środa, 30 lipca 2014

Gekon koncertowy - wokalna jaszczurka

inne nazwy: gekon szczekający, gekon piaskowy
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Łuskonośne
  • Rodzina: Gekonowate
  • Gatunek: Gekon koncertowy(Ptenopus garrulus)

Występowanie

Zamieszkuje tereny Namibii, Botswany, Zimbabwe i Prowincji Przylądka Północnego na terenie Republiki Południowej Afryki. Preferuje tereny pustynne o wysokich temperaturach w ciągu dnia i niskiej wilgotności powietrza.

Ogólny opis

Jest małym, krępym, lecz stosunkowo masywnym gekonem naziemnym. Osiąga 4-6 cm całkowitej długości ciała z czego 1/3 to ogon. Głowa duża, wyraźnie oddzielona od reszty ciała, zakończona zaokrąglonym pyskiem. Oczy duże, osadzone na bokach głowy z zielonożółtą tęczówką. Ogon nie jest tak gruby, jak u innych pustynnych gekonów. Palce zakończone drobnymi pazurkami. Brak haczykowatych przylg. Podstawowa barwa gekona to piaskowożółtym do brązowego w liczne ciemne i jasne plamki, jednak mogą występować różne warianty kolorystyczne u tego gatunku. Strona brzuszna zwykle jasna.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce posiadają zwykle nieco większe głowy, a ich podgardle jest zwykle żółte(czasami żółty kolor obejmuje całą przednią część ciała). Samce wydają także charakterystyczne odgłosy.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Spotykany licznie na terenach swojego występowania, a jedynym znanym zagrożeniem jest nadmierny odłów żywych osobników w celach handlowych. Rozmnażany w niewoli, lecz rzadko.

Pożywienie

Gekon wyspecjalizował się w polowaniu na termity, lecz może zjadać także inne małe bezkręgowce.

Zachowanie

Prowadzi nocny tryb życia. Dzień spędza w wykopanych przez siebie norach, nawet o 1 metrze głębokości. Pojedynczy gekon zwykle zasiedla terytorium o powierzchni 1 metra*2 dokoła nory, lecz na danym terenie jest zwykle bardzo duże zagęszczenie gekonów koncertowych, które tworzą swoje populację. Nory budowane są zwykle w bliskim sąsiedztwie gniazd termitów. Mogą żerować gromadami, otaczając ze wszystkich stron gniazdo owadów. Gekony te są jednak bardzo płochliwe i w razie potrzeby szybko uciekają do swoich nor. W niesprzyjających warunkach hibernują, zwykle od lipca do października(?) . Samce mogą wydawać bardzo głośne dźwięki, przypominające szczekanie małego szczeniaka, brzmiąc nie więcej tak "czyk-czyk". Ciekawe jest jednak to iż samce z poszczególnych populacji wydają różne odgłosy, np. o innym natężeniu, lub częstotliwości, a jaszczurki reagują jedynie na dźwięki wydobywane przez osobnika ze swojej populacji, ignorując odgłosy wydobywane przez samca z innej grupy.

Rozród

Słabo zbadany. Zachowania rozrodcze najbardziej nasilają się na początku października, keidy gekony wybudzają się z hibernacji. Samce charakterystycznymi szczęknięciami próbują zwabić potencjalną partnerkę. Po udanych zalotach, samica wyszukuje zacienionego i w miarę wilgotnego miejsca, gdzie zakopuje dwa złożone jaja. Okres inkubacji trwa około 60 dni. Po wykluciu się gekony mierzą nieco ponad 2 cm. Okres dojrzałości płciowej jest nieznany.

Naturalni wrogowie

Głównie węże, lisy i inne duże jaszczurki.

Długość życia

ok. 4-5 lat. W niewoli do 6 lat.

Znaczenie dla człowieka

Gekon czasami spotykany w hodowlach terrarystycznych, choć mimo iż rozmnaża się w niewoli, większość osobników pochodzi z odłowu. Polecany dla doświadczonych hodowców gadów.

