest blisko spokrewniona z ropuchą Nectophryne batesii, od której jest bardziej pospolitsza, choć liczebnością w Parku Narodowym Korup przeważa nad Nectophryne afra. Oba te gatunki są jedynymi przedstawicielami rodzaju Nectophryne.
Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Nectophryne_afra
-https://en.wikipedia.org/wiki/African_tree_toad
-https://es.wikipedia.org/wiki/Nectophryne_afra
-http://www.iucnredlist.org/details/54835/0
-http://a-z-animals.com/animals/african-tree-toad/

czwartek, 3 kwietnia 2014

Żółw słoniowy - olbrzymi żółw z Galapagos. Ulubieniec Darwina

inne nazwy: żółw olbrzymi z Galapagos
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Żółwie
  • Rodzina: Żółwie lądowe
  • Gatunek: Żółw słoniowy(Chelonoidis nigra)

Występowanie

Żółw słoniowy zamieszkuje endemicznie Galapagos, gdzie w zależności od podgatunku zamieszkuje wyspy Isabela, Santiago, Pinzon, Santa Cruz, San Cristobal i Española. Wymarł z wysp Fernandina, Santa Fe, Rábida, Floreana i Pinta. Ich siedlisko to zazwyczaj suche użytki zielne i zarośla, lecz w cieplejsze pory dnia lubią skrywać się wśród zadrzewień.

Ogólny opis

Jest bardzo dużym gatunkiem żółwia, zaraz po żółwiu olbrzymim, największy gatunek żółwia lądowego. Długość karapaksu często przekracza 1,5 metra i wysokość 1 metra, przy wadze ok. 200-400 kg. Największy zarejestrowany osobnik wierzył 1,8 m długości karapaksu, przy wadze 400 kg(niektóre źródła podają także najcięższego odnalezionego żółwia o wadze blisko 1 tony). Duży karapaks jest pokryty dużymi i gładkimi płytami rogowymi. Skorupa żółwia jest wypukła i spadzista. U niektórych podgatunków przednia część pancerza jest wygięta w górę(na kształt siodła), umożliwiając wyciągnie długiej szyi żółwiowi. Nie posiadają tarczki karkowej. Głowa stosunkowo mała, osadzona na długiej, osłoniętej miękką skórą i chowanej szyi. Nogi są grube, potężne, pokryte dużymi tarczkami, natomiast palce zakończone są dosyć dużymi pazurami, występującymi po pięć na kończynie. Nogi gada nieco przypominają nogi słonia, stąd nazwa gatunkowa. Brak błon pławnych między palcami. Żółw zwykle koloru brunatnego, często okryty grubą warstwą pyłu. Czasami ciemniejsza skorupa, wraz z pokryciem pyłowym, daje złudzenie plamistości.

Dymorfizm płciowy

Samce są zwykle większe od samic(czasami ważąc o ponad 100 kg więcej), a ich spodnia część skorupy często jest wklęsłą, co ułatwia kopulację. Samce mają także dłuższy ogon.

Populacja i zagrożenia

Wyspy Galapagos zostały odkryte w 1535 roku, a odkrywca biskup Tomás de Berlanga, pisał iż zwierzęta tam żyjące nie odczuwają strachu przed ludźmi. W XVI wieku piraci używali wyspy Galapagos jako bazy, aby atakować szlaki morskie statków hiszpańskich przewożące złoto Inków. Piraci zaopatrywali się na wyspie w wodę i pożywienie, jakim był żółwie słoniowe. Nazywane "żywymi konserwami" ze względu na swoją wytrzymałość na brak wody i jedzenia, często żywe przetrzymywane pod pokładem statku. Podgatunek Chelonoidis nigra nigra uznano za wymarły w 1846 roku. W XVIII wieku polowania nasiliły się wraz z przybywaniem kutrów wielorybniczych i łowców fok, które zaopatrywały się masowo w żółwie, a także zabijano żółwie w celach pozyskania żółwiego oleju. Ludzie aż do XX wieku polowali na żółwie, przemieniali dziewicze tereny w ziemie po uprawę, oraz wprowadzali gatunki owce. Szczury i świnie zjadały jaja żółwi, dzikie psy zabijały młode żółwie, a konie i kozy zadeptywały gniazda, oraz konkurowały o pokarm. Przypuszczalnie 4 podgatunki żółwi słoniowych wymarły Chelonoidis nigra nigra, Chelonoidis nigra phantastica(wymarł w 1906 roku), Chelonoidis nigra wallacei(wymarł w 1906 roku), oraz podgatunek nienazwany z wyspy Santa Fe(data wyginięcia niepoznana, żółw znany z kilku obserwacji i części szkieletu). W 1959 roku Wyspy Galapagos zostały uznane za park narodowy i objęte ochroną przez Fundację Karola Darwina. W 1978 roku zostały zakwalifikowane do dziedzictwa UNESCO. Obecnie prowadzone są sztuczne odchowy jajek i młodych żółwi w celu uchronienia ich od zabicia przez dzikie zwierzęta. Redukuje się także liczbę introdukowanych zwierząt. Żółw słoniowy został zakwalifikowany jako narażony na wyginięcie, obecnie największym zagrożeniem są kłusownicy, który w 1990 roku zabili ok. 120 żółwi.

