czwartek, 25 września 2014

Lewiatan - władca mórz

Pierwsze podania

Jest jednym z trzech niepokonanych stworzeń w wierzeniach hebrajskich, które stworzył Bóg. Lewiatan był utożsamiany z wodami, głównie oceanicznymi. Podczas apokalipsy lewiatan, wraz ze swoimi braćmi, Zizem(opiekunem nieba) i Behemotem(opiekunem ziemi), ma zostać poświęcony, co ma symbolizować zniszczenie nieba, ziemi i wody. Lewiatan występuje także w legendach żydowskich. Szlomo ben Icchak(Raszi) piszę iż Bóg stworzył samca i samice lewiatana, lecz obawiając się iż świat nie utrzyma potomstwa potworów, zabił samice. W midraszu pojawia się także wzmianka iż ryba, która połknęła Jonasza, ledwo umknęła przed lewiatanem, który zjadał jednego wieloryba dziennie. W średniowieczu istniała legenda o lewiatanie uwięzionymi w 317 roku w lochach Lateranu(ówczesna siedziba papieska) przez papieża Sylwestra I. Ponoć w roku 1000 jeden z Sylwestrów miał uwolnić bestie, która zniszczy świat. Kiedy jednak to nie nastało, lud ogarnęła euforia i po dziś dzień świętuje się coroczną zabawę sylwestrową.

Wygląd

Najczęściej przedstawiany pod postacią gigantycznej ryby, lub węża. Czasami przyjmuje także wizerunek podobny do smoka, lecz z płetwami zamiast kończyn. Często także w niektórych legendach i baśniach, lewiatanem nazywane są wieloryby. Podobnym do lewiatana są:

  • Uroboros - wąż, według staroegipskich i greckich podań, oplatający ziemię i połykający własny ogon. Symbolizuję odrodzenie.
  • Jormungand - gigantyczny wąż, dziecko boga Lokiego i gigantki Angerbody. Wrzucony podczas swoich narodzin do oceanu Midgardu, gdzie osiągną gigantyczne rozmiary. Podczas Ragnaröku, ma zacząć pluć jadem, zatapiając świat. Zmierzy się z Thorem, aby wraz z nim polec.

W środkach masowego przekazu

Postać lewiatana można spotkać w kilku dziełach. W powieści autorstwa Hermana Melville'a Moby Dick, określenie lewiatan, często utożsamiane jest z wielkimi wielorybami. Istnieje powieść Lewiatan autorstwa Borisa Akunina, jednak tytuł odnosi się do nazwy statku. Lewiatan występuje także w niektórych grach np. Magic The Gathering , jako jedno ze stworzeń.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Lewiatan_(potw%C3%B3r)#mediaviewer/File:Leviathan_old.jpg
http://pl.wikipedia.org/wiki/Lewiatan_(potw%C3%B3r)#mediaviewer/File:Destruction_of_Leviathan.png

Paprotnica szerokolistna - akwariowa paproć

inne nazwy: różdżyca pospolita
  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Paprocie
  • Rząd: Paprotkowce
  • Rodzina: Orliczkowate
  • Gatunek: Paprotnica szerokolistna(Ceratopteris cornuta)

Występowanie

Roślina dosyć szeroko rozprzestrzeniona, gdyż można ją spotkać na Madagaskarze, Afryce centralnej, w Azji od Iraku po Azję wschodnią i południowo-wschodnią i w północnej Australii. Jest rośliną wodną, preferującą wody bagienne i wolno płynące, lub stające wody płytkie.

Ogólny opis 

Paprotnica szerokolistna dorasta do 25-50 cm wysokości. Liście pierzastodzielne, jasnozielone, dosyć kruche i delikatne, a ich kształt zależny od warunków środowiskowych. Brzegi liści zaokrąglone i różnorako ukształtowane. Liście mogą rosnąć ponad powierzchnie wody, lecz korzeń musi być w niej zanurzony. Łodyga włóknista i delikatna, natomiast korzeń w formie kępki.

Rozmnażanie

Brązowa zarodnia rozwija się na podwiniętym brzegu liścia na końcach żyłek po obu stronach wiązki centralnej. Młode rośliny potomne wyrastają na liściach okazu dorosłego.

