wtorek, 11 kwietnia 2017

Wyrak upiorny - mały potwór

inne nazwy: wyrak upiór, tarsjusz upiór
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Naczelne
  • Rodzina: Wyrakowate
  • Gatunek: Wyrak upiorny(Tarsius tarsier)

Występowanie

Wyrak upiorny zamieszkuje endemicznie niemal całą wyspę Celebes(poza południową częścią prowincji Celebes Środkowy), oraz kilka pobliskich wysp(Buton, Muna, Kabaena, Selayar, oraz archipelag wysp Togian).

Siedlisko

Tropikalne lasy deszczowe, namorzynowe, oraz zakrzewienie. Wyrak spotykany w lasach pierwotnych, wtórnych, a także ogrodach leśnych. Często spotykany w pobliżu osiedli ludzkich. Gatunek spotykany do 1100 metrów n.p.m.

Ogólny opis 

Wyraki to rodzina wyższych naczelnych o niewielkich rozmiarach ciała. Zwykle nie przekraczają 15 cm długości ciała(bez ogona), a ich ogon nieraz przekracza dwukrotną długość reszty ciała. Ciało krępej budowy. Głowa proporcjonalnie duża z bardzo dużymi, nieruchowymi, charakterystycznymi dla wyraków oczyma. Oczy nie posiadają błony odblaskowej(zwykle występującej u zwierząt nocnych), lecz z uwagi na swoją wielkość wyłapują maksymalnie promienie światła(co ułatwia widzenie w nocy). Uszy błoniaste, duże, ruchome i słabo owłosione. Kończyny tylne bardzo długie, proporcjonalnie jedne z najdłuższych kończyn tylnych w stosunku do ciała. Kończyny przednie nieco krótsze, a wszystkie wyposażone w długie, płaskie na końcu palce, zakończone haczykowatymi pazurami. Drugi i trzeci palec wyposażony w długi pazur, używany przy czyszczeniu futra. Ogon bardzo rzadko owłosiony.

Wyrak upiorny osiąga od 9,5 do 14 cm długości i wagę 102-130 gramów. Ogon długości 20-26 cm. Futro gęste i aksamitne, koloru od szarego po płowe. Podobnie jak u innych wyraków palce kończyn są bardzo wydłużone, natomiast u Tarsius tarsier trzeci palec(najdłuższy) kończyny przedniej jest krótszy o 15% niż ramię. Najdłuższym palcem w kończynie tylnej jest czwarty. Ogon zwykle jedynie w połowie nieznacznie owłosiony(połowa końcowa).

Dymorfizm płciowy

Nieznaczny, wielkościowy. Samce osiągają nieco większe rozmiary. Samiec 118-130 gram wagi, samica 102-114 gram wagi.


Populacja i zagrożenia

Wyrak upiorny notowany jest przez IUCN jako gatunek narażony na wyginięcie z trendem populacji malejącym. Szacowana gęstość występowania gatunku w północnych rejonach wyspy Celebes w zależności od miejscowości notuje się w graniach 70-270 osobników na kilometr kwadratowy(populacja Tarsius tarsier sensu lato) i uznaje się iż w tym rejonie wyrak jest najbardziej obfity. Gęstość występowania w innych rejonach głównej, jak i pobliskich wysp jest słabo poznana, choć uznaje się iż nie jest ona duża. Głównym zagrożeniem dla wyraka upiornego jest utrata siedliska, poprzez nielegalny wyrąb lasów, przekształcanie terenów leśnych pod uprawy, czy kopalnie wapnia, i mimo iż zwierze dostosowuje się do niektórych terenów zurbanizowanych, to jego populacja jest na nich o wiele mniejsza niż na terenach dziewiczych. Wyrakowi zagrażają także rozpylane środki ochrony roślin, które zatruwają organizm zwierzęcia, oraz zmniejszają populację ich ofiar. Sam wyrak także jest obiektem tępień z uwagi na błędne przekonania iż uszkadza rośliny. Zwierzęta, typu kot, czy pies, także zagrażają przeżyciu tego małego naczelnego. Często także wyrak jest wyłapywany ze środowiska naturalnego i sprzedawany jako zwierzę domowe(łatwo się oswaja). Wyrak upiorny uważany jest za najmniej zagrożonego wyginięciem wyraka, głównie z uwagi na dość szeroki zasięg. Badacze uważają iż niektóre populację wyraka upiornego, mogą tak naprawdę okazać się osobnymi gatunkami, a z uwagi na to iż niektóre posiadają bardzo małą liczebność, to może się okazać iż wyginą zanim osiągnął miano gatunku.

Pożywienie

Wyraki to jedyna rodzina naczelnych o wyłącznej mięsożernej diecie. W jej skład wchodzą głównie owady latające, takie jak prostoskrzydłe(koniki polne), ćmy, cykady i chrząszcze, lecz wyrak upoluję także niedużego kręgowca np. jaszczurkę, czy nietoperza. Codziennie wyraki potrafią zjadać pokarm stanowiący 10% swojej masy ciała.

Zachowanie

Wyrak upiorny jest ssakiem typowo nadrzewnym, rzadko schodzącym na ziemie, poruszającym się na niej nieporadnie. Spotykany głównie na gałęziach o niewielkiej średnicy(mogąc je objąć łapami), zawsze w pozycji pionowej do konaru. Między poszczególnymi gałęziami porusza się przy pomocy skoków, które mogą osiągać nawet 5-6 metrów. Wyrak upiorny jest gatunkiem głównie o nocnym trybie życia, dzień spędzając ukrytym w gniazdach(dziuplach), lub pośród gęstej roślinności. Żyje zwykle w parach, lub małych grupkach rodzinnych. Tarsjusz upiór jest ssakiem o dużej potrzebie towarzystwa. Często małpki obserwowane są przy wspólnych zabawach, wzajemnym czyszczeniu sobie futra i dzieleniu się jedzeniem. Pary(czasem monogamiczne) zwykle żerują razem, oddalając się od siebie najwyżej na 10 metrów(poza patrolem terytorium, gdzie mogą oddalać się na ponad 100 metrów). Wyraki porozumiewają się za pomocą pisków(ok. 15 różnych odgłosów). Wzywają za ich pomocą członków stada, oraz alarmują przed niebezpieczeństwem. Gdy zbliża się wschód słońca, tarsjusze piszcząc, wzywają członków grupy w miejsce spoczynku, gdzie odpoczywają razem(najczęściej przytulone do siebie). Wyraki są bardzo terytorialne, często walcząc z sąsiadującymi grupami o miejsca do żerowania. Przeciętnie wyraki oznaczają terytorium przy pomocy moczu i gruczołów zapachowych, na obszarze ok. 30 metrów kwadratowych(przy czym samce znacznie częściej i zwykle na większym obszarze).

