piątek, 29 sierpnia 2014

Pandan trwały - drzewo kolonista

inne nazwy: pochutnik trwały
  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Pandanowce
  • Rodzina: Pandanowate
  • Gatunek: Pandan trwały(Pandanus utilis)

Występowanie

Pandan trwały rośnie endemicznie w wilgotnych lasach Madagaskaru, Mauritiusu i Seszeli. Został wprowadzony do lasów Ameryki Środkowej, Karaibów, Stanów Zjednoczonych, Brazylii, Indii i Indonezji.

Ogólny opis

Jest rośliną pokroju drzewiastego, dorastającą do 20 metrów wysokości i o rozłożystej koronie. Wytwarza korzenie przybyszowe. Jasnobrunatny pień pokryty jest bliznami liściowymi. Wiecznie zielone liście są cienkie i długie, dorastając do 150 cm długości i 10 cm szerokości. Są zwykle sztywne, skórzaste i pokryte szaroniebieskim nalotem. Na brzegach liściowych znajdują się czerwone kolce. Nie wytwarza odrostów bocznych.

Rozmnażanie

Roślina dwupienna. Kwiaty męskie wytwarzane w formie długich, kremowych kłosów o długości ok. 20-30 cm i bardzo mocnym, przyjemnym zapachu. Kwiaty żeńskie w formie kulistej, zamieszonej na długiej szypułce, o średnicy ok. 10-15 cm. Owoc w formie synkarpium o kulistej formie. Osiąga ok. 20-25 cm średnicy. Pierwotnie koloru zielonego, lecz wraz z dojrzewaniem staje się pomarańczowy. Pojedynczy egzemplarz, złożony jest z kilkudziesięciu pojedynczych owoców. Nasiona zebrane w bielmie. Kiełkują w sprzyjających warunkach po 3-4 tygodniach.

Zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym, licznie występuje na swoim naturalnym zasięgu. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Roślina od wieków używana przez rodzime ludy do wyrobów różnych materiałów i żywności. Liście idealnie zadawały się do wyrobów plecionych np. koszyków, sieci, kapeluszy, mat, łodzi a nawet papieru. Owoce jadalne, choć niezbyt smaczne. Zwykle używane jako dodatek do potraw. Obecnie korzenie rośliny wykorzystywane przy produkcji pędzli, natomiast bielmo nasion spożywane po uprażeniu. Jest także popularną rośliną doniczkową, a w niektórych cieplejszych rejonach, ogrodową.

Warunki uprawy

Na terenie Polski jest rośliną uprawianą doniczkowo. Lubi miejsca nasłonecznione, lecz nie lubi pełnego słońca. Wymaga podłoża z dodatkiem ziemi gliniastej i warstwą drenażową. Najlepsza jest mieszanka ziemi liściowej z torfem i gliną. Nie lubi częstego przesadzania. Najlepiej rośnie w podwyższonej wilgotności powietrza(częste zraszanie) i temperaturze powyżej 15°C. Latem można wystawiać na zewnątrz. Nie lubi nawozów azotowych, dlatego należy nawozić roślinę nawozami o zmniejszonej ilości tego pierwiastka, najlepiej od stycznia do sierpnia, z stanem spoczynku od września do stycznia.

Ciekawostki


  • Nie którzy badacze sądzą iż pandan trwały występował endemicznie jedynie na Madagaskarze, a na Mauritius i inne wyspy Seszeli, został wprowadzony przez ludzi, którzy uprawiali tą roślinę.
  • W swoim naturalnym ekosystemie jest rośliną pożyteczną, zapobiegając erozji gleby na terenach przybrzeżnych.
  • Roślina została opisana przez francuskiego przyrodnika Jean'a Baptiste Bory de Saint-Vincent.
  • Rodzaj Pandanus(Pandan) liczy ok. 600 gatunków roślin min. pandana wonnego(Pandanus odorifer), pochutnika amarylkolistnego(Pandanus amaryllifolius) i pandana połaciowego(Pandanus tectorius).
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pandanus_utilis#mediaviewer/File:Pandanus_utilis_-_Mauritius_4.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pandanus_utilis#mediaviewer/File:Pandanus_utilis_male_flowers2.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pandanus_utilis#mediaviewer/File:Andromeda_Botanical_Gardens_16.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pandanus_utilis#mediaviewer/File:Pandanus_utilis_at_Itiquira_Falls.jpg

poniedziałek, 25 sierpnia 2014

Eudorcas rufina - zagadka z gór Atlas

inne nazwy: gazela czerwona*
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Parzystokopytne
  • Rodzina: Krętorogie
  • Gatunek: Eudorcas rufina

Występowanie

Nigdy nie widziano gazeli czerwonej na wolności, ani nic nie wiadomo o siedlisku i środowisku jej życia. Znana jedynie z trzech martwych okazów, zakupionych od handlarzy w miastach Algier i Oran(Algieria). Niektórzy badacze sugerują iż zamieszkiwała tereny zalesione północno-zachodniej Algierii, między miastami Frenda i Telagg, oraz dolinę rzeczną Cheliff w północnej Algierii. Inni sugerują iż zamieszkiwała jedynie rejony miasta Sa’ida. Jednak żadna z sugestii nie została potwierdzona. Z badań nad martwymi gazelami wiadomo jedynie iż ich wyraziste umaszczenie, nie pozwalałoby im żyć na terenach pustynnych.