Pożywienie

Głównie trawy, kwiaty, kaktusy i liście krzewów. Sporadycznie owoce takie jak, jabłka, czy trujące dla człowieka owoce drzewa manchineel(Hippomane mancinella). Zjada także gujawę Psidium galapageium, wodną paproć Azolla microphylla i oplątwę Tillandsia insularis.

Zachowanie

Żółw słoniowy prowadzi osiadły, spokojny i dosyć regularny cykl życia. Zwykle po ok. 16 godzinnym śnie, budzi się o 7-8 godzinie rano, po czym przez ok. 2 h zażywa kąpieli słonecznej, aby zaabsorbować ciepło. Następnie żerują, najgorętszą porę dnia spędzając pod krzewami, chroniąc się przed przegrzaniem. Zwykle między 16-17 wyszukują odpowiedniego miejsca do snu, gdzie spędzają noc. Zasypiają zwykle w niewielkim dołku w ziemi, lub w połowie zanurzone w wodzie, lub błocie. Posiadają bardzo spokojny charakter, żyją stadnie(jako jeden z niewielu żółwi), oraz nie toczą walk. Samce ustalają hierarchie porównując długość szyi. Samiec z dłuższą szyją posiada pierwszorzędne prawo do samic. Poruszają się z prędkością 0,3 km/h. Na niektórych wyspach, gdzie widać wyraźne odstępstwa między porą suchą, a deszczową, żółwie często wędrują ustaloną trasą na wyższe tereny, gdzie jest łatwiejszy dostęp do pożywienia i wody, pod koniec pory suchej zwykle wracają na niziny. Wydeptane trasy żółwi sięgające do wulkanicznych jezior, istnieją od tysięcy lat i zwane są "żółwimi ścieżkami". Żółwie rokrocznie używają tego samego szlaku. Lubią zażywać kąpieli błotnych i wodnych, co pomaga utrzymać ciepłotę ciała w chłodniejsze dni i chroni żółwie przed pasożytami(np. komarami i kleszczami). Czasami używają także pyłu, którym się osypują. Często miejsce spoczynkowe jest używane przez tego samego żółwia przez dziesiątki lat, dzięki czemu w miarę czasu tworzy się wgłobienie w ziemi np. najsławniejsze Volcán Alcedo. U niektórych podgatunków dłuższa szyja służy do sięgania w wyżej położone pożywienie np. na wysokie krzewy. U żółwia słoniowego zaobserwowano zjawisko mutualizmu, wraz z ziębami Darwina i przedrzeźniaczami. Gad widząc ptaki podnosi się na nogach i wyciąga szyję, pozwalając aby one oczyściły go z kleszczy i innych pasożytów. Kiedy żółw czuje się zagrożony, chowa głowę i kończyny do wnętrza skorupy. Żółwie słoniowe mogą przetrwać wiele miesięcy bez wody i jedzenia, dzięki spowolnionemu metabolizmowi.