Przy żerowaniu wyraki używają przede wszystkim dobrego wzroku. Ich duże, nieruchome oczy z uwagi na dużą powierzchnie, maksymalnie wyłapują promienie światła w nocy(np. pochodzące ze światła księżyca). Wyrak dodatkowo potrafi przekręcać szyję o prawie 360°(z uwagi na nieruchome oczy). Dobrze rozwinięty u wyraków jest także słuch, a dzięki ruchomym małżowiną, potrafią dokładnie zlokalizować zwierzynę łowną. Wyrak upiór zwykle łapie swoje ofiary ze skoku, chwytając je przednimi łapami i uśmiercając ugryzieniem, a następnie szybko odskakuje na poprzednią pozycję. Wyraki nieraz łapią swoją zdobycz także w locie, lub zbierając ją z ziemi. Przeciętnie w ciągu doby wyrak, zjada ilość pokarmu, odpowiadającej 10% masy jego ciała. Wodę spija głównie z zagłębień w drzewach i liściach. W deszczowe noce wyraki zwykle nie żerują i pozostają w ukryciu.

Rozród

Większość wyraków żyje w stałych parach monogamicznych, jednak u wyraka upiornego często występuje poligamia z uwagi na życie w większych grupach. Niemniej jednak pary monogamiczne, nawet w dużych grupach, także nie należą do rzadkości(zwykle jedna samica rodzi i opiekuje się młodymi, pozostałe patrolują terytorium wraz z samcem).

U wyraka upiornego występują dwa okresy rozrodcze, od kwietnia do czerwca i od października do listopada. Ciąża trwa ok. 6 miesięcy. Samica rodzi jedno, dobrze ukształtowane(z futrem i otwartymi oczami), młode o wadze ok. 23 gram. Młode wyraki są zagniazdownikami i już w przeciągu 1 dnia od urodzenia potrafią sprawnie wspinać się po gałęziach. Opieką nad nimi podejmuje się jedynie matka. Przez pierwsze 3 tygodnie samica nosi swoje młode przytulone do brzucha, pozostawiając je jedynie podczas żerowania, lecz nie oddalając się nadto od niego(zwykle maksymalnie 4 metry). W wieku ponad 3 tygodni młode zwykle uczy się skakać, dlatego matka zaprzestaje jego przenoszenia. W przeciągu 4-10 tygodni młode zostaje odstawione od piersi(dokarmiany jest także pokarmem stałym), wtedy też samodzielnie uczą się polować. Dojrzałość płciową wyrak upiorny osiąga w wieku 17 miesięcy. Zwykle samice pozostają w grupie rodzinnej, natomiast samce ją opuszczają. Odstęp między kolejnymi urodzeniami wynosi ok. 1 rok.

Długość życia

Żywotność gatunku słabo poznana. Przypuszcza się iż może ona wynosić ok. 10 lat w naturze i ok. 17 lat w niewoli.

Naturalni wrogowie

Do naturalnych zagrożeń dla wyraków można zaliczyć nadrzewne węże, sowy, wiwery, warany i koty. Dodatkowym zagrożeniem dla małpek mogą być domowe psy i koty.

Znaczenie dla człowieka

Wyrak upiorny jest ciekawym gatunkiem, często przyciągającym turystów na wyspy indonezyjskie, dlatego jest ważnym elementem ekoturystyki. Z uwagi na to iż poluje na owady szkodzące rośliną jest zwierzęciem pożytecznym dla człowieka, choć mniej wykształcona ludność nadal uznaje wyraki za szkodniki, uszkadzające uprawy, dlatego w niektórych rejonach bywa tępiony.

Wyraki bywają także przetrzymywane jako zwierzęta domowe. Łatwo się oswajają, lecz z uwagi na specyficzne wymagania dietowe(duże zapotrzebowanie energetyczne w diecie), źle znosi niewolę. Zwierzęta mogą także przenosić pasożyty, niebezpieczne dla zdrowia człowieka.

Wyraki są obiektem badań naukowych, głównie opierających się nad poznaniem ewolucji naczelnych.

Podgatunki

Brak. 

Systematyka, ewolucja i pokrewieństwo

Do rodziny wyrakowatych obecnie zalicza się 13 gatunków obecnie żyjących(wraz z dwoma uznanymi, lecz nieopisanymi) i 6 wymarłych(Oligotarsius rarus, Xanthorhysis tabrumi, Tarsius eocaenus, Tarsius sirindhornae, Hesperotarsius sindhensis i Hesperotarsius thailandicus). Jednak liczba gatunków nadal nie jest kwestią pewną, gdyż wiele populacji i podgatunków niedawno zyskała rangę gatunku, a wiele nadal czeka na dokładniejsze zbadanie.

Klasyfikacja wyrakokształtnych nadal nie jest kwestią pewną i niesie ze sobą dużo domniemań i przypuszczeń. Niegdyś wyraki uznawano za bliskie pokrewieństwa z lemurami i klasyfikowano je wspólnie do podrzędu małpiatek(Prosimiae). Obecnie w oparciu o badania DNA(w tym podobną mutację genu do wyższych naczelnych ograniczającą produkcję witaminy C, która u lemurów jest wytwarzana samoistnie), wyraki zostały uznane za przedstawiciela podrzędu Haplorrhini(wyższe naczelne). Mimo to niektórzy systematycy nadal wątpią w obecną przynależność klasyfikacyjną wyraków.

Linia ewolucyjna wyraków nie jest dobrze poznana. Przypuszczalnie pochodzą one od wczesnych ssaków naczelnych z rodziny Omomyidae, występujących na terenie Azji, Europy, Afryki i Ameryki Północnej w epoce eoceńskiej(ok. 55 do 34 mln lat temu). Budowa uzębienia pierwotnych wyraków sugeruje iż były one wszystkożerne(żywiły się głównie owocami i owadami), lecz tak jak współczesne w większości były gatunkami o nocnym i nadrzewnym trybie życia(o czym świadczą duże oczodoły i chwytne kończyny). Najbliżej spokrewnione, wymarłe wyraki(z rodzajów Oligotarsius, Xanthorhysis, Tarsius Hesperotarsius) zamieszkiwały tereny azjatyckie(Pakistan, Tajlandia, Chiny). Szczątki Tarsius eocaenus i Xanthorhysis tabrumi liczą sobie ok. 48-37 mln lat, a budową nie różnią się nadto od współczesnych tarsjuszy. Hesperotarsius sindhensis(najpóźniejszy wymarły wyrak) zamieszkujący tereny Pakistanu, występował jeszcze 5 mln lat temu.