Ogólny opis 

Gazela mierzyła ok. 140 cm długości ciał. Z oryginalnych opisów ciał gazeli, wynika iż była bardzo podobna do gazeli rudoczelnej, jednak osiągała od niej większe rozmiary. Posiadała czerwonobrązową sierść z wąskim(2-4 cm szerokości), czarnym pasem wzdłuż boków  ciała, między przednią, a tylną kończyną. Spód ciała, zad i wewnętrzne części kończyn białe. Ogon czerwonobrązowy o długości ok. 22 cm, z czarną kępką sierści na końcu. Kopyta bardziej masywne od gazeli rudoczelnej.Centralna część głowy koloru czerwonobrązowego z graniczącymi białymi smugami po każdej stronie twarzy, biegnącymi nad oczami, aż po pysk(kolor biały mniej kontrastujący, niż u innych gazeli). Górna cześć głowy, policzki i boki szyi blade. Rogi osiągały u samców ok. 29 cm długości. Były lekko wykrzywione do tyłu, a jedynie końcówka rogów skierowana była do góry. Posiadały także liczne pierścienie poprzeczne na całej powierzchni. Przypuszczalnie rogi występowały u obu płci.

Dymorfizm płciowy 

brak danych. Wszystkie 3 próbki ciał gazeli czerwonej należały do samców, także nie wiadomo jak wyglądały samice tego gatunku. Przypuszcza się iż podobnie jak u gazeli rudoczelnej, samice był nieco mniejsze, a ich rogi nie były tak duże, jak samców.

Pożywienie

Roślinożerca. Przypuszczalnie głównie trawy, liście drzew i krzewów.

Zachowanie 

Brak danych. Nie obserwowano Eudorcas rufina żywych. Przypuszczalnie unikały kontaktu z człowiekiem.

Rozród

brak danych.

Naturalni wrogowie

Młode i osłabione osobniki mogły paść ofiarą szakali, lisów i hieny pręgowanej.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Gatunek znany z trzech próbek ciał, zakupionych od handlarzy w Algier i Oran. Ostatnia próbka została nabyta w 1894 roku w Algier przez niejakiego E. Loder'a. Gazela następnie została uznana za "zagadkę z gór Atlas", gdyż była niezwykle rzadko obserwowana, a nawet myśliwi, którzy ponoć widzieli ten gatunek, nie byli zgodni co do zasięgu i siedliska w jakim występuje. Jedynie kuśnierzy z Oran byli zgodni co do tego iż gazela jest bardzo rzadka, a jej drogocenne futro na rynku, zdarzało się raz na 3-4 lata. W 1925 roku gatunek uznany za bardzo rzadki i przypuszczalnie wymarły. W 1929 roku francuski przyrodnik  L. Joleand określił zakres występowania gazeli Eudorcas rufina, oznaczając Oran i tereny graniczne Maroka. W 1936 roku francuski przyrodnik Heim de Balzaka poinformował iż gazela przypuszczalnie nadal występuje w lasach doliny Cheliff, między Oranem, a Algierem, jednak nie potwierdził to żadnymi obserwacjami. Oficjalnie za gatunek wymarły gazela została uznana przez IUCN w 1996 roku. Jednak od 2008 roku gatunek został uznany jako "niewystarczające dane", gdyż jedna z oryginalnych próbek po dokładniejszym zbadaniu, okazała się zależeć do gazeli rudoczelnej. Nie są znane przyczyny wymarcia gatunku. Możliwe iż przyczynił się do tego polowania na ich skóry.

