sobota, 25 lutego 2017

Lightiella magdalenina - jeden z podkowiastogłowych

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Podkowiastogłowe
  • Rząd: Brachypoda
  • Rodzina: Hutchinsoniellidae
  • Gatunek: Lightiella magdalenina

Występowanie

Lightiella magdalenina został zlokalizowany na terenie archipelagu della Maddalena u wybrzeży Sardynii(Morze Śródziemne). Dokładny zasięg nie jest znany.

Siedlisko

Lightiella magdalenina, podobnie jak inne podkowiastogłowe, zamieszkuje strefę pływów do 1550 m głębokości, żyjąc zagrzebany w luźnych osadach dennych.

Ogólny opis

Podkowiastogłowe to gromada bardzo małych skorupiaków o prymitywnej budowie. Posiadają proporcjonalnie dużą głowę z dużym, pojedynczym karapaksem. Oczy w zaniku, schowane w pancerzu. Posiada dwie pary czułek(anten), pierwsza, krótsza przed otworem gębowym i druga dłuższa, rozgałęziona z tyłu otworu gębowego. Tułów zbudowany z 8 segmentów, wyposażony w 7 par, dwugałęzistych odnóż, pokrytych włoskami. Brak odnóż odwłokowych. Odwłok wydłużony, zbudowany z 11 segmentów(wraz z telsonem), zakończony wydłużonymi wyrostkami(furka).

Lightiella magdalenina osiąga ok. 4 mm długości. Budową ciała nie różni się nadto od innych członków gromady podkowiastogłowych.

Dymorfizm płciowy 

Nie dotyczy. Organizm obojnaki.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Podkowiastogłowe są organizmami bardzo małymi(makroorganizm 2-4 mm długości ciał), żyjącymi w osadach dennych, dlatego zwykle nie są zauważalne przez badaczy. Niemożliwa jest także ocena ich populacji. Potencjalne zagrożenia nie są znane.

Pożywienie

Detrytus morski.

Zachowanie

Podkowiastogłowe zaliczane są do organizmów zamieszkujących bentos morski(tworzą mejobentos, czyli organizmy nieprzekraczające kilku minimetrów). Bytują zwykle zagrzebane płytką pod powierzchnią dna, wśród osadów dennych. Kawałki materii pokarmowej(detrytus) wyłapują przy pomocy odnóż, które kierują cząstki wzdłuż ciała, aż do otworu gębowego.

Rozród

Podkowiastogłowe w przeciwieństwie do pozostałych skorupiaków, są obojnakami. Obecnie nie opisano naukowo przebiegu kopulacji owej gromady stawonogów, lecz przypuszcza się iż wymagany jest bezpośredni kontakt przynajmniej dwóch osobników. Lightiella magdalenina składa tylko jedno jajo, która przytrzymywane jest przez odnóża blisko dziewiątego, tylnego segmentu ciała. Przypuszczalnie w początkowych fazach rozwoju larwa(w formie metanauplius) jest przytrzymywana przez segment ciała osobnika dorosłego. Później larwa zostaje uwolniona. Przechodzi rozwój bez przeobrażenia. Przy kolejnych wylinkach dodawane są kolejne segmenty ciała i odnóża, aż do ostatecznej formy.

Długość życia

Brak danych.

Naturalni wrogowie 

Większe organizmy drapieżne np. wieloszczety, narybek, czy małe krewetki.

Podgatunki

Nie dotyczy.

Znaczenie dla człowieka

Podkowiastogłowe są jednymi z najbardziej prymitywnych organizmów, przypuszczalnie jednymi z pierwszych zwierząt wielokomórkowych na Ziemi. Obecnie brak danych kopalnych na temat owej gromady, lecz poznanie ewolucji tych skorupiaków może przyczynić się do zmienienia obecnej wiedza na temat ewolucji skorupiaków.

Systematyka i pokrewieństwo

Podkowiastogłowe to niedawno odkryta gromada morskich skorupiaków, do których zalicza się obecnie 12 gatunków(w 5 rodzajach). Posiadają bardzo prymitywną formę, oraz osiągają niewielkie rozmiary(2-4 mm). W przeciwieństwie do innych skorupiaków podkowiastogłowe posiadają dwie pary czułek z czego jedna znajduje się poniżej otworu gębowego(u innych skorupiaków taka lokalizacja czułek występuje jedynie w stadiach larwalnych). Podkowiastogłowe są także obojnakami(u innych skorupiaków obojnactwo występuje jedynie u łopatonogów).

Większość gatunków zostało odkrytych na terenie Ameryki Północnej, kilka u wybrzeży Ameryki Południowej, a pojedyncze gatunki u wybrzeży południowo-zachodniej Afryki, Japonii, Nowej Zelandii i na obszarze Morza Śródziemnego. Z uwagi na dość nikłą wiedzę o owej gromadzie skorupiaków, podkowiastogłowe mogą być tak naprawdę rozsiane po całym świecie.

Podkowiastogłowe zostały okryte dopiero w 1955 roku. Z uwagi na niewielkie rozmiary i życie w osadach morskich, były one pomijane przez badaczy. Obecnie znanych jest 12 gatunków, choć zapewne nieopisanych przedstawicieli tej gromady jest o wiele więcej. Poza Lightiella magdalenina do rodzaju Lightiella zalicza się jeszcze 4 inne gatunki Lightiella floridana, Lightiella incisa, Lightiella monniotae i Lightiella serendipita.

Ciekawostki


  • Podobnie do podkowiastogłowych, mało znaną grupą prymitywnych skorupiaków są łopatonogi. Aż do 1979 roku były znane jedynie z form kopalnych, aż do dnia dzisiejszego opisano 27 gatunków, a wiele czeka na odkrycie.
  • Pierwszym opisanym podkowiastogłowym był Hutchinsoniella macracantha.
  • Lightiella magdalenina został opisany 2006 roku.

Bibliografia:
-https://no.wikipedia.org/wiki/Lightiella_magdalenina
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Podkowiastog%C5%82owe
-http://eprints.uniss.it/829/1/Addis_A_Tesi_Dottorato_2009_Distribution.pdf
-http://eprints.uniss.it/8023/1/Addis_A_Reproductive_system_of_Lightiella.pdf
-http://portalwiedzy.onet.pl/125998,,,,podkowiastoglowe,haslo.html
-https://de.wikipedia.org/wiki/Hutchinsoniellidae
-https://link.springer.com/article/10.1007/s00227-007-0735-8
-http://what-when-how.com/animal-life/class-cephalocarida/

sobota, 18 lutego 2017

Parachanna africana - afrykański żmijogłów

inne nazwy: żmijogłów(wężogłów) afrykański*,żmijogłów(wężogłów) nigeryjski* 
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Okoniokształtne
  • Rodzina: Żmijogłowowate
  • Gatunek: Parachanna africana

Występowanie

Parachanna africana zasiedla tereny zachodnie Afryki. Notowany od północno-zachodniego Kamerunu, przez południową Nigerię(min. dolny bieg rzeki Cross, Delta Nigru), południowy Benin(min. rzeka Ouémé), aż po południe Togo(głównie rzeka Hezou).

Siedlisko

Przybrzeżne dorzecza, jeziora, wody bagienne, sztuczne zbiorniki, a także delty(np. Delta Nigru).

Ogólny opis

Żmijogłowy(lub wężogłowy) odznaczają się wydłużonym, masywnym ciałem. Głowa szeroka, wydłużona i spłaszczona, pokryta dużymi i twardymi łuskami. Otwór gębowy szeroki, głęboko wcięty, skierowany skośnie w dół(głowa przypomina nieco wężową, stąd nazwa żmijogłowy, lub wężogłowy), oraz wyposażony w rząd ostrych zębów. Nad szczęką znajduje się para krótkich wąsików. Oczy dość duże. Płetwa grzbietowa i odbytowa szerokie, niepodzielne, ciągnące się prawie przez całą długość ciała, nie licząc głowy. Płetwy brzuszne krótkie, czasami nie występują. Płetwa ogonowa i piersiowe szerokie i zaokrąglone. Wężogłowy posiadają narząd nadskrzelowy, pozwalający im dodatkowo oddychać powietrzem atmosferycznym.

Parachanna africana dorasta do ok. 25-30 cm(maksymalnie 32 cm długości). Głowa wydłużona, pokryta większymi łuskami(niż na reszcie ciała) z żuchwą nieco dłuższą niż szczęką. Zabarwienie ciała od jasnobrązowego po ciemnobrązowy z jaśniejszą częścią brzuszną i ciemniejszą wierzchnią. Od oka po obu stronach ciała ciągnął się dwa ciemne pasy. Pierwszy, często mnie widoczny skierowany skośnie w dół, oplatając tylną powierzchnie żuchwy ryby(łączy się z pasem po drugiej stronie). Drugi, zwykle wyrazisty ciągnie się wzdłuż głowy i zakończony jest dużą, ciemną plamą na pokrywach skrzelowych. Reszta ciała pokryta poprzecznymi, ciemnymi i ukośnymi pasami(ok. 9-10), tworzącymi kształt strzałek skierowanych ku głowie. Osobniki młode są koloru jasnobrązowego(ochra) z ciemnym pasem ciągnącym się od pyska po nasadę ogona. Płetwa grzbietowa i odbytowa szerokie(typowe dla swojej rodziny). Grzbietowa posiada 45-48 miękkich promieni(brak kolczystych), a odbytowa 32-35 miękkich promieni(brak kolczystych). Płetwy brzuszne występują(dość małe, ok. 6 miękkich promieni).