Rodzaj Tarsius liczy sobie 11 przedstawicieli(w tym dwa nienazwane taksony) min. wyraka nizinnego(Tarsius wallacei), wyraka karłowatego(Tarsius pumilus) i niedawno(2010 r.) uznany gatunek Tarsius fuscus.

Ciekawostki

  • Oczy wyraków są większe niż ich mózg.
  • Odgłosy jakie wydobywają z siebie wyraki, często służą badaczom jako cecha rozpoznawcza gatunku.
  • Wyrak upiór został po raz pierwszy opisany w 1777 roku przez niemieckiego przyrodnika Johann'a Christian'a Polycarp Erxleben. 

Bibliografia:
-http://www.arkive.org/spectral-tarsier/tarsius-tarsier/
-http://animaldiversity.org/accounts/Tarsius_tarsier/
-http://www.iucnredlist.org/details/21491/0
-http://pin.primate.wisc.edu/factsheets/entry/tarsier/behav
-http://www.focus.pl/przyroda/czy-mozna-miec-oczy-wieksze-od-mozgu-8157
-https://en.wikipedia.org/wiki/Tarsier

poniedziałek, 27 marca 2017

Goryl maoryski - czyżby łatwy do pomylenia :)

          Goryl maoryski jest zwierzęciem człekokształtnym, będącym tematem badań kryptozoologii. Rdzenne ludy maoryskie(Nowa Zelandia) przedstawiają stworzenie zwane przez nich "tupuna"(czyli w tłumaczeniu przodek). Zamieszkuje ono ponoć rejony Zatoki Portera, żyjąc blisko linii brzegowej. Opisywany jako wyprostowana istota człekokształtna osiągająca ok. 150 cm wysokości, z rzadkim owłosieniem na całym ciele, kępką dłuższych włosów na czubku głowy, oraz parą długich kłów, wystających z pyska. Ponoć często obserwowany korzystając z kąpieli w wodzie. W skład różnorodnej diety goryla maoryskiego mają wchodzić głównie ziemniaki, orzechy, oraz ich skorupki.

Tupuna był jedynie obecny w legendach, aż do drugiej połowy roku 1870, kiedy doniesiono o kilku obserwacjach bardzo podobnego stworzenia, którego nazwano "gorylem maoryskim". Odnalezienie naczelnego żyjącego endemicznie na wyspie Nowej Zelandii byłoby fenomenem, oraz nakreśliłoby nową ścieżkę ewolucji owego rzędu ssaków.

Istniało kilka doniesień o złapaniu żywego osobnika ów kryptydy. Okazały się one jednak mistyfikacją(lub nieświadomym wprowadzeniem w błąd). Jeden z takich przypadków okazał się być złapaną foką. Inny zaś, najbardziej zaskakujący, kobietą. Ponoć starsza, samotna kobieta(już nieco łysawa z uwagi na swój wiek) bardzo przypominała kryptyde, przez co została wytropiona przez psy, związana i przetrzymywana tak aż do przybycia badaczy. Sama jednak kobieta stanowiła ciekawostkę, gdyż według kilku relacji osiągnęła ona wiek ponad 170 lat, przez co została zapomniana przez małe społeczeństwo w którym mieszkała.

Bibliografia:
http://www.kryptozoologia.pl/dziwna-sprawa-maoryskiego-goryla,568,24,artykul.html

czwartek, 23 marca 2017

Sparaxis calcicola - sparaksis wapienny

  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Szparagowce
  • Rodzina: Kosaćcowate
  • Gatunek: Sparaxis calcicola

Występowanie

Roślina znana jedynie z dwóch lokalizacji wokół terenu przybrzeżnego Jacobsbaai do Langebaan(Saldanha Bay, Prowincja Przylądkowa Zachodnia, RPA).

Siedlisko

Przybrzeżne, sezonowo wilgotne wapienne(lub złożone ze skał caliche) skaliste zbocza.

Ogólny opis

Sparaksis to rośliny bulwiaste, których bulwa jest zwykle mała, okrągła i pokryta włóknistą otuliną. Liście wyrastają głównie bezpośrednio z nasady bulwy(rzadziej z łodygi głównej). Łodyga gruba i zwykle nierozgałęziona.

Bulwa Sparaxis calcicola posiada siatkową włóknistą powłokę. Liście lancetowate, wydłużone i zielone, osiągające 12-22 cm długości.

Rozmnażanie

Roślina kwitnie zwykle od początku sierpnia do połowy września. Kwiatostan wyrasta na luźnym pojedynczym kłosie i składa się z kilku kwiatów. Kwiat symetryczny z sześcioma płatkami. Trzy górne koloru kremowego, natomiast trzy dolne(zwykle mniej od siebie oddalone i węższe) koloru żółtego z dwoma, brązowymi kropkami blisko nasady płatka. Owoc w formie torebki, zamierającej kilkanaście dość dużych i okrągłych nasion. 

Zagrożenia

Roślina klasyfikowana jako gatunek narażony na wyginięcie przez Red List of South African Plants(nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN z uwagi na to iż gatunek nie jest powszechnie uznawany). Sparaxis calcicola jest zagrożony głównie z uwagi na ograniczony zakres występowania(dwie znane lokalizacje). Ponadto tereny te są eksploatowane ze względu na pozyskiwanie wapnia, co niszczy siedlisko życia rośliny i zagraża jej dalszej egzystencji. Sparaksis ten jest także wypierany przez rośliny inwazyjne. Tren populacji uznaje się za malejący.

Długość życia

Brak danych.


Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Systematyka i pokrewieństwo 

Obecnie rodzaj Sparaxis(Sparaksis) liczy ok. 20 gatunków. Dokładna liczba przedstawicieli z uwagi na niewystarczające badania nie jest znana i jest kwestią sporną(sam Sparaxis calcicola nie jest powszechnie traktowany jako gatunek).

Wszyscy przedstawiciele mają charakter endemiczny i są ograniczeni głównie do Prowincji Przylądkowej Zachodniej i krainy Karru(RPA). Rośliny bytują głównie na otwartych terenach trawiastych o glebie gliniastej(tzw. renosterveld), choć niektóre gatunki można spotkać także na terenach skalistych przybrzeżnych. Wiele gatunków(np. Sparaxis tricolor, Sparaxis bulbifera) jest uprawiana od kilkuset lat na całym świecie, choć na wolnym powietrzu uprawa możliwa głównie w klimacie śródziemnomorskim. Wyhodowano także wiele hybryd gatunków.  

