poniedziałek, 15 maja 2017

Atelopus sorianoi - najrzadszy i najpoważniej zagrożony płaz

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy bezogonowe
  • Rodzina: Ropuchowate
  • Gatunek: Atelopus sorianoi

Występowanie

Znany zasięg gatunku obejmuje obszar wzdłuż pojedynczego potoku(Say-Say) na terenie lasu Paramito de San Francisco w pobliżu miasta Guaraque(stan Mérida, Wenezuela). Ostatnie niepotwierdzone doniesienia wskazują iż Atelopus sorianoi może występować na nieco szerszym zasięgu.

Siedlisko

Las mglisty wzdłuż pojedynczego potoku na wysokości ok. 2450 m n.p.m.

Ogólny opis

Ropuchy z rodzaju Atelopus to nieduże płazy o proporcjonalnie dużej głowie(której długość nieraz przekracza długość reszty ciała). W czasie spoczynku głowa jest często wygięta ku górze. Pysk ropuch jest wydłużony, zaokrąglony na końcu, choć w widoku z profilu daje złudzenie spiczastego. Brak worków wokalnych. Oczy duże i wyłupiaste. Kończyny zwykle długie.

Atelopus sorianoi osiąga wielkość 38-50 mm długości ciała. Posiada dużą głowę o długości nieraz przekraczającej długość reszty ciała. Szczęka płaza dłuższa niż żuchwa, przez co znacznie wystaje poza nią. Zaokrąglone nozdrza znajdują się po bokach pyska, blisko krańca, a między nimi znajduje się wyraźne wgłębienie. Obszar między nozdrzami, a oczyma(tzw. loreal) zwykle uwypuklony i pionowy. Oczy duże(których średnica jest większa, niż odległość oka, od otworu nosowego) o żółtej tęczówce i dużej, czarnej źrenicy.  Ciało i kończyny nie są aż tak wydłużone, jak u spokrewnionych gatunków. Urostyl i wyrostki kręgów zwykle są widoczne przez skórę. Palce proste z niewielką błoną pławną, bez przylg i zaokrąglone na końcach. Skóra na części głowowej gładka, podobnie jak na górnej części grzbietu. Dolna część grzbietu, kończyny oraz strona brzuszna szorstka. Na bokach ciała i pachwinach mogą występować większe guzki. Skóra koloru pomarańczowo-czerwonego, bez oznaczeń.

Kijanki Atelopus sorianoi są bardzo małe(średnio 22 mm długości). Ciało kijanki jest lekko spłaszczone. Brzuch płaski i lekko wklęsły, działający na zasadzie przyssawki. Oczy stosunkowo duże z szeregiem małych brodawek w górnej części jamy ustnej. Posiadają brązowo-czarny kolor ciała z małymi, białymi plamkami i pasami w okolicach ogona.

Dymorfizm płciowy

Zaznaczony. Samice osiągają większe rozmiary(42-50 mm długości), niż samce(38-39 mm). Samice posiadają także dłuższe i szczuplejsze kończyny przednie, podczas gdy u samców są one krótsze i krępe. Kończyny samca są także pokryte bardziej chropowatą skórą, oraz wyposażone w modzele. Odnotowano także iż samce posiadają zwykle szerszą głowę.

Populacja i zagrożenia

Gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem, niewykluczone iż wymarły. Atelopus sorianoi bez wątpienia można uznać za najbardziej zagrożonego. Płaz zasiedla niewielki obszar, dlatego populacja gatunku jest niezwykle podatna na zmiany środowiskowe i epidemie. W momencie odkrycia gatunku jego liczebność była zapewne o wiele większa niż obecnie, o czym świadczy ilość zebranych osobników do badań w 1988 roku(ponad 100), choć 44% była znaleziona martwa w wyniku potrącenia przez samochody(na drodze biegnącej przez rejon występowania ropuchy). Niedawne badania nad płazami wykazały tendencję spadkową dla ropuch z rodzaju Atelopus(na terenie Wenezueli płazy zmniejszyły swoją populację nawet o 90%), także dla Atelopus sorianoi. Ostatnie potwierdzone spotkanie płaza pochodzi z roku 1990, i mimo corocznej kontroli populacji płazów przez ok. 10 lat na terenie Paramito de San Francisco, nie odnaleziono gatunku. Jednak w 2012 roku doniesiono o zaobserwowaniu gatunku(mimo iż nie jest on potwierdzony), dlatego wstrzymano się z uznaniem ropuchy za wymarłą.

Czynników, które spowodowały znaczne zmniejszenie się populacji Atelopus sorianoi można  wymienić kilka(choć wszystkie sugerowane). Jednym jest epidemia choroby grzybiczej chytridiomikozy, dziesiątkującej populację płazów na całym świecie. Obecność grzyba stwierdzono u okazów muzealnych, które zostały zebrane w 1988 roku(kiedy płaz był w miarę liczny). Powoduje on także bardzo duża liczbę śmierci ropuch u spokrewnionych gatunków. Od 1970 roku w rejonie występowania gatunku odnotowuje się także ekstremalne susze(w porze suchej) i powodzie(w porze deszczowej) z uwagi na zmiany klimatu. W 2014 roku zarejestrowano ekstremalnie niski przepływ potoku Say-Say w porze deszczowej, co utrudnia potencjalne przetrwanie gatunku. Dodatkowo rejon zasiedlany przez Atelopus sorianoi może być częściowo zdegradowany przez wycinkę lasów. Duży procent znalezionych osobników do badań były ofiarami potrąceń, co w okresie rozrodczym mogło także wpłynąć na populację gatunku.

Teren występowania Atelopus sorianoi obejmuje park narodowy General Juan Pablo Peñaloza, jednak obszar chroniony nie gwarantuje pomocy w przetrwaniu gatunku. Aby skutecznie chronić gatunek, trzeba znaleźć główną przyczynę zmniejszania się jego populacji, monitorować populację, oraz jednoznacznie poznać dokładny zasięg płaza. Polecane jest także rozpoczęcie ochrony ex situ(hodowla w niewoli). Niewykluczone jednak czy dla Atelopus sorianoi nie jest już za późno, aby rozpocząć miarodajne działania ochronne.

Pożywienie

Przypuszczalnie małe owady np. muchówki.

Zachowanie

Brak danych. Spokrewnieni przedstawiciele Atelopus są płazami o dziennym trybie życia, przyziemnymi, często przesiadującymi na skałach, lub w szczelinach skalnych blisko brzegu strumieni i potoków. Do wody wchodzą jedynie w okresie rozrodczym. Poruszają się ociężale, rzadko pokonując większe dystanse. Ubarwienie ostrzegawcze płaza informuje inne zwierzęta o jego toksyczności. Skóra ropuchy pokryta jest śluzem, zwierającym silną substancję toksyczną tetrodotoksynę.

Rozród

Brak danych. U krewniaczych gatunków samica składa ok. 50 jajeczek w płytkiej wodzie strumieni i potoków podczas ampleksusu. Kijanki wykluwają się w ciągu 2 dób i są przystosowane do życia w wartkich wodach(przyssawka brzuszna, opływowe ciało).