Zagrożenia 

Gatunek liczny, notowany jako najmniejszej troski na wyginięcie. Nie są znane poważne zagrożenia dla gatunku. Roślina uprawiana w akwarystyce.

Długość życia

Roślina wieloletnia.

Znaczenie dla człowieka

Roślina akwariowa, ze względu na niskie wymagania i łatwość w uprawie zyskała dużą popularność wśród akwarystów z całego świata.

Warunki uprawy

Jest rośliną łatwą w uprawie. Lubią wodę kwaśną(choć tolerują inne parametry), dojrzałą o temperaturze 22-26ºC. Szybko rośnie przy nawożeniu CO2. Preferuje żyzne podłoże. W młodych akwariach szybko rośnie i usuwa większość związków nieorganicznych. Wymaga jasnego oświetlenia w cyklu przynajmniej 8-12 godzinnym. Osobniki młodociane mogą pływać na powierzchni wody. Może wyrastać ponad powierzchnie tafli wody, dlatego nadaje się także do paludarium.

Ciekawostki


  • Osobniki starsze często stają się ciemniejsze, bardzo duże, oraz tracą walory dekoracyjne, dlatego zaleca się co jakiś czas usuwać stare i sadzić młode osobniki.
  • Przy stopniowej aklimatyzacji, różdżyca pospolita może być uprawiana w akwariach słonowodnych.
  • Paprotnica szerokolistna jest jedną z wielu paproci uprawianych w akwarystyce. Innymi są min. mikrozorium oskrzydlone(Colysis pteropus) i salwinia pływająca (Salvinia natans).
  • Skład gatunków wchodzących w skład rodzaju Ceratopteris nie jest do końca pewn. Pierwotnie uznawano jeden gatunek, później cztery, a obecnie można wyszczególnić nawet 7 gatunków, do których należą  różdżyca rutewkowata(Ceratopteris thalictroides), Ceratopteris richardii, Paprotnica szerokolistna(Ceratopteris cornuta), Ceratopteris pteridoides, Ceratopteris froesii, Ceratopteris gaudichaudii i Ceratopteris oblongiloba. Niepewny w klasyfikacji jest Ceratopteris siliquosa.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ceratopteris_cornuta#mediaviewer/File:Ceratopteris_cornuta.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ceratopteris_cornuta#mediaviewer/File:Ceratopteris_cornuta_emerse.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ceratopteris_cornuta#mediaviewer/File:Ceratopteris_cornuta_in_aquarium_alone.jpg

wtorek, 23 września 2014

Orestias cuvieri - endemit Titicaca

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Karpieńcokształtne
  • Rodzina: Karpieńcowate
  • Gatunek: Orestias cuvieri

Występowanie

Ryba występowała endemicznie w jeziorze Titicaca, znajdującym się na płaskowyżu Altiplano ok. 3800 m n.p.m. Zamieszkiwał głównie strefę przybrzeżną.

Ogólny opis

Orestias cuvieri mierzył średnio 22 cm długości ciała, będąc jednym z największych przedstawicieli rodzaju Orestias. Cechami anatomicznymi nieco podobna do ryb z rodziny łososiowatych. W przeciwieństwie do pokrewnych przedstawicieli rodzaju Orestias ryba posiadała bardziej wydłużoną głowę i długą, skierowaną do góry dolną szczękę. Ciało ryby wydłużone i wygrzbiecone w okolicach grzbietu i brzucha. Łuski znajdujące się po bokach ryby duże i grube, natomiast te znajdujące się na grzbiecie były mniejsze i cienkie. Płetwa grzbietowa krótka, znajdująca się blisko ogona ryby. Brak płetwy brzusznej. Płetwa ogonowa zaokrąglona. Ciało ryby koloru szaro-oliwkowego z ciemnymi, mało wyraźnymi pasami ciągnącymi się przez boki ryby. Płetwy szarawe z czarnym, poprzecznym paskowaniem. Brzuch ryby jasny. W okresie tarła boki samca stawały się bardziej pomarańczowe. Osobniki młodociane posiadały ciemne plamy na ciele.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce był mniejsze od samic, a w okresie tarła ich boki zyskiwały kolor pomarańczowy.