Dymorfizm płciowy

Mało widoczny. Samce odznaczają się zwykle nieco mniejszym rozmiarem i smuklejszą budową ciała. Głowa samca często jest także dłuższa i węższa niż samicy, a płetwy ogonowa, grzbietowa i odbytowa bardziej wydłużone.

Populacja i zagrożenia

Stan populacji, oraz liczebność ryby nie zostały zbadane, lecz z uwagi na dość szeroką dystrybucję Parachanna africana uznaje się za gatunek niskiego ryzyka na wyginięcie. Podobnie jak inne wężogłowy, bywa poławiany w celach konsumpcyjnych, choć znaczenie owego gatunku w rybołówstwie nie jest poznane. Poważnym zagrożeniem dla gatunku jest wydobycie ropy naftowej, gdzie częste wycieki zniszczyły duże obszary zamieszkane przez ów rybę.

Pożywienie 

Parachanna africana poluje z zasadzki na mniejsze ryby i bezkręgowce, lecz nie gardzi także padliną. W niewoli z łatwością przyjmuje wszelkiego rodzaju pokarmy żywe i mrożone(larwy ochotki, komara, małże, krewetki, mięso kręgowców).

Zachowanie

Parachanna africana podobnie jak inne żmijogłowy, jest gatunkiem przydennym, głównie o nocnym trybie życia. Dzień spędza kryjąc się w zakamarkach, wychodząc na żer głownie w nocy. Poluje głównie z zasadzki(wykorzystując dobry wzrok i węch), czyhając aż ofiara podpłynie dostatecznie blisko zasięgu szczęk, lecz może także ścigać zwierzynę. Wężogłowy są rybami terytorialnymi, żyjącymi w parach. Nie tolerują osobników swojego gatunku, ani innych w swoim zasięgu. Żmijogłowy są rybami dość odpornymi na niekorzystne warunki hydrologiczne. Akceptują dość szeroką skale parametrów, takich jak temperatura, czy odczyn ph, potrafią oddychać powietrzem atmosferycznym(poprzez narząd nadskrzelowy), czy przetrwać w błotnistym bajorku(zapada w estywacje), dzięki czemu ryba potrafi przetrwać podczas sezonowym wahaniom poziomu wody.

Rozród

Słabo poznany dla opisywanego gatunku. Okres godowy zwykle pokrywa się z porą deszczową(czerwiec-wrzesień). Gotowe do rozrodu ryby przybierają zwykle bardziej ciemne ubarwienie. Ikrą, która umiejscowiona jest zwykle wśród roślin pływających, opiekuje się samiec. Rozmnożenie nieudokumentowane w niewoli.

Długość życia 

Brak danych.

Naturalni wrogowie

Dorosłe żmijogłowy są mało podatne na ataki drapieżników, mimo to okazjonalnie mogą padać ofiarą krokodyli, wydr, dużych ryb, ptaków i żółwi. Młode rybki mogą dodatkowo padać ofiarą innych ryb i drapieżnych bezkręgowców(np. larw ważek).

Znaczenie dla człowieka

Ryba poławiana z uwagi na smaczne mięso i przypisywane właściwości lecznicze(głównie znieczulające). Żmijogłowy poławiane są na dużą skale na całym świecie, także komercyjnie w Afryce, jednak samo znaczenie Parachanna africana nie jest znane.  

Gatunek spotykany także w akwarystyce. W handlu spotykany jednak rzadko i zwykle występuje jako przyłów, przy pozyskiwaniu innych gatunków. W sprzedaży czasami mylnie traktowany jako Parachanna obscura.

Podgatunki

Brak.

Systematyka i pokrewieństwo

Żmijogłowy należą do niewielkiej rodziny ryb(żmijogłowowate) do której klasyfikuje się 36 gatunków obecnie żyjących, umieszczanych w dwóch rodzajach(Channa, Parachanna). Taksonomia rodziny nie jest do końca zbadana i kompletna z uwagi na brak kompleksowego przeglądu, dlatego wiele podgatunków i lokalnych form wężogłowów może okazać się osobnymi gatunkami(np. uznany w 2011 roku wcześniej bliżej nieznany gatunek Channa diplogramma). Obecnie nie są blisko spokrewnione z żadną z istniejących rodzin.

Żmijogłowy posiadają wydłużony kształt ciała, dużą, spłaszczoną głowę i długie płetwy grzbietową i odbytową. Na ogół są to duże ryby, które mogą osiągać ponad 1 metr długości ciała(np. Channa argus, czy Channa micropeltes), lecz można spotkać także małe gatunki, osiągające rozmiar do 20 cm długości(Channa gachua).

Żmijogłowy znane są z zapisków kopalnych z przed około 50 mln lat(Iprez, epoka eoceńska). Dwa wczesne gatunki Eochanna chorlakkiensis i Anchichanna kuldanensis występujące w owym okresie, zamieszkiwały tereny obecnego Pakistanu. Około 17 milionów lat temu żmijogłowy rozprzestrzeniły się na terenach Eurazji, natomiast 8 milionów lat temu zasiedliły Afrykę i Azję Wschodnią.

Obecnie wężogłowy naturalnie zasiedlają tereny azjatyckie(przedstawiciele rodzaju Channa), oraz afrykańskie(przedstawiciele Parachanna). Jednak z uwagi na działalność człowieka, wiele gatunków została introdukowana w wielu rejonach świata np. na tereny Ameryki Północnej, Madagaskar, Fidżi, Japonii itp.

Wężogłowy zamieszkują rozmaite środowiska słodkowodne(jeziora, rzeki, stawy, wody bagienne), preferując rejony płytkie. Ryby odznaczają się znaczną wytrzymałością na zmiany środowiskowe min. mogą żyć w wodzie o niskiej zawartości tlenu(mogą oddychać przy pomocy narządu nadskrzelowego), potrafią przemieszczać się po lądzie(pełzają, podobnie jak wąż), a także przejść w letarg, zagrzebane w mule, lub błocie. Wężogłowy są rybami drapieżnymi, przeważnie polując na ryby podobnej wielkości, lecz okazyjnie upoluje także żabę, małego ssaka i ptaka.

Żmijogłowy posiadają duże znaczenie jako ryba konsumpcyjna. Poławiana na szeroką skale zwłaszcza na terenie Azji(np. Channa argus i Channa striata). Bardzo popularna ryba spożywana na terenie Birmy, czy Wietnamu. Mięsu żmijogłowów przypisuje się także właściwości lecznicze. Wężogłowy poławia się także sportowo z racji osiąganych rozmiarów. Niektóre gatunki, jak Channa striata(żmijogłów paskowany), Channa maculata i Parachanna obscura są popularne w akwakulturze. Wężogłowy hodowane są także w akwariach. Popularnością cieszy się przykładowo Channa bleheri, czy Channa pleurophthalma(wężogłów pawi).

Wężogłowy są gatunkami inwazyjnymi. W wielu rejonach zostały wprowadzone w celach użytkowych(wędkarstwo), jednak szybko zadomowiły się w nowych środowiskach, polując i konkurując z miejscowymi gatunkami. Na terenie Ameryki Północnej, gdzie wprowadzono Channa argus, zauważono iż ryba z łatwością poluje na lokalne bassy i karpieńce, co bardzo niepokoi ekologów. Wprowadzone wężogłowy na tereny wód Madagaskaru(min. Channa maculata Channa striata), były jedną z przyczyn wymarcia perkozka długodziobego(Tachybaptus rufolavatus).

W większości żmijogłowy nie są gatunkami zagrożonymi. Większość została uznana za gatunki niskiego ryzyka na wymarcie. Najbardziej zagrożony wydaje się być niedawno opisany Channa diplogramme występujący endemicznie na terenie Ghat Zachodnich i uznawany za gatunek narażony na wyginięcie. Jako bliski zagrożenia klasyfikuje się Channa bleheri. Wężogłowom zagrażają głównie nieregulowane przełowienia i niszczenie środowiska.