Ciekawostki


  • Terrarium dla tej jaszczurki powinno wynosić przynajmniej 60 cm długości i 30 szerokości. Wysokość nie jest istotna, lecz ważne jest aby zapewnić jaszczurce grubą warstwę piaskowej gleby, niezasypującej się przy kopaniu nor. Odpowiednią temperaturę powinna zapewnić lampa grzewcza o dużej mocy, choć poza norą jaszczurką posiada szeroką tolerancję temperaturową(30-22°C). Wilgotność ok. 50-60%. Wodę gekony pobierają przez skórę z wilgotnej gleby.
  • Mimo iż gekony piaskowe z różnych populacji morfologicznie nie różnią się praktycznie niczym, to reagują jedynie na odgłosy samców ze swojej populacji. Możliwe że jest to jeden z czynników, który utrudnia rozród jaszczurek w niewoli, gdyż należało by znaleźć osobniki, które należały do jednej populacji.
  • Wyróżnia się 2 podgatunki gekona piaskowego Ptenopus garrulus garrulus i Ptenopus garrulus maculatus. Obecnie jednak badacze spekulują co do ważności owych podgatunków.
  • Został opisany w 1866 roku przez brytyjskiego zoologa John'a Edward'a Gray. 
  • Do rodzaju Ptenopus zaliczany jest także Ptenopus carpi i Ptenopus kochi.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ptenopus_garrulus#mediaviewer/File:Ptenopus_maculatus.jpg    

niedziela, 27 lipca 2014

Cykadojad szary - wędrowny ptak szponiasty

inne nazwy: kanialuk szary
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Szponiaste
  • Rodzina: Jastrzębiowate
  • Gatunek: Cykadojad szary(Ictinia plumbea)

Występowanie

Jest ptakiem wędrownym. Zamieszkuje tereny wschodniego Meksyku, Gwatemali, Belize, Hondurasu, Nikaragua, Kostaryki, Panamy, a także południowego Paragwaju, północnej Argentyny, południowej Brazylii, wyspy Trynidad, oraz południowych terenów granicznych Boliwii. Zimuje w Kolumbii, Wenezueli, Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Ekwadorze, Peru, Brazylii(z wyjątkiem południowych rejonów), północnej i wschodniej Boliwii, północnym Paragwaju. Zasiedla zwykle nizinne lasy tropikalne i subtropikalne, ale spotykany jest także na drzewiastych sawannach.

Ogólny opis

Ptak mierzy 29-38 cm długości ciała, przy masie 190-280 gramów. Rozpiętość skrzydeł wynosi 70-85 cm. Upierzenie szare, bledsze na głowie i brzuchu ptaka. Podczas lotu, od spodniej strony skrzyła, wyraźnie widoczne pomarańczowe zabarwienie piór pierwszorzędówek. Ogon krótki, czarny z dwoma, lub trzema białymi poprzecznymi pasami. Skrzydła stosunkowo długie, szpiczasto zakończone. Oczy czerwone, natomiast nogi pomarańczowe. U osobników młodocianych spód ciała jest białoszary z ciemnymi smugami. Brakuje im także pomarańczowego koloru na skrzydłach.

Dymorfizm płciowy

Niewyraźny. Samice nieznacznie większe.

Populacja i zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym i klasyfikowany jako niższego ryzyka na wyginięcie przez IUCN. Jego populacja szacowana jest na ponad 500 tysięcy ptaków i utrzymuje się na stabilnym poziomie. Nie są znane poważne zagrożenia dla tego gatunku.

Pożywienie

Ponad 90% diety cykadojada stanowią owady, głównie prostoskrzydłe i ważki. Rzadziej upoluje małego gryzonia, nietoperza, węża, jaszczurkę, czy ślimaka.

Zachowanie

Jest ptakiem aktywnym za dnia, widywanym samotnie, lub w parach. Jest jednym z niewielu migrujących ptaków drapieżnych. Zwykle z miejsc lęgowym wylatuje na początku jesieni, czyli okolice sierpnia i września. Często wtedy można go spotkać w większych grupach. Zimuj zwykle w lasach tropikalnych, lub subtropikalnych, powracając na macierzyste tereny około lutego. Ofiary zwykle łapie w locie, rzadziej goni zwierzynę pieszo. Bardzo rzadko krąży i zwykle lata w linii prostej, między drzewami, lub goniąc ofiarę. Jego głos to charakterystyczny świst: sii siii oo.

