wtorek, 19 sierpnia 2014

Azjatycki żółw bagienny - prekursor hybryd

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Żółwie
  • Rodzina: Batagurowate
  • Gatunek: Azjatycki żółw bagienny(Mauremys mutica)

Występowanie

Żółw jest spotykany w Azji Wschodniej. Występuje w północnym Wietnamie, południowych i środkowych Chinach, Japonii, na wyspach Hajnan, Tajwan i wyspach archipelagu Riukiu. Przypuszczalnie może zamieszkiwać także tereny pograniczne leżące na terytorium Laosu. Populacja występująca w Japonii jest prawdopodobnie sztucznie stworzona przez człowieka z żółwi zamieszkujących wyspę Tajwan. Azjatycki żółw bagienny preferuje tereny bagienne, mokradła, a także stojące, lub wolno płynące wody, takie jak stawy, strumienie i jeziora.

Ogólny opis

Żółw osiąga 20 cm długości korpusu. Pysk gada stożkowaty z lekko wystającą górną szczęką. Wierzchnia część głowy koloru szarego do brązowego, natomiast spodnia żółtego z szeroką, żółtą linią rozciągającą się od oka żółwia po szyję. Kończyny dobrze rozwinięte, koloru szarego do zielonooliwkowego po wierzchniej stronie i żółtego od spodu. Palce zrośnięte błoną pławną, wyposażone w ostre pazury. Plastron żółty, żółtozielony, lub barwy kości słoniowej z czarną plamą na każdej z tarczy, jednak u niektórych osobników z danej populacji plastron może być całkowicie czarny. Karapaks lekko wypukły, koloru od brązowego do czarnego w zależności od danej populacji. Ogon dosyć długi.

Dymorfizm płciowy

Plastron samca nieco bardziej wklęsły, u samicy natomiast płaski. Ogon samca jest także zwykle większy i grubszy. W przeciwieństwie do większości gatunków batagurowatych, u azjatyckiego żółwia bagiennego nie występuje wielkościowy dymorfizm płciowy(u większości samica większa od samca).

Populacja i zagrożenia

Gatunek jest obecnie poważnie zagrożony, a jego populacja znacznie zmalała ostatnimi laty. Azjatycki żółw bagienny jest celem nielegalnych polowań dla mięsa, narządów używanych w tradycyjnej medycynie, a ostatnio także w celach sprzedaży żywych osobników na czarnym rynku jako zwierzęta domowe. Ograniczenie sprzedaży artykułów wytworzonych z tego żółwia doprowadziło do wzrostu ich cen na czarnym rynku i większego popytu. Gatunek uległ także wysokiemu wskaźnikowi hybrydyzacji, głównie z pudełecznikiem trójpasym i Chinemys reevesi. Hybrydy nie są objęte ochroną, dlatego prawo jest często naginane, a żółwie sprzedawane pozornie jako mieszańce(choć czysto-krwiste żółwie są o wiele cenniejsze). Jest także zagrożony przez niszczenie jego środowiska naturalnego, głównie w skutek zanieczyszczenia wody i stosowania pestycydów, oraz inwazją gatunków obcych. Gatunek osiąga także późny wiek dojrzałości płciowej. Azjatycki żółw bagienny objęty jest konwencją CITES w Załączniku II, jednak Chiny pozwalają na ograniczony handel artykułami wytworzonymi z tego żółwia. Prowadzone są także hodowle tego żółwia w niewoli, głównie w celach handlowych, jednak może to w przyszłości ocalić dzikie populacje gatunku.

Pożywienie

Wszystkożerca. Żywi się korzonkami, liśćmi, owocami, kwiatami, owadami, robakami wodnymi, ślimakami, płazami, skorupiakami i małymi kręgowcami.

Zachowanie

Jest wodno-lądowym gatunkiem żółwia, przypuszczalnie o nocnym i samotnym trybie życia. Rzadko jest obiektem badań na wolności, a wiedza o tym gatunku opiera się z obserwacji w niewoli. Na lądzie porusza się nieporadnie, natomiast szybko w wodzie. Z wody wychodzi głównie w celu wygrzania się. Poza okresem godowym żółwie są w stosunku do siebie agresywnie nastawione.

Rozród

Wiedza o rozrodzie żółwi bagiennych pochodzi z obserwacji w niewoli. Okres godowy przypuszczalnie przypada od marca o sierpnia. Podczas zalotów samiec próbuje wspiąć się na samice. Samica może złożyć od 1 do 8 jaj, dwa razy w roku w wykopanej ziemistej jamie, gdzie następnie zostają zakopane przez samice. Inkubacja trwa 94 dni w 30*C. Wyklute pisklęta mierzą średnio 3,3 cm długości i ważą od 5 do 8 gramów. Dojrzałość płciową uzyskują po ok. 5 latach(informacja niepewna).

Naturalni wrogowie

Młode osobniki są narażone na ataki ptaków, szczurów, wydr itp. Osobniki dorosłe poza człowiekiem, nie posiadają wrogów .