Ciekawostki


  • Gatunek został opisany przez austriackiego ichtiologa Franz'a Steindachner'a w 1879 roku.
  • Nazwa Parachanna utworzona jest z dwóch słów. Para w starożytnej grece oznacza "blisko", co wraz ze słowem channa, odnosi się do bliskiego pokrewieństwa z przedstawicielami rodzaju Channa. Samo Channa tłumaczy się z łaciny jako "morski okoń".
  • Amia(miękławka) często jest mylona z wężogłowami z uwagi na bardzo podobną budowę ciała, nie jest ona jednak w żaden sposób z nimi spokrewniona.
  • Parachanna africana często występuje na jednym obszarze wraz z trzciniakami(Erpetoichthys calabaricus), motylowcami(Pantodon buchholzi), brzeszczotkiem czarnym(Xenomystus nigri), stadnikiem długopłetwym(Bryconalestes longipinnis), liścieniem afrykańskim(Polycentropsis abbreviata), pielęgnicami z rodzaju Hemichromis i szczupieńczykami(Epiplatys).


Bibliografia:
-http://www.seriouslyfish.com/species/parachanna-africana/
-http://www.fishbase.org/summary/9893
-http://www.iucnredlist.org/details/181590/0
-http://www.akwar.net/encyklopedia-ryb/parachanna-africana-parachanna-africana-2524.html
-http://www.aquaticcommunity.com/fish/nigersnakehead.php
-Zarzyńscy P. i J, Wielki atlas ryb akwariowych, Pro Creo Piotr Łuczka na zlecenie AQUAEL Janusz Jankiewicz Sp. z o.o., 2015 r.
-http://www.stosunki.pl/?q=content/ropa-naftowa-ub%C3%B3stwo-i-prawa-cz%C5%82owieka-w-delcie-nigru
-https://en.wikipedia.org/wiki/Snakehead_(fish)

piątek, 3 lutego 2017

Micrixalus sairandhri - tańcząca żaba z Sairandhri

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy bezogonowe
  • Rodzina: Micrixalidae
  • Gatunek: Micrixalus sairandhri

Występowanie

Gatunek endemiczny dla stanu Kerala(Indie), obecnie odnaleziony jedynie w regionie Sairandhri(na terenie Silent Valley National Park w dystrykcie Palakkad).

Siedlisko

Wilgotne tropikalne lasy nizinne, gdzie zasiedla brzegi strumieni. 

Ogólny opis

Micrixalidae, zwane tańczącymi żabami, to rodzaj małych żab. Posiadają smukłą budowę ciała, wydłużone kończyny, oraz trójkątną głowę. Oczy duże, wyłupiaste o okrągłych źrenicach. Palce kończyn tylnych są połączone błoną pławną, której brak pomiędzy palcami kończyn przednich. Palce obu kończyn zakończone są okrągłymi przylgami.

Larwa(kijanka) posiada wydłużony kształt ciała, długi i masywny ogon, nieco przypominając małego węgorza. Oczy są pokryte warstwą skóry, a bezzębny otwór gębowy ochrania ząbkowana osłonka, która uniemożliwia dostawanie się dużych ziaren piasku do układu pokarmowego. Oba przystosowania umożliwiają kijance zakopywanie się w piaszczystym podłożu.

Micrixalus sairandhri osiąga rozmiar ok. 17 cm. Grzbiet, górna część głowy, oraz wierzchnia część kończyn koloru pomarańczowego. Od pyska, przez oczy, aż po nasadę kończyn tylnych, po obu stronach ciała, ciągnie się czarny, poszerzający się pas, biało obramowany. Na kończynach często występuje poprzeczne, czarne paskowanie. Strona brzuszna i wewnętrzna strona kończyn jasna(kremowa). Tęczówka oka czerwona. Istnieje bardzo mało informacji opisujących ów gatunek.

Dymorfizm płciowy

Brak danych. U spokrewnionych gatunków zwykle samice osiągają większe rozmiary.

Populacja i zagrożenia

Gatunek nie polega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Gatunek został uznany w roku 2014, lecz od tego czasu nie podjęto działań mających na celu oszacować stan populacji płaza. W 1958 roku region występowania żaby(Sairandhri) staną przed zagrożeniem zniszczenia, poprzez budowę tamy. Projekt jednak ostatecznie odrzucono w 1984 roku. Z uwagi na endemiczne występowanie gatunku, Micrixalus sairandhri może być gatunkiem zagrożonym wyginięciem.

Pożywienie

Brak danych. Przypuszczalnie małe bezkręgowce np. larwy owadów wodnych.

Zachowanie

Niepoznane. Tańczące żaby są płazami o dziennym trybie życia. Samce większość dania spędzają na śpiewie(widać wtedy ich nadmuchiwane worki wokalne) i charakterystycznym tańcu, chcąc przyciągnąć gotowe do kopulacji samice. Odgłosy serii kliknięć słychać zwykle od godziny 6 rano do 18 w południe. Dodatkowo samce wymachują na przemian tylnymi kończynami. Prostują kończynę, aby szybko ponownie złożyć ją pod ciało(z uwagi na tę zachowanie żaby nazywane są "tańczącymi"). Zwykle za swoją "scenę" wybierają szczyty kamieni, pniaków itp. blisko wody, lub znajdujących się w niej bezpośrednio. W wspinaczce na śliskie powierzchnie ułatwiają im przylgi. Samce rywalizują ze sobą, często odganiając intruzów z zajętego miejsca. W nocy zwykle ukrywają się w ściółce leśnej. Złapana żaba wydobywa z siebie przytłumiony pisk. Dobrze umięśnione kończyny tylne z błoną pławną i przylgi na wszystkich kończynach są przystosowaniem żaby do pływania w wartkich strumieniach.

Rozród

Brak danych. Do niedawna, oprócz widowiskowych zalotów, etapy rozwoju tańczących żab były owiane tajemnicą. Dopiero 30 marca 2016 wyprawa badawcza opublikowała zdjęcia i odkryte informację, pierwszych naukowo zaobserwowanych kijanek żab rodziny Micrixalidae. Badacze odkryli iż kijanki żyją głównie w piaszczystym podłożu, przez co nie były obserwowane wcześniej. W jelicie kijanek znaleziono ziarna piasku z materię organiczną(którą się przypuszczalnie żywią). Jako jedne z niewielu płazów posiadają także żebra(kijanki jak i żaby dorosłe), które zapewne pomagają w poruszaniu się w podłożu, oraz pęcherzyki gromadzące endolimfę i magazynujące wapń(wykorzystywany podczas rozwoju kijanek). U Micrixalidae pęcherzyki występują także u osobników młodocianych(u innych gatunków występują głównie u kijanek). Skrzek tańczących żab jest przeźroczysty, a jaja dość duże. Pozostałe wartości dotyczące etapu rozwoju(ilość jaj, czas do metamorfozy itp.) nie są znane.


Długość życia

Brak danych. 

Naturalni wrogowie

Brak danych. Micrixalus sairandhri z uwagi na małe rozmiary i przypuszczalnie brak przystosowań obronnych, może padać ofiarą wielu drapieżników min. kota cętkowanego, łaskuna palmowego, wiwerki malajskiej, oraz węży.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Podgatunki 

Brak.

Systematyka i pokrewieństwo

Przedstawiciele rodzaju Micrixalus były klasyfikowane do rodzaju Rana, do którego zaliczano ponad 600 gatunków. Pod koniec XIX wieku rodzaj został jednak podzielony na kilka rodzin, w tym powstałej w 1888 roku rodziny Micrixalidae. Obecnie do rodzaju Micrixalus(jedyny rodzaj rodziny Micrixalidae) zaliczanych jest 24 gatunki żab, większość uznanych za gatunki dopiero w 2014 roku(w tym także Micrixalus sairandhri). W oparciu o badania DNA wyselekcjonowano 14 gatunków żab występujących na terenie Ghat Zachodnich, a 3 starsze gatunki uznano za synonimy innych. Badacze twierdzą iż endemiczne grupy płazów z rodzaju Micrixalus wyodrębniły się ok. 85 mln lat temu.

Przedstawiciele Micrixalus posiadają kilka charakterystycznych cech anatomicznych min. obecność żeber, u osobników dorosłych, jak i we wczesnych stadium rozwoju kijanki, występowanie pęcherzyków gromadzących endolimfę i magazynujących wapń u kijanek, jak i u osobników młodocianych, oraz obecność ząbkowanych osłon w otworze gębowym kijanek. Do niedawna(30 marca 2016) nie wiadomo było jak wyglądają kijanki przedstawicieli Micrixalus. Dopiero naukowa ekspedycja zaobserwowało i sfotografowała pierwsze znane nauce larwy Micrixalus. Badacze zauważyli iż kijanki żab żyją pod podłożem w strumieniach, dlatego bardzo ciężko je dostrzec. Żywią się materią organiczną, którą połykają wraz z drobnymi szczątkami podłoża(większe ziarna są filtrowane przez ząbkowane osłonki w jamie gębowej), które są następnie wydalane. Węgorzowate ciało kijanki, wraz z długim ogonem pomagają kijance sprawnie pływać w wartkich strumieniach i szybko zakopywać się w podłożu. Mimo wszystko duża cześć ekologi płazów z rodziny Micrixalidae nadal pozostaje niezbadana.