Ciekawostki


  • Gazela czasami uznawana za podgatunek gazeli rudoczelnej(Eudorcas rufifrons). Ostatnie badanie przeprowadzone w 2008 roku udowodniły iż jedna z próbek, które miały należeć do gazeli czerwonej w rzeczywistości należą do gazeli rudoczelnej. Obecnie Eudorcas rufina uznawany jest za takson niepewny.
  • Wymarłym gatunkiem gazeli jest także gazela Królowej Saby(Gazella bilkis), czasami uznawanej z podgatunek gazeli arabskiej(Gazella arabica), także wymarłej, choć obecnie takson ten jest niepewny, gdyż badania nad czaszką i skóra ponoć należącą do gazeli arabskiej, udowodniły iż w rzeczywistości należą do gazeli górskiej(Gazella gazella), lub jej hybrydy. Inną ostatnią wymarłą gazelą jest Gazella saudiya, traktowana niekiedy jako podgatunek gazeli dorkas(Gazella dorcas).
  • Do rodzaju Eudorcas(wcześniej wliczanego do rodzaju Gazella) należą 4 gatunki gazel min. Eudorcas albonotata, gazela rudoczelna(Eudorcas rufifrons), gazela Thomsona(Eudorcas thomsonii) i wymarła gazela czerwona*.

niedziela, 24 sierpnia 2014

Brontoskorpion - morski gigantyczny skorpion

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Pajęczaki
  • Rząd: Skorpiony
  • Rodzina: Eoscorpiidae
  • Gatunek: Brontoscorpio anglicus

Występowanie

Skamieniałości Brontoscorpio anglicus odkryto na terenie osady Trimpley w Wielkiej Brytanii. Przypuszczalnie zamieszkiwał większość wód przybrzeżnych Gondwany w późnych Sylurze ok. 420 milionów lat temu.

Ogólny opis

Brontoscorpio anglicus był wodno-lądowym gatunkiem skorpiona, przypominającym dzisiejsze gatunki, choć osiągał o wiele większe rozmiary. Badacze sugerują iż osiągał przynajmniej 90 cm długości ciała, przy ok. 30 cm wysokości, choć niewątpliwie mógł dorastać do ponad 1 metra długości. Końcowy fragment odwłoku(zaodwłok), podobnie jak u dzisiejszych skorpionów, przekształcony w wydłużoną metasome(ogon skorpiona) i telsone z kolcem jadowym, wielkości żarówki. Brontoskorpion posiadał także dwie pary szczypiec, jedne większe(do łapania zdobyczy) i drugie mniejsze(do rozdrabniania pokarmu). Posiadał także 4 pary kończyn tylnych. W przeciwieństwie do dzisiejszych skorpionów miał proporcjonalnie duże oczy. Brontoskorpion miał także skrzela, oraz prymitywne płucotchawki, pozwalające mu oddychać na lądzie.

Dymorfizm płciowy  

brak danych.

Pożywienie

Przypuszczalnie polował na małe zwierzęta morskie np. trylobity, prymitywne bezżuchwowce, ostrakodermy, wielkoraki, oraz inne mniejsze skorpiony.

Zachowanie

Prowadził prawdopodobnie wodno-lądowy tryb życia. Wielkość skorpiona nie pozwalała mu żyć długo poza wodą, gdyż jego kończyny, nie wytrzymałyby dłuższego nacisku ciężaru zwierzęcia. Jednak badacze sugerują iż wychodził na ląd np. kiedy chciał uciec przed drapieżnikiem, lub podczas wylinki, kiedy jego pancerz stawał się miękki. Skrzela i prymitywne płucotchawki pozwalały mu oddychać w wodzie, jak i na lądzie.

Rozród

brak danych. Przypuszczalnie nie odbiegało zbytnio od zachować rozrodczych dzisiejszych skorpionów.

Naturalni wrogowie

Przypuszczalnie drapieżne stawonogi jak pterygotus, czy inne duże skorpiony, a także drapieżne łodziki, jak cameroceras i orthoceras.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Przypuszczalnie wymarł ok. 420-416 milionów lat temu, kiedy miały miejsce kilka pomniejszych masowych wymierań, spowodowanych spadkiem poziomu morza i ilości tlenu w wodzie. Mógł jednak przetrwać do 305-318 milionów lat, kiedy zmiany klimatyczne doprowadził do zmniejszenia ilości tlenu w atmosferze, dzięki czemu wielkie stawonogi, pobierając zmniejszoną ilość tlenu, nie mogły poprawnie funkcjonować.