W księdze gatunków zagrożonych Red List of South African Plants notowanych jest 16 gatunków sparaksis: 4 jako niskiego ryzyka na wyginięcie, 3 bliskie zagrożenia, 4 narażone, 4 zagrożone, oraz 1 krytycznie zagrożony. Gatunkom zagraża przede wszystkim utrata siedliska i ekspansja gatunków obcych.

 
Bibliografia:
-http://pacificbulbsociety.org/pbswiki/index.php/Sparaxis
-http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1536-4002
-http://redlist.sanbi.org/search.php?sppsearch=Sparaxis    

sobota, 18 marca 2017

Rhinichthys deaconi - wymarła ryba z Las Vegas

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Karpiokształtne
  • Rodzina: Karpiowate
  • Gatunek: Rhinichthys deaconi

Występowanie

Rhinichthys deaconi występował endemicznie w źródłach i odpływach zatoki Las Vegas Creek(Las Vegas, Nevada, USA).

Siedlisko 

Wartkie i czyste strumienie o skalistym podłożu. Rhinichthys deaconi był gatunkiem przydennym.

Ogólny opis 

Przedstawiciele rodzaju Rhinichthys charakteryzują się wydłużonym kształtem ciała, duża głową, dużymi oczami, oraz wąskim i ukośnym otworem gębowym skierowanym w dół. Linia boczna dobrze zarysowana. Płetwy nieduże i bezbarwne. Płetwa grzbietowa, brzuszne i odbytowa osiągają podobną wielkość.    
Rhinichthys deaconi osiągał ok. 3-6 cm długości ciała. Ciało smukłe, lekko wypukłe w okolicach brzucha. Głowa stożkowata, pysk tępo zakończony. Ciało koloru oliwkowego z czarnymi, nieregularnymi plamkami rozsianymi po całym ciele(zwłaszcza na części grzbietowej). Część brzuszna jasna, biaława, często z nielicznymi, czarnymi oznaczeniami. Na części grzbietowej często zaobserwować można było większe czarne plamy, lub podłużne pasy. Nasada wszystkich płetw często posiadała pomarańczowy kolor.


Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Samice osiągały większe rozmiary(4,5-6,2 cm długości) niż samce(2,7-4,2 cm długości).

Pożywienie

Drobne bezkręgowce np. larwy jętek. Narybek i osobniki młode mogły żywić się materią roślinną, aż do osiągnięcia odpowiednich rozmiarów, pozwalających zjeść owada.

Zachowanie

Słabo poznane. Przypuszczalnie podobnie jak spokrewnione gatunki był rybą przydenną, głównie o nocnym trybie życia.

Rozród

Brak danych. Zapewne jak spokrewnione gatunki był rybą jajorodną, składającą parę tysięcy jajeczek ikry z której po kilku dniach wylęgał się samodzielny narybek. Rozwój ryb trwał ok. 2 lata.

Długość życia

Brak danych. Rhinichthys żyją przeciętnie 3-5 lat.

Naturalni wrogowie

Brak danych. Przypuszczalnie głównie ryby z rodziny łososiowatych.

Przyczyny wymarcia

Rhinichthys deaconi został po raz pierwszy naukowo opisany w 1938 roku, a jako gatunek został wyodrębniony w 1984 roku. Rhinichthys deaconi egzystował na terenie zatoczki nazwanej Las Vegas Creek, gdzie wartkie i czyste strumienie, zasilane deszczami, spływały do kanału Las Vegas Wash, a następnie do rzeki Kolorado. Jednak mimo potencjalnie odpowiednich warunków do życia w wodach na terenie Las Vegas Valley i Indian Spring Valley, ryba przypuszczalnie nigdy tam nie występowała. Ryba jeszcze była obecna w 1955-1957 roku, lecz nadmierne pozyskiwanie wód i regulacja brzegów spowodowała iż ryba straciła swoje środowisko życia i wymarła około roku 1967.

Systematyka, ewolucja i pokrewieństwo

Obecnie rodzaj Rhinichthys liczy 9 gatunków(wraz z jednym wymarłym). Występują na terenie Ameryki Północnej, zasiedlając głównie szybko płynące strumienie. Rhinichthys są rybami przydennymi o nocnym trybie życia. Ryby nie są stadne, a w okresie tarła samce stają się terytorialne. Rhinichthys są na ogół rybami wszystkożernymi.

Rhinichthys cobitis jest gatunkiem klasyfikowanym jako narażony na wyginięcie, głównie z uwagi na małą, rozdrobioną populację i niszczenie jego środowiska naturalnego(regulacja rzek, budowa tam). Opisywany Rhinichthys deaconi jest gatunkiem wymarłym, a pozostali przedstawiciele są klasyfikowani jako gatunki niższego ryzyka na wyginięcie.

Rhinichthys należą do dużej podrodziny Leuciscinae, ryb zamieszkujących słodkowodne zbiorniki na terenie Ameryki Północnej, Afryki i Eurazji. Dokładny okres wyewoluowania przedstawicieli podrodziny nie jest znany, lecz ich duże zróżnicowanie przypada na okres oligoceński i mioceński. Obecne zakres występowania ryb zawdzięczany jest plejstoceńskim zlodowaceniom.
        

Bibliografia:
-http://www.fishbase.org/summary/Rhinichthys-deaconi.html
-https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/57143/OP707.pdf?sequence=1
-http://animaldiversity.org/accounts/Rhinichthys_cataractae/
-http://bmcevolbiol.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2148-10-265
-http://www.iucnredlist.org/details/39285/0
-http://www.fishbase.org/identification/SpeciesList.php?subfamily=Leuciscinae

niedziela, 12 marca 2017

Gigantocamelus spatulus - wielbłąd gigant

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Parzystokopytne
  • Rodzina: Wielbłądowate
  • Gatunek: Gigantocamelus spatulus(synonim. Titanotylopus spatulus)

Występowanie

Ameryka Północna. Szczątki wielbłąda odnajdywane są na terenie Stanów Zjednoczonych min. na obszarze stanów Idaho, Teksas, Kansas, Nebraska, Arizona i Kolorado.

Siedlisko

Tereny otwarte o małym zadrzewieniu, min. stepy, półpustynie, tereny zalewowe(terasy).

Okres występowania

Szacowany od 1,8 mln lat temu do 300 tysięcy lat(paleolit).

Ogólny opis

Wielbłądowate to masywne ssaki parzystokopytne, charakteryzujące się wygiętą, smukłą szyją, wąską i wydłużoną głową z rozczepioną górną wargą i dużymi, zamykanymi nozdrzami, oraz długimi i smukłymi kończynami, z dwoma dużymi palcami, zakończonymi małymi, twardymi kopytami. Od spodu szeroka stopa pokryta jest grubym skórnym fałdem. Ciało pokrywa gruba warstwa futra. Wielbłądy(Camel) posiadają charakterystyczne garby na grzbiecie(jeden, lub dwa), gdzie koncentrowana jest tkanka tłuszczowa.