Pożywienie

Głównym źródeł pokarmu dla Orestias cuvieri był zooplankton z przewagą w diecie rozwielitki pchlicy(Daphnia pulex) i endemicznego dla jeziora widłonoga Boeckella titicaca. Mógł polować także na mniejsze ryby i larwy owadów.

Zachowanie 

Słabo poznane. Przypuszczalnie preferował przebywać w małych stadkach, blisko powierzchni wody.

Rozród

Słabo poznany.  Podczas okresu godowego samce przybierały bardziej wyrazistego, pomarańczowego koloru na bokach ciała. Samica składała od 50-400 jaj, które niebyły obarczane opieką rodzicielską. Ziarenko ikry mierzyło ok. 2,5 mm średnicy i było otoczone czarnym melanoforem, chroniącym zarodek przed działaniem promieni słonecznych.

Naturalni wrogowie

Narybek i mniejsze ryby mogły zostać upolowane przez większe ryby, nawet własnego gatunku. Dorosłe ryby miały niewielu naturalnych wrogów. Wraz z wprowadzaniem nowych gatunków ryb do jeziora, głównymi konkurentami o pożywienia stał się pstrąg tęczowy, pstrąg potokowy, troć jeziorowa i ryby z rodziny Atherinopsidae.


Długość życia 

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Orestias cuvieri od miocenu żył w izolacji w jeziorze Titicaca. Jednak wzrost górnictwa w XX wieku na terenach Altiplano źle wpłynęło na tamtejsze środowisko. Do jezior przedostawały się zanieczyszczenia w postaci metali ciężkich np. miedzi i cynku, a także pestycydy i nawozy wykorzystywane w rolnictwie. W znacznej ilości pobierano także wodę z jeziora, co niszczyło naturalne siedliska ryb. Jednak gwoździem do trumny dla Orestias cuvieri oznaczało zarybienia jeziora Titicaca gatunkami obcych ryb, głównie pstrągiem tęczowym wprowadzony w 1942 roku i rybami z rodziny Atherinopsidae wprowadzonych w 1950 roku. Zwłaszcza Atherinopsidae szybko rozmnożyły się w jeziorze i zaczęły polować na narybek i młode Orestias cuvieri, doprowadzając w przeciągu 50 lat do wymarcia gatunku. W 1962 roku wyprawa mająca na celu odnalezienie Orestias cuvieri nie powiodła się, a gatunek od 1986 roku uznano za zagrożony wyginięciem. W roku 1994 gatunek określono jako "niewystarczające dane", przypuszczalnie wymarły.

Ciekawostki

  • Przed ingerencją człowieka w jeziorze Titicaca występowało 30 gatunków rodzimych ryb, z czego 28 należało do rodzaju Orestias. Jednak obecnie z terenu jeziora wymarła Orestias cuvieri(wytępiona całkowicie) i Orestias pentlandii(występuje jeszcze w kilku jeziorach), a sum Trichomycterus rivulatusOrestias albus i Orestias ispi są obecnie poważnie zagrożone.
  • Kilka spreparowanych okazów ryb nadal znajduje się w muzeach min. w National Museum of Natural History 'Naturalis' in Leiden.
  • Gatunek został opisany przez francuskiego zoologa Achille Valenciennes w 1846 roku.
  • Możliwe iż niewielka populacja Orestias cuvieri nadal utrzymuje się w jeziorze.
  • Obecnie do rodzaju Orestias zalicza się 45 gatunków ryb, które są endemiczne dla jezior na andyjskich wyżynach w Peru, Boliwii i Chile, min. Orestiás silustani, Orestias taquiri i Orestias chungarensis.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Orestias_cuvieri#mediaviewer/File:LakeTiticacaOrestia-1835.gif

poniedziałek, 22 września 2014

Ichtiornis - prehistoryczna rybitwa

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Ichthyornithiformes
  • Rodzina: Ichthyornithidae
  • Gatunek: Ichtiornis(Ichthyornis dispar)

Występowanie

Ichtiornis zamieszkiwał przypuszczalnie tereny Morza Środkowego Zachodu na terenie Alberty, Alabamy, Kansas, Nowego Meksyku, Teksasu i Saskatchewan. Przypuszczalnie zajmował nisze ekologiczną zajmowaną przez dzisiejsze mewy, rybitwy i petrele, zamieszkując okolice mórz. Żył w kredzie 95-85 milionów lat temu.