Długość życia

Brak danych. W niewoli Atelopus żyją ok. 10 lat.

Naturalni wrogowie

Z uwagi na toksyczność i barwy ostrzegawcze bardzo rzadko bywa obiektem polowań. Ropuchy z rodzaju Atelopus mogą padać ofiarą pasożytniczych muchówek np. z rodzaju Notochaeta.

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Podgatunki

Nie wyróżnia się.

Systematyka i pokrewieństwo

Obecnie rodzaj Atelopus liczy 85 przedstawicieli występujących na terenie Ameryki Centralnej i Południowej. Duży procent przedstawicieli zostało opisanych(lub odkrytych) w ciągu ostatnich 10 lat(np. Atelopus mittermeieri, Atelopus nanay, Atelopus onorei), co pokazuje ile przedstawicieli ów rodzaju może zostać odkrytych w najbliższej przyszłości. Atelopus sorianoi wydaje się być najbliżej spokrewniony(z uwagi na podobne ubarwienie ciała) z Atelopus carbonerensis Atelopus oxyrhynchus. 

Mimo iż Atelopus przypominają żaby, ich budowa anatomiczna(kończyny, gruczoły jadowe, skóra) wskazuje na pokrewieństwo z ropuchowatymi. Sama rodzina ropuchowatych(Bufonidae) jest dużym taksonem, obejmującym ponad 500 gatunków, rozpowszechnianych na całym świecie(poza rejonami arktycznymi). Do niedawna jedynym kontynentem wolnym od ropuch była Australia(i część Oceanii), jednak w skutek działalności człowieka również i tam zostały wprowadzone(Aga Rhinella marina).

Obecnie przedstawiciele rodzaju Atelopus są jednymi z najbardziej zagrożonych wyginięciem płazów. Większość przedstawicieli notowanych jest jako gatunki krytycznie zagrożone, lub zagrożone wyginięciem, kilka jako narażone, bądź o niewystarczających danych mogących określić stopień zagrożenia, natomiast dwa gatunki(Atelopus ignescens i Atelopus vogli) uznawane są oficjalnie za wymarłe. Niestety liczba wymarłych przedstawicieli ów rodzaju może się zwiększyć z uwagi na to iż niektórzy przedstawiciele(przykładowo opisywany Atelopus sorianoi) nie zostali zaobserwowani w ciągu kilkuletnich prac badawczych. Za główną przyczynę kurczącej się populacji Atelopus uważa się epidemie choroby grzybiczej chytridiomikozy.


Ciekawostki


  • Atelopus sorianoi został wymieniony w These Are the World's Top 25 ‘Most Wanted' Animals for Conservationists, czyli liście 25 gatunków najbardziej poszukiwanych.
  • Gatunek został po raz pierwszy znaleziony i sfotografowany przez teriologa Pascual'a Soriano w 1970 roku(naukowo opisany w 1983 roku). Gatunek został nazwany na część odkrywcy.
  • Obecnie płazy niemal na całym świecie znikają w zastraszającym tempie(współczesne wymieranie płazów). W 2013 roku badacze oszacowali iż ok. 40% znanych gatunków płazów jest zagrożona wyginięciem, a procent ten ciągle rośnie. Płazy, wraz z koralowcami, zostały uznane za najbardziej zagrożone duże gromady. Za przyczynę tak szybkiego wymierania płazów obwinia się globalne ocieplenie(zmiany środowiskowe), niszczenie środowiska naturalnego(wyrąb lasów, zanieczyszczenie wód) i epizootię choroby grzybiczej chytridiomikozy. 
  • Niektórzy przedstawiciele Atelopus są hodowani w niewoli(np. Atelopus varius i Atelopus spumarius). Nie są jednak pospolitymi płazami na rynku, głównie z uwagi na dość wysokie wymagania.     
Bibliografia
-https://www.seeker.com/earth/animals/these-are-the-worlds-top-25-most-wanted-animals-for-conservationists
-http://animalesamenazados.provita.org.ve/content/sapito-anaranjado-de-san-francisco
-http://www.iucnredlist.org/details/54554/0
-http://www.amphibiaweb.org/cgi/amphib_query?where-genus=Atelopus&where-species=sorianoi
-http://atelopus.com/
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Wsp%C3%B3%C5%82czesne_wymieranie_p%C5%82az%C3%B3w

niedziela, 7 maja 2017

Goggia hexapora - karłowaty gekon liściopalcy

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Łuskoskóre
  • Rodzina: Gekonowate
  • Gatunek: Goggia hexapora

Występowanie

Gatunek endemiczny dla Prowincji Przylądka Zachodniego i południowo-zachodnia część Prowincji Przylądka Północnego(RPA), zasiedlający rejony górskie od terenów pobliskich jeziora Brandvlei Dam(Prowincji Przylądka Zachodniego), przez pasmo górskie Cederberg, aż po góry Bokkeveldberge(Prowincji Przylądka Północnego).

Siedlisko

Zwykle wschodnie szczyty wzgórz(piaskowce) pokryte roślinnością typu fynbos, choć jaszczurka spotykana jest czasem na terenach trawiastych tzw. renosterveld.

Ogólny opis

Przedstawiciele rodzaju Goggia to niewielkie gekony o dużej, wyraźnie wyodrębnionej i grzbietowo-brzusznie spłaszczonej głowie. Oczy duże, wyłupiaste z pionową źrenicą. Korpus krótki i spłaszczony. Kończyny tylne i przednie podobnej długości, z płaskimi i zaokrąglonymi na końcówkach palcami(5 placów). Ogon długi(często o długości reszty ciała), gruby i walcowaty. U gekonów występuje autotomia ogona.

Goggia hexapora osiąga ok. 3,3 cm długości ciała(bez ogona). Duża głowa z zaokrąglonym pyskiem mierzy średnio 8 mm długości i 5,5 mm szerokości. Łuski w obrębie głowy lekko wypukłe, większe niż te znajdujące się na korpusie. Łuski na korpusie gładkie i płaskie, znacznie większe na części brzusznej. Gruby ogon osiąga długość ok. 2,5 cm długości i pokryty jest płaskimi i gładkimi łuskami. Ciało koloru jasnobrązowego, ciemno i jasno cętkowane(rzędowo, podłużnie w 5-6 szeregach). Część brzuszna jaśniejsza(kremowa) z drobnymi, ciemnymi plamkami. Ogon koloru jasnobrązowego z pomarańczowym i rozsianym, ciemnym cętkowaniem.

Dymorfizm płciowy

Brak szczegółowych danych. U samców występuje sześć zagłębień przed-analnych(preanal pores).