Rozród

Żółw olbrzymi z Galapagos może rozmnażać się przez cały rok, lecz szczyt sezonu rozrodczego przypada między lutym, a czerwcem. Samce często w tym okresie będą zwracać na siebie uwagę, unoszą szyję i otwierając szeroką paszcze. Samiec odnalazłszy samice podgryza ją na kończynach tylnych, aż się nie zatrzyma i nie dopuści go. Kopulacje samcowi ułatwia wklęsły spód skorupy, dopasowany do karapaksu samicy. Sama kopulacja może trwać kilka godzin, podczas której samiec wydaje z siebie charakterystyczny, ochrypły dźwięk. Następnie(zwykle w lipcu-listopadzie) samice wędrują ku wybrzeżu nawet kilka kilometrów, aby odnaleźć piaszczysty, suchy i dobrze nasłoneczniony grunt. Następnie samica przechodzi do wykopywania dołku o głębokości 30-40 cm, które może trwać nawet kilka dni. Następnie znosi do 16 białych, kulistych jaja, o wadze 80-150 gramów i średnicy 5 cm, a następnie zakopuje jajka glebą, zmieszaną ze swoim moczem. Sezonowo samica może znieść 1-4 porcji jaj. Występuje u nich temperaturowa determinacja płci. Młode żółwie klują się po 4-8 miesiącach. Pisklaki warzą ok. 50 gramów i mierzą ok. 6 cm. Zwykle wygrzebanie się z podłoża zajmuje żółwikowi parę tygodni, choć spożyte żółtko utrzyma go bez jedzenia przez 7 miesięcy. Przez pierwsze 10-15 lat są najbardziej narażone na ataki drapieżników. Dojrzałość płciową uzyskują po 20-25 latach.

Naturalni wrogowie

Na ataki najbardziej narażone są młode żółwie. Niegdyś narażone na ataki jedynie ze strony myszołowa galapagoskiego(Buteo galapagoensis). Obecnie młode, jak i jaja stają się ofiarami zdziczałych kotów, psów, świń i szczurów.

Długość życia

W naturze powyżej 100 lat. W niewoli najstarszy żółw żył 175 lat.

Znaczenie dla człowieka

Niegdyś obiekt badań Karola Darwina w celu poparcia teorii ewolucji. Później obiekt polowań dla mięsa i oleju. Obecnie sporadycznie obiekt polowań kłusowników. Przetrzymywany i rozmnażany w niektórych ogrodach zoologicznych.