Gigantocamelus spatulus był dużym gatunkiem wielbłąda(największy wielbłąd jaki kiedykolwiek istniał), osiągającym 3,7 metrów długości ciała i 3 metry wysokości. Szacowana waga to ok. 1,5-2,5 tony. Wyglądem przypuszczalnie przypominał dzisiejsze wielbłądy. Posiadał jeden garb. Charakterystyczną cechą Gigantocamelus było posiadanie kłów, o dość dużych rozmiarach(2 razy większe od zębów trzonowych). Przedstawiciele rodzaju Gigantocamelus bardzo przypominają przedstawicieli Titanotylopus(bliskie pokrewieństwo), a rozróżniani są na podstawie różnic anatomicznych.

Dymorfizm płciowy

Brak danych. Możliwe że jak u współczesnych wielbłądów, samce osiągały większe rozmiary. Możliwe także iż kły były większe u samców. 

Pożywienie

Roślinożerca. Przypuszczalnie głównym składnikiem diety prehistorycznego wielbłąda były liście drzew i krzewów, możliwe iż także trawy.

Zachowanie

Gigantocamelus spatulus przypuszczalnie jak spokrewnione, współczesne gatunki prowadził stadny tryb życia. Był przystosowany do nieprzyjaznych dla wielu stworzeń środowisk, głównie dzięki specyficznej budowie stopy, oszczędnej gospodarki wodą w organizmie i garbie, w którym magazynowany jest wysokoenergetyczny tłuszcz, wykorzystywany przy braku dostępu do pożywienia.


Rozród

Brak danych. Przypuszczalnie podobnie jak współczesne wielbłądy samica rodziła jedno, rzadziej dwa młode.

Długość życia

Brak danych. Obecne wielbłądy są dość długowiecznymi ssakami, żyjącymi nawet 50 lat.

Naturalni wrogowie 

Z uwagi na duże rozmiary Gigantocamelus przypuszczalnie rzadko bywał celem drapieżników. Głównie narażone były osobniki młode, które mogły padać ofiarą kotów z podrodziny machajrodonów(np. Smilodon fatalis), niedźwiedzi(np. niedźwiedzia krótkopyskiego Arctodus simus), hien(Chasmaporthetes) itp.

Przyczyny wymarcia

Nieznane. Przypuszczalnie wymarł w wyniku konkurencji z lepiej przystosowanymi roślinożercami np. innymi dużymi wielbłądami z rodzaju Camelops, bizonami i końmi.

Znaleziska

Szczątki Gigantocamelus spatulus odnajdywane są niemal na całym terenie USA.

Systematyka, ewolucja i pokrewieństwo

Pierwsze wielbłądowate pojawiły się ok. 45 mln lat temu w Lutecie(środkowy eocen) na terenie Ameryki Północnej. Protylopus przypuszczalnie przypominał wyglądem dzisiejsze lamy. Osiągały ok. 80 cm długości ciała i ok. 30 kg wagi. Charakterystyczne dla ów rodzaju było posiadanie czterech palców u każdej kończyny(dzisiejsze posiadają dwa palce), a stopa była przypuszczalnie pokryta kopytem(dzisiejsze posiadają pod stopą gruby fałd skórny). U Poebrotherium, istniejącego ok. 38-30 mln lat temu(eocen-oligocen), dwa palce(II i V) uległy zanikowi, lecz pozostałe nadal pokryte były kopytem. Wyglądem przypominał lamę, a osiągał ok. 80 cm długości ciała i wagę ok. 30-40 kg. Około 30 mln lat temu na terenie Ameryki Północnej wykształcił się Stenomylus przypominający wyglądem gazele, którego jedynie palce były zakończone kopytem(budową stopa przypominała dzisiejszego widłoroga). 10-15 mln lat temu, kiedy powstał Przesmyk Panamski wcześniej ograniczone wielbłądowate do Ameryki Północnej przedostały się do Ameryki Południowej. Przodkiem dzisiejszych południowoamerykańskich lam był przypuszczalnie Hemiauchenia, który rozpowszechniony był na terenie Ameryki Północnej i Środkowej, oraz przekroczył Przesmyk Panamski, dając początek dzisiejszym lamom. 2-3 mln lat temu wielbłądy przez pomost Beringia przedostały się do Azji, a następnie na tereny Afryki, gdzie występują aż do czasów współczesnych. Na terenie Ameryki Północnej od ok.4 mln lat wielbłądy zaczęły osiągać większe rozmiary(Gigantocamelus, Megacamelus, Camelops i Titanotylopus) przekraczając 3 metry wysokości i 3,5 metrów długości ciała. Wielbłądy rozprzestrzenił się także na terenach arktycznych(północna Kanada). Ostanie wielbłądy(Camelops) zamieszkujące swą pierwotną lokację(Amerykę Północną) wymarły ok. 10-8 tysięcy lat temu w wyniku zmian klimatycznych, oraz przypuszczalnie ingerencji człowieka. Obecnie rodzaj wielbłądy(Camelus) reprezentuje jedynie 2 gatunki dromadera(Camelus dromedarius) i baktriana(Camelus bactrianus), które zamieszkują naturalnie tereny Afryki i Azji. Dromader został wprowadzony także na teren Australii, gdzie utrzymuje stabilną populację.

Pierwotnie Gigantocamelus spatulus został opisany jako Gigantocamelus fricki, lecz był także kilkukrotnie opisywany jako przedstawiciel rodzajów Pliauchenia, Megatylopus i Titanotylopus. Obecnie jest jedynym przedstawicielem rodzaju Gigantocamelus, blisko spokrewnionego i anatomicznie bardzo podobnego do rodzaju Titanotylopus.