Populacja i zagrożenia 

Trend i liczebność gatunku nie jest poznana, a gatunek klasyfikowany jest jako niskiego ryzyka na wyginięcie, mimo iż jego zakres występowania nie jest duży(ok. 9600 km²). Przypuszcza się jednak iż jaszczurka występuje dość licznie na odpowiednim środowisku. Utrata siedliska oraz jego degradacja są głównymi zagrożeniami dla przetrwania gatunku. Niektóre siedliska gada zostały przekształcone w rejony rolnicze(ok. 80% renosterveld są przekształcone w użytki rolne). Dodatkowo rejony typu fynbos są często zdominowane przez gatunki inwazyjne np. sosny, które przekształcają endemiczny typ środowiska. Gatunek nie podlega próbą ochrony. Dokładniejsze poznanie gatunku i monitoring populacji może zmienić rangę zagrożenia gatunku, a także prowadzić do lepszego poznanie przyczyn i możliwości ochrony gekona.

Pożywienie

Nieduże owady np. mrówki i termity.

Zachowanie

Ekologia Goggia hexapora, jak i innych przedstawicieli rodzaju Goggia nie jest dokładnie zbadana. Goggia hexapora jest gatunkiem o nocnym trybie życia, ukrywającym się za dnia w szczelinach skalnych, lub pośród gęstej roślinności. Przypuszczalnie nie jest gatunkiem terytorialnym, ani agresywnym, gdyż często dzieli kryjówki wraz z innymi przedstawicielami swojego, lub innych gatunków jaszczurek.

Rozród

Jest gatunkiem jajorodnym, lecz nie znaleziono żadnych informacji dotyczących rozrodu, tego oraz spokrewnionych gatunków. Wiadomo jedynie iż niektórzy przedstawiciele Goggia, składają od 2 do 3 jaj.

Długość życia

Brak danych.

Naturalni wrogowie

Z uwagi na niewielkie rozmiary, gekon często bywa obiektem polowań. Może zostać pochwycony przez drapieżne ptaki i ssaki, większe jaszczurki i węże. Udokumentowano także iż na Goggia hexapora polują skorpiony(z rodzaju Hadogenes).

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Podgatunki

Nie wyróżnia się.

Systematyka, pokrewieństwo i ewolucja

Rodzaj Goggia liczy obecnie 8 gatunków(Goggia braacki, Goggia essexi, Goggia gemmula, Goggia hewitti, Goggia hexapora, Goggia lineata, Goggia microlepidota Goggia rupicola), występujących na terenie południowej Afryki. Niegdyś klasyfikowane jako przedstawiciele rodzaju Phyllodactylus(do 1997 roku). Przypuszczalnie najbliższymi krewniakami gekonów z rodzajów Goggia są rodzaje Dixonius, Haemodracon, oraz Phyllodactylus.

Sam podrząd gekonowych obejmuje bardzo duża liczbę przedstawicieli(ponad 1500 gatunków), zamieszkujące głównie tropikalne rejony na wszystkich kontynentach. Ewolucja gekonów nie jest dobrze poznana, głównie z powodu nikłych znalezisk. Najstarszym odnalezionym przedstawicielem podrzędu Gekkota(gekonowe) jest Cretaceogekko, którego pojedynczy okaz, został znaleziony w bursztynie, szacowanym na wiek 99-125 mln lat(środkowa kreda). Bardzo dobrze zachowane szczątki pokazują iż gekon posiadał kamuflujące ubarwienie ciała, oraz przylgi na palcach(lamelle) pozwalające wspinać się po powierzchniach pionowych(podobnie jak współczesne gatunki). Innym znanym wymarłym gekonem jest Hoburogekko suchanovi(wiek ok. 97 mln lat), znanym ze skamielin, który był przystosowany do życia na terenach pustynnych(podobnie jak niektóre współczesne gekony np. z rodzaju Agamura).

Ciekawostki

  • Goggia hexapora często dzieli siedlisko i kryjówki wraz z innymi gatunkami jaszczurek min. z szyszkowcem zwyczajnym(Cordylus cordylus),  Phyllodactylus microlepidotus, Pachydactylus rugosus, Pseudocordylus microlepidotu, Hemicordylus capensis, Australolacerta australis, Agama atra Trachylepis homalocephala.
  • Gatunek został opisany w 1995 roku.
  • W angielskim nazewnictwie rodzaj Goggia nazywany jest dwarf leaf-toed geckos, co tłumaczy się jako "karłowate gekony liściopalce". Mianem "leaf-toed geckos" określa się wiele rodzajów i pojedynczych gatunków gekonów, których końcowa część palców jest spłaszczona(trójkątna), przez co przypomina liść miłorzębu.   

Bibliografia:
-http://www.pachydactylus.com/pages/english/goggia/goggia-hexapora.php
-http://www.pachydactylus.com/pages/english/goggia/goggia.php
-http://www.iucnredlist.org/details/169700/0
-http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01847p068f.pdf
-https://en.wikipedia.org/wiki/Cretaceogekko
-https://en.wikipedia.org/wiki/Leaf-toed_gecko 

poniedziałek, 24 kwietnia 2017

Puchacz przylądkowy - górska, afrykańska sowa

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Sowy
  • Rodzina: Puszczykowate
  • Gatunek: Puchacz przylądkowy(Bubo capensis)

Występowanie

Zakres występowania puchacza przylądkowego dość silnie rozczłonkowany i nieregularny z uwagi na wymagania siedliskowe. Sowę można spotkać w południowej Erytrei, Etiopii, środkowej i zachodniej Kenii, wschodniej Ugandzie, północnej i południowej Tanzanii, południowej Malawi, zachodnim Mozambiku, Zimbabwe, zachodnim Namibii, Suazi, Lesotho i niemal na całym terytorium Republiki Południowej Afryki.

Siedlisko 

Tereny górzyste od 2000 m n.p.m. do 4200 m n.p.m.. Ptak preferuje zalesione doliny, skaliste wąwozy i niskie klify, jednak w poszukiwaniu pokarmu często zalatuje na tereny sawannowe, a także blisko osiedli ludzkich.

Ogólny opis

Puchacze(Bubo) to rodzaj sów o kilku charakterystycznych cechach. Głowa jest duża z mocnym i grubym dziobem. U puchaczy występuje zaokrąglona szlara(czyli krótkie pióra ułożone wokół oczu i dzioba, skupiające fale akustyczne i ułatwiające lokalizację źródła dźwięku), natomiast duże oczy przybierają barwę pomarańczową, lub żółtą. Często występują charakterystyczne "uszy", czyli twór z piór na szczycie głowy, zwykle przelewające do głowy, lecz stawiane pionowo w razie zaniepokojenia, lub zainteresowania. Budowa ciała masywna z gęstym upierzeniem. Nogi stosunkowo krótkie z dużymi i zaostrzonymi szponami.