Ciekawostki


  • Karol Darwin poparł swoją teorie ewolucji występowaniem różnych form żółwia na wyspach Galapagos, a dzięki odmiennym wpływom środowiska wyewoluowały w oddzielne podgatunki. Karol Darwin przebywał 5 tygodni na wyspach w 1835 roku.
  • Wyróżnia się do 15 podgatunków żółwia słoniowego, min Chelonoidis nigra becki z wyspy Isabela w pobliżu wulkanu Wolf, Chelonoidis nigra guntheri z wyspy Isabela w pobliżu wulkanu Sierra-Negra, Chelonoidis nigra microphyesz z wyspy Isabela w pobliżu wulkanu Darwina, Chelonoidis nigra vicina z wyspy Isabela w pobliżu wulkanu Cerro-Azul, Chelonoidis nigra vandemburghi z wyspy Isabela w pobliżu wulkanu Alcedo, Chelonoidis nigra chatamensis z wyspy San Cristóbal, Chelonoidis nigra darwini z wyspy San Salvador, Chelonoidis nigra duncanensis z wyspy Pinzón, Chelonoidis nigra hoodensis z wyspy Española, Chelonoidis nigra porteri z wyspy Santa Cruz, oraz wymarłe Chelonoidis nigra abingdoni z wyspy Pinta, Chelonoidis nigra nigra z wyspy Floreana, Chelonoidis nigra phantastica z wyspy Fernandina, Chelonoidis nigra wallacei z wyspy Rábida i nienazwany podgatunek z wyspy Santa Fe.
  • Chelonoidis nigra abingdoni wymarły podgatunek z wyspy Pinta, za całkowicie wymarły został zakwalifikowany w 2012 roku, kiedy padł ostatni przedstawiciel podgatunku nazwany Samotny George żyjący na Stacji Biologicznej Charlesa Darwina na Santa Cruz. Samotny George został odnaleziony w 1971 roku na wyspie Isabela, przypuszczalnie był uciekinierem, lub został uwolniony przez wielorybników polujących na żółwie, co daje nadzieje na odnalezienie innych przedstawicieli tego podgatunku. Z wyspy Pinta został przetrzebiony przez wielorybników, oraz kozy, które konkurowały z nim o pożywienie. W 2007 roku badania dowiodły iż niektóre żółwie z podgatunku Chelonoidis nigra becki, są hybrydami z Chelonoidis nigra abingdoni, czyli możliwe iż ich dzicy rodzice nadal żyją. Obecnie w zoo w Pradze odnalazł się kolejny przedstawiciel tego podgatunku nazwany Tony.
  • Obecnie Chelonoidis nigra nigra klasyfikowany jest jako wymarły na wolności, gdyż odnaleziono kilka hybryd(80) tego podgatunku z Chelonoidis nigra becki z czego 30 ma mniej niż 15 lat, co oznacza że ich rodzic Chelonoidis nigra nigra może nadal żyć. Obecnie prowadzony jest projekt kojarzenia hybryd i wyselekcjonowania czystego podgatunku(planowany na ok. 100 lat). Mimo nazwy holotypowej, nie wiadomo z jakiej wyspy pochodził holotyp gatunku, więc nazwa łacińska podgatunku jest jedynie sugerowana(niepoprawna).
  • Najmniej wiadomo o podgatunkach Chelonoidis nigra wallacei,Chelonoidis nigra phantastica i nienazwanego z Santa Fe. Znane z pojedynczych obserwacji i skromnych znalezisk kopalnych. Niektórzy autorzy wątpią jako iż był podgatunkami, a jedynie zbiegłymi żółwiami przetransportowanymi na te wyspy.
  • Został opisany w 1824 roku przez francuskiego zoologa Jean'a René Constant'a Quoy'a i francuskiego naturalistę Joseph'a Paul'a Gaimard'a.
  • Przypuszczalnie pierwsze żółwie przypłynęły na wyspy wraz z Prądem Peruwiańskim, trzeba jednak zauważyć iż przodkowie żółwi słoniowych były rozmiarów przeciętnych i mogły przypłynąć na naturalnych tratwach, choć same żółwie słoniowe potrafią doskonale pływać. Przypuszczalnie pierwszą skolonizowaną przez żółwie wyspę była San Cristobal. Populacja żółwia słoniowego na wszystkich wyspach utrzymywała się przypuszczalnie w liczbie ok. 200 000 osobników. 
  • Obecnie rodzaj Chelonoidis liczy 5 gatunków żółwi. Najbliższym krewnym żółwia słoniowego jest żółw chilijski(Chelonoidis chilensis), pozostałe żółwie w tej rodzinie to, żabuti czarny(Chelonoidis carbonaria), żabuti leśny(Chelonoidis denticulata) oraz żółw Chaco*(Chelonoidis petersi).

Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Gal%C3%A1pagos_tortoise
-http://www.iucnredlist.org/details/9011/0
-http://www.arkive.org/galapagos-giant-tortoise/chelonoidis-nigra/
-http://animaldiversity.org/accounts/Chelonoidis_nigra/
-http://library.sandiegozoo.org/factsheets/galapagos_tortoise/tortoise.htm

środa, 2 kwietnia 2014

Tangarka kropkowana - kolorowy, nakrapiany ptak

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Wróblowe
  • Rodzina: Tanagry
  • Gatunek: Tangarka kropkowana(Tangara guttata)

Występowanie

Zamieszkuje subtropikalne, wilgotne lasy górskie i wtórne, z reguły z niezbyt wysokimi drzewami i gęstym podszytem na terenie Kostaryki, Panamy, Kolumbii, Wenezueli, zachodniej Gujany, Surinamu, Trynidadu i Tobago, północnej Brazylii, a także przypuszczalnie na terytorium Gujany Francuskiej. Widywana na wysokościach od 300 do 1400 m n.p.m.

Ogólny opis

Niewielki ptak dorastający do ok. 13 cm długości, przy wadze ok. 20 gramów. Upierzenie zwykle jasnozielone z czarnym cętkowaniem. Kuper, boki i grzbiet ptaka jest jasnozielony, natomiast skrzydła i ogon niebieskozielone. Od krawędzi oka do dzioba ciągnie się czarna linia z przyległym żółtym zabarwieniem. Brzuch, pierś i gardło ptaka białe z najintensywniejszym czarnym cętkowaniem. Dziób i nogi szare.

Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Samice posiada bardziej rozległe czarne cętkowanie na dolnej części klatki piersiowej, oraz mniej intensywne zielone ubarwienie(informacja niepewna).

Populacja i zagrożenia

Nie podejmowano prób w celu oceny populacji tego gatunku, choć tangarka kropkowana oceniana jest jako lokalnie częsta i klasyfikowana jako najmniejszej troski.