Rozród

Okres rozrodczy przypada zwykle pod koniec lutego, zwykle od razu po przybyciu na tereny lęgowe. Gody cykadojadów są rzadko obserwowane, lecz wiadomo iż samiec pilnuje swojej partnerki, przed innymi konkurentami. Tworzą pary monogamiczne. Gniazdo budowane jest na gałęziach drzew(często na rozwidleniach) z patyków i kawałków roślin na wysokości ok. 10 metrów. Często gniazdo budowane jest w sąsiedztwie gniazda os, lub pszczół, które ochraniają pisklęta przed niebezpiecznymi gzikami. Samica składa 2 bladoniebieskie jajka. Jajka inkubowane są przez oboje rodziców w okresie ok. 30 dni. Pisklęta karmione są przez rodziców przez ok. 6 tygodni. Po ok. 30 dniach uczą się latać, a po ok. 40 dniach usamodzielniają się. Dojrzałość płciową uzyskują po ok. 2 latach.

Naturalni wrogowie

Dla dorosłych osobników głównym zagrożeniem jest szop pracz. Jednak pisklęta są narażone na ataki ze strony sów, węży, mrówek, krukowatych, wilgowronów i kukawek.

Długość życia

Przypuszczalnie ok. 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Kontrolują populacje owadów, lecz w obronie gniazda mogą atakować nawet ludzi.

Ciekawostki


  • Cykadojady najłatwiej rozróżnić od innych jastrzębiowatych po jaskrawych lotkach.
  • Nie wyróżnia się podgatunków tego ptaka.
  • Jest jednym z ptaków, które mimo niewielkich rozmiarów, potrafi ochraniać gniazdo przed o wiele większymi zwierzętami.
  • Został opisany w 1788 roku przez niemieckiego przyrodnika Johann'a Friedrich'a Gmelin
  • Obecnie rodzaj Ictinia liczy jeszcze jeden gatunek ptaka, cykadojada jasnogłowego(Ictinia mississippiensis).

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ictinia_plumbea_Brazil.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ictinia_plumbea_-Piraju,_Sao_Paulo,_Brazil-8.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Plumbeous_Kite_1280.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ictinia_plumbea_sitting.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ictinia_plumbea#mediaviewer/File:Ictinia_plumbea_-Mato_Grosso_do_Sul,_Brazil-8.jpg

piątek, 25 lipca 2014

Wieloryb biskajski - niegdyś najliczniejszy, dzisiaj najrzadszy

inne nazwy: wal biskajski
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Walenie
  • Rodzina: Wieloryby gładkoskóre
  • Gatunek: Wieloryb biskajski(Eubalaena glacialis)

Występowanie

Zamieszkuje wody umiarkowane i subpolarne północnego Atlantyku. Niegdyś zamieszkiwał obszar na wschodzie od Sahary Zachodniej przez Azory, Zatokę Biskajską, zachodnią część Wysp Brytyjskich po Przylądek Północny(Norwegia) i Islandię, a na zachodzie od wybrzeży Teksasu przez Florydę, Georgie(miejsca rozpłodowe) po Morze Labradorskie. Obecnie wieloryb biskajski przypuszczalnie wymarł z wielu miejsc na wschodnim zasięgu, jak wynika z przeprowadzonych badań, jednak nie do końca potwierdzając jego całkowite wymarcie(widuje się pojedyncze okazy). W zależności od pory roku wieloryba biskajskiego można znaleźć w pobliżu zatok, półwyspów i wód przybrzeżnych. Obszary te stanowią zwykle miejsca godowe samców i tereny odchowu młodych przez samice. Na północnym zasięgu wieloryby żerują zwykle na wodach otwartych, polując na widłonogi. Cztery miejsca o największym zagęszczeniu wali biskajskich to Zatoka Browns-Bac­ca­ro , Zatoka Fundy, Zatoka Maine i Zatoka Cape Cod, trzy pierwsze miejsca osiągają głębokość do 150 m, natomiast Zatoka Cape Cod jest nieco płytsza.

Ogólny opis

Jest bardzo dużym ssakiem morskim osiągającym 13-16 metrów długości ciała, przy wadze ok. 70 ton. Posiada charakterystyczne modzele siedzeniowe(u fiszbinowców zwane czapką) na głowie, przypominające białe narośle. Otwór gębowy szeroki, wygięty w dół, rozpoczynający się tuż pod okiem i mieszczący 5 metrowe fiszbiny w ilościach ok. 300 płyt fiszbinowych po obu stronach jamy gębowej. Grzbiet szeroki, pozbawiony płetwy grzbietowej, natomiast posiada szerokie i łopatkowe płetwy piersiowe, które pomagają także w sterowaniu. Potężny ogon zakończony szeroką płetwą ogonową. Wieloryb jest zwykle koloru ciemnoszarego, lub czarnego, czasami z białymi plamami w okolicach brzucha.