Puchacz przylądkowy osiąga 46-58 cm długości ciała, 33-42 cm rozpiętości skrzydła, 17-24 długości ogona i 0,9-1,8 kg wagi. Szlara puchacza przylądkowego koloru jasnobrązowego, lub kremowego(całość, lub okolice oczu i dzioba) z wyraźnym, czarnym obramowaniem. Oczy żółte, lub pomarańczowe, woskówka koloru szarawego, natomiast dziób ciemno szary. Pierzaste uszy widoczne, ciemnobrązowe na przedniej części i jasno brązowe na tylnej. Reszta głowy koloru brązowego, płowego do szaro-brązowego z czarnymi plamami i przebarwieniami. Wierzchnia część ciała i ogon koloru ciemnobrązowego z białymi, czarnymi i brązowymi plamami i przebarwieniami. Lotki jasnobrązowe z ciemnobrązowym paskowaniem. Wewnętrzne pokrywy skrzydeł jasne, kremowe. Pióra na brzuchu zwykle jasne(kremowe) z ciemną końcówką(dające efekt pręgowania). Brązowe nogi i palce gęsto upierzone(jasne pióra). Szpony ciemnobrązowe.

Dymorfizm płciowy

Samice osiągają większe rozmiary. Samiec 0,9-1,4 kg, natomiast samica 1,2-1,8 kg wagi.

Populacja i zagrożenia

Populacja gatunku nie została oszacowana. Puchacz przylądkowy jest na ogół ptakiem rzadkim i bardzo lokalnym(z uwagi na wymagania siedliskowe), choć można wymienić kilka miejsc gdzie sowa występuje dość pospolicie(przykładowo rejon Mau Plateau, Kenia). Gatunek nie jest uważany za zagrożony, a populacja uznawana za stabilną. Nie są znane poważne zagrożenia dla przetrwania gatunku, choć lokalnie sowie może zagrażać stosowanie pestycydów do zwalczania gryzoni, zaplątania się w druty kolczaste i instalacje elektryczne. Przez IUCN puchacz przylądkowy klasyfikowany jest jako niższego ryzyka na wyginięcie.

Pożywienie

Głównie ptaki i średniej wielkości ssaki. Do ofiar puchacza przylądkowego można zaliczyć zające, góralki, nietoperze, szczury, golce, gołębie, kaczki i perlice. Czasami poluje także na jaszczurki, żaby, kraby, skorpiony i większe owady.

Zachowanie

Puchacz przylądkowy jest gatunkiem o nocnym trybie życia, choć nierzadko wychodzi na żer w ciągu dnia(zwykle rano, lub przed zmrokiem). Poluje zwykle na terenach otwartych, nieruchomo czatując na samotnym drzewie, słupie, skale itp., nasłuchując i wypatrując potencjalnych ofiar. Bardzo rzadko atakuje zwierzynę podczas lotu patrolowego. W momencie wykrycia ofiary, frunie bezdźwięcznie lotem ślizgowym w jej kierunku, wyciągając nogi, wraz z szponami ok. pół metra przed celem. Zwierzę zostaje zabite przez wbijające się szpony, lub ugryzieniem w głowę, a następnie przeniesione w bezpieczne dla sowy miejsce(lub dla młodych, bądź partnera). Za dnia sowa odpoczywa, ukryta między skałami, na półkach skalnych(w cieniu), drzewach, gęstwinie, budynkach, rzadziej na ziemi(np. pod krzewem). Z uwagi na barwy maskujące, bardzo trudno wypatrzyć owego ptaka.

Puchacze są terytorialne, żyjąc samotnie, lub w parach. Jednak polują i patrolują teren samotnie, a jedynie za dnia mogą odpoczywać parami. Porozumiewają się za pomocą głębokich chuchań, krótkich "Buh", powtarzanego w odstępie kilku sekund. Dla puchacza przylądkowego znanych jest także kilka innych odgłosów min. "kukuku" wydobywany przez samca podczas zalotów, świszczące "czreeh" wydobywany przez samice, wymuszającą oddanie zdobyczy przez samca, oraz podobny do szczekania "wak-wak" wydobywany w chwili zaniepokojenia.

Puchacz przylądkowy jest gatunkiem osiadłym, czasami zalatującym na bardziej odległe tereny w poszukiwaniu pożywienia. Jedynie młode osobniki, przez ustaleniem swojego terytorium, mogą prowadzić koczowniczy tryb.

Rozród

Okres godowy u puchacza przylądkowego przypada zwykle od czerwca do września, lecz mogą występować kilku miesięczne przesunięcia w zależności od rejonu występowania. Puchacze łączą się przypuszczalnie w monogamiczne, stałe pary. Podczas zalotów, samiec rytmicznie pochyla się naprzemiennie w dół i górę, oraz śpiewa. Duże, otwarte gniazdo budowane jest z gałęzi i materii roślinnej na osłoniętej skalnej półce, w jaskini, szczelinach skalnych, a czasem na ziemi, pod krzewem. Rzadziej puchacz zajmuje gniazda innych większych ptaków np. na drzewach, lub wysokich krzewach. Przeciętnie samica znosi dwa białe jaja(rzadziej 1, lub 3) w odstępie co najmniej 2 dni. Jaja są wysiadywane w sposób ciągły jedynie przez samice przez 34-38 dni, podczas których jest dokarmiana przez samca. Pisklęta początkowo są pokryte białym puszkiem, a ich oczy są zamknięte. W przeciągu 6-8 dni ich oczy otwierają się. Przez pierwsze 17 dni od wyklucia się piskląt, samica prawie nie opuszcza gniazda i dokarmia pisklęta kawałkami mięsa, przynoszonego przez samca, później już często pozostawia pisklęta na dłużej, jednak mimo to na zmianę z samcem, pozostaje w okolicy gniazda. W wieku ok. 45 dni pisklęta zaczynają opuszczać gniazdo i wędrować w jego okolicach, mimo iż jeszcze nie latają. W wieku 70-77 dni młode puszczyki uczą się latać, nadal jednak przez ok. 6 miesięcy pozostają pod opieką rodziców. Dojrzałość płciową puchacze przylądkowe osiągają w wieku ok. 2 lat. Para puchaczy zwykle odchowuje jeden lęg rocznie, choć mogą występować nieregularne odstępy.

Długość życia

Brak danych. W stanie dzikim spokrewnione puchacze żyją średnio 20 lat, choć w niewoli nawet do 60 lat.

Naturalni wrogowie

Dorosłe puchacze są zwykle na szczycie łańcucha pokarmowego i istnieje bardzo małe prawdopodobieństwo że padnie ofiarą drapieżnika. Jedynie młode i niedoświadczone osobniki mogą paść łupem lisów, szakali, czy węży. Jednym z niewielu zagrożeń dla dorosłego osobnika mogą być duże orły np. orzeł czarny.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Podgatunki

Wymienia się 3 podgatunki puchacza przylądkowego:
  • Bubo capensis capensis - występujący na terenie RPA i Namibii.
  • Bubo capensis mackinderi - występujący na terytorium Mozambiku, Zimbabwe i Kenii.
  • Bubo capensis dillonii - zamieszkujący Etiopię i Erytreę.

Systematyka, ewolucja i pokrewieństwo

Obecnie do rodzaju Bubo zaliczanych jest 18-27 gatunków współcześnie żyjących, oraz 6 wymarłych w prehistorii. Systematyka puchaczy nie jest obecnie ściśle określona. W 2003 roku do rodzaju Bubo został zakwalifikowany puchacz śnieżny(wcześniej sowa śnieżna), dawniej uważany za przedstawiciela monotypowego rodzaju Nyctea. Badania DNA potwierdziły także iż przedstawiciele rodzajów Ketupa(4 gatunki) i Scotopelia(3 gatunki), należy klasyfikować do rodzaju Bubo. Dokładniejsze badania nad pozostałymi puchaczami, może spowodować iż niektóre gatunki zostaną przeklasyfikowane do innych rodzajów.