Pożywienie

Głównie owoce i nasiona, zwłaszcza z rodziny berberysowatych. Urozmaica swoją dietę w niewielkie owady i pająki.

Zachowanie

Tangarka kropkowana jest ptakiem o dziennym trybie życia, żyjącym w małych grupach, bądź parach. Posiada żywy i spokojny charakter, tolerując w swojej obecności ptaki swojego, jak i innych gatunków. Często żeruje w obecności tangarki rudogłowej i błękitniczków. Ich śpiew przypomina słaby, metaliczny TSIP. Czasami widywany w okolicach zabudowań, korzystając z pozostawionego pożywienia dla dzikich ptaków.

Rozród

Okres godowy przypada zwykle na początku pory deszczowej, kiedy pożywienia jest pod dostatkiem. Para ptaków zwykle buduje gniazdo na niskim drzewie 3-8 metrów nad ziemią. Gniazdo budowano jest na kształt misy z liści i patyków. Samica zwykle znosi 2 kremowe i brązowo nakrapiane jajka. Inkubacja trwa 13 dni. Samiec i samica opiekują się pisklętami, a po 15 dniach uzyskują zdolność lotu. Czasami rodzicom w odchowie piskląt, towarzyszą ptaki z poprzedniego miotu. Nie wiadomo kiedy ptaki uzyskują samodzielność i ile razy rozmnażają się do roku.

Naturalni wrogowie

Przypuszczalnie kotowate, łasicowate, ptaki drapieżne i węże.

Długość życia

brak danych. Przypuszczalnie ok. 7 lat.

Znaczenie dla człowieka

Czasami zwabiany w okolice zabudowań ludzkich w celu dokarmienia. Nie stwierdzono jego przetrzymywania w niewoli.

Ciekawostki

  • Bardzo podobny do tangarka plamistego(Tangara punctata), który występuje bardziej na południe. Niegdyś ich odrębność jako gatunki była kwestią sporną.
  • Został opisany w 1850 roku przez niemieckiego ornitologa Jean'a Cabanis'a.
  • Rodzaj Tangara czasami uznawany jest za takson polifiletyczny, czyli przedstawiciele nie pochodzą od wspólnego przodka, lub nie są ze sobą spokrewnione.
  • Wyróżnia się dwa podgatunki tangarka kropkowanego(Tangara guttata guttata i Tangara guttata trinitatis).
  • Rodzaj Tangara liczy 49-51 gatunków ptaków min. tangarke wspaniałą(Tangara fastuosa), tangarke ozdobną(Tangara preciosa) i tangarke złotouchą(Tangara chrysotis).
Bibliografia:
-https://es.wikipedia.org/wiki/Tangara_guttata
-https://en.wikipedia.org/wiki/Speckled_tanager
-http://neotropical.birds.cornell.edu/portal/species/overview?p_p_spp=609036
-http://www.iucnredlist.org/details/22722869/0
-http://www.hbw.com/species/speckled-tanager-tangara-guttata

Pręgowiec piarżyskowy- wiewiórka ornitologa

inne nazwy: pręgowiec Townsenda
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Gryzonie
  • Rodzina: Wiewiórkowate
  • Gatunek: Pręgowiec piarżyskowy(Neotamias townsendii)

Występowanie

Zasiedla gęste lasy iglaste i liściaste oraz gęste zarośla w Ameryce Północnej u wybrzeży Pacyfiku od północno-zachodniej Kolumbii Brytyjskiej po Oregon, oraz od Gór Kaskadowych na wschodzie, wzdłuż górnego biegu rzeki Rogue.

Ogólny opis

Pręgowiec Townsenda jest dosyć dużym gryzoniem osiągającym 22 do 38 cm długości ciała. Ogon mierzy od 7 do 17 cm długości, a przeciętnie dorosły osobnik warzy 75 gramów. Sierść pręgowca jest ciemnobrązowa z pięcioma czarnymi paskami wzdłuż grzbietu, rozciągającymi się na przemian z czterema jasnobrązowymi  paskami. Wzdłuż głowy ciągną się dwa szare i trzy czarne paski. Czasami u niektórych osobników widnieją dodatkowo paski, lecz zwykle nie są one zbyt wyraźne. Spód ciała jest kremowy, lub szary. Uszy są zaokrąglone, czarne z przodu i szare z tyłu. Puszysty ogon jest ciemnobrązowy z ciemnoszarymi paskami powyżej, i brązowymi poniżej ogona. Podczas lata stają się jaśniejsze.