Ogólny opis

Ichtiornis przypuszczalnie był nieco podobny do rybitwy, lecz rozmiarem przypominał gołębia. Osiągał ok. 24 cm długości ciała, 15 cm wysokości z rozpiętością skrzydeł przynajmniej 43 cm, choć nie wiadomo jaką długość posiadały lotki ptaka, dlatego rozpiętość skrzydeł mogła być większa. Cechą odróżniającą go od większości ptaków jest obecność zębów. Nieco spłaszczone i wygięte do tyłu zęby znajdowały się w środkowej części szczękowej dzioba i w części żuchwowej. Dziób ichtiornisa przypominał nieco dziób albatrosa, lecz był zbudowany z kilku różnych płatów w odróżnieniu od dzioba zbudowanego z jednego kreatynowego płata współczesnych ptaków. Mostek silnie rozwinięty z mocno wykształconym grzebieniem, będącym przyczepem dla mięśni piersiowych.

Dymorfizm płciowy

brak danych.

Pożywienie

Gatunek rybożerny. Przypuszczalnie chwytał ryby pływające blisko powierzchni wody.

Zachowanie

Ichtiornis był ptakiem morskim, przypuszczalnie zachowaniem podobnym do mew, czy petreli. Większość czasu spędzał w powietrzu, szybując nad taflą wody i wyszukując odpowiednich ofiar. Rybę łapał przy pomocy dzioba, a haczykowate zęby uniemożliwiały ofierze wyrwanie się.

Rozród

brak danych.

Naturalni wrogowie

Możliwie iż niektóre drapieżne pterozaury i plezjozaury.

Długość życia 

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Nieznane. Ichtiornis mógł wyginąć podczas jednych z pomniejszych wymierań spowodowanych obniżeniem zawartości tlenu w morzach i oceanach min. w wymieraniu z pogranicza cenoman-turon(wymarły spinozaury, Pliosauridae i przypuszczalnie ichtiozaury).   
   

Ciekawostki

  • Nazwa Ichthyornis oznacza w tłumaczeniu "ptak ryba". Paleontolog Otniel Charles Marsh zauważył iż kręgi ptaka, są wklęsłe na obu końcach, podobnie jak u ryb, dlatego zasugerował nazwę dla tego gatunku.
  • Został odkryty w 1870 roku przez amerykańskiego geologa Benjamin Franklin Mudge, na terenie Kansas w rzece Solomon(North Fork). Mudge obiecał wysłać znalezisko swojemu partnerowi Edward'owi Drinker Cope, jednak skontaktował się także ze swoim przyjacielem Otniel'em Charles'em Marsh, który rywalizował z Cope w tzw. Wojnie Kości. Mudge pod namową przyjaciel, zmieniał adres wysyłki przygotowanej już dla Cope i wysłał do Marsh'a. Ten dokładnie opisał gatunek w 1872 roku. 
  • Ichtiornis został uznany za jeden z dowodów potwierdzających teorię ewolucji Darwina. W 1880 roku Karol Darwin poprosił Otniel'a Marsh'a o wsparcie go w swojej walce o potwierdzenie swoich tez. Paleontolog przesłał wyniki badań nad ichtiornisem i hesperornisem, które zostały następnie podane w dziele O powstawaniu gatunków. Jednak szybko Marsh został okrzyknięty przez sceptyków oszustem, który połączył szkielet ptaka i gada, aby stworzyć Darwinowi solidny dowód w postaci ichtiornisa. Kolejne znaleziska potwierdziły iż ichtiornis jest realnym gatunkiem. 
  • Pierwotnie O.C. Marsh sądził iż skamieniałości należące do ichtiornisa należą do dwóch różnych zwierząt.
  • Rodzaj Ichthyornis liczy obecnie jedynie Ichthyornis dispar. Na terenie Argentyny odnaleziono okaz ptaka z kladu Pangalliformes zwanego Austinornis lentus. Wcześniej ptak był znany pod nazwą  Ichthyornis lentus, jednak dokładniejsze badania przeklasyfikowały gatunek. Podobnie było z szczątkami ptaka odnalezionego na terenie Uzbekistanu, zwanego Ichthyornis minusculus, jednak badania dowiodły iż może on być bliżej spokrewniony z podklasą ptaków Enantiornithes.
  • Bliskim przodków ichtiornisa można szukać wśród innych prehistorycznych ptaków jak ambiortus, apatornis, iaceornis, czy guildavis. 
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ichthyornis#mediaviewer/File:Ichthyornis_BW.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ichthyornis#mediaviewer/File:Ichthyornis.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ichthyornis#mediaviewer/File:Ichthyornis_yale.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ichthyornis#mediaviewer/File:Ichthyornis_Clean.png

sobota, 20 września 2014

Sceliphron curvatum - inwazja na Europę. Zabójca pająków.