Najwcześniejsze szczątki sów datowane są na późny paleocen(56-59 mln. lat, czyli jeden z najstarszych rzędów ptaków). Berruornis orbisantiqui i Ogygoptynx wetmorei są jednymi z najwcześniej znanych sów, lecz należy tu także wspomnieć o Sophiornis quercynus(żył także w tym okresie), który był wielkości kury i wyspecjalizował się głównie do lądowego trybu życia, jednak nie wiadomo czy w rzeczywistości był sową. Podczas paleogenu sowy przystosowały się do różnych nisz ekologicznych, dziś zajmowanych przez inne grupy ptaków, lecz na początku neogenu niektóre linie ewolucyjne sów został wyparte przez lepiej przystosowane ptaki, dziś pozostawiając jedynie dwie rodziny(puszczykowate i płomykówkowate). Puchacze(Bubo) wyewoluowały przypuszczalnie pod koniec pliocenu(3,5-2,5 mln lat temu), choć co prawda znane są szczątki puchaczy opisanych jako Bubo florianaeBubo perpasta datowane na późny miocen, lecz ich identyfikacja jako przedstawicieli Bubo jest wielce wątpliwa.

Ciekawostki 


  • Pisklęta sów zazwyczaj akceptują jako rodzica i naśladują pierwszą istotę jaką zobaczą po otwarciu oczu(zwykle jest to biologiczny rodzic). Stwarza to jednak duże problemy przy odchowie młodych sów przez człowieka, gdyż utrudnia to ich ewentualny powrót na wolność(ptak myśli że należy do naszego gatunku). 
  • Pisklęta puchaczy klują się niejednocześnie, dlatego między rodzeństwem istnieje różnica w wielkości. W przypadku niewystarczającej ilości pokarmu, młodsze i mniejsze pisklęta przegrywają w rywalizacji ze starszym i umierają.
  • Gatunek został opisany w 1834 roku przez szkockiego zoologa Andrew'a Smith'a. 

Bibliografia:
-http://www.owlpages.com/owls/species.php?s=1270
-http://www.hbw.com/species/cape-eagle-owl-bubo-capensis
-http://www.iucnredlist.org/details/22688944/0
-file:///C:/Users/plkau02/Downloads/EngelZ_PrzyrodaMechanika.pdf
-http://www.sowy.fwie.eco.pl/www/ekologia.php?ekologia_id=5
-https://www.app.pan.pl/archive/published/app60/app000772014.pdf

wtorek, 11 kwietnia 2017

Wyrak upiorny - mały potwór

inne nazwy: wyrak upiór, tarsjusz upiór
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Naczelne
  • Rodzina: Wyrakowate
  • Gatunek: Wyrak upiorny(Tarsius tarsier)

Występowanie

Wyrak upiorny zamieszkuje endemicznie niemal całą wyspę Celebes(poza południową częścią prowincji Celebes Środkowy), oraz kilka pobliskich wysp(Buton, Muna, Kabaena, Selayar, oraz archipelag wysp Togian).

Siedlisko

Tropikalne lasy deszczowe, namorzynowe, oraz zakrzewienie. Wyrak spotykany w lasach pierwotnych, wtórnych, a także ogrodach leśnych. Często spotykany w pobliżu osiedli ludzkich. Gatunek spotykany do 1100 metrów n.p.m.

Ogólny opis 

Wyraki to rodzina wyższych naczelnych o niewielkich rozmiarach ciała. Zwykle nie przekraczają 15 cm długości ciała(bez ogona), a ich ogon nieraz przekracza dwukrotną długość reszty ciała. Ciało krępej budowy. Głowa proporcjonalnie duża z bardzo dużymi, nieruchowymi, charakterystycznymi dla wyraków oczyma. Oczy nie posiadają błony odblaskowej(zwykle występującej u zwierząt nocnych), lecz z uwagi na swoją wielkość wyłapują maksymalnie promienie światła(co ułatwia widzenie w nocy). Uszy błoniaste, duże, ruchome i słabo owłosione. Kończyny tylne bardzo długie, proporcjonalnie jedne z najdłuższych kończyn tylnych w stosunku do ciała. Kończyny przednie nieco krótsze, a wszystkie wyposażone w długie, płaskie na końcu palce, zakończone haczykowatymi pazurami. Drugi i trzeci palec wyposażony w długi pazur, używany przy czyszczeniu futra. Ogon bardzo rzadko owłosiony.

Wyrak upiorny osiąga od 9,5 do 14 cm długości i wagę 102-130 gramów. Ogon długości 20-26 cm. Futro gęste i aksamitne, koloru od szarego po płowe. Podobnie jak u innych wyraków palce kończyn są bardzo wydłużone, natomiast u Tarsius tarsier trzeci palec(najdłuższy) kończyny przedniej jest krótszy o 15% niż ramię. Najdłuższym palcem w kończynie tylnej jest czwarty. Ogon zwykle jedynie w połowie nieznacznie owłosiony(połowa końcowa).

Dymorfizm płciowy

Nieznaczny, wielkościowy. Samce osiągają nieco większe rozmiary. Samiec 118-130 gram wagi, samica 102-114 gram wagi.


Populacja i zagrożenia

Wyrak upiorny notowany jest przez IUCN jako gatunek narażony na wyginięcie z trendem populacji malejącym. Szacowana gęstość występowania gatunku w północnych rejonach wyspy Celebes w zależności od miejscowości notuje się w graniach 70-270 osobników na kilometr kwadratowy(populacja Tarsius tarsier sensu lato) i uznaje się iż w tym rejonie wyrak jest najbardziej obfity. Gęstość występowania w innych rejonach głównej, jak i pobliskich wysp jest słabo poznana, choć uznaje się iż nie jest ona duża. Głównym zagrożeniem dla wyraka upiornego jest utrata siedliska, poprzez nielegalny wyrąb lasów, przekształcanie terenów leśnych pod uprawy, czy kopalnie wapnia, i mimo iż zwierze dostosowuje się do niektórych terenów zurbanizowanych, to jego populacja jest na nich o wiele mniejsza niż na terenach dziewiczych. Wyrakowi zagrażają także rozpylane środki ochrony roślin, które zatruwają organizm zwierzęcia, oraz zmniejszają populację ich ofiar. Sam wyrak także jest obiektem tępień z uwagi na błędne przekonania iż uszkadza rośliny. Zwierzęta, typu kot, czy pies, także zagrażają przeżyciu tego małego naczelnego. Często także wyrak jest wyłapywany ze środowiska naturalnego i sprzedawany jako zwierzę domowe(łatwo się oswaja). Wyrak upiorny uważany jest za najmniej zagrożonego wyginięciem wyraka, głównie z uwagi na dość szeroki zasięg. Badacze uważają iż niektóre populację wyraka upiornego, mogą tak naprawdę okazać się osobnymi gatunkami, a z uwagi na to iż niektóre posiadają bardzo małą liczebność, to może się okazać iż wyginą zanim osiągnął miano gatunku.