Wszystkie tańczące żaby są endemitami Ghatów Zachodnich(Indie), a większość jest ograniczona jedynie do niedużych rejonów. Zasiedlają tropikalne lasy deszczowe(nizinne, reglowe, shola) w pobliżu cieków wodnych, zwłaszcza wartkich strumieni.

Najbardziej znanym i rozpoznawalnym zachowaniem ów płazów są ich pokazy godowe, przez które zawdzięczają swoją nazwę "żaby tańczące". Samce Micrixalus wspinają się na szczyty skał, pniaków itp., wydają z siebie serię kliknięć(nadmuchując worki wokalne), oraz wykonują charakterystyczny taniec. Samiec wyciąga na przemian wyprostowane kończyny, chcąc zwrócić uwagę samic. Micrixalus prowadzą dzienny tryb życia, w nocy ukrywając się w ściółce leśnej, lub szczelinach.

Większość przedstawicieli Micrixalus nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Wiąże się to głównie z niewielką wiedzą na temat owych gatunków, niewielkimi rozmiarami żab, oraz występowaniem na niezaludnionych terenach, co utrudnia oszacowanie populacji. Jeden gatunek Micrixalus fuscus o najszerszej dystrybucji, klasyfikowany jest jako bliski zagrożenia. Mimo iż występuje dość pospolicie, jego trend populacji uznaje się za malejący, głównie z uwagi na niszczenie siedliska. Micrixalus nudis, Micrixalus phyllophilus i Micrixalus saxicola klasyfikuje się jako gatunki narażone. Micrixalus gadgili jako poważnie zagrożony, natomiast Micrixalus kottigeharensis jako gatunek krytycznie zagrożony. Pozostałe zakwalifikowane przez IUCN gatunki Micrixalus elegans, Micrixalus narainensis, Micrixalus silvaticus, Micrixalus swamianus Micrixalus thampii, notowane są jako DD(brak danych do określenia statusu). Głównym zagrożeniem dla Micrixalus to utrata siedliska, poprzez wycinanie lasów pod uprawy i pozyskanie drewna, regulacja strumieni, budowa zapór, oraz zanieczyszczenie wód(głownie zwiększenie zamulenia). Z uwagi na endemiczne występowanie niektórych gatunków, może im grozić poważne zagrożenie dla przetrwania. Przynajmniej 7 gatunków Micrixalus występuje poza obszarami chronionymi.
    

Ciekawostki

  • Pierwsze kijanki żaby z rodzaju Micrixalus zostały naukowo zaobserwowane przez grupę badawczą przedstawicieli Uniwersytetu Delhi, Uniwersytetu Peradeniya i Gettysburg College. Odkrycie kijanek żaby z gatunku Micrixalus herrei zostało opublikowane 30 marca 2016 roku w internetowym czasopiśmie PLOS ONE.
  • Ghaty Zachodnie jest jednym z miejsc o bardzo dużej bioróżnorodności. Z pośród ponad 180 gatunków płazów tam występujących, ok. 80% jest gatunkami endemicznymi np. przedstawiciele rodzaju Micrixalus, Nasikabatrachus sahyadrensis, Rhacophorus malabaricus, czy Pseudophilautus wynaadensis. W ciągu ostatnich 15 lat ponad 70 gatunków płazów zostało odkrytych na terenie Ghat Zachodnich w tym 14 gatunków żab z rodziny Micrixalidae.
  • Podobną technikę zalotów z wyciąganiem naprzemiennie kończyn tylnych stosują także żaby z rodzaju Staurois(zwane brzeźnicami), występujące na terenie Borneo i Filipin.    

Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Sairandhri
-https://www.sciencedaily.com/releases/2016/03/160330152047.htm
-http://www.edgeofexistence.org/amphibians/species_info.php?id=631
-http://brutaltruth.pl/rozwoj-zarodkowy-blednika/
-https://en.wikipedia.org/wiki/Micrixalus
-https://en.wikipedia.org/wiki/Western_Ghats
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Staurois
-https://www.researchgate.net/figure/259843045_fig2_Figure-2-A-male-of-Staurois-parvus-displaying-the-white-interdigital-webbing-during

niedziela, 22 stycznia 2017

Boaszek gwatemalski - karłowaty boa

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Łuskoskóre
  • Rodzina: Dusiciele
  • Gatunek: Boaszek gwatemalski*(Ungaliophis continentalis).

Występowanie

Boaszek gwatemalski notowany jest na terenie stanu Chiapas(w południowym Meksyku), Gwatemali, Hondurasie i północnym Nikaragua. Obecnie dokładny zakres występowania gatunku nie jest poznany i może obejmować większy obszar.

Siedlisko

Środowiska leśne, od nizinnych lasów deszczowych po górskie lasy sosnowe do 2000 m n.p.m. Występuje także na terenach plantacji bananów, o czym świadczy częsta obecność węża przy załadunku owoców.

Ogólny opis

Boaszki*, czyli 2 gatunki reprezentujące rodzaj Ungaliophis, to dość oryginalny rodzaj węży. Mianowicie, boaszki anatomicznie łączą cechy dusicieli(Boidae) i połozowatych(Colubridae), samą jednak wierzchnią budową ciała przypominają miniaturowe wersje boa.

Boaszek gwatemalski osiąga zwykle rozmiar od 40 do 60 cm długości ciała, choć notowano osobniki osiągające ponad 80 cm długości. Głowa spłaszczona, szeroka o nieco wydłużonym pysku, ciało smukłe. Ubarwienie zwykle szarobrązowe z ciemnymi, jajowatymi plamami, jasno obramowanymi, ciągnącymi się po wierzchniej części ciała. Tęczówka oka posiada podobne ubarwienie do ciała, także oko zlewa się z nim. Plamy Ungaliophis panamensis są bardziej trójkątne, przez co bardzo łatwo odróżnić te dwa gatunki od siebie.

Dymorfizm płciowy 

Wielkościowy. Dorosłe samce mierzą od 40 do 50 cm, samice od 50 do 60 cm długości ciała.

Populacja i zagrożenia

Gatunek nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN, także nie jest objęty ochroną gatunkową. Wąż jest bardzo rzadko spotykany, lecz z uwagi na dość szeroki zakres występowania nie jest uznawany za gatunek zagrożony. Rosnąca degradacja lasów, poprzez wycinkę, może zagrażać przetrwaniu gatunku na niektórych obszarach. Gad sporadycznie sprzedawany jako zwierzę domowe, lecz badacze sądzą iż odłów posiada bardzo małe znaczenie dla jego populacji.

Pożywienie

Nie wiadomo na co głównie polują boaszki w naturze, lecz w niewoli chętnie polowały na żaby, jaszczurki, małe ptaki i ssaki. Często odnajduje się martwe(potrącone) Ungaliophis panamensis na drogach, co wskazuje na to iż żywią się zabitymi od opon niewielkimi zwierzętami.

Zachowanie

Ekologia gatunku bardzo słabo poznana. Boaszek gwatemalski jest gatunkiem naziemnym, jak i nadrzewnym. Zwykle spotykany wśród gęstych liści na poziomie podszytu i dolnego piętra drzew do 6 metrów nad ziemią. Często spotkany odpoczywający, lub ukrywający się wśród epifitów np. roślin z rodziny bromeliowatych, mchów, lub pod korą. Często także wąż schodzi na ziemie. Korzysta z podziemnym nor(wybudowanych przez inne zwierzęta), głównie w okresie wylinki. Boaszek prowadzi nocny tryb życia.

Rozród

Brak danych. Boaszek gwatemalski bywa rozmnażany w niewoli, jednak brak dostatecznych informacji opisujących ów etap. Podobnie jak inne dusiciele(Boidae) jest gatunkiem jajożyworodnym. Niektóre źródła mówią iż rodzi do 6 młodych. Samce podobnie jak inne boa, posiadają parę ostróg(którymi przytrzymuje samice podczas kopulacji), blisko otworu odbytowego.

Długość życia

W niewoli boaszek może żyć do 17 lat.

Naturalni wrogowie

Brak danych. Z uwagi na nieduże rozmiary wąż może padać ofiarą drapieżnych ptaków, ssaków, jak i większych węży.


Znaczenie dla człowieka

Czasami sprzedawany jako zwierzę domowe, niemniej jednak zdobycie tego gatunku jest bardzo ciężkie, a jego posiadaniem mogą pochwalić się jedynie kilka ogrodów zoologicznych.

Wąż czasami bywa spotykany wśród owoców(np. bananów) podczas ich załadunku z plantacji. Nie stanowi on jednak zagrożenia dla ludzi.