Ciekawostki

  • Mimo iż brontoskorpion osiągał duże rozmiary, nie był największym stawonogiem. Na te miano zasłużył wielkorak Jaekelopterus rhenaniae, którego wielkość szacowana jest na ok. 2,5 metra długości, plus ok. 50 cm skrzypce, dlatego uważany jest za największego stawonoga w dziejach.
  • Innym dużym gatunkiem skorpiona był np. Pulmonoscorpius kirktonensis osiągający ok. 70 cm długości.
  • Brontoskorpion został przedstawiony między innymi w serialu dokumentalnym Before the Dinosaurs: Walking With Monsters(Zanim przywędrowały dinozaury: Wędrówki z potworami).
  • Został opisany w 1972 roku.
  • Obecnie do rodzaju Brontoscorpio klasyfikowany jest jedynie jeden gatunek Brontoscorpio anglicus.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Brontoscorpio#mediaviewer/File:Brontoscorpio_anglicus.jpg
http://walkingwith.wikia.com/wiki/File:WWM1x1_BrontoscorpioOnBeach.jpg

Dorcus titanus - duży jelonek, mały kłopot

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Owady
  • Rząd: Chrząszcze
  • Rodzina: Jelonkowate
  • Gatunek: Dorcus titanus

Występowanie

Odnotowany na Filipinach, Japonii, Indonezji, Borneo, Malezji, Tajlandii, Wietnamie, Laosie, Birmie, Indiach, Chinach, Tajwanie i Korei. Zamieszkuje pierwotne wilgotne lasy deszczowe i zadrzewione koryta rzeczne.

Ogólny opis

Dorcus titanus jest dużym gatunkiem chrząszcza i przypuszczalnie trzecim największym jelonkowatym. Samiec w zależności od podgatunku osiąga od 32 do 111 mm długości ciała, wraz z żuwaczkami. Samice osiągają 35-50 mm długości. Tułów jest nieco wydłużony, płaski, koloru matowo czarnego, podobnie jak jego kończyny i anteny. Żuwaczki samca są potężnie rozwinięte i wydłużone z bardzo wyraźnym ząbkowaniem na wewnętrznej krawędzi, oraz dwiema parami wydłużonych zębów. Jednym w pobliżu górnej krawędzi żuwaczki, drugim w pobliżu aparatu gębowego. Żuwaczka dorosłego samca jest porównywalna wielkością do jego odwłoku i tułowia razem wziętych. Żuwaczki samicy są niewielkie. Czułki niewielkie, z wyraźnymi grzebykami na ich końcach. Kończyny są zakończone mocnymi pazurkami, natomiast schowane pod pokrywami skrzydła posiadają wyraźne żyłkowanie.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce posiadają potężnie rozwinięte i wydłużone żuwaczki. Żuwaczki samic są niewielkie.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Populacja owada może lokalnie maleć z powodu wycinki lasów, wyłapywania żywych egzemplarzy(w celach kolekcjonerskich i hodowlanych), oraz stosowanych pestycydów. Czasami wyłapywany w celach żywnościowych.

Pożywienie

Imago żywi się głównie sokami drzew i fermentującymi owocami. Larwy materią organiczną próchniejącego drzewa, czasami korzonkami roślin.

Zachowanie

Jest gatunkiem o nocny trybie życia w dzień zwykle ukrytym w szczelinach drzew. Może latać na znaczne odległości, lecz robi to jedynie w wyjątkowych sytuacjach np. podczas poszukiwania pożywienia, czy partnera. Można jest spotkać zwykle blisko próchniejących drzew. Samce są agresywnie zastawione do siebie. W razie spotkania dwóch osobników płci męskiej, dochodzi do walki, podczas której chrząszcze krzyżują swoje żuwaczki i próbują przewrócić, lub zrzucić z drzewa. Często kończy się to śmiercią przegranego samca np. w wyniku upadku z dużej wysokości. Znane są także przypadki kiedy jeden z samców został przepołowiony na pół przez żuwaczki rywala. Samice nie odzwierciedlają zachowań samców i są do siebie neutralnie nastawione. Chrząszcze używają swoich silnych żuwaczek także w samoobronie, mogąc wyrządzić poważną ranę na ciele napastnika.

Rozród 

Kiedy samiec napotka gotową do rozrodu samice, wchodzi na jej grzbiet. Podczas kilku godzinnego cyklu rozpłodowego, dochodzi do zapłodnienia, po czym samica wyszukuje spróchniałych części drzew liściastych, gdzie przy pomocy żuwaczek wygryza ok. 1 cm komorę, gdzie składa kilka jaj. Po ok. 2 tygodniach wylęgają się larwy o pomarańczowej głowie, potężnych żuwaczkach i białym ciele. Larwa żywi się materią organiczną spróchniałego drzewa. Cykl od jaja do imago trwa u samców od 8 do 28 miesięcy, u samic 4-6 miesięcy, podczas którego larwa przechodzi 3 wylinki, a przy trzeciej może osiągać już 10 cm długości. Samica może składać kilkanaście porcji jaj rocznie.

Naturalni wrogowie

Niektóre duże owadożerne ptaki i ssaki, mrówki i duże jaszczurki. Dla larwy owadożerne ptaki, ssaki i niektóre owady.

Długość życia

Imago ok. 2 lata.