Dymorfizm płciowy

Samice są zwykle większe od samców.

Populacja i zagrożenia

Już od XI wieku Baskowie polowali na te olbrzymy głównie w Zatoce Biskajskiej. Wieloryb biskajski, zwany przez wielorybników wielorybem właściwym był idealnym celem do polowań. Zamieszkiwał głównie tereny przybrzeżne, nie osiągał dużych prędkości, posiadał duże pokłady oleju, a jego ciało z racji iż posiadało grubą warstwę tłuszczu, nie tonęło, dlatego wieloryba nie trzeba było wyciągać na statek i spokojnie holować go do brzegu. Wal biskajski był cennym źródłem tranu i mięsa. Od XIV do XVIII wieku polowania na wieloryby biskajskie nasiliły się, głównie w okolicy Wysp Brytyjskich, Islandii i Norwegii, a już w 1650 roku odnotowano spadek ich populacji. Jednak polowania najbardziej nasiliły się w XIX wieku, kiedy zabito ponad 100 tysięcy wielorybów biskajskich, aż do początków XX wieku kiedy waleń stanął na granicy wymarcia. W 1935 roku uregulowano połowy wielorybów, zakazując zabijania wieloryba biskajskiego. Ochrona gatunku została poszerzona w 1972 roku wraz z ustawą o ochronie ssaków morskich. Szacuje się iż w Atlantyku żyje jedynie ok. 300 osobników, a gatunek może wymrzeć w przeciągu 200 lat. Obecnie jest jednym z najbardziej zagrożonych ssaków, mimo iż niegdyś jego populacja była jedną z najliczniejszych wśród wielorybów gładkoskórych. Przypuszczalnie populacja z wschodniego Atlantyku(z wybrzeży Europy i Afryki) wymarła, gdyż w latach 1960-99 odnotowano jedynie 8 potwierdzonych obserwacji wieloryba. Naukowcy oszacowali iż obecnie populacja wala biskajskiego zwiększa się o 2,5% na rok(co i tak jest bardzo małym przyrostem). Obecnie największym zagrożeniem dla tych wielorybów są kolizję z statkami, gdyż wieloryb odpoczywając na powierzchni nie zauważa w porę przepływającego statku. Kolejnym poważnym zagrożeniem są zaplątania w sieci, głównie te zakładane na dorsze i homary. W latach 1970-99 odnotowano 16 zgonów spowodowanych kolizją ze statkiem, oraz 8 przypadków śmierci spowodowanej zaplątaniem w sieci rybackie(co dla populacji 300 osobników stanowi poważny cios). Przypuszczalnie także tzw. hałas morski, spowodowany przez nadmierny ruch statków, powoduje zaburzenia stresowe u tych wielorybów. Globalne ocieplenie może mieć także poważny wpływ na wieloryby(zmiana ilości pożywienia, temperatury wody, prądów morskich). Przez IUCN wieloryb biskajski klasyfikowany jest jako poważnie zagrożony gatunek.

Pożywienie

Wieloryb biskajski żywi się małymi skorupiakami unoszącymi się w toni wodnej min. krylem i widłonogami.

Zachowanie

Wieloryb biskajski jest gatunkiem wędrownym. W okresie zimowym(listopad-grudzień) wędrują na południe w celach rozrodczych. Miejsce godów wielorybów biskajskich jest nieznane. Zimę wieloryby spędzają u wód przybrzeżnych, gdzie także samice odchowują swoje młode. W okresie letnim w czerwcu wieloryby migrują na północ do żerowisk i pozostają na nich do października. Polują na małe skorupiaki, blisko powierzchni, otwierając szeroko pysk i pobierając ogromne ilości wody. Fiszbiny filtrują wodę z małych żyjątek. Kiedy wal czuję iż znaczna ilość skorupiaków osadziła się na fiszbinach, zamyka pysk i językiem zgrania ofiary. Zwykle nie pożywia się, jeśli nie odnajdzie odpowiedniego skupiska zooplanktonu. Spotykany zwykle samotnie, choć może tworzyć małe grupki. Do komunikacji służą im wydawane dźwięki o niskiej częstotliwości(przypuszczalnie). Nie osiąga zwykle dużych prędkości, przeciętnie 10 km/h. Może wstrzymać oddech na 10-20 minut. Czasami może wyskakiwać nad powierzchnie wody.