Podgatunki

Nie dotyczy

Systematyka i pokrewieństwo

Klasyfikacja rodzaju Ungaliophis, zwanego karłowatymi boa(z angielskiego Dwarf boa) jest kwestią sporną. Niegdyś uznawano je jako przedstawicieli rodziny Tropidophiidae(także charakteryzującymi się niewielkimi jak na boa rozmiarami). Obecnie uznaje się ja przedstawicieli rodziny dusicielowatych(Boidae) i klasyfikuje do podrodziny Ungaliophiinae(wraz z monotypowym rodzajem Exiliboa). Niektórzy herpetolodzy wnioskują o przeniesienie podrodziny Ungaliophiinae do rangi rodziny. Rodzaj Ungaliophis posiada dwóch przedstawicieli Ungaliophis continentalis Ungaliophis panamensis.

Ungaliophis, zwane karłowatymi boa, jak sama nazwa wskazuje są niedużymi wężami, osiągającymi długość od 40 do 80 cm długości. Innymi znanymi karłowatymi boa jest blisko spokrewniony Exiliboa placata mierzący 40-50 cm długości ciała, Tropidophis bucculentus osiągający od 30 do 60 cm, czy Trachyboa boulengeri rosnący do 50 cm. Anatomicznie Ungaliophis łączą niektóre cechy dusicieli(Boidae) i połozowatych(Colubridae), lecz wyglądem przypominają miniaturowe boa.

Ungaliophis continentalis Ungaliophis panamensis są gatunkami allopatrycznymi(czyli występują na różnych, niepokrywających się obszarach). Ungaliophis panamensis zamieszkuje obszar od południowego Meksyku po północny Nikaragua, natomiast Ungaliophis continentalis spotykany jest od południowo-wschodniego Nikaragua, po Kolumbię. Jednak dokładny zakres obu gatunku nie jest poznany, jednak mimo to nie spotyka się obu gatunków na jednym terenie. Boaszki zasiedlają tereny leśne, od nizinnych lasów deszczowych po sosnowe lasy górskie do 2000 m n.p.m. Często spotykane także na plantacjach owoców(np. bananów) z tego względu węże często nazywane są "banana boas:, czyli bananowe boa. Boaszki bardzo lubią wspinać się, także najczęściej znajduje się je ukryte wśród liści drzew, epifitów, czy pod korą. Nie wiadomo na co głównie polują gady w naturze, lecz w niewoli polowały na jaszczurki, żaby, małe ptaki i ssaki.

Boa z rodzaju Ungaliophis należą do zwierząt uważanych za rzadkie, a związane jest to nie tylko z ich niewielkimi rozmiarami, lecz także nocnym trybem życia i skłonności do życia na drzewach(nawet do 6 metrów), gdzie podczas dnia zwykle ukrywają się wśród roślinności. Dlatego boaszki są jednymi z najmniej poznanych przedstawicieli dusicieli. Obecnie jedynie Ungaliophis panamensis podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia i uznawany jest za gatunek niskiego ryzyka na wygniecie. Ungaliophis continentalis nie podlega klasyfikacji. Powszechnie uznaje się je za zwierzęta niezagrożone, a ich rzadkość tłumaczy się skrytym trybem życia. Podobnie jak innym leśnym zwierzętom, boaszką może zagrażać utrata siedliska.

Ungaliophis continentalis, jak i Ungaliophis panamensis spotykane są w handlu. Szacuje się iż w przeciągu ostaniach 20 lat na teren Ameryki Północnej trafiło ok. 100-150 osobników tych węży jako zwierzęta badawcze i domowe. Dostępne informację podają iż boaszki są dość łatwymi gadami w utrzymaniu(np. nie wymagają dużego terrarium), także łatwo się mnożą. Jednak brak pewnych powszechnych źródeł informacji na temat utrzymania i rozmnażania owych gatunków. Obecnie nie cieszą się większym znaczeniem na rynku i hodowane są raczej przez kilka ogrodów zoologicznych i prywatnych hobbystów.

Ciekawostki

  • Gatunek został po raz pierwszy opisany w 1880 roku przez szwajcarskiego zoologa i lekarza Fritz'a Müller'a. Opisał on Ungaliophis continentalis w katalogu gadów i płazów, opublikowanego na terenie Bazylei(Szwajcaria). Drugi gatunek Ungaliophis panamensis został naukowo opisany dopiero w 1933 roku przez amerykańskiego zoologa Karl'a Patterson'a Schmidt'a.
  • Do roku 1960 nauce znane były jedynie kilka okazów muzealnych węży z rodzaju Ungaliophis.
  • Ungaliophis continentalis i Ungaliophis panamensis są jednymi z najmniej poznanych gatunków dusicieli. 

Bibliografia:
-http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Ungaliophis&species=continentalis
-http://www.reptilesmagazine.com/Snakes/Snake-Care/Ungaliophis-Boas/
-https://books.google.pl/books?id=VDIbbpl_ktgC&pg=PA61&lpg=PA61&dq=Ungaliophis+continentalis+habitat&source=bl&ots=L6x5m_HVYY&sig=sL_rdMbyGU_0u304gO-FHuMcNu8&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwi8meue-sPRAhXIiRoKHRj6BSAQ6AEILzAC#v=onepage&q=Ungaliophis%20continentalis%20habitat&f=false
-https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B9_%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B2_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D0%B9
-https://sv.wikipedia.org/wiki/Ungaliophis_panamensis

piątek, 13 stycznia 2017

Dziwogon spiżowy - bojownik fałszerz

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Wróblowe
  • Rodzina: Dziwogony
  • Gatunek: Dziwogon spiżowy(Dicrurus aeneus)

Występowanie

Zamieszkuję Azję Południową i Południowo-Wschodnią. Jego zasięg występowania rozciąga się od południowych, wschodnich i północno-wschodnich Indii, Nepalu(pogórze Himalai) przez Bhutan, Bangladesz, Birmę, Laos, Wietnam, południowe Chiny, Tajwan, Kambodżę, Tajlandię, Malezję po Sumatrę(Indonezja) i Borneo(Malezja i Indonezja). Uznany za wymarły na terenie Singapuru.

Siedlisko

Wszelkiego rodzaju środowiska leśne. Preferuje wilgotne lasy liściaste, unikając terenów podmokłych i głębi dużych lasów.

Ogólny opis

Dziwogony to monotypowa rodzina(z jednym rodzajem) niedużych ptaków. Posiadają dość dużą głowę z prostym, długim typowym dla owadożerców dziobem, zwykle w kolorze szarym, lub czarnym. Skrzydła dość długie i szerokie. Nogi krótkie, czarne, lub szare. Ogon jest cechą charakterystyczną rodziny(skąd nazwa). Jest długi i rozwidlony, u niektórych gatunków z dodatkowymi strojeniami(np. dziwogon rajski). Upierzenie ciemne(czarne, szare), często z metalicznym połyskiem.

Dziwogon spiżowy osiąga 23-24 cm długości ciała i wagę 22-30 gramów. Dziób koloru czarnego, tęczówki brązowe, natomiast nogi szarawe. Upierzenie czarne na całym ciele, silnie opalizujące kolorem niebieskim i filetowym, zwłaszcza na grzbiecie, czubku głowy i piersi. Pióra na czubku głowy, szyi i piersi są zwykle większe i szersze niż na innych częściach ciała. Ogon długi, podobnej długości do pozostałej reszty ciała, widocznie rozwidlony. U osobników młodocianych upierzenie przybiera ciemnobrązowy kolor, połysk piór jest mniej widoczny, a pióra pokryw podskrzydłowych posiadają białe końcówki.


Dymorfizm płciowy

Nie występuje. Obie płcie wyglądają podobnie.


Populacja i zagrożenia

Gatunek globalnie niezagrożony, klasyfikowany przez IUCN jako najmniejszego ryzyka na wyginięcie. Dość powszechny min. na terenie Himalajów, Ghatów Zachodnich i Bangladeszu. Populacja podgatunku zamieszkującego Tajwan(Dicrurus aeneus braunianus) została oszacowana na 10-100 tysięcy par lęgowych. Gatunek uznawany od 1960 roku na terenie Singapuru za wymarły, choć widywany na tym obszarze jeszcze do 1990 roku. Przyczyny wymarcia nie są znane, choć przypuszcza się iż mogło się do tego przyczynić niszczenie naturalnych siedlisk(wycinka i degradacja lasów). Globalnie zagrożenia dla przetrwania gatunku nie są znane.

Pożywienie

Gatunek owadożerny. Poluje głównie na muchówki, błonkoskrzydłe i motyle. Niektóre badania dowodzą także iż sporadycznie spija nektar kwiatowy.