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Owady
  • Rząd: Błonkoskrzydłe
  • Rodzina: Grzebaczowate
  • Gatunek: Sceliphron curvatum

Występowanie

Pierwotnie gatunek zamieszkiwał głównie subalpejskie rejony Indii, Nepalu, Kazachstanu i Tadżykistanu. Około roku 1979 pojedyncza samica została zauważona na terenie Austrii, gdzie przypuszczalnie pojawiła się w wyniku introdukcji przez człowieka. Następnie gatunek rozprzestrzenił się w Europie Południowej, Środkowej i Zachodniej, poczynając od rejonów cieplejszych. W roku 2009 gatunek odnotowano na terenie Polski, gdzie jak na razie ma jedynie kilka stanowisk. Owada odnotowano także ostatnimi laty w krajach Ameryki Południowej. Obecnie zasiedla różne środowiska naturalne, jak i urbanizowane. Preferuje tereny o gliniastym podłożu.

Ogólny opis

Sceliphron curvatum jest grzebaczem, dorastającym od 15 do 25 mm. Ciało jest smukłe, czarne przedplecze podobnej budowy do pszczołowatych, delikatnie owłosione. Stylik cienki i wzdłużony, koloru czarnego. Odwłok mniejszy od przedplecza z charakterystycznym, naprzemiennym czarnym, żółtym i czerwonym paskowaniem. Kończyny koloru czerwonego. Pierwszy pierścień przedplecza, ostatni i środkowy(przy łączeniach skrzydeł) koloru żółtego. Posiada dwie pary błoniastych skrzydeł, w stanie spoczynku, układających się wzdłuż długości ciała, lecz w przeciwieństwie do większości błonkówek, guzy ramieniowe na bokach przedplecza(występujące także u pszczołowatych), nie sięgają pokryw skrzydeł. Larwa koloru żółtego.

Dymorfizm płciowy

Samice są wyraźnie większe.

Populacja i zagrożenia

Owad nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. W swoim naturalnym środowisku występuje dosyć licznie. Gatunek inwazyjny dla Europy i Ameryki Południowej. Na terenie Polski notowany przez Polską Czerwoną Księgę Zwierząt jako gatunek narażony na wyginięcie, lecz nie podlegający ochronie(jako gatunek obcy).

Pożywienie

Imago żywi się nektarem kwiatowym i spadzią. Larwa jest mięsożerna, żywiąc się sparaliżowanymi pajęczakami(głównie z rodziny ukośnikowatych, krzyżakowatych i skakunowatych ).

Zachowanie

Sceliphron curvatum jest reprezentantem grzebaczowatych, dosyć blisko spokrewnionymi z osami. Osobniki dorosłe pojawiają się w lipcu i można jest zaobserwować aż do września. Podczas lotu może charakterystycznie zawisnąć w powietrzu. Jest owadem samotnym, nie tworzącym kolonii, a także niegroźnym dla ludzi, gdyż swojego żądła używa jedynie w ostateczności. Samce przez większość swojego życia poszukują pożywienia i partnerek, natomiast samice budują gniazda i opiekują się mięsożernymi larwami. Owad aktywny jedynie za dnia.