Znaczenie dla człowieka

Jest w miarę popularnym gatunkiem hodowlanego chrząszcza, jednym z najłatwiejszych jelonkowatych w utrzymaniu i rozmnażaniu. Jest także cennym nabytkiem dla kolekcjonerów owadów. W niektórych krajach azjatyckich uważany z przysmak. Złapany chrząszcz może boleśnie ugryźć.

Ciekawostki


  • Przypuszczalnie podgatunek Dorcus titanus palawanicus jest 3 największym jelonkowatym na świecie.
  • Wyróżnia się 19 podgatunków tego chrząszcza min. Dorcus titanus palawanicusDorcus titanus takaraensis i Dorcus titanus sika.
  • Do hodowli tego gatunku wymagany jest pojemnik o wymiarach przynajmniej 25x25x25, dla jednej pary(choć poleca się trzymanie jednego samca na 2 samice) z dobrą warstwą ugniecionego substratu z drzewa dębowego, lub bukowego. Trzymać można jedynie jednego samca na pojemnik. Wrażliwy na zmiany wilgotności, dlatego substrat powinien mieć stałą wilgotność.
  • Obecnie rodzaj Dorcus liczy 51 gatunków jelonków min. Dorcus binodulosus, Dorcus brevis i Dorcus yamadai.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Dorcus_titanus#mediaviewer/File:Kokuwa-kun_and_daihirata-kun.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Dorcus_titanus#mediaviewer/File:Dorcus_titanus_platymelus_sjh.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Dorcus_titanus#mediaviewer/File:Larva_of_hirata-kun.jpg

sobota, 23 sierpnia 2014

Lucjan smugowy - łatwa zdobycz

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Okoniokształtne
  • Rodzina: Lucjanowate
  • Gatunek: Lucjan smugowy(Lutjanus synagris)

Występowanie

Zamieszkuje zachodni Atlantyk od wybrzeży Karoliny Północnej po południową Brazylię, w tym spotykany min. na Bermudach, Zatoce Meksykańskiej i na Karaibach. Najbardziej obficie występuję w pobliżu Antyli, od Panamy po północne wybrzeże Ameryki Południowej. Osobniki dorosłe najczęściej widywane w pobliżu raf koralowych i terenów o gęstej roślinności i piaszczystym dnie na głębokościach od 10 do 400 metrów. Osobniki młodociane widywane w pobliżu ujść rzek.

Ogólny opis

Ryba dorasta do 36-60 cm długości ciała. Ciało podłużne, nieco wygrzbiecone. Profil głowy niemal prosty z lekko zaostrzonym pyskiem. Wargi grube, a zęby zaostrzone. Płetwa grzbietowa jest lekko wklęsła po środku i posiada 10 twardych promieni z czego 4 jest najdłuższy, oraz 12-13 promieni miękkich, które skierowane są nieco do tyłu. Płetwa ogonowa z lekkim wcięciem. Płetwa odbytowa posiada 3 krótkie, twarde promienie i 8-9 miękkich, skierowanych do tyłu. Płetwy piersiowe dosyć krótkie. Płetwa brzuszna posiada ok. 6-7 miękkich promieni. Kolor ciała dosyć zmienny, choć zwykle wśród populacji przeważają osobniki srebrzyste, srebrzystoróżowe i czerwonawe. Na powierzchni grzbietowej często znajduje się rząd zielonkawych i pionowych pasów z 7-10 żółtymi, poziomymi pasami biegnącymi wzdłuż boków, oraz żółtymi liniami biegnącymi wzdłuż linii bocznej. Płetwy, poza ogonową i bliższą grzbietową, koloru żółtego, natomiast bliższa część płetwy grzbietowej i płetwa ogonowa koloru czerwonawego. Charakterystyczny czarny punkt, większy niż oko ryby, znajduje się powyżej linii bocznej i poniżej miękkich promieni płetwy grzbietowej.

Dymorfizm płciowy

Przypuszczalnie brak.

Populacja i zagrożenia

Ryba nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Poławiana, z szczególnym zatężeniem u wybrzeży Florydy. Obecnie jednak połowy tej ryby nieco spadły. Lucjan smugowy wydaje się dosyć liczny, zwłaszcza w pobliżu Antyli.

Pożywienie

Głównie mniejsze ryby i skorupiaki. Rzadziej pierścienice i mięczaki(razem ok. 13% diety).

Zachowanie

Lucjan smugowy jest gatunkiem morskiej ryby preferującym rafy koralowe i wody o gęstej roślinności, zwykle o piaszczystym dnie, jednak często także spotykany jest na innych siedliskach. Żyje głównie w małych stadach i grupach, skupiając się w duże ławicę w okresie tarła. Poluję głównie w nocy.