Zachowanie

Ptak dzienny, żyjący samotnie, monogamicznymi parami, rzadziej łącząc się w większe grupy. Zwykle odznaczają się dużym terytorializmem, odpędzając osobniki swojego, jak i innych gatunków ptaków ze swojego rewiru. Dziwogony w obronie gniazda potrafią zaatakować nawet znacznie od siebie większego napastnika. Nieraz jednak mogą tworzyć stada mieszane, wraz z innymi gatunkami podczas żerowania. Podczas żerowania najczęściej siedzą na cienkiej, pojedynczej gałązce w pozycji pionowej i wypatrują owadów(podobnie jak robią to dzierzby). Wypatrzoną ofiarę łapie w locie w powietrzu, lub z ziemi i przenosi ją zwykle w swoje ulubione miejsca, gdzie zjada zdobycz. Czasami dziwogon schodzi na ziemie, gdzie poszukuje pożywienia. Wodę spijają podczas opadów, lub zebraną w liściach, wtedy także często korzystają z kąpieli. Mają dosyć szeroką gamę wydobywanych dźwięków. Typowy odgłos komunikacyjny to krótkie ćwierkanie(pi-pi-pi-pi), przedłużane zwykle podczas alarmowania(piu-pi, piu-pi). Śpiew to zwykle seria donośnych ćwierkań, lub pisków(czasami podobnych do śpiewu zeberek). Zwykle samce śpiewają jedynie w porze godowej. Jednak dziwogony znane są z tego iż często mogą naśladować inne ptaki, zwłaszcza jeżeli żyją w ich towarzystwie. Mogą sezonowo migrować, zwłaszcza w okresach zimowych z terenów górskich.

Rozród  

Okres godowy przypada zwykle od kwietnia do maja, choć w zależności od występowania może nieco odbiegać od normy np. na terenie południowo-zachodnich Indii sezon przypada zwykle w lutym, natomiast na terenach północno-wschodnich Indii w czerwcu. W owym okresie samiec znacznie częściej śpiewa, aby znaleźć partnerkę i zachęcić ją do godów. Nieduże, otwarte, na kształt filiżanki gniazdo(niewiele większe od samego ptaka) budowane jest na wysokim drzewie(zwykle na rozgałęzieniach konarów, lub gałęzi) z włókna roślinnego i pajęczyn. Samica składa od 3 do 4 jaj, oboje rodzice wysiadują i opiekują się pisklętami. Czas inkubacji trwa ok. 20 dni. W wieku ok. 30 dni pisklęta uczą się latać i opuszczają gniazdo, lecz jeszcze przez kilka tygodni są dokarmiane przez rodziców. Wiek dojrzałości płciowej nie jest znany.

Długość życia

Brak danych.

Naturalni wrogowie

Ptaki drapieżne np. sokoły, dzierzby, krukowate, a także kotowate, czy węże(zwykle te nadrzewne).

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Podgatunki

Wymienia się 3 podgatunki dziwogon spiżowego, które wyróżnia różnica w osiąganych rozmiarach(z tendencją malejącą od północnych form po południowe):
  • Dicrurus aeneus aeneus - zamieszkuje Indie, południowe Chiny i Azję Południowo-Wschodnią.
  • Dicrurus aeneus braunianus - występuje endemicznie na wyspie Tajwan(Chiny). Zamieszkuje tereny górskie. Jest przypuszczalnie najmniej licznym i jedynym podgatunkiem dziwogona spiżowego, którego populacja została oszacowana(10-100 tysięcy par lęgowych).
  • Dicrurus aeneus malayensis - zasiedla Półwysep Malajski, wyspy Sumatrę i Borneo. Osiąga najmniejsze rozmiary.
Czasami wymienia się także podgatunek Dicrurus aeneus kwangsiensis(zasiedlający Chiny), częściej jednak traktowany jako synonim Dicrurus aeneus aeneus.  

Systematyka i pokrewieństwo

Dziwogony to monotypowa rodzina ptaków, obejmująca rodzaj Dicrurus do którego obecnie klasyfikuje się 25 gatunków. Początkowo sądzono iż do rodziny dziwogonów, należy klasyfikować jedynie jeden rodzaj Dicrurus, lecz przeprowadzone badania hybrydyzacji Southerna w latach 90 XX wieku zakwalifikowały do rodziny dziowognów jeszcze trzy podrodziny Rhipidurinae(wachlarzówki), Monarchinae(monarki) i Grallininae(graliny). W roku 2008 roku badacze(L. Christidis i W.E. Boles) podnieśli rangi wachlarzówek, monarek i gralinów do rang rodzin, przez co do rodziny dziwogonów znów klasyfikuje się jedynie jeden rodzaj. Czasami do owej rodziny klasyfikuje się także monotypowy rodzaj Chaetorhynchus(przedstawiciel: prostogonek Chaetorhynchus papuensis), choć przez większość systematyków jego umieszczenie tam(z uwagi na różnice genetyczne i morfologiczne) jest niepoprawne. Dawniej dziwogon spiżowy był klasyfikowany do monotypowego rodzaju Chaptia.

Dziwogony zamieszkują głównie wiecznie-zielone, otwarte lasy i obszary zakrzewione na terenach Azji, Afryki i Australii. Przypuszczalnie pojawiły się w epoce mioceńskiej na terenach indyjsko-malajskich. Na tereny afrykańskie dotarły ok. 15 mln lat temu, na australijskie 6 mln lat temu.

Dziwogony są ptakami dziennymi, zwykle żyjącymi samotnie, parami, rzadziej w większych grupach. Zwykle terytorialne, nie akceptujące innych ptaków(także innych gatunków)w obrębie swojego rewiru, a zwłaszcza w pobliżu gniazda. Potrafią zaatakować ptaka wielkości jastrzębia, czy sowy, a nierzadko obserwowano ataki obronne skierowane przeciwko małpą, kotą, łasicą, czy nawet ludziom(np. dziwogon komorski Dicrurus waldenii). Polują głównie na owady i drobne bezkręgowce, chwytane w powietrzu, lub zbierane z powierzchni ziemi. Czasami mogą upolować także małego kręgowca np. młodą jaszczurkę. U niektórych gatunków zaobserwowano pożywienie się także nektarem kwiatowym. Dziwogony znane są z możliwości naśladowania dźwięków. Często naśladują dźwięki wydobywane przez inne ptaki, a nawet ssaki. Najczęściej wykorzystują to do płoszenia żerujących ptaków, naśladując ich odgłos alarmowy(dzięki czemu podczas polowania nie posiadają konkurencji). Dziwogony potrafią nauczyć się ponad 50 rodzajów odgłosów, dzięki czemu potrafią wykorzystać dany odgłos do danego gatunku ptaka. Ptaki te korzystają także z tzw. kąpieli mrówkowych(zwłaszcza dziwogon długosterny Dicrurus macrocercus). Dziwogon przysiada zwykle na mrowisku, trzebiąc się i rozkładając skrzydła, daje się opleść owadom, które w obronie uwalniają kwas mrówkowy. Te tajemnicze zachowanie przypuszczalnie ochrania ptaka przez pasożytami, grzybami i drobnoustrojami, gdyż kwas mrówkowy działa toksycznie na większość z nich.

Dziwogony są ptakami słabo poznanymi. Ich populacja i czynniki zagrażające ich przetrwaniu są zwykle słabo poznane. Mimo to większość dziwogonów jest uznawana za gatunki niskiego ryzyka na wyginięcie. Dziwogon wachlarzowaty(Dicrurus menagei) i dziwogon brązowoskrzydły(Dicrurus fuscipennis) są gatunkami poważnie zagrożonymi wyginięciem, którym zagraża przede wszystkim utrata siedliska.


Ciekawostki


  • W slangu na terenie Australii i Nowej Zelandii określenie "drongo", oznacza głupca, kretyna, idiotę. Nie odnosi się do jednak do dziwogonów, lecz do australijskiego konia wyścigowego o imieniu Drongo, który mimo licznych startów w zawodach, nigdy nie wygrał.
  • Dziwogony są obiektem badań nad tematem teorii umysłu. Badania nad dziwogonem żałobnym(Dicrurus adsimilis) zamieszkującym Afrykę wykazały iż ponad 20% udziału w diecie ptaka, pochodzi z kleptopasożytnictwa(czyli wykradaniu pożywienia). Ptak wykorzystuje zapamiętane dźwięki alarmowe różnych zwierząt(zwłaszcza tymalii i surykatek), oraz przepłasza je od upolowanej ofiary. Może to być dowód na to iż dziwogon posiada świadomość o stanie umysłu innych zwierząt(teoria umysłu), choć większość badaczy sądzi jednak iż teoria umysłu odnosi się wyłącznie do ludzi.
  • Dziwogon spiżowy został opisany naukowo po raz pierwszy w 1817 roku przez francuskiego ornitologa Louis'a Jean Pierre Vieillot.    