Rozród

Larwa po przeistoczeniu w osobnika dorosłego opuszcza gniazdo i przystępuje do zalotów. Następnie samica buduje gniazdo z kawałków błota i gliny na skałach, drzewach, ścianach budynków, a także w domostwach ludzkich np. między książkami, meblami, czy ubraniami. Gniazdo budowane jest na kształt kilku pojedynczych, rurkowatych komór larwalnych. Podczas budowy samica często formuje gliniane kulki, które następnie drogą powietrzną transportuje do gniazda i używa jako budulca. Po utworzeniu jednej z komór, składa w niej pojedyncze jajko, a następnie odlatuje zapolować na pająka. Po zlokalizowaniu ofiary, próbuje przy pomocy żądła unieszkodliwić pajęczaka. Kiedy jej się to uda, sparaliżowaną ofiarę transportuję do gniazda i umieszcza w komorze z jajkiem. Zwykle jeszcze kilka pojedynczych pająków umieszcza wraz z jajkiem(ok. 4-6), a następnie zalepia wejście komory gliniastą warstwą. Umieszczone w niej pająki nie giną, są sparaliżowane, lecz zachowują podstawowe funkcję życiowe. W przeciągu kilku dni wykluwa się larwa, która przystępuje do konsumowania nieruchomych ofiar. Samica może w przeciągu roku złożyć do 15 jaj. Zwykle w przeciągu 1 tygodnia larwa może przeistoczyć się w poczwarkę, a następnie w postać dorosłą. Jedynie ostatnie pokolenie larw zimuję. W okresie letnim przeistacza się w postać dorosłą.

Naturalni wrogowie

Głównie owadożerne ptaki i pluskwiaki. Czasami nieostrożny grzebacz może stać się ofiarą swojego celu(pająka). Jednak barwy ostrzegawcze i żądło zwykle skutecznie odstraszają potencjalnych drapieżców.

Długość życia

Długość życia grzebacza zależna jest od rejonu występowania. W Polsce i rejonie klimatu umiarkowanego imago żyje przeciętnie 3 miesiące, jednak zimująca larwa może przetrwać nawet 11 miesięcy, po czym przemienia się w osobnika dorosłego.

Znaczenie dla człowieka

Bardzo rzadko atakuje człowieka, zwykle jest to ostateczna forma jej obrony. Czasami może budować gniazda w ludzkich domostwach, co zwykle nie spotyka się z aprobatą. W niektórych rejonach może regulować populacje pająków.

Ciekawostki


  • Na terenie Polski populację Sceliphron curvatum odnotowano jak na razie w Krakowie, Wrocławiu, Limanowej i w Widowej(okolice Rudzińca).
  • Owad został opisany w 1870 roku przez brytyjskiego etymologa Frederick'a Smith.
  • Rodzina grzebaczowatych znana jest z polowań na dane bezkręgowce, które paraliżują jadem i umieszczają wraz z mięsożerną larwą. Zwykle każdy pojedynczy gatunek grzebacza, wyspecjalizował się w polowaniu na dany rodzaj bezkręgowca np. gąsienice, pająki itp.
  • Rodzaj Sceliphron liczy ok. 30 gatunków owadów min. Sceliphron laetum, Sceliphron chilensis i Sceliphron caementarium.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Sceliphron_curvatum#mediaviewer/File:Sceliphron_fg01.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Sceliphron_curvatum#mediaviewer/File:2007_wasp_and_nests_3.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Sceliphron_curvatum#mediaviewer/File:Sceliphron_curvatum-pjt2.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Sceliphron_curvatum#mediaviewer/File:Sceliphron_fg11.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Sceliphron_curvatum#mediaviewer/File:Sceliphron_fg02.jpg

wtorek, 16 września 2014

Tilapia Zilliego - niszczarka makrofitów

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Okoniokształtne
  • Rodzina: Pielęgnicowate
  • Gatunek: Tilapia Zilliego(Coptodon zillii, lub Tilapia zillii)

Występowanie

Naturalnie występuje w Afryce min. w wolno płynących wodach o gęstej roślinności południowej części Maroka, w rzekach Bandama, Boubo, Mé, Oshun, Volta, Niger, Comoé, Bia, Ogun, Senegal, Sassandra, Nil, Jordania, środkowych dorzeczach Konga(Ubangi, Uele, Ituri i Itimbiri), a także w jeziorach Szari, Czad, Albert i Rudolfa. Ryba została wprowadzona do niektórych krajów min. na Hawaje, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Portoryko, wyspę Saipan, Alaskę, Florydę i do wielu rejonów Stanów Zjednoczonych.