Rozród

Okres tarła przypada zwykle od marca do września z szczytem aktywności czerwiec-sierpień, choć w zależności od szerokości geograficznej, okres ten może się nieco różnić. Ryby zwykle skupiają się w duże ławicę, gdzie uwalniane są duże ilości ikry i mlecza. Samica może uwolnić nawet 10 mln jaj, które są zapładniane przez nasienie samca. Ikra jest pelagiczna, a pojedyncze ziarenko mierzy 0,7-0,8 mm. Wylęg zastępuje po ok. 23 godzinach w temperaturze 26ºC. Narybek wędruje zwykle do okolic ujść rzek, gdzie szybko rosną. Po osiągnięciu ok. 18 cm długości ciała ryba osiąga dojrzałość płciową.

Naturalni wrogowie 

Głównie duże ryby np. rekiny i inne lucjany.

Długość życia

ok. 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Ryba poławiana komercyjnie, głównie ze względu na smaczne mięso. Uważana jest za rybę łatwą do złowienia. Łowiona na haczyk, przy pomocy przynęty żywej, sztucznej i zanęty. Czasami trzymana w akwariach publicznych.

Ciekawostki


  • Może tworzyć hybrydy z chryzorem(Ocyurus chrysurus).
  • Ryba czasami mylona z lucjanem muton(Lutjanus analis) i Lutjanus griseus.
  • W przeciwieństwie do innych lucjanów, lucjan smugowy jest poławiany na płytkich wodach(10-20 metrów głębokości).
  • Dostał opisany w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza.
  • Do rodzaju Lutjanus zalicza się 66-69 gatunków lucjanów, min. lucjana gwinejskiego(Lutjanus dentatus), lucjana purpurowego(Lutjanus purpureus) i lucjana lampaskiego(Lutjanus fulviflamma).

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lutjanus_synagris#mediaviewer/File:Lutjanus_synagris1.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lutjanus_synagris#mediaviewer/File:Lutjanus_synagris_-_pone.0010676.g084.png
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lutjanus_synagris#mediaviewer/File:Lutjanus_synagris.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lutjanus_synagris#mediaviewer/File:Lane_snapper_Lutjanus_synagris_juvenile_(3471817077).jpg

czwartek, 21 sierpnia 2014

Łusecznik lepki - pogromca dżdżownic

inne nazwy: łusecznik cejloński
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy beznogie
  • Rodzina: Łusecznikowate
  • Gatunek: Łusecznik lepki(Ichthyophis glutinosus)

Występowanie

Zamieszkuje lasy tropikalne, subtropikalne, tereny bagienne, pastwiska, pola ryżowe, plantacje kauczuku i tereny zurbanizowane o mulistej, lub bagnistej strukturze gleby w centralnej i południowo-zachodniej Sri Lance. Występuje między 50, a 1350 metrem n.p.m. Znany jest przypadek odnalezienia łusecznika w południowych Indiach, choć przypuszczalnie nie należał on do tego gatunku, jak powszechnie się sądzi.

Ogólny opis

Łusecznik lepki dorasta do ok. 23-40 cm długości ciała. Długie i robakowate ciało jest wyraźnie podzielone na segmenty, dlatego płaz ten często jest mylony z dżdżownicą. Niewielka głowa posiada zaokrąglony koniec z parą niewielkich czułek, umieszczonych pomiędzy oczyma, a nozdrzami. Oczy są małe, niemal niewidoczne. Szczęki wyposażone są w drobne i ostre zęby. Ogon krótki, tępo zakończony. Ubarwienie ciemnobrązowe z metalicznym niebieskim połyskiem, a wzdłuż całego ciała po bokach, biegnie jaskrawożółty pas.

Dymorfizm płciowy

Przypuszczalnie brak.

Populacja i zagrożenia 

Gatunek klasyfikowany jako najmniejszej troski. Jedynymi znanymi zagrożeniami dla tego gatunku są lokalne utraty siedliska, oraz zatrucia środkami agrochemicznymi, jednak mimo to gatunek spotykany jest dosyć często, nawet na terenach zurbanizowanych. Wielkość i trend populacji nie zostały zbadane.

Pożywienie

Skąposzczety, larwy owadów i inne bezkręgowce.