Bibliografia:
-https://books.google.pl/books?id=DgZCBAAAQBAJ&pg=PA152&lpg=PA152&dq=Dicrurus+aeneus+Status+and+conservation&source=bl&ots=do0ZhXf6zZ&sig=2D5xJzOQzYUaNKMFKPKXC9aqmwo&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiQ5o3v26rRAhVKchQKHUjJBWk4ChDoAQg8MAc#v=onepage&q=Dicrurus%20aeneus%20Status%20and%20conservation&f=false
-http://www.hbw.com/species/bronzed-drongo-dicrurus-aeneus
-http://www.iucnredlist.org/details/22706973/0
-https://en.wikipedia.org/wiki/Bronzed_drongo
-https://en.wikipedia.org/wiki/Drongo
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Kleptopaso%C5%BCytnictwo
-http://news.nationalgeographic.com/news/2014/05/140501-drongo-kalahari-desert-meerkat-mimicry-science/
     

niedziela, 1 stycznia 2017

Kangurowiec czarny - wyspowy kangur

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Dwuprzodozębowce
  • Rodzina: Kangurowate
  • Gatunek: Kangurowiec czarny(Dorcopsis atrata)

Występowanie

Gatunek endemiczny dla Wyspy Goodenougha(wschodni kraniec Papui-Nowej Gwinei). Zakłada się iż jego areał występowania jest mniejszy niż 100 km².

Siedlisko

Kangurowiec czarny zasiedla reglowe tropikalne lasy dębowe pokrywające wyspę. Lasy Wyspy Goodenougha charakteryzują się dość niską, lecz gęstą roślinnością dolnych pięter(składającą się głównie z paproci, mchów i porostów). Sezonowo spotykany także na terenach bardziej otwartych np. murawach. Kangurowiec spotykany od 1000 do 1800 m n.p.m.

Ogólny opis

Kangurowate to rodzina torbaczy o kilku wyspecjalizowanych cechach. Głowa zwykle wąska z wydłużonym pyskiem, dużymi uszami(poza kangurami drzewnymi) i nosem. Na ogół kangury posiadają rząd prostych i szerokich zębów tnących w przedniej części jamy ustnej. W żuchwie pierwsza para siekaczy jest zwykle wysunięta i powiększona(stąd nazwa rzędu dwuprzodozębowce). Kły nie występują, lub są w zaniku, a między trzonowcami i siekaczami występuje luka. Ciało masywne i krępe, silnie wygrzbiecone na grzbiecie, widoczne zwłaszcza podczas spoczynku. Ogon długi, owłosiony, gruby u nasady, wykorzystywany jako podbora i narząd równowagi. Najbardziej charakterystyczna u kangurowatych jest ich budowa kończyn. Przednie wyraźnie krótsze i mniej masywne niż tylne. Łapa pięciopalczasta, palce krótkie, podobnej wielkości, zakończone długimi pazurami. Kończyny tylne bardzo masywne, wydłużone, zakończone długą i wąską stopą. Czwarty palec stopy wydłużony i solidny, podobnie jak piąty, który jest nieco krótszy. Palce drugi i trzeci połączone(skórą, dając złudzenie jakby z jednego palca wychodziły dwa pazury), słabo rozwinięte. Palec pierwszy zwykle nie występuje(występuje np. u torebnika piżmowego o niepewnej klasyfikacji). Palce stóp zakończone długimi pazurami.

Kangurowiec czarny jest średniej wielkości torbaczem, osiągającym 75-100 cm długości ciała i wagę 1,8-2,3 kg. Ogon mierzy ok. 30-40 cm długości. Kangurowiec posiada duże oczy, małe, zaokrąglone uszy, oraz bardzo słabo owłosioną głowę(miejscami nagą, zwłaszcza pysk i okolice oczu), odsłaniającą szaro-różowawą skórę. Reszta grzbietowej części ciała pokryta czarnym, niezbyt gęstym futrem. Strona brzuszna pokryta futrem koloru ciemnobrązowego. W przeciwieństwie do innych kangurowatych, kangurowce nie są tak dobrze przystosowane do skakania. Ich kończyny tylne i stopy są stosunkowo małe(porównując z innymi kangurowatymi). Połączone palce drugi i trzeci w stopie, posiadają podobną wielkość do palca piątego. Kończyny przednie dość masywne i dobrze rozwinięte. Długi ogon pokryty czarnym futrem do połowy długości(reszta naga).


Dymorfizm płciowy

Brak danych. U spokrewnionych gatunków zaobserwowano iż samce osiągają większe rozmiary.


Populacja i zagrożenia

Kangurowiec czarny jest gatunkiem endemicznym, występującym na bardzo małym i ograniczonym areale. Jest często obiektem polowań przez miejscową ludność dla mięsa. Do polowań używa się głównie psów, kiedy to kangury odwiedzają tereny o małym zalesieniu. Niektóre badania dowodzą jednak iż polowania na kangurowce stają się coraz rzadsze. Kangurowcowi zagraża także niszczenie siedliska, wyciska i fragmentacja lasów(głównie pod użytki zielne). Mimo to na odpowiednich terenach gatunek uważany jest za dość pospolity i często obserwowany. Z uwagi na ograniczony zakres występowania, oraz zmniejszający się trend wzrostowy populacji, kangurowiec czarny został kwalifikowany jako krytycznie zagrożony wyginięciem.


Pożywienie

Roślinożerca. Żywy się głównie pędami, liśćmi, trawami, owocami i korzeniami. Dokładna dieta kangurowca czarnego nie została poznana.

Zachowanie

Kangurowiec czarny jest naziemnym gatunkiem torbacza. Prowadzi głównie nocny tryb życia, choć nieraz obserwowano aktywne osobniki w dzień. Żyje w grupach społecznych, złożonych z kilku samic i samców. Pozycję w stadzie warunkuję zwykle wielkość i wiek osobnika, choć nierzadkie są także walki o dominację. Samce, jak i samice prowadzą krótkie(kilkusekundowe) potyczki, które szybko wyznaczają wygranego. W walce samice zwykle gryzą, natomiast samce używają kończyn do wyprowadzeń ciosów. Pochylona głowa oznacza poddanie się. Do oznaczania terenu kangurowce używają gruczołów zapachowych usytuowanych na klatce piersiowej i odbycie. W celu zaalarmowania towarzyszy postukują stopami w podłoże. Podczas poruszania się używają wszystkich czterech kończyn, unosząc ogon, który pozwala utrzymać równowagę. W czasie spoczynku ogon dotyka podłoża, a kangur potrafi stanąć na tylnych nogach. Podobnie jak nadrzewne kangury, kangurowiec bardzo rzadko skacze, a jego kończyny nie są przystosowane do owego ruchu. Podczas posilania się kangurowiec chwyta pokarm przednimi siekaczami, a następnie dzięki przednim łapą przemieszcza pożywienie do zębów trzonowych i przedtrzonowych.

Rozród

Nikle poznany. Przypuszczalnie nie posiadają sezonu rozrodczego i rozmnażają się przez cały rok. Pierwszeństwo kopulacji posiada dominujący samiec. Ciąża przypuszczalnie jak u spokrewnionych gatunków trwa ok. 30-45 dni, po czym samica rodzi jedno młode, które przechowywane jest w torbie lęgowej(marsupium). Bardzo małe i we wczesnym stadium rozwoju młode przywiązane jest do jednego ze czterech sutków, skąd spija mleko. Młode opuszcza torbę po ok. 180-190 dniach, jednak nadal pozostaje pod opieką matki(nadal pije mleko). Po ok. 270 dniach młode odstawiane jest od piersi i usamodzielnia się. Dojrzałość płciową spokrewnione gatunki uzyskują w wieku 15 miesięcy. Zwykle przedstawiciele rodziny Macropodidae rodzą kolejne młode, zaraz po opuszczeniu torby przez poprzednika.

Długość życia

Brak danych. Spokrewnione gatunki w niewoli dożywają ok. 15 lat.

Naturalni wrogowie

Brak danych. Przypuszczalnie kangurowiec czarny poza człowiekiem nie posiada naturalnych wrogów.


Znaczenie dla człowieka

Obiekt polowań dla mięsa przez rdzenne ludy papuaskie zamieszkujące wyspę. Niektóre badania dowodzą iż popyt na mięso kangurowców maleje. Może wiązać się to z malejącą liczebnością gatunku(coraz rzadziej spotykany), lub zmianą trybu życia tubylców, z myśliwych na hodowców.

Podgatunki

Nie posiada. 

Systematyka i pokrewieństwo

Rodzina kangurowatych reprezentuje 65 gatunków współcześnie żyjących, będąc drugą pod względem liczby przedstawicieli rodziną torbaczy(pierwszą są dydelfowate). Klasyfikuje się do niej występujące na terenie Australii i wyspach krainy australijskiej dwie podrodziny(kangury i filnderki), oraz 11 rodzajów: filanderek(Lagostrophus, jedyny rodzaj rodziny filnderków), kangur(Macropus), filander(Lagorchestes), kangurnik(Dorcopsulus), kangurowiec(Dorcopsis), drzewiak(Dendrolagus), pazurogon(Onychogalea), skalniak(Petrogale), kuoka(Setonix), pademelon(Thylogale) i walabia(Wallabia). Wcześniej do rodziny kangurowatych klasyfikowano także, obecnie osobne rodziny, kanguroszczurowate(z 11 przedstawicielami) i torebnikowate(z 1 współczesnym przedstawicielem).