Ogólny opis

Dorasta do 30-40 cm długości ciała. Ciało tilapii wysoko wygrzbiecone i bocznie spłaszczone. Profil głowy prosty, trójkątny z dosyć małym otworem gębowym i grubymi wargami. Płetwa grzbietowa dosyć wysoka i długa, sięgająca po ogon ryby. Składa się z 13-16 twardych promieni i 10-14 miękkich. Końcowa część płetwy grzbietowej wydłużona i ukośnie skierowana w stronę ogona. Płetwa odbytowa wysoka z 3 twardymi promieniami i 8-10 miękkimi. Ubarwienie ryby zależne od stanu emocjonalnego i dojrzałości. Ciało zwykle koloru oliwkowo-brązowego o niebieskawym połysku. Wargi ciemnooliwkowe, dolna często u dorosłych osobników, koloru ciemnoczerwonego. Na głowie ryby mogą pojawiać się ciemne, pionowe pasy. Po bokach ciała(najczęściej w stanie podniecenia) można zaobserwować od 7 do 9 ciemnych, poprzecznych pasów. Wzdłuż linii bocznej może także ciągnąć się pojedynczy ciemny pas. Płetwa grzbietowa i ogonowa oliwkowa, często z czerwonym, lub żółtawym obramowaniem. Na nieparzystych płetwach często występują żółte plamy. Płetw ogonowa zaokrąglona. Brzuch i dolna część głowy często czerwone, zwłaszcza w okresie godowym.

Dymorfizm płciowy

Nie występuje.

Populacja i zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym. Występuje dosyć licznie na swoim naturalnym zakresie. Gatunek inwazyjny w krajach do których został wprowadzony, wypierający niektóre gatunki rodzimych ryb. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN.

Pożywienie

Delikatne części roślin, glony, drobne bezkręgowce, ikra. Preferuje makrofity.

Zachowanie

Gatunek lubiący przebywać wśród gęstej roślinności, często tworzący niewielkie stada. Osobniki niedojrzałe często występują na ternach zalewowych. Toleruję wodę słoną nawet do 40 ‰, choć w naturalnym środowisku występuje najwyżej w zasoleniu 29 ‰. Jest także w miarę odporna na zmiany temperaturowe wody, tolerując wodę od 10° C do 36 ° C.

Rozród

Okres rozrodczy w zależności do rejonu i klimatu przypada w różnych porach roku. Zwykle notuje się tarło tilapii Zilliego w miesiącach letnich(lato), choć w klimacie ciepłym okres rozrodczy może przypadać przez cały rok. Tworzy pary monogamiczne. Głównie samiec buduje gniazdo na kształt niewielkiego, okrągłego zagłębienia w podłożu. Samica składa w nim ok. 1000 jajeczek ikry, która jest zapładniana przez samca, a następnie obarczana opieką przez oboje rodziców. Ryby często wachlują nad ikrą płetwami, dostarczając rozwijającym się zarodkom tlen, oraz usuwając metabolity. Rodzice agresywnie odpędzają intruzów. Wylęg narybku następuje po ok. 1 tygodniu. Małymi rybkami opiekują się także oboje rodziców, aż do osiągnięcia przez nie ok. 6-7 cm długości ciała. Dojrzałość płciową uzyskują po osiągnięciu ok. 20 cm długości ciała.

Naturalni wrogowie

Większe ryby, krokodyle, ptaki wodne, wydry itp.

Długość życia

Przypuszczalnie ok. 5-8 lat.

Znaczenie dla człowieka

Tilapia poławiana komercyjnie, zwykle o niewielkim znaczeniu gospodarczym. Czasami hodowana w akwakulturach, a także obiekt hodowali w akwarystyce(wyjątkowo).