Zachowanie

Słabo poznane, ze względu na skryty tryb życia. Większość życia spędza pod ziemią, zwłaszcza o mulistej, czy bagnistej strukturze. Przemieszcza się w wykopanych przez siebie korytarzach, a przy ryciu pomaga mu mocna czaszka, która budową przypomina kafar. Rzadko wychodzi na powierzchnie, a kiedy to robi porusza się po lądzie wyginając swoje ciało na boki i odpychając od nierówności. Wzrok u tego płaza nie odgrywa ważnej roli, jednak zmysł powonienia jest bardzo dobrze rozwinięty, służący przy polowaniu, czy poszukiwaniu partnera. Niewielkie czułki pełnią rolę zmysłu dotyku i smaku, dzięki czemu zwierzę dobrze orientuje się w ciemnościach. Kiedy wyczuję ofiarę i uda mu się do niej zbliżyć, łapię ją mocnymi szczękami, wyposażonymi w ostre zęby. Jaskrawo żółty pas na ciele ostrzega przypuszczalnie potencjalnych napastników iż łusecznik jest trujący. Gruczoły jadowe na skórze wydzielają lepką i trującą wydzielinę, której toksyczność nie została zbadana.

Rozród

Niewiele wiadomo o cyklu rozpłodowym tego gatunku. Samiec znajduje gotową do rozrodu samice przy pomocy węchu. Występuje u nich zapłodnienie wewnętrzne. Samiec przy pomocy narządowi kopulacyjnemu, zwanemu phallodeum zapładnia partnerkę, a następnie opuszcza samice. Samica następnie wykopuje blisko zbiornika słodkiej wody norę w której składa 6-8 jaj(opisywane są przypadki złożenia 30 jaj, jednak nie są to potwierdzone dane). Następnie owija się wokół jaj i zostaje na ich straży, aż do wyklucia się larw. Po wykluciu się młodych samica oddala się, a około 7-11 centymetrowe larwy udają się do źródła wody, gdzie dochodzi do przeobrażenia, podczas którego larwą wyrastają pierzaste skrzela i szczeliny skrzelowe. Małe łuseczniki posiadają także linie boczną, oraz płetwę ogonową, ułatwiającą im pływanie. Pełna metamorfoza w osobnika dorosłego trwa ok. 9 miesięcy.

Naturalni wrogowie

Mimo swojej toksyczności łusecznik pada czasami ofiarą węży, świniowatych i kuraków.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki


  • Łuseczniki są jednymi z najprymitywniejszych płazów.
  • Łusecznik, jak nazwa wskazuje, posiada małe, podobne do rybich, łuski. Są one jednak ukryte pod fałdami skórnymi.
  • Został opisany w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza.
  • Rodzaj Ichthyophis liczy 32 gatunki łuseczników, min. łusecznika junnańskiego(Ichthyophis bannanicus)Ichthyophis kohtaoensis Ichthyophis youngorum.


http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ichthyophis_glutinosus#mediaviewer/File:CaecilianNHM.png

wtorek, 19 sierpnia 2014

Azjatycki żółw bagienny - prekursor hybryd

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Żółwie
  • Rodzina: Batagurowate
  • Gatunek: Azjatycki żółw bagienny(Mauremys mutica)

Występowanie

Żółw jest spotykany w Azji Wschodniej. Występuje w północnym Wietnamie, południowych i środkowych Chinach, Japonii, na wyspach Hajnan, Tajwan i wyspach archipelagu Riukiu. Przypuszczalnie może zamieszkiwać także tereny pograniczne leżące na terytorium Laosu. Populacja występująca w Japonii jest prawdopodobnie sztucznie stworzona przez człowieka z żółwi zamieszkujących wyspę Tajwan. Azjatycki żółw bagienny preferuje tereny bagienne, mokradła, a także stojące, lub wolno płynące wody, takie jak stawy, strumienie i jeziora.

Ogólny opis

Żółw osiąga 20 cm długości korpusu. Pysk gada stożkowaty z lekko wystającą górną szczęką. Wierzchnia część głowy koloru szarego do brązowego, natomiast spodnia żółtego z szeroką, żółtą linią rozciągającą się od oka żółwia po szyję. Kończyny dobrze rozwinięte, koloru szarego do zielonooliwkowego po wierzchniej stronie i żółtego od spodu. Palce zrośnięte błoną pławną, wyposażone w ostre pazury. Plastron żółty, żółtozielony, lub barwy kości słoniowej z czarną plamą na każdej z tarczy, jednak u niektórych osobników z danej populacji plastron może być całkowicie czarny. Karapaks lekko wypukły, koloru od brązowego do czarnego w zależności od danej populacji. Ogon dosyć długi.

Dymorfizm płciowy

Plastron samca nieco bardziej wklęsły, u samicy natomiast płaski. Ogon samca jest także zwykle większy i grubszy. W przeciwieństwie do większości gatunków batagurowatych, u azjatyckiego żółwia bagiennego nie występuje wielkościowy dymorfizm płciowy(u większości samica większa od samca).