Dymorfizm płciowy

Nieznaczny. Samica jest nieco większa od samca(zwykle o 2-6%).

Populacja i zagrożenia

Gatunek notowany jako powszechny na swoim zasięgu, klasyfikowany jako najmniejszej troski. W nadmorskiej prowincji Kolumbii Brytyjskiej odnotowano spadek populacja, poprzez stosowanie herbicydów na plantacji Douglas-fir w 1980 roku, lecz obecnie populacji tego pręgowca nic nie zagraża. Gęstość zaludnienia szacowana jest na 0,6-1,1 osobnika na hektar lasu, lecz na niektórych siedliskach może być wyższa.

Pożywienie

Zwykle w ich pożywieniu przeważają zasoby dostępne w danym okresie. Latem zjadają zwykle owoce jeżyny(Rubus parviflorus i Rubus fruticosus), owoce golterii Shalon. Jesienią zwykle przechodzą na nasiona klona jawora, karczochu, drzew iglastych, żołędzi dębów, owoców borówki, a także zjadają trawę i korzonki. W okresie zimowym ich ulubionym pokarmem są trufle. Dietę urozmaicają w niewielkie bezkręgowce, lecz nie gardzą ptasimi jajami i pisklętami.

Zachowanie

Prowadzi przede wszystkim samotny tryb życia. Nie toleruje zazwyczaj osobników swojego gatunku, jak i innych wiewiórek na swoim terytorium. Terytorium zwykle wynosi ok. 0,5 ha, lecz pręgowiec zwykle aktywnie broni terenu 9-12 metrów od nory. Samice zwykle posiadają większe terytoria, oraz dominują nad mniejszymi samcami. Pręgowiec jest aktywny zwykle za dnia, najczęściej rankiem i w godzinach wieczornych. Ich zachowanie zwykle zmienia się w zależności od pory roku. W okresach ciepłych aktywnie poszukują pożywienia. Na obszarach wysuniętych bardziej na północ, gdzie zimy są bardziej ostre, pręgowiec Townsenda hibernuje, lecz na obszarach gdzie zima jest łagodna, zostaje aktywny całorocznie. Zwykle od marca do listopada przypada ich szczyt aktywności, kiedy zwykle gromadzą zapasy żywności w norach na zimę. Żerują zwykle na ziemi, używając torebek policzkowych do przenoszenia pożywienia. Swoim dobrym węchem potrafi odnaleźć trufle zagrzebaną w ziemi. Mimo samotnego trybu życia, wydają z siebie alarmujący dźwięk, kiedy napotkają drapieżnika, niektórzy badacze sugerują iż jest to zachowanie altruistyczne, ostrzegające pozostałych przedstawicieli swojego gatunku na sąsiadujących terenach. Czasami zakopują żywność w podziemnych norkach, lecz nie zawsze zużywają zapasy, dlatego niezjedzone nasiona zwykle kiełkują.

Rozród

Okres godowy u  pręgowca Townsenda występuje od maja do czerwca. Zaobserwowano u nich zjawisko poligynandria, czyli samica zwykle ma kilku partnerów rozrodczych, lecz nie tworzy z nimi zażyłych więzi. Pręgowce zwykle rozmnażają się 2 tygodnie po wybudzeniu z hibernacji. Ciąża trwa przeważnie 28 dni, po czym samica w swojej norze(zwykle na drzewie, bądź skale) rodzi 3-6 nagich i bezzębnych młodych. Młode po urodzeniu ważą 3,5 g. Po 20 dniach wyrasta im futro, oraz stają się bardziej aktywne. Po ok. 50 dniach są odstawiane od mleka i ważą wtedy już ok. 35 g. Po 90 dniach uzyskują samodzielność. Zwykle po opuszczeniu bezpiecznej nory, są odganiane przez matkę. Dojrzałość płciową uzyskują po 1 roku.

Naturalni wrogowie

Pręgowiec Townsenda może stać się ofiarą wielu potencjalnych drapieżników min. łasic, rysi, norki, kotów, lisów, kun, skunksów, jastrzębi, sów i węży.