Pożywienie

Wyraki to jedyna rodzina naczelnych o wyłącznej mięsożernej diecie. W jej skład wchodzą głównie owady latające, takie jak prostoskrzydłe(koniki polne), ćmy, cykady i chrząszcze, lecz wyrak upoluję także niedużego kręgowca np. jaszczurkę, czy nietoperza. Codziennie wyraki potrafią zjadać pokarm stanowiący 10% swojej masy ciała.

Zachowanie

Wyrak upiorny jest ssakiem typowo nadrzewnym, rzadko schodzącym na ziemie, poruszającym się na niej nieporadnie. Spotykany głównie na gałęziach o niewielkiej średnicy(mogąc je objąć łapami), zawsze w pozycji pionowej do konaru. Między poszczególnymi gałęziami porusza się przy pomocy skoków, które mogą osiągać nawet 5-6 metrów. Wyrak upiorny jest gatunkiem głównie o nocnym trybie życia, dzień spędzając ukrytym w gniazdach(dziuplach), lub pośród gęstej roślinności. Żyje zwykle w parach, lub małych grupkach rodzinnych. Tarsjusz upiór jest ssakiem o dużej potrzebie towarzystwa. Często małpki obserwowane są przy wspólnych zabawach, wzajemnym czyszczeniu sobie futra i dzieleniu się jedzeniem. Pary(czasem monogamiczne) zwykle żerują razem, oddalając się od siebie najwyżej na 10 metrów(poza patrolem terytorium, gdzie mogą oddalać się na ponad 100 metrów). Wyraki porozumiewają się za pomocą pisków(ok. 15 różnych odgłosów). Wzywają za ich pomocą członków stada, oraz alarmują przed niebezpieczeństwem. Gdy zbliża się wschód słońca, tarsjusze piszcząc, wzywają członków grupy w miejsce spoczynku, gdzie odpoczywają razem(najczęściej przytulone do siebie). Wyraki są bardzo terytorialne, często walcząc z sąsiadującymi grupami o miejsca do żerowania. Przeciętnie wyraki oznaczają terytorium przy pomocy moczu i gruczołów zapachowych, na obszarze ok. 30 metrów kwadratowych(przy czym samce znacznie częściej i zwykle na większym obszarze).

Przy żerowaniu wyraki używają przede wszystkim dobrego wzroku. Ich duże, nieruchome oczy z uwagi na dużą powierzchnie, maksymalnie wyłapują promienie światła w nocy(np. pochodzące ze światła księżyca). Wyrak dodatkowo potrafi przekręcać szyję o prawie 360°(z uwagi na nieruchome oczy). Dobrze rozwinięty u wyraków jest także słuch, a dzięki ruchomym małżowiną, potrafią dokładnie zlokalizować zwierzynę łowną. Wyrak upiór zwykle łapie swoje ofiary ze skoku, chwytając je przednimi łapami i uśmiercając ugryzieniem, a następnie szybko odskakuje na poprzednią pozycję. Wyraki nieraz łapią swoją zdobycz także w locie, lub zbierając ją z ziemi. Przeciętnie w ciągu doby wyrak, zjada ilość pokarmu, odpowiadającej 10% masy jego ciała. Wodę spija głównie z zagłębień w drzewach i liściach. W deszczowe noce wyraki zwykle nie żerują i pozostają w ukryciu.

Rozród

Większość wyraków żyje w stałych parach monogamicznych, jednak u wyraka upiornego często występuje poligamia z uwagi na życie w większych grupach. Niemniej jednak pary monogamiczne, nawet w dużych grupach, także nie należą do rzadkości(zwykle jedna samica rodzi i opiekuje się młodymi, pozostałe patrolują terytorium wraz z samcem).

U wyraka upiornego występują dwa okresy rozrodcze, od kwietnia do czerwca i od października do listopada. Ciąża trwa ok. 6 miesięcy. Samica rodzi jedno, dobrze ukształtowane(z futrem i otwartymi oczami), młode o wadze ok. 23 gram. Młode wyraki są zagniazdownikami i już w przeciągu 1 dnia od urodzenia potrafią sprawnie wspinać się po gałęziach. Opieką nad nimi podejmuje się jedynie matka. Przez pierwsze 3 tygodnie samica nosi swoje młode przytulone do brzucha, pozostawiając je jedynie podczas żerowania, lecz nie oddalając się nadto od niego(zwykle maksymalnie 4 metry). W wieku ponad 3 tygodni młode zwykle uczy się skakać, dlatego matka zaprzestaje jego przenoszenia. W przeciągu 4-10 tygodni młode zostaje odstawione od piersi(dokarmiany jest także pokarmem stałym), wtedy też samodzielnie uczą się polować. Dojrzałość płciową wyrak upiorny osiąga w wieku 17 miesięcy. Zwykle samice pozostają w grupie rodzinnej, natomiast samce ją opuszczają. Odstęp między kolejnymi urodzeniami wynosi ok. 1 rok.

Długość życia

Żywotność gatunku słabo poznana. Przypuszcza się iż może ona wynosić ok. 10 lat w naturze i ok. 17 lat w niewoli.

Naturalni wrogowie

Do naturalnych zagrożeń dla wyraków można zaliczyć nadrzewne węże, sowy, wiwery, warany i koty. Dodatkowym zagrożeniem dla małpek mogą być domowe psy i koty.

Znaczenie dla człowieka

Wyrak upiorny jest ciekawym gatunkiem, często przyciągającym turystów na wyspy indonezyjskie, dlatego jest ważnym elementem ekoturystyki. Z uwagi na to iż poluje na owady szkodzące rośliną jest zwierzęciem pożytecznym dla człowieka, choć mniej wykształcona ludność nadal uznaje wyraki za szkodniki, uszkadzające uprawy, dlatego w niektórych rejonach bywa tępiony.

Wyraki bywają także przetrzymywane jako zwierzęta domowe. Łatwo się oswajają, lecz z uwagi na specyficzne wymagania dietowe(duże zapotrzebowanie energetyczne w diecie), źle znosi niewolę. Zwierzęta mogą także przenosić pasożyty, niebezpieczne dla zdrowia człowieka.

Wyraki są obiektem badań naukowych, głównie opierających się nad poznaniem ewolucji naczelnych.

Podgatunki

Brak. 

Systematyka, ewolucja i pokrewieństwo

Do rodziny wyrakowatych obecnie zalicza się 13 gatunków obecnie żyjących(wraz z dwoma uznanymi, lecz nieopisanymi) i 6 wymarłych(Oligotarsius rarus, Xanthorhysis tabrumi, Tarsius eocaenus, Tarsius sirindhornae, Hesperotarsius sindhensis i Hesperotarsius thailandicus). Jednak liczba gatunków nadal nie jest kwestią pewną, gdyż wiele populacji i podgatunków niedawno zyskała rangę gatunku, a wiele nadal czeka na dokładniejsze zbadanie.