Ciekawostki

  • Przedstawiciele Titanotylopus żyli w tym samym okresie co Gigantocamelus spatulus i sądzi się iż byli organizmami sympatrycznymi.
  • Gigantocamelus spatulus był drugim największym wielbłądem w historii Ziemi. Na miano pierwszego zasłużył Megacamelus merriami osiągający 3,7 cm długości i 3,7 metrów wysokości.
  • Niektóre wymarłe wielbłądy budową ciała znacznie odróżniały się od współczesnych przedstawicieli. Dobrym przykładem jest Aepycamelus giraffinus, który posiadają wydłużoną szyję i kończyny przypominał obecnie żyjącą żyrafę(Giraffa camelopardalis).
Bibliografia:
-https://twilightbeasts.wordpress.com/2015/12/09/a-camel-for-christmas/
-http://fossilworks.org/bridge.pl?a=taxonInfo&taxon_no=46648
-https://en.wikipedia.org/wiki/Gigantocamelus
-https://en.wikipedia.org/wiki/Titanotylopus
-http://prehistoric-fauna.com/Gigantocamelus
-https://en.wikipedia.org/wiki/Camelid

sobota, 25 lutego 2017

Lightiella magdalenina - jeden z podkowiastogłowych

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Podkowiastogłowe
  • Rząd: Brachypoda
  • Rodzina: Hutchinsoniellidae
  • Gatunek: Lightiella magdalenina

Występowanie

Lightiella magdalenina został zlokalizowany na terenie archipelagu della Maddalena u wybrzeży Sardynii(Morze Śródziemne). Dokładny zasięg nie jest znany.

Siedlisko

Lightiella magdalenina, podobnie jak inne podkowiastogłowe, zamieszkuje strefę pływów do 1550 m głębokości, żyjąc zagrzebany w luźnych osadach dennych.

Ogólny opis

Podkowiastogłowe to gromada bardzo małych skorupiaków o prymitywnej budowie. Posiadają proporcjonalnie dużą głowę z dużym, pojedynczym karapaksem. Oczy w zaniku, schowane w pancerzu. Posiada dwie pary czułek(anten), pierwsza, krótsza przed otworem gębowym i druga dłuższa, rozgałęziona z tyłu otworu gębowego. Tułów zbudowany z 8 segmentów, wyposażony w 7 par, dwugałęzistych odnóż, pokrytych włoskami. Brak odnóż odwłokowych. Odwłok wydłużony, zbudowany z 11 segmentów(wraz z telsonem), zakończony wydłużonymi wyrostkami(furka).

Lightiella magdalenina osiąga ok. 4 mm długości. Budową ciała nie różni się nadto od innych członków gromady podkowiastogłowych.

Dymorfizm płciowy 

Nie dotyczy. Organizm obojnaki.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Podkowiastogłowe są organizmami bardzo małymi(makroorganizm 2-4 mm długości ciał), żyjącymi w osadach dennych, dlatego zwykle nie są zauważalne przez badaczy. Niemożliwa jest także ocena ich populacji. Potencjalne zagrożenia nie są znane.

Pożywienie

Detrytus morski.

Zachowanie

Podkowiastogłowe zaliczane są do organizmów zamieszkujących bentos morski(tworzą mejobentos, czyli organizmy nieprzekraczające kilku minimetrów). Bytują zwykle zagrzebane płytką pod powierzchnią dna, wśród osadów dennych. Kawałki materii pokarmowej(detrytus) wyłapują przy pomocy odnóż, które kierują cząstki wzdłuż ciała, aż do otworu gębowego.

Rozród

Podkowiastogłowe w przeciwieństwie do pozostałych skorupiaków, są obojnakami. Obecnie nie opisano naukowo przebiegu kopulacji owej gromady stawonogów, lecz przypuszcza się iż wymagany jest bezpośredni kontakt przynajmniej dwóch osobników. Lightiella magdalenina składa tylko jedno jajo, która przytrzymywane jest przez odnóża blisko dziewiątego, tylnego segmentu ciała. Przypuszczalnie w początkowych fazach rozwoju larwa(w formie metanauplius) jest przytrzymywana przez segment ciała osobnika dorosłego. Później larwa zostaje uwolniona. Przechodzi rozwój bez przeobrażenia. Przy kolejnych wylinkach dodawane są kolejne segmenty ciała i odnóża, aż do ostatecznej formy.

Długość życia

Brak danych.

Naturalni wrogowie 

Większe organizmy drapieżne np. wieloszczety, narybek, czy małe krewetki.

Podgatunki

Nie dotyczy.

Znaczenie dla człowieka

Podkowiastogłowe są jednymi z najbardziej prymitywnych organizmów, przypuszczalnie jednymi z pierwszych zwierząt wielokomórkowych na Ziemi. Obecnie brak danych kopalnych na temat owej gromady, lecz poznanie ewolucji tych skorupiaków może przyczynić się do zmienienia obecnej wiedza na temat ewolucji skorupiaków.

Systematyka i pokrewieństwo

Podkowiastogłowe to niedawno odkryta gromada morskich skorupiaków, do których zalicza się obecnie 12 gatunków(w 5 rodzajach). Posiadają bardzo prymitywną formę, oraz osiągają niewielkie rozmiary(2-4 mm). W przeciwieństwie do innych skorupiaków podkowiastogłowe posiadają dwie pary czułek z czego jedna znajduje się poniżej otworu gębowego(u innych skorupiaków taka lokalizacja czułek występuje jedynie w stadiach larwalnych). Podkowiastogłowe są także obojnakami(u innych skorupiaków obojnactwo występuje jedynie u łopatonogów).

Większość gatunków zostało odkrytych na terenie Ameryki Północnej, kilka u wybrzeży Ameryki Południowej, a pojedyncze gatunki u wybrzeży południowo-zachodniej Afryki, Japonii, Nowej Zelandii i na obszarze Morza Śródziemnego. Z uwagi na dość nikłą wiedzę o owej gromadzie skorupiaków, podkowiastogłowe mogą być tak naprawdę rozsiane po całym świecie.

Podkowiastogłowe zostały okryte dopiero w 1955 roku. Z uwagi na niewielkie rozmiary i życie w osadach morskich, były one pomijane przez badaczy. Obecnie znanych jest 12 gatunków, choć zapewne nieopisanych przedstawicieli tej gromady jest o wiele więcej. Poza Lightiella magdalenina do rodzaju Lightiella zalicza się jeszcze 4 inne gatunki Lightiella floridana, Lightiella incisa, Lightiella monniotae i Lightiella serendipita.

Ciekawostki


  • Podobnie do podkowiastogłowych, mało znaną grupą prymitywnych skorupiaków są łopatonogi. Aż do 1979 roku były znane jedynie z form kopalnych, aż do dnia dzisiejszego opisano 27 gatunków, a wiele czeka na odkrycie.
  • Pierwszym opisanym podkowiastogłowym był Hutchinsoniella macracantha.
  • Lightiella magdalenina został opisany 2006 roku.