Zapis kopalny kangurowatych jest dość skromny. Najstarszy przedstawiciel żył już w późnym miocenie(Hadronomas). Wszyscy wymarli przedstawiciele występowaniem byli ograniczenia do krainy australijskiej.

Rodzaj Dorcopsis liczy obecnie 4 gatunki: kangurowca czarnego(Dorcopsis atrata), kangurowca szarego(Dorcopsis luctuosa), kangurowca pręgowanego(Dorcopsis muelleri) i kangurowca białopręgiego(Dorcopsis hageni). Wszystkie gatunki występują na terenie Nowej Gwinei, choć ich występowanie jest ograniczone do innych rejonów. Kangurowiec białopręgi zamieszkuję północną część wyspy, szary południową, natomiast pręgowany zachodnią. Jedynie kangurowiec czarny nie występuje na głównej wyspie i ograniczony jest do jednej wysepki. Zasiedlają tropikalne lasy, choć w poszukiwaniu pożywienia potrafią wyjść na tereny bardziej otwarte. Kangurowce prowadzą nocny, naziemny i stadny tryb życia. Podobnie jak drzewiaki, nie porusza się przy pomocy skoków. Używają do tego wszystkich czterech kończyn i ogona pozwalającego rozłożyć ciężar ciała. Ekologia kangurowców jest dość słabo poznana, a większość badań nad ich zachowaniem pochodzi z obserwacji zwierząt w niewoli. Obecnie dwa kangurowce zostały uznane za gatunki zagrożone: kangurowiec czarny jako gatunek krytycznie zagrożony, oraz kangurowiec szary uznawany przez IUCN za narażony na wyginięcie. Głównym zagrożeniem dla owych torbaczy jest utrata siedliska życia(wycinka lasów pod uprawy). W mniejszym stopniu także polowania dla pozyskania mięsa. Wszystkie gatunki, poza kangurowcem czarnym, bywają trzymane i rozmnażane w ogrodach zoologicznych i prywatnych hodowlach.

Najbliższych krewnych kangurowców można szukać wśród rodzaju Dorcopsulus(kangurnik)

Ciekawostki

  • Kangurowiec czarny, jak i przyroda Wyspy Goodenough jest dość słabo poznana, głównie z uwagi na kilka czynników utrudniających badania. Pierwszy to dojazd. Wyspa połączona jest z główną wyspą jedynie drogą promową na której rejs trwa ok. 10 godzin. Drugim czynnikiem jest nieufność tubylczej ludności wobec obcych. Z niejasnych przyczyn mieszkańcy Goodenough bardzo nie lubią przybyszy. Trzecim, oraz najważniejszym utrudnieniem jest poruszanie się na górzystym i zalesionym obszarze. Większość dzikich rejonów leśnych wyspy znajduje się na terenach o dużym zachyleniu stoku, ponadto lasy porastają kolczaste pandany i drzewiaste, trudne do usunięcia paprocie drzewiaste. Dodatkowo opadłe liście pandanów i paproci przy nadepnięciu bardzo głośno trzaskają, co alarmuje zwierzęta o obecności ludzi.
  • Poza kangurowcem czarnym na wyspie Goodenougha można spotkać także kilka innych gatunków min. żaby Oreophryne insulana, Oreophryne inornataCopiula minor, Litoria avocalis, jamraja Echymipera rufescens, szlarnika okopconego(Zosterops fuscicapilla), endemiczny gatunek cytrusa Citrus wakonai, a także kangura smukłego(Macropus agilis), jednego z dwóch kangurowatych zamieszkujących ową wyspę.
  • Na wyspie Goodenough zaobserwowano kilka razy ptaka o czarnym upierzeniu i długim ogonie, wielkości kruka. Niestety gatunek nigdy nie został naukowo odkryty i obecnie jest tematem prac kryptozoologii. Z uwagi jednak na brak dostatecznych badań nad poznaniem przyrody rejonu, jest bardzo prawdopodobne iż ów zwierzę istnieje, wraz z innymi nieodkrytymi gatunkami.
  • Gatunek został opisany w 1957 roku przez niejakiego Van Deusen'a.          

Bibliografia
-http://animaldiversity.org/accounts/Dorcopsis_atrata/
-http://www.iucnredlist.org/details/6794/0
-https://en.wikipedia.org/wiki/Black_dorcopsis
-http://ecologicalsolutions-si.com/files/75353020.pdf
-http://thetreehare.blogspot.com/
-https://en.wikipedia.org/wiki/Macropodidae
-https://books.google.pl/books?id=z9gMsCUtCZUC&pg=PA213&lpg=PA213&dq=Goodenough+Island+endemic&source=bl&ots=JUYphlij4X&sig=gPRe3haKT99IUD0xDEHTdbxduN0&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjKxfetiqLRAhVLXhQKHQVwDOYQ6AEIZjAJ#v=onepage&q=Goodenough%20Island%20endemic&f=false

sobota, 17 grudnia 2016

Moonfolk - chmurny lud z MTG

   Moonfolks, zwani Soratami to rasa stworzeń występująca w grze karcianej Magic: The Gathering, stworzona na potrzeby bloku Kamigawa. Niemal wszystkie karty tych stworzeń ograniczają się do owego dodatku. Wyjątkiem jest karta planeswalker(wędrowiec, obieżysfer) zwana Tamiyo, the Moon Sage, wydana w późniejszym bloku.

Moonfolks są dość tajemniczą, humanoidalną rasą. Ich ciało jest bardzo smukłej budowy, skóra biała, szara, lub jasnoniebieska, często zlewająca się kolorem z białymi włosami. Charakterystyczne dla moonfolks są ich długie, zwisające, podobne do króliczych uszy, które często zaczesywane są na włosy. Na czole i uszach często można spotkać znamiona w postaci linii, kropek, lub zawijasów. Rysy twarzy, ubiór, oraz fryzura przypominają kulturę japońską.

Moonfolks zamieszkują plan Kamigawa, którego tereny i kultura nawiązuje do historycznej Japonii. Miasta zamieszkałe przez chmurny lud zwany jest Otawara. Zakładane są wśród chmur, jednak ich dokładna lokalizacja utrzymywana jest w ścisłej tajemnicy. Stolicą moonfolks jest Oboro, pałac zwany Mglistym Księżycem.

Zwykle nie interesują się sprawami stworzeń zamieszkujących ląd. Posiadają spokojny i zrównoważony charakter. Wiele z aspektów ich życia jest owianych tajemnicą. Moonfolks posiadają niezwykłe zdolności magiczne. Należą do nich zwykle najwięksi magowie. W magiczny, lub bliżej nieznany sposób potrafią latać.

Postać moonfolk'a posiada swoje korzenie w słynnej w Japonii legendzie o króliczej pani, zwanej Lady Kaguya.

Wraz z moonfolks na planie Kamigawa występują:

  • Nezumi - humanoidalna rasa szczurów. Zamieszkują zwykle tereny bagienne Takenuma i obrzeża ludzkich miast. Posiadają dość złowieszczy charakter. Nezumi często szkolą się na ninja, nekromantów i szamanów magii opartej na przywołaniu i kontroli insektów.
  • Kitsune - rasa humanoidalnych stworzeń, przypominających lisy i wilki. Zwykle posiadają pionowe, długie uszy, wydłużony pysk, oraz długi, puszysty ogon. Zamieszkują głównie las Jukai, prowadząc przyjazną politykę w stosunku do ludzi. Posiadają niezwykle długie życie, bardzo trudne do oszacowania. Kitsune zwykle szkolą się na samurajów i kleryków(magii leczenia).
  • Akki - rasa goblinów z Kamigawy, zamieszkujących tereny górskie. Nie akceptują obecności innych ras(są bardzo terytorialne). Przyjaźnie nastawione jedynie w stosunku do ogrów i roninów. Akki posiadają obsesyjne zainteresowanie ogniem i łupiestwem. Posiadają kulisty kształt ciała, wydłużone kończyny, zakończone długimi palcami i pazurami, długie nosy, małe rogi na czole, oraz grubą, pokrytą bruzdami i rogami skórę na grzbiecie. Ich skóra jest zwykle koloru czerwonego. Akki specjalizują się w szamaństwie magii opartej na ogniu. Szkolą także dobrych wojowników.
  • Orochi - czyli lód wężoludzi. Zamieszkują las Jukai, żyjąc w plemionach. Orochi dzieli się na trzy główne plemienia: wojowników, zwiadowców i szamanów. Nie są zwykle przyjaźnie nastawieni do innych istot. Głowa orochi przypomina wężową, ich skóra pokryta jest łuską, natomiast liczba kończyn jest zwykle zwielokrotniona(zwykle podwójna). 
Bibliografia:
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Moonfolk
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Snake#Kamigawa
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Akki
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Fox#Kitsune
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Rat#Nezumi