Długość życia

Na wolności ok. 5-7 lat. W niewoli do 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Uznawany za zwierzę pożyteczne, gdyż pomaga w rozprzestrzenianiu się lasów, dlatego ceniony w leśnictwie, jednak może być także nosicielem zarodników chorobotwórczych grzybów np. u drzew iglastych.

Ciekawostki


  • Został opisany w 1839 roku przez amerykańskiego przyrodnika John'a Bachman'a i nazwany na część amerykańskiego ornitologa John'a Kirk Townsend'a.
  • Bardzo rzadko przetrzymywany w niewoli. Większą popularnością jako zwierzę domowe cieszy się jego krewniak pręgowiec amerykański(Tamias striatus).
  • Bardzo często spotyka się dwie nazwy łacińskie tej wiewiórki(jak i spokrewnionych pręgowców) Tamias townsendiiNeotamias townsendii. Wiąże się to z jego systematyką, gdyż czasami takson Tamias uważany jest jako podrodzaj.
  • Obecnie do rodzaju Neotamias zaliczanych jest 23 pręgowców min. pręgowiec kalifornijski*(Neotamias obscurus), pręgowiec kolorado*(Neotamias quadrivittatus) i pręgowiec Buller'a*(Neotamias bulleri). Zwykle pręgowiec amerykański(Tamias striatus) i burunduk(Eutamias sibiricus) klasyfikowane są do osobnych podrodzaj.
Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Townsend%27s_chipmunk
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99gowiec
-http://www.iucnredlist.org/details/42584/0
-http://eol.org/pages/311527/details

wtorek, 1 kwietnia 2014

Gryf - król ziemi i pan przestworzy

Pierwsze podania

Gryf to istota mityczna, występująca w licznych starożytnych podaniach. Był już obecny w wierzeniach starożytnej Mezopotamii 3000 r. p.n.e., gdzie rzeźbiony na murach i ścianach, miał bronić bram miasta i skarbów w nich składowanych. W starożytnym Egipcie występowało także podobne stworzenie, które strzegło ciała Ozyrysa. W starożytnej Grecki był zwierzęciem zaprzęgowym Apollina, Nemezis i Dionizosa, a także strażnikiem pucharu wina Dionizosa i koła losu Nemezis. W średniowieczu wierzono iż gryf jest silny jak osiem lwów i sto orłów, a jego pazury z łatwością rozpoznają truciznę, zabarwiając się pod jej wpływem na czarno, dlatego pazur gryfa był często towarem cenionym i pożądanym, choć tak naprawdę w większości był to rogi antylop wysadzane złotem.

Wygląd

Gryf przedstawiany jest jako skrzyżowanie orła z lwem, czyli króla zwierząt i ziemi, oraz pana przestworzy. Fryz z Pałacu Dariusza z VI w p.n.e., przedstawia lwa z orlimi skrzydłami, czasami gryf przedstawiany jest z głową, skrzydłami i kończynami przednimi orła, oraz z tylną częścią ciała lwa. Nie mniej jednak, wizerunek gryfa miał wzbudzać respekt i być symbolem czujności, siły i odwagi. Istnieje pewna krzyżówka gryfa, jest to min.:

  • Hipogryf - Gryfy najczęściej przedstawiane są z wzajemną nienawiścią do koni, lecz możliwa jest ich krzyżówka, która zwana jest hipogryfem. Najczęściej przedstawiany z przednią częścią ciała orła i tylną konia. Najsławniejszy hipogryf pochodzi z cyklu powieści Harry Potter, gdzie Rubeus Hagrid zajmuje się hipogryfem zwanym Harpodziób.

W środkach masowego przekazu

Gryfy bardzo często występują w herbach rodów i miast, jako symbol odwagi i siły. Ich rzeźby widnieją także na murach, kościołach, czy bramach miast. Gryf występuje w powieści Dantego Boska Komedia, gdzie gryf ciągnie powóz z Kościołem. W Biblii przedstawiany niejednoznacznie. Czasami jako symbol Chrystusa, w innym przypadku jako zwierzę Szatana. W grach fantastycznych typu Dungeons & Dragons, Magic the Gathering, Heroes Might and Magic i wielu innych, występują gryfy, najczęściej jako sojusznicy dobra, dzikości i natury.
       
Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Gryf
-https://en.wikipedia.org/wiki/Griffin
-Księga Smoków i Mitycznych Stworów, De Agostini Polska sp. z o.o.