Klasyfikacja wyrakokształtnych nadal nie jest kwestią pewną i niesie ze sobą dużo domniemań i przypuszczeń. Niegdyś wyraki uznawano za bliskie pokrewieństwa z lemurami i klasyfikowano je wspólnie do podrzędu małpiatek(Prosimiae). Obecnie w oparciu o badania DNA(w tym podobną mutację genu do wyższych naczelnych ograniczającą produkcję witaminy C, która u lemurów jest wytwarzana samoistnie), wyraki zostały uznane za przedstawiciela podrzędu Haplorrhini(wyższe naczelne). Mimo to niektórzy systematycy nadal wątpią w obecną przynależność klasyfikacyjną wyraków.

Linia ewolucyjna wyraków nie jest dobrze poznana. Przypuszczalnie pochodzą one od wczesnych ssaków naczelnych z rodziny Omomyidae, występujących na terenie Azji, Europy, Afryki i Ameryki Północnej w epoce eoceńskiej(ok. 55 do 34 mln lat temu). Budowa uzębienia pierwotnych wyraków sugeruje iż były one wszystkożerne(żywiły się głównie owocami i owadami), lecz tak jak współczesne w większości były gatunkami o nocnym i nadrzewnym trybie życia(o czym świadczą duże oczodoły i chwytne kończyny). Najbliżej spokrewnione, wymarłe wyraki(z rodzajów Oligotarsius, Xanthorhysis, Tarsius Hesperotarsius) zamieszkiwały tereny azjatyckie(Pakistan, Tajlandia, Chiny). Szczątki Tarsius eocaenus i Xanthorhysis tabrumi liczą sobie ok. 48-37 mln lat, a budową nie różnią się nadto od współczesnych tarsjuszy. Hesperotarsius sindhensis(najpóźniejszy wymarły wyrak) zamieszkujący tereny Pakistanu, występował jeszcze 5 mln lat temu.

Rodzaj Tarsius liczy sobie 11 przedstawicieli(w tym dwa nienazwane taksony) min. wyraka nizinnego(Tarsius wallacei), wyraka karłowatego(Tarsius pumilus) i niedawno(2010 r.) uznany gatunek Tarsius fuscus.

Ciekawostki

  • Oczy wyraków są większe niż ich mózg.
  • Odgłosy jakie wydobywają z siebie wyraki, często służą badaczom jako cecha rozpoznawcza gatunku.
  • Wyrak upiór został po raz pierwszy opisany w 1777 roku przez niemieckiego przyrodnika Johann'a Christian'a Polycarp Erxleben. 

Bibliografia:
-http://www.arkive.org/spectral-tarsier/tarsius-tarsier/
-http://animaldiversity.org/accounts/Tarsius_tarsier/
-http://www.iucnredlist.org/details/21491/0
-http://pin.primate.wisc.edu/factsheets/entry/tarsier/behav
-http://www.focus.pl/przyroda/czy-mozna-miec-oczy-wieksze-od-mozgu-8157
-https://en.wikipedia.org/wiki/Tarsier

poniedziałek, 27 marca 2017

Goryl maoryski - czyżby łatwy do pomylenia :)

          Goryl maoryski jest zwierzęciem człekokształtnym, będącym tematem badań kryptozoologii. Rdzenne ludy maoryskie(Nowa Zelandia) przedstawiają stworzenie zwane przez nich "tupuna"(czyli w tłumaczeniu przodek). Zamieszkuje ono ponoć rejony Zatoki Portera, żyjąc blisko linii brzegowej. Opisywany jako wyprostowana istota człekokształtna osiągająca ok. 150 cm wysokości, z rzadkim owłosieniem na całym ciele, kępką dłuższych włosów na czubku głowy, oraz parą długich kłów, wystających z pyska. Ponoć często obserwowany korzystając z kąpieli w wodzie. W skład różnorodnej diety goryla maoryskiego mają wchodzić głównie ziemniaki, orzechy, oraz ich skorupki.

Tupuna był jedynie obecny w legendach, aż do drugiej połowy roku 1870, kiedy doniesiono o kilku obserwacjach bardzo podobnego stworzenia, którego nazwano "gorylem maoryskim". Odnalezienie naczelnego żyjącego endemicznie na wyspie Nowej Zelandii byłoby fenomenem, oraz nakreśliłoby nową ścieżkę ewolucji owego rzędu ssaków.

Istniało kilka doniesień o złapaniu żywego osobnika ów kryptydy. Okazały się one jednak mistyfikacją(lub nieświadomym wprowadzeniem w błąd). Jeden z takich przypadków okazał się być złapaną foką. Inny zaś, najbardziej zaskakujący, kobietą. Ponoć starsza, samotna kobieta(już nieco łysawa z uwagi na swój wiek) bardzo przypominała kryptyde, przez co została wytropiona przez psy, związana i przetrzymywana tak aż do przybycia badaczy. Sama jednak kobieta stanowiła ciekawostkę, gdyż według kilku relacji osiągnęła ona wiek ponad 170 lat, przez co została zapomniana przez małe społeczeństwo w którym mieszkała.

Bibliografia:
http://www.kryptozoologia.pl/dziwna-sprawa-maoryskiego-goryla,568,24,artykul.html

czwartek, 23 marca 2017

Sparaxis calcicola - sparaksis wapienny

  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Szparagowce
  • Rodzina: Kosaćcowate
  • Gatunek: Sparaxis calcicola

Występowanie

Roślina znana jedynie z dwóch lokalizacji wokół terenu przybrzeżnego Jacobsbaai do Langebaan(Saldanha Bay, Prowincja Przylądkowa Zachodnia, RPA).

Siedlisko

Przybrzeżne, sezonowo wilgotne wapienne(lub złożone ze skał caliche) skaliste zbocza.

Ogólny opis

Sparaksis to rośliny bulwiaste, których bulwa jest zwykle mała, okrągła i pokryta włóknistą otuliną. Liście wyrastają głównie bezpośrednio z nasady bulwy(rzadziej z łodygi głównej). Łodyga gruba i zwykle nierozgałęziona.

Bulwa Sparaxis calcicola posiada siatkową włóknistą powłokę. Liście lancetowate, wydłużone i zielone, osiągające 12-22 cm długości.

Rozmnażanie

Roślina kwitnie zwykle od początku sierpnia do połowy września. Kwiatostan wyrasta na luźnym pojedynczym kłosie i składa się z kilku kwiatów. Kwiat symetryczny z sześcioma płatkami. Trzy górne koloru kremowego, natomiast trzy dolne(zwykle mniej od siebie oddalone i węższe) koloru żółtego z dwoma, brązowymi kropkami blisko nasady płatka. Owoc w formie torebki, zamierającej kilkanaście dość dużych i okrągłych nasion. 