Bibliografia:
-https://no.wikipedia.org/wiki/Lightiella_magdalenina
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Podkowiastog%C5%82owe
-http://eprints.uniss.it/829/1/Addis_A_Tesi_Dottorato_2009_Distribution.pdf
-http://eprints.uniss.it/8023/1/Addis_A_Reproductive_system_of_Lightiella.pdf
-http://portalwiedzy.onet.pl/125998,,,,podkowiastoglowe,haslo.html
-https://de.wikipedia.org/wiki/Hutchinsoniellidae
-https://link.springer.com/article/10.1007/s00227-007-0735-8
-http://what-when-how.com/animal-life/class-cephalocarida/

sobota, 18 lutego 2017

Parachanna africana - afrykański żmijogłów

inne nazwy: żmijogłów(wężogłów) afrykański*,żmijogłów(wężogłów) nigeryjski* 
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Okoniokształtne
  • Rodzina: Żmijogłowowate
  • Gatunek: Parachanna africana

Występowanie

Parachanna africana zasiedla tereny zachodnie Afryki. Notowany od północno-zachodniego Kamerunu, przez południową Nigerię(min. dolny bieg rzeki Cross, Delta Nigru), południowy Benin(min. rzeka Ouémé), aż po południe Togo(głównie rzeka Hezou).

Siedlisko

Przybrzeżne dorzecza, jeziora, wody bagienne, sztuczne zbiorniki, a także delty(np. Delta Nigru).

Ogólny opis

Żmijogłowy(lub wężogłowy) odznaczają się wydłużonym, masywnym ciałem. Głowa szeroka, wydłużona i spłaszczona, pokryta dużymi i twardymi łuskami. Otwór gębowy szeroki, głęboko wcięty, skierowany skośnie w dół(głowa przypomina nieco wężową, stąd nazwa żmijogłowy, lub wężogłowy), oraz wyposażony w rząd ostrych zębów. Nad szczęką znajduje się para krótkich wąsików. Oczy dość duże. Płetwa grzbietowa i odbytowa szerokie, niepodzielne, ciągnące się prawie przez całą długość ciała, nie licząc głowy. Płetwy brzuszne krótkie, czasami nie występują. Płetwa ogonowa i piersiowe szerokie i zaokrąglone. Wężogłowy posiadają narząd nadskrzelowy, pozwalający im dodatkowo oddychać powietrzem atmosferycznym.

Parachanna africana dorasta do ok. 25-30 cm(maksymalnie 32 cm długości). Głowa wydłużona, pokryta większymi łuskami(niż na reszcie ciała) z żuchwą nieco dłuższą niż szczęką. Zabarwienie ciała od jasnobrązowego po ciemnobrązowy z jaśniejszą częścią brzuszną i ciemniejszą wierzchnią. Od oka po obu stronach ciała ciągnął się dwa ciemne pasy. Pierwszy, często mnie widoczny skierowany skośnie w dół, oplatając tylną powierzchnie żuchwy ryby(łączy się z pasem po drugiej stronie). Drugi, zwykle wyrazisty ciągnie się wzdłuż głowy i zakończony jest dużą, ciemną plamą na pokrywach skrzelowych. Reszta ciała pokryta poprzecznymi, ciemnymi i ukośnymi pasami(ok. 9-10), tworzącymi kształt strzałek skierowanych ku głowie. Osobniki młode są koloru jasnobrązowego(ochra) z ciemnym pasem ciągnącym się od pyska po nasadę ogona. Płetwa grzbietowa i odbytowa szerokie(typowe dla swojej rodziny). Grzbietowa posiada 45-48 miękkich promieni(brak kolczystych), a odbytowa 32-35 miękkich promieni(brak kolczystych). Płetwy brzuszne występują(dość małe, ok. 6 miękkich promieni).


Dymorfizm płciowy

Mało widoczny. Samce odznaczają się zwykle nieco mniejszym rozmiarem i smuklejszą budową ciała. Głowa samca często jest także dłuższa i węższa niż samicy, a płetwy ogonowa, grzbietowa i odbytowa bardziej wydłużone.

Populacja i zagrożenia

Stan populacji, oraz liczebność ryby nie zostały zbadane, lecz z uwagi na dość szeroką dystrybucję Parachanna africana uznaje się za gatunek niskiego ryzyka na wyginięcie. Podobnie jak inne wężogłowy, bywa poławiany w celach konsumpcyjnych, choć znaczenie owego gatunku w rybołówstwie nie jest poznane. Poważnym zagrożeniem dla gatunku jest wydobycie ropy naftowej, gdzie częste wycieki zniszczyły duże obszary zamieszkane przez ów rybę.

Pożywienie 

Parachanna africana poluje z zasadzki na mniejsze ryby i bezkręgowce, lecz nie gardzi także padliną. W niewoli z łatwością przyjmuje wszelkiego rodzaju pokarmy żywe i mrożone(larwy ochotki, komara, małże, krewetki, mięso kręgowców).

Zachowanie

Parachanna africana podobnie jak inne żmijogłowy, jest gatunkiem przydennym, głównie o nocnym trybie życia. Dzień spędza kryjąc się w zakamarkach, wychodząc na żer głownie w nocy. Poluje głównie z zasadzki(wykorzystując dobry wzrok i węch), czyhając aż ofiara podpłynie dostatecznie blisko zasięgu szczęk, lecz może także ścigać zwierzynę. Wężogłowy są rybami terytorialnymi, żyjącymi w parach. Nie tolerują osobników swojego gatunku, ani innych w swoim zasięgu. Żmijogłowy są rybami dość odpornymi na niekorzystne warunki hydrologiczne. Akceptują dość szeroką skale parametrów, takich jak temperatura, czy odczyn ph, potrafią oddychać powietrzem atmosferycznym(poprzez narząd nadskrzelowy), czy przetrwać w błotnistym bajorku(zapada w estywacje), dzięki czemu ryba potrafi przetrwać podczas sezonowym wahaniom poziomu wody.

Rozród

Słabo poznany dla opisywanego gatunku. Okres godowy zwykle pokrywa się z porą deszczową(czerwiec-wrzesień). Gotowe do rozrodu ryby przybierają zwykle bardziej ciemne ubarwienie. Ikrą, która umiejscowiona jest zwykle wśród roślin pływających, opiekuje się samiec. Rozmnożenie nieudokumentowane w niewoli.

Długość życia 

Brak danych.

Naturalni wrogowie

Dorosłe żmijogłowy są mało podatne na ataki drapieżników, mimo to okazjonalnie mogą padać ofiarą krokodyli, wydr, dużych ryb, ptaków i żółwi. Młode rybki mogą dodatkowo padać ofiarą innych ryb i drapieżnych bezkręgowców(np. larw ważek).

Znaczenie dla człowieka

Ryba poławiana z uwagi na smaczne mięso i przypisywane właściwości lecznicze(głównie znieczulające). Żmijogłowy poławiane są na dużą skale na całym świecie, także komercyjnie w Afryce, jednak samo znaczenie Parachanna africana nie jest znane.  