Rozród

W okresie zimowym(listopad-grudzień) wieloryby biskajskie wyruszają na południe. Już wtedy samce często zalecają się do samic, dotykając je pyskiem. Wieloryby biskajskie są poligamiczne. U samców nie zaobserwowano zachowań agresywnych w stosunku do siebie. Miejsce gdzie wieloryby wędrują w sezonie godowym jest nieznane. Wiadomo tylko iż ciężarne samice, których ciąża trwa 12 miesięcy, wędrują do ciepłych wód przybrzeżnych, zwłaszcza ku wybrzeżom Florydy i Georgie. Tam na przełomie grudnia/marca rodzą 1 młode. Noworodek w chwili urodzenia mierzy 4-6 metrów długości ciała i waży ok. 1,4 tony. Młode jest karmione mlekiem matki przez okres ok. 1 roku. Mleko wydalane jest przez samice pod wysokim ciśnieniem, aby nie miało styku z wodą słoną podczas karmienia młodego. Młode szybko rośnie i w wieku 18 miesięcy osiąga już 12 metrów. Młode trzyma się blisko matki poznając trasy wędrówek do żerowisk. Dojrzałość płciową wale biskajskie uzyskują na przełomie 5-10 roku życia. Samica zwykle wydaje jedno młode co 3-4 lata.

Naturalni wrogowie

Zwykle ogromne rozmiary chronią wieloryba przed potencjalnymi drapieżnikami. Jedynie młode mogą być narażone na ataki dużych rekinów i orek(które w dużych stadach, mogą zagrozić nawet dorosłemu osobnikowi).

Długość życia

Przypuszczalnie ok. 50 lat, choć możliwe iż podobnie jak spokrewnione wieloryby może dożyć ponad 100 lat.

Znaczenie dla człowieka

Niegdyś ważny cel dla wielorybników. Polowano na nie głównie dla oleistego tłuszczu, stosowanego w lampach olejowych i dla mięsa. Obecnie stanowi ważną atrakcje ekoturystyki.

Ciekawostki


  • Samce wieloryba biskajskiego posiadają największe jądra wśród zwierząt, osiągając wagę 525 kg.
  • Populacja wschodnia wala biskajskiego jest potencjalnie uważana za wymarłą. Niegdyś wieloryby te rozmnażały się także w Zatoce Biskajskiej(stąd nazwa wieloryba), a także wędrowały aż po wybrzeże Sahary Zachodniej, czasami wpływając do Morza Śródziemnego.
  • Ciało wieloryba w 40% składa się z tłuszczu o niskiej gęstości, dlatego martwy wieloryb unosi się na powierzchni wody.
  • Najbliżej spokrewnionymi gatunkami z walem biskajskim są wal biskajski południowy(Eubalaena australis), obecnie jeden z najpospolitszych wielorybów, oraz Eubalaena japonica, najbardziej zagrożony waleń na świecie, bardzo rzadko spotykany, sugerowano także jego wymarcie. Wszystkie trzy gatunki były niegdyś zaliczane jako jeden.
  • Do rodzaju Eubalaena zalicza się także 2 wymarłe w prehistorii gatunki min. Eubalaena shinshuensis i Eubalaena belgica.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eubalaena_glacialis#mediaviewer/File:Anim1750_-_Flickr_-_NOAA_Photo_Library.jpg

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eubalaena_glacialis#mediaviewer/File:Right_whale_size.svg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eubalaena_glacialis#mediaviewer/File:North_Atlantic_Right_Whale_model.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eubalaena_glacialis#mediaviewer/File:Rightwhales.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eubalaena_glacialis#mediaviewer/File:Eubalaena_glacialis3.jpg