Populacja i zagrożenia

Gatunek jest obecnie poważnie zagrożony, a jego populacja znacznie zmalała ostatnimi laty. Azjatycki żółw bagienny jest celem nielegalnych polowań dla mięsa, narządów używanych w tradycyjnej medycynie, a ostatnio także w celach sprzedaży żywych osobników na czarnym rynku jako zwierzęta domowe. Ograniczenie sprzedaży artykułów wytworzonych z tego żółwia doprowadziło do wzrostu ich cen na czarnym rynku i większego popytu. Gatunek uległ także wysokiemu wskaźnikowi hybrydyzacji, głównie z pudełecznikiem trójpasym i Chinemys reevesi. Hybrydy nie są objęte ochroną, dlatego prawo jest często naginane, a żółwie sprzedawane pozornie jako mieszańce(choć czysto-krwiste żółwie są o wiele cenniejsze). Jest także zagrożony przez niszczenie jego środowiska naturalnego, głównie w skutek zanieczyszczenia wody i stosowania pestycydów, oraz inwazją gatunków obcych. Gatunek osiąga także późny wiek dojrzałości płciowej. Azjatycki żółw bagienny objęty jest konwencją CITES w Załączniku II, jednak Chiny pozwalają na ograniczony handel artykułami wytworzonymi z tego żółwia. Prowadzone są także hodowle tego żółwia w niewoli, głównie w celach handlowych, jednak może to w przyszłości ocalić dzikie populacje gatunku.

Pożywienie

Wszystkożerca. Żywi się korzonkami, liśćmi, owocami, kwiatami, owadami, robakami wodnymi, ślimakami, płazami, skorupiakami i małymi kręgowcami.

Zachowanie

Jest wodno-lądowym gatunkiem żółwia, przypuszczalnie o nocnym i samotnym trybie życia. Rzadko jest obiektem badań na wolności, a wiedza o tym gatunku opiera się z obserwacji w niewoli. Na lądzie porusza się nieporadnie, natomiast szybko w wodzie. Z wody wychodzi głównie w celu wygrzania się. Poza okresem godowym żółwie są w stosunku do siebie agresywnie nastawione.

Rozród

Wiedza o rozrodzie żółwi bagiennych pochodzi z obserwacji w niewoli. Okres godowy przypuszczalnie przypada od marca o sierpnia. Podczas zalotów samiec próbuje wspiąć się na samice. Samica może złożyć od 1 do 8 jaj, dwa razy w roku w wykopanej ziemistej jamie, gdzie następnie zostają zakopane przez samice. Inkubacja trwa 94 dni w 30*C. Wyklute pisklęta mierzą średnio 3,3 cm długości i ważą od 5 do 8 gramów. Dojrzałość płciową uzyskują po ok. 5 latach(informacja niepewna).

Naturalni wrogowie

Młode osobniki są narażone na ataki ptaków, szczurów, wydr itp. Osobniki dorosłe poza człowiekiem, nie posiadają wrogów .

Długość życia

Długość życia szacowana na ok. 40-80 lat.

Znaczenie dla człowieka

Cel polowań dla mięsa, atrybutów stosowanych w medycynie ludowej, oraz obiekt handlu na czarnym rynku, sprzedawany jako domowy pupil. Obecnie hoduje się azjatyckie żółwie bagienne, głównie na terenie Chin, co ma ukrócić zabijanie dziko żyjących żółwi.

Ciekawostki


  • Tworzy hybrydy z niektórymi przedstawicielami rodziny batagurowatych, niegdyś traktowanych jako osobne gatunki. Mauremys x iversoni jest hybrydą powstałą ze skrzyżowania azjatyckiego żółwia bagiennego i pudełecznika trójpasego(Cuora trifasciata). Hybryda hodowana w dużych ilościach na farmach żółwi na terenie Chin. W stanie dzikim występuje przypuszczalnie na terenie Chin i Wietnamu. W przeciwieństwie do większości hybryd batagurowatych, samce w większości są niepłodne. Inną hybrydą jest Mauremys x pritchardi, powstałą ze skrzyżowania Chinemys reevesi.
  • Znany jest jeden podgatunek azjatyckiego żółwia bagiennego Mauremys mutica cami zamieszkujący Japonię i archipelag Riukiu, jednak badania sugerują iż w przyszłości można będzie wyróżnić nieco więcej podgatunków tego żółwia.
  • Został opisany w 1842 roku przez duńskiego zoologa Theodore Edward'a Cantor.
  • Rodzaj Mauremys liczy 10 gatunków żółwi min. żółwia hiszpańskiego(Mauremys leprosa), żółwia kaspijskiego(Mauremys caspica) i żółwia annamskiego(Mauremys annamensis).

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mauremys_mutica#mediaviewer/File:Mauremys_mutica_kami_-_National_Museum_of_Nature_and_Science,_Tokyo_-_DSC06802.JPG