Zagrożenia

Roślina klasyfikowana jako gatunek narażony na wyginięcie przez Red List of South African Plants(nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN z uwagi na to iż gatunek nie jest powszechnie uznawany). Sparaxis calcicola jest zagrożony głównie z uwagi na ograniczony zakres występowania(dwie znane lokalizacje). Ponadto tereny te są eksploatowane ze względu na pozyskiwanie wapnia, co niszczy siedlisko życia rośliny i zagraża jej dalszej egzystencji. Sparaksis ten jest także wypierany przez rośliny inwazyjne. Tren populacji uznaje się za malejący.

Długość życia

Brak danych.


Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Systematyka i pokrewieństwo 

Obecnie rodzaj Sparaxis(Sparaksis) liczy ok. 20 gatunków. Dokładna liczba przedstawicieli z uwagi na niewystarczające badania nie jest znana i jest kwestią sporną(sam Sparaxis calcicola nie jest powszechnie traktowany jako gatunek).

Wszyscy przedstawiciele mają charakter endemiczny i są ograniczeni głównie do Prowincji Przylądkowej Zachodniej i krainy Karru(RPA). Rośliny bytują głównie na otwartych terenach trawiastych o glebie gliniastej(tzw. renosterveld), choć niektóre gatunki można spotkać także na terenach skalistych przybrzeżnych. Wiele gatunków(np. Sparaxis tricolor, Sparaxis bulbifera) jest uprawiana od kilkuset lat na całym świecie, choć na wolnym powietrzu uprawa możliwa głównie w klimacie śródziemnomorskim. Wyhodowano także wiele hybryd gatunków.  

W księdze gatunków zagrożonych Red List of South African Plants notowanych jest 16 gatunków sparaksis: 4 jako niskiego ryzyka na wyginięcie, 3 bliskie zagrożenia, 4 narażone, 4 zagrożone, oraz 1 krytycznie zagrożony. Gatunkom zagraża przede wszystkim utrata siedliska i ekspansja gatunków obcych.

 
Bibliografia:
-http://pacificbulbsociety.org/pbswiki/index.php/Sparaxis
-http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1536-4002
-http://redlist.sanbi.org/search.php?sppsearch=Sparaxis    

sobota, 18 marca 2017

Rhinichthys deaconi - wymarła ryba z Las Vegas

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Karpiokształtne
  • Rodzina: Karpiowate
  • Gatunek: Rhinichthys deaconi

Występowanie

Rhinichthys deaconi występował endemicznie w źródłach i odpływach zatoki Las Vegas Creek(Las Vegas, Nevada, USA).

Siedlisko 

Wartkie i czyste strumienie o skalistym podłożu. Rhinichthys deaconi był gatunkiem przydennym.

Ogólny opis 

Przedstawiciele rodzaju Rhinichthys charakteryzują się wydłużonym kształtem ciała, duża głową, dużymi oczami, oraz wąskim i ukośnym otworem gębowym skierowanym w dół. Linia boczna dobrze zarysowana. Płetwy nieduże i bezbarwne. Płetwa grzbietowa, brzuszne i odbytowa osiągają podobną wielkość.    
Rhinichthys deaconi osiągał ok. 3-6 cm długości ciała. Ciało smukłe, lekko wypukłe w okolicach brzucha. Głowa stożkowata, pysk tępo zakończony. Ciało koloru oliwkowego z czarnymi, nieregularnymi plamkami rozsianymi po całym ciele(zwłaszcza na części grzbietowej). Część brzuszna jasna, biaława, często z nielicznymi, czarnymi oznaczeniami. Na części grzbietowej często zaobserwować można było większe czarne plamy, lub podłużne pasy. Nasada wszystkich płetw często posiadała pomarańczowy kolor.


Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Samice osiągały większe rozmiary(4,5-6,2 cm długości) niż samce(2,7-4,2 cm długości).

Pożywienie

Drobne bezkręgowce np. larwy jętek. Narybek i osobniki młode mogły żywić się materią roślinną, aż do osiągnięcia odpowiednich rozmiarów, pozwalających zjeść owada.

Zachowanie

Słabo poznane. Przypuszczalnie podobnie jak spokrewnione gatunki był rybą przydenną, głównie o nocnym trybie życia.

Rozród

Brak danych. Zapewne jak spokrewnione gatunki był rybą jajorodną, składającą parę tysięcy jajeczek ikry z której po kilku dniach wylęgał się samodzielny narybek. Rozwój ryb trwał ok. 2 lata.

Długość życia

Brak danych. Rhinichthys żyją przeciętnie 3-5 lat.

Naturalni wrogowie

Brak danych. Przypuszczalnie głównie ryby z rodziny łososiowatych.

Przyczyny wymarcia

Rhinichthys deaconi został po raz pierwszy naukowo opisany w 1938 roku, a jako gatunek został wyodrębniony w 1984 roku. Rhinichthys deaconi egzystował na terenie zatoczki nazwanej Las Vegas Creek, gdzie wartkie i czyste strumienie, zasilane deszczami, spływały do kanału Las Vegas Wash, a następnie do rzeki Kolorado. Jednak mimo potencjalnie odpowiednich warunków do życia w wodach na terenie Las Vegas Valley i Indian Spring Valley, ryba przypuszczalnie nigdy tam nie występowała. Ryba jeszcze była obecna w 1955-1957 roku, lecz nadmierne pozyskiwanie wód i regulacja brzegów spowodowała iż ryba straciła swoje środowisko życia i wymarła około roku 1967.

Systematyka, ewolucja i pokrewieństwo

Obecnie rodzaj Rhinichthys liczy 9 gatunków(wraz z jednym wymarłym). Występują na terenie Ameryki Północnej, zasiedlając głównie szybko płynące strumienie. Rhinichthys są rybami przydennymi o nocnym trybie życia. Ryby nie są stadne, a w okresie tarła samce stają się terytorialne. Rhinichthys są na ogół rybami wszystkożernymi.

Rhinichthys cobitis jest gatunkiem klasyfikowanym jako narażony na wyginięcie, głównie z uwagi na małą, rozdrobioną populację i niszczenie jego środowiska naturalnego(regulacja rzek, budowa tam). Opisywany Rhinichthys deaconi jest gatunkiem wymarłym, a pozostali przedstawiciele są klasyfikowani jako gatunki niższego ryzyka na wyginięcie.

Rhinichthys należą do dużej podrodziny Leuciscinae, ryb zamieszkujących słodkowodne zbiorniki na terenie Ameryki Północnej, Afryki i Eurazji. Dokładny okres wyewoluowania przedstawicieli podrodziny nie jest znany, lecz ich duże zróżnicowanie przypada na okres oligoceński i mioceński. Obecne zakres występowania ryb zawdzięczany jest plejstoceńskim zlodowaceniom.
        

Bibliografia:
-http://www.fishbase.org/summary/Rhinichthys-deaconi.html
-https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/57143/OP707.pdf?sequence=1
-http://animaldiversity.org/accounts/Rhinichthys_cataractae/
-http://bmcevolbiol.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2148-10-265
-http://www.iucnredlist.org/details/39285/0
-http://www.fishbase.org/identification/SpeciesList.php?subfamily=Leuciscinae