czwartek, 24 lipca 2014

Mamuna - porywaczka dzieci

Pierwsze podania

Istota z wierzeń dawanych Słowian. Przedstawiana jako demon o kobiecej, lecz szkarłatnej postaci. Jej cechą charakterystyczną były obwisłe piersi, którymi ponoć prała bieliznę. Wierzono iż mamuny(zwane dziwożonami) porywają niemowlęta, podmieniając je na własne, brzydkie dzieci. Potomek mamuny odznaczał się niekształtnie zbudowanym ciałem, ułomnością fizyczną, nieznośnym zachowaniem, dużym apetytem. Podmienione dziecię szybko dojrzewało, wyrzynały mu się wcześnie zęby, rosły długie pazury, a włosy wyrastały na całym ciele. Mały odmieniec cechował się także nieznośnością, strachem przed rodzicami, częstym płaczem i bezsennością, a także niezwykłym apetytem, mogąc zjeść niemal wszystko w każdych ilościach, nawet alkohol. Potomek dziwożony rzadko dorastał, zwykle umierał jako dziecko z powodu niedorozwoju. Kiedy jednak dorósł odznaczał się nieufnością wobec ludzi, oraz niemożnością nauki mowy. Jednym ze sposobów na uchronienie się przed podmianą dziecka przez mamunę było przywiązanie czerwonej wstążki na rączkę niemowlaka, lub wózek, albo nakładanie dziecku czerwonej czapeczki. Jeśli jednak mamuna podmieni dziecko, potomka dziwożony należy porzucić. Mamuna zrozpaczona krzykami swojego dziecka, wróci po nie i odda rodzicom ich dziecko. Mamuny miały mieszkać w jaskiniach, osypiskach i w jeziorach. Mamuną mogła stać się kobieta brzemienna zmarła przy porodzie, nieślubna matka, stara panna i akuszerka.

Wygląd

Mamune przedstawia się zwykle jako szkaradne i pokraczne kobiety o obwisłych piersiach, długich splątanych włosach, kościstej posturze z wyjątkiem dużego brzucha, oraz owłosionym ciele. Męskim odpowiednikiem mamuny był:

  • Mężyk - zwany małym mężem, lub małym mężczyzną. Mężyk odznaczał się pokraczna budową ciała, ziemistą cerą, oraz długą brodą. Podobnie jak mamuna porywał, lub podmieniał niemowlęta, choć był także groźny dla kobiet w połogu. Uprowadzone dzieci zabierał do podziemi. Nienawidził stali, dlatego dla ochrony dzieci, kładziono przy kołyskach stalowe rzeczy.

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dziwozona_-_Jan_Styfi_(1864).jpg?uselang=pl

środa, 23 lipca 2014

Gazela Królowej Saby - wymarły gatunek, lub podgatunek?

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Parzystokopytne
  • Rodzina: Krętorogie
  • Gatunek: Gazela Królowej Saby(Gazella bilkis)

Występowanie

Spotykana jedynie w Jemenie w pobliżu górzystych terenów miasta Ta'izz. Możliwe iż zamieszkiwała także tereny Al Wabra Wildlife Farm(rezerwat przyrody) w Katarze, gdzie została przypuszczalnie sfotografowana, jednak do dziś nie wiadomo czy przedstawione zwierzę to w rzeczywistości gazela Królowej Saby. Spotykana jedynie na zboczach górskich, porośniętych wilczomleczami(Euphorbia) na wysokości od 1230 do 2150 m n.p.m.

Ogólny opis

Gazela Królowej Saby była średniej wielkości roślinożernym ssakiem o długości ciała ok. 90-110 cm i wadze 15-20 kg. Ciało gazeli było smukłe z wydłużoną szyją i kończynami. Sierść koloru płowego, lub ciemnobrązowego z wyjątkiem białego brzucha, zadu, pyska i wewnętrznej części kończyn. Nad okiem biegł zwykle biały pas. Po bokach ciała oraz między oczami, a nozdrzami biegł czarny pas. Ogon krótki, koloru czarnego. Rogi o długości 10-30 cm, nieznacznie wykrzywione do środka.

Dymorfizm płciowy

Widoczny. Samce osiągały nieco większe rozmiary, oraz posiadały dłuższe rogi.

Pożywienie

Roślinożerca. Głównie trawy, liście drzew i krzewów.

Zachowanie

Słabo poznane. Gazela obserwowano jedynie kilkakrotnie. Żyła w małych grupkach, zwykle do 3 osobników, choć nierzadko widywano samotne osobniki. Unikała kontaktu z człowiekiem, dlatego trzymała się z dala od ludzkich osiedli i dróg. Mogła lokalnie wędrować w poszukiwaniu pożywienia.