Ciekawostki


  • Jest gatunkiem inwazyjnym. Mimo iż często nie umie przetrwać okresu zimowego w niektórych krajach to zaadaptowała się do większości środowisk w Stanach Zjednoczonych. Uważana za potencjalnego szkodnika roślin i konkurenta o pożywienie dla ryb min. szkodnik plantacji ryżu w Kalifornii.Tilapię Zilliego uważa się także za jeden z czynników, który doprowadził do zmniejszenia populacji karpieńca pustynnego(Cyprinodon macularius). Na Florydzie tilapia stała się głównym zagrożeniem dla ikry niektórych rodzimych ryb, natomiast w Hyco Reservoir(Karolina Północna) wprowadzona tilapia do jeziora spowodowała wytępienie całego makrofitu w przeciągu 2 lat.
  • Tilapia Zilliego w przeszłości była klasyfikowana do rodzaju Tilapia, jednak definicja tego taksonu bywała zmieniana wielokrotnie, także niektórzy badacze nadal uznają tilapię Zilliego, jako jego reprezentantkę. Większość jednak klasyfikuje gatunek do rodzaju Coptodon, który został wyodrębniony w 2013 roku.
  • Tilapia Zilliego, podobnie jak większość afrykańskich pielęgnic, posiada dwie linie boczne.
  • Rodzaj Coptodon liczy 34 gatunki tilapii z czego 3 gatunki są nadal nieopisane. Do tego rodzaju zalicza się min. Coptodon flava, Coptodon rendalli i Coptodon kottae.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tilapia_zillii#mediaviewer/File:St._Peter%27s_Fish.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tilapia_zillii#mediaviewer/File:Tizil_u0.gif

poniedziałek, 15 września 2014

Rhinella chavin - zagrożony krewniak agi

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy bezogonowe
  • Rodzina: Ropuchowate
  • Gatunek: Rhinella chavin

Występowanie

Ropucha odnaleziona jedynie w dwóch miejscach(Palma Pampa i Cordillera de Carpish) w Regionie Huánuco na terenie Peru. Płaz bytuje w pierwotnym lesie mglistym na stokach wschodnich And między 2600, a 3000 metrem n.p.m. Odnaleziona również w lasach rozdrobnionych(fragmentach lasów po wycince).

Ogólny opis

Rhinella chavin mierzy od 4,5 cm do 6,5 cm. Wydatne wygrzbiecenia znajdują się po obu stronach przedramienia i piszczeli, oraz dwa, bardziej wydłużone na zewnętrznej stronie stopy i nieco mniejsze wygrzbiecenie po bokach ciała. Poszczególne osobniki oznaczają się zróżnicowanym umaszczeniem. Grzbiet i boki ciała wahają się od koloru ciemno-ziemistego po zielony, brązowy, szary, czasami z białym nakrapianiem. Gardło, klatka piersiowa, brzuch i kończyny od koloru siarczyście żółtego, przez kremowy, jasnobrązowy po ciemno brązowy i szary, czasami z białymi cętkami, bądź plamami.Wewnętrzna powierzchnia kończyn koloru oliwkowo-brązowego, lub kasztanowego. Niektóre osobniki posiadały ciemną linię na grzbiecie.

Dymorfizm płciowy

Samice większe od samców, przeciętnie o 1 cm.

Populacja i zagrożenia

Rhinella chavin jest gatunkiem o wąskim zakresie występowania i obecnie bardzo rzadko spotykanym, co przyczyniło się do zakwalifikowania gatunku jako krytycznie zagrożonego. Jego populacja drastycznie maleje w związku z niszczeniem jego naturalnego areału, oraz zatruwania wody agrochemikaliami, stosowanymi do ochrony upraw(głównie plantacji ziemniaków). Obecnie gatunek jest objęty ochroną, lecz jego siedlisko nadal nie otrzymało statusu rezerwatu.

Pożywienie

Bezkręgowce.

Zachowanie

Gatunek bardzo słabo poznany. Spotykany w pobliżu roślin z rodziny bromeliowatych(przypuszczalnie ściśle związane z rozrodem płazów). Prowadzi naziemny, przypuszczalnie nocny tryb życia.

Rozród 

Słabo poznany. Przypuszczalnie okres godowy przypada na porę deszczową, czyli od końca sierpnia po koniec marca. Ropucha składa dosyć duże i bezbarwne jaja, przypuszczalnie na liściach roślin bromeliowatych, które podczas pory deszczowej są wypełnione wodą.

Naturalni wrogowie

Brak danych. Skóra ropuchy jest przypuszczalnie pokryta trującą substancją.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki


  • Gatunek został opisany w 2001 roku przez grupę badaczy do których należał min. niemiecki herpetolog Edgar Lehr.
  • Gatunek jest bardzo słabo poznany.
  • Rodzaj Rhinella liczy 71 gatunków ropuch min. bardziej znaną agę(Bufo marinus), oraz Rhinella festae i Rhinella pygmaeus.