Gatunek spotykany także w akwarystyce. W handlu spotykany jednak rzadko i zwykle występuje jako przyłów, przy pozyskiwaniu innych gatunków. W sprzedaży czasami mylnie traktowany jako Parachanna obscura.

Podgatunki

Brak.

Systematyka i pokrewieństwo

Żmijogłowy należą do niewielkiej rodziny ryb(żmijogłowowate) do której klasyfikuje się 36 gatunków obecnie żyjących, umieszczanych w dwóch rodzajach(Channa, Parachanna). Taksonomia rodziny nie jest do końca zbadana i kompletna z uwagi na brak kompleksowego przeglądu, dlatego wiele podgatunków i lokalnych form wężogłowów może okazać się osobnymi gatunkami(np. uznany w 2011 roku wcześniej bliżej nieznany gatunek Channa diplogramma). Obecnie nie są blisko spokrewnione z żadną z istniejących rodzin.

Żmijogłowy posiadają wydłużony kształt ciała, dużą, spłaszczoną głowę i długie płetwy grzbietową i odbytową. Na ogół są to duże ryby, które mogą osiągać ponad 1 metr długości ciała(np. Channa argus, czy Channa micropeltes), lecz można spotkać także małe gatunki, osiągające rozmiar do 20 cm długości(Channa gachua).

Żmijogłowy znane są z zapisków kopalnych z przed około 50 mln lat(Iprez, epoka eoceńska). Dwa wczesne gatunki Eochanna chorlakkiensis i Anchichanna kuldanensis występujące w owym okresie, zamieszkiwały tereny obecnego Pakistanu. Około 17 milionów lat temu żmijogłowy rozprzestrzeniły się na terenach Eurazji, natomiast 8 milionów lat temu zasiedliły Afrykę i Azję Wschodnią.

Obecnie wężogłowy naturalnie zasiedlają tereny azjatyckie(przedstawiciele rodzaju Channa), oraz afrykańskie(przedstawiciele Parachanna). Jednak z uwagi na działalność człowieka, wiele gatunków została introdukowana w wielu rejonach świata np. na tereny Ameryki Północnej, Madagaskar, Fidżi, Japonii itp.

Wężogłowy zamieszkują rozmaite środowiska słodkowodne(jeziora, rzeki, stawy, wody bagienne), preferując rejony płytkie. Ryby odznaczają się znaczną wytrzymałością na zmiany środowiskowe min. mogą żyć w wodzie o niskiej zawartości tlenu(mogą oddychać przy pomocy narządu nadskrzelowego), potrafią przemieszczać się po lądzie(pełzają, podobnie jak wąż), a także przejść w letarg, zagrzebane w mule, lub błocie. Wężogłowy są rybami drapieżnymi, przeważnie polując na ryby podobnej wielkości, lecz okazyjnie upoluje także żabę, małego ssaka i ptaka.

Żmijogłowy posiadają duże znaczenie jako ryba konsumpcyjna. Poławiana na szeroką skale zwłaszcza na terenie Azji(np. Channa argus i Channa striata). Bardzo popularna ryba spożywana na terenie Birmy, czy Wietnamu. Mięsu żmijogłowów przypisuje się także właściwości lecznicze. Wężogłowy poławia się także sportowo z racji osiąganych rozmiarów. Niektóre gatunki, jak Channa striata(żmijogłów paskowany), Channa maculata i Parachanna obscura są popularne w akwakulturze. Wężogłowy hodowane są także w akwariach. Popularnością cieszy się przykładowo Channa bleheri, czy Channa pleurophthalma(wężogłów pawi).

Wężogłowy są gatunkami inwazyjnymi. W wielu rejonach zostały wprowadzone w celach użytkowych(wędkarstwo), jednak szybko zadomowiły się w nowych środowiskach, polując i konkurując z miejscowymi gatunkami. Na terenie Ameryki Północnej, gdzie wprowadzono Channa argus, zauważono iż ryba z łatwością poluje na lokalne bassy i karpieńce, co bardzo niepokoi ekologów. Wprowadzone wężogłowy na tereny wód Madagaskaru(min. Channa maculata Channa striata), były jedną z przyczyn wymarcia perkozka długodziobego(Tachybaptus rufolavatus).

W większości żmijogłowy nie są gatunkami zagrożonymi. Większość została uznana za gatunki niskiego ryzyka na wymarcie. Najbardziej zagrożony wydaje się być niedawno opisany Channa diplogramme występujący endemicznie na terenie Ghat Zachodnich i uznawany za gatunek narażony na wyginięcie. Jako bliski zagrożenia klasyfikuje się Channa bleheri. Wężogłowom zagrażają głównie nieregulowane przełowienia i niszczenie środowiska.

Ciekawostki


  • Gatunek został opisany przez austriackiego ichtiologa Franz'a Steindachner'a w 1879 roku.
  • Nazwa Parachanna utworzona jest z dwóch słów. Para w starożytnej grece oznacza "blisko", co wraz ze słowem channa, odnosi się do bliskiego pokrewieństwa z przedstawicielami rodzaju Channa. Samo Channa tłumaczy się z łaciny jako "morski okoń".
  • Amia(miękławka) często jest mylona z wężogłowami z uwagi na bardzo podobną budowę ciała, nie jest ona jednak w żaden sposób z nimi spokrewniona.
  • Parachanna africana często występuje na jednym obszarze wraz z trzciniakami(Erpetoichthys calabaricus), motylowcami(Pantodon buchholzi), brzeszczotkiem czarnym(Xenomystus nigri), stadnikiem długopłetwym(Bryconalestes longipinnis), liścieniem afrykańskim(Polycentropsis abbreviata), pielęgnicami z rodzaju Hemichromis i szczupieńczykami(Epiplatys).


Bibliografia:
-http://www.seriouslyfish.com/species/parachanna-africana/
-http://www.fishbase.org/summary/9893
-http://www.iucnredlist.org/details/181590/0
-http://www.akwar.net/encyklopedia-ryb/parachanna-africana-parachanna-africana-2524.html
-http://www.aquaticcommunity.com/fish/nigersnakehead.php
-Zarzyńscy P. i J, Wielki atlas ryb akwariowych, Pro Creo Piotr Łuczka na zlecenie AQUAEL Janusz Jankiewicz Sp. z o.o., 2015 r.
-http://www.stosunki.pl/?q=content/ropa-naftowa-ub%C3%B3stwo-i-prawa-cz%C5%82owieka-w-delcie-nigru
-https://en.wikipedia.org/wiki/Snakehead_(fish)