Rozród

Brak danych. Przypuszczalnie nie odbiegało zbytnio od zachowań rozrodczych innych spokrewnionych gazel.

Naturalni wrogowie

Młode i osłabione osobniki mogły paść ofiarą szakali, lisów i hieny pręgowanej.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Do 1951 roku gazela Królowej Saby była w mirę liczna. Przypuszczalnie została wytępiona podczas działań wojennych w rejonach Jemenu, gdzie masowo na nią polowano dla mięsa. Podczas badań terenowych w roku 1992 nie odnaleziono żadnego osobnika tego gatunku, a z relacji miejscowej ludności wynikło iż gazeli nie widywano już od kilku lat. W 1985 roku została sfotografowana para gazeli w Al Wabra Wildlife Farm w Katarze, jednak nie wiadomo czy owe zwierzęta zależą do wyżej opisywanego gatunku. Aż do 2000 roku gazela Królowej Saby była klasyfikowana jako gatunek/podgatunek krytycznie zagrożony, później już jako wymarły. Zebrano jedynie 5 okazów muzealnych znajdujących się w Chicago Field Museum of Natural History.

Ciekawostki


  • Nazwa gazeli, pochodzi od biblijnej królowej Saby, rządzącej Królestwem Saba, leżącym w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego(obecny Jemen).
  • Czasami uznawana jako podgatunek gazeli arabskiej(Gazella arabica), która także jest gatunkiem wymarłym. Jednak w 2012 roku badania genetyczne przeprowadzone nad znaną czaszką i skórą należącą do gazeli arabskiej, udowodniły iż w rzeczywistości należą do Gazella gazella, lub jej hybrydy. Dlatego obecnie takson Gazella arabica uznawany jest za niepewny.
  • Wymarłym gatunkiem gazeli jest także gazela czerwona*(Eudorcas rufina) obecnie także uznawana za takson niepewny, gdyż istnieją skromne dane o tym gatunku, a niektórzy badacze sądzą iż mogła być podgatunkiem gazeli rudoczelnej(Eudorcas rufifrons). Inną ostatnią wymarłą gazelą jest Gazella saudiya, traktowana niekiedy jako podgatunek gazeli dorkas(Gazella dorcas).
  • Obecnie do rodzaju Gazella klasyfikuje się 8 gatunków współcześnie żyjących(gazela edmi[Gazella cuvieri], gazela Lodera[Gazella leptoceros]), 3 gatunki wymarłe(gazela Królowej Saby, gazela arabska[Gazella arabica] i  Gazella saudiya), oraz kilkanaście gatunków wymarłych w prehistorii (Gazella borbonica, Gazella pilgrimi).

poniedziałek, 21 lipca 2014

Pelorovis - czyżby przodek bawołu?

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Parzystokopytne
  • Rodzina: Krętorogie
  • Gatunek: Pelorovis antiquus

Występowanie

Zamieszkiwał otwarte tereny trawiaste Afryki subsaharyjskiej od 2,5 milionów lat temu(wczesny plejstocen) do 12 000 lat temu(późny plejstocen). Niektóre dowody archeologiczne wskazują iż mógł żyć na terenie Afryki Północnej jeszcze 4 tysiąca lat temu(holocen).

Ogólny opis

Pelorovis był dużym ssakiem krętorogim, przypominającym z wyglądu bawoła afrykańskiego. Dobrze zbudowana czaszka wyposażona była w ponad 1 metrowe rogi, skręcone do góry u tego gatunku. Zapewne rogi mogły osiągać nawet 2 metry długości, lecz nie odnaleziono kompletnych rogów dorosłego osobnika, gdyż zbudowane z kreatyny nie przetrwały próby czasu. Ciało było krępe, lecz masywne. Dorosły osobnik mógł osiągać ok. 3 m długości ciała, 190 cm wysokości, przy masie 1200-2000 kg. Wraz z Bison latifrons posiadał największe rogi wśród ssaków krętorogich.

Dymorfizm płciowy 

Przypuszczalnie samce były większe i masywniejsze. Obie płcie posiadały rogi.

Pożywienie

Przypuszczalnie głównie roślinność trawiasta.

Zachowanie

Brak danych. Przypuszczalnie zwierzę stadne, często wędrujące w poszukiwaniu nowych pastwisk. Swoich masywnych rogów zwierzęta używały do obrony przed drapieżnikami, oraz podczas walk o hierarchie.

Rozród

brak danych. Samica rodziła przypuszczalnie 1 młode.

Naturalni wrogowie

Przypuszczalnie głównym wrogiem pelorovisa był lew. Młode osobniki mogły także padać ofiarą hien, lampartów i likaonów.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Pelorovis wymarł przypuszczalnie podczas tzw. wymierania plejstoceńskiego, podczas którego w wyniku ocieplania się klimatu wymarła niemal cała megafauna. Przypuszczalnie w wyniku zmian w środowisku, lub/i konkurencji ze strony innych gatunków np. bawoła afrykańskiego pelorovis wymarł. Mógł przetrwać do 4 tysięcy lat temu, tak więc jego wymarcie może wiązać się także z ekspansją człowieka.

Ciekawostki


  • Szczątki Pelorovis antiquus są odnajdywane na terenie całej Afryki subsaharyjskiej, jednak kompletny szkielet został odnaleziony na terenie Algierii w pobliżu miasta Dżilfa.
  • Przez pierwszych badaczy Pelorovis antiquus został zakwalifikowany do rodzaju Bubalus. Niektórzy badacze sugerują iż mógł być przodkiem bawoła afrykańskiego(Syncerus caffer).
  • Pelorovis jest często przedstawiany na naskalnych malowidłach przez pierwszych ludzi np. na terenie Libii.
  • Pelorovis antiquus jest blisko spokrewniony z Pelorovis oldowayensis o bardziej smukłej budowie ciała i rogach skręconych w dół, oraz z Pelorovis turkanensis o rogach mniej skręconych, skierowanych w górę. Czasami do rodzaju Pelorovis klasyfikuje się także Pelorovis howelli.
Pelorovis antiquus pierwszy z lewej.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pelorovis#mediaviewer/File:Pelorovis.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pelorovis#mediaviewer/File:Pelorovis-antiquus-Nairobi.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pelorovis#mediaviewer/File:Pelorovis_antiquus_rock_art.jpg

sobota, 19 lipca 2014

Darwiniothamnus tenuifolius - cienkolistkowy krzew Darwina

  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Astrowce
  • Rodzina: Astrowate
  • Gatunek: Darwiniothamnus tenuifolius

Występowanie

Krzew rośnie endemicznie na Galapagos min. na wyspach Santa Cruz, Pinta, Floreana i Isabela. Występuje zwykle na suchych terenach nizinnych, lub wilgotnych terenach górzystych.

Ogólny opis

Darwiniothamnus tenuifolius jest niewielkim, rozłożystym krzewem, osiągającym ok. 3 metry wysokości. Liście podłużne, lancetowate, najczęściej wyrastające w gronach na końcówkach gałęzi, osiągając ok. 10 cm długości.

Rozmnażanie

Kwiaty zebrane w koszyczek o średnicy ok. 1 cm. Wytwarzane pojedynczo, lub w gronie na końcówkach gałęzi rośliny. Część rurkowata kwiatu żółta, natomiast języczkowata biała z licznymi płatami. Owoc w formie niełupki o średnicy ok. 1 mm o włosowatej szczecince na górnej części , ułatwiającej rozprzestrzenianie nasion przez wiatr.

Zagrożenia

Klasyfikowany jako gatunek bliski zagrożeniu, głównie ze względu na swój ograniczony zasięg występowania. Inne potencjalne zagrożenia dla tego gatunku nie są znane.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Czasami uprawiany w arboretum i prywatnych kolekcjach.

Warunki uprawy

brak danych. 

Ciekawostki


  • Jego anglojęzyczna nazwa "thin-leafed darwin's shrub", oznacza w tłumaczeniu "cienkolistkowy krzew Darwina".
  • Wymienia się dwie odmiany Darwiniothamnus tenuifolius(Darwiniothamnus tenuifolius var. santacruzianus i Darwiniothamnus tenuifolius var. tenuifolius). Czasami wymienia się także Darwiniothamnus tenuifolius var. glandulosus.
  • Do rodzaju Darwiniothamnus klasyfikuje się 3 gatunki krzewów min. Darwiniothamnus alternifolius, Darwiniothamnus lancifolius i Darwiniothamnus tenuifolius.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Darwiniothamnus_tenuifolius#mediaviewer/File:Darwiniothamnus_tenuifolius_-_Copenhagen_Botanical_Garden_-_DSC07405.JPG