Długość życia

Długość życia szacowana na ok. 40-80 lat.

Znaczenie dla człowieka

Cel polowań dla mięsa, atrybutów stosowanych w medycynie ludowej, oraz obiekt handlu na czarnym rynku, sprzedawany jako domowy pupil. Obecnie hoduje się azjatyckie żółwie bagienne, głównie na terenie Chin, co ma ukrócić zabijanie dziko żyjących żółwi.

Ciekawostki


  • Tworzy hybrydy z niektórymi przedstawicielami rodziny batagurowatych, niegdyś traktowanych jako osobne gatunki. Mauremys x iversoni jest hybrydą powstałą ze skrzyżowania azjatyckiego żółwia bagiennego i pudełecznika trójpasego(Cuora trifasciata). Hybryda hodowana w dużych ilościach na farmach żółwi na terenie Chin. W stanie dzikim występuje przypuszczalnie na terenie Chin i Wietnamu. W przeciwieństwie do większości hybryd batagurowatych, samce w większości są niepłodne. Inną hybrydą jest Mauremys x pritchardi, powstałą ze skrzyżowania Chinemys reevesi.
  • Znany jest jeden podgatunek azjatyckiego żółwia bagiennego Mauremys mutica cami zamieszkujący Japonię i archipelag Riukiu, jednak badania sugerują iż w przyszłości można będzie wyróżnić nieco więcej podgatunków tego żółwia.
  • Został opisany w 1842 roku przez duńskiego zoologa Theodore Edward'a Cantor.
  • Rodzaj Mauremys liczy 10 gatunków żółwi min. żółwia hiszpańskiego(Mauremys leprosa), żółwia kaspijskiego(Mauremys caspica) i żółwia annamskiego(Mauremys annamensis).

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mauremys_mutica#mediaviewer/File:Mauremys_mutica_kami_-_National_Museum_of_Nature_and_Science,_Tokyo_-_DSC06802.JPG

niedziela, 17 sierpnia 2014

Melba złotoskrzydła - mały agresor

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Wróblowe
  • Rodzina: Astryldowate
  • Gatunek: Melba złotoskrzydła(Pytilia afra)

Występowanie

Występuje w Afryce środkowej i południowej min. w Etiopii, północnej Ugandzie, zachodnim i południowo-wschodniej Kenii, południowo-wschodnim Kongo,  południowej, południowo-wschodniej i południowo-zachodniej Republice Demokratycznej Konga, wschodnim Rwanda, południowej Burundi, Tanzanii, Angoli, Zambii, Zimbabwe, Mozambiku, Malawi, północno-wschodniej Namibii, północnej i wschodniej Botswanie, oraz w prowincji Limpopo(RPA). Zamieszkuje zwykle tereny zalesione, zakrzewione, wysoko-trawiaste sawanny, oraz czasami tereny uprawne.

Ogólny opis  

Jest niewielkim ptakiem osiągającym 11 cm długość ciała. Grzbiet i pokrywy skrzydłowe ptaka są oliwkowozielone, z żółtawym odcieniem na lotkach ptaka. Brzuch białoszary, u samców oliwkowy z charakterystycznym poprzecznym prążkowaniem. Ogon koloru czerwonego. U samców występuje czerwone zabarwienie głowy od dzioba po czoło, gardło i ucho, natomiast reszta głowy jest szaroniebieska. Głowa samicy jest szarobiała. Dziób koloru czerwonego, nogi pomarańczowe. Osobniki młodociane posiadają oliwkowe zabarwienie głowy.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Inne zabarwienie głowy i brzucha u obu płci(patrz wyżej.).

Populacja i zagrożenia

Jest gatunkiem nominowanym przez IUCN jako niższego ryzyka na wyginięcie. Populacja gatunku nie została oszacowana ilościowo. Ptak uważany za lokalnie rzadkiego.

Pożywienie

Głównie nasiona traw i niewielkie owady, zwłaszcza termity.

Zachowanie

Jest gatunkiem o dziennym trybie aktywności, żyjącym zwykle w małych grupach rodzinnych, bądź niewielkich stadach. Pożywienia wyszukuje na ziemi, a w razie kiedy zauważy niebezpieczeństwo, alarmuje innych członków grupy, odgłosem przypominającym "siiii". Jest ptakiem sezonowo wędrownym, zwłaszcza w okresach suszy.

Rozród

Okres godowy przypada w różnych porach w zależności od szerokości geograficznej. Kwiecień-czerwiec Tanzania, styczeń-maj, oraz sierpień w Zambii, maj-lipiec w Malawi, oraz luty-kwiecień w Zimbabwe. Samce w tym okresie stają się bardzo agresywne w stosunku do innych samców. Samce uwodzą samice swoim śpiewem, złożonym z kilku charakterystycznych ćwierknięć. Później oboje budują kuliste zamknięte gniazdo z bocznym wejściem. Samica składa ok. 4-5 jaj, które wysiadują oboje rodzice przez okres ok. 2 tygodni. Młode zwykle uzyskują samodzielność po 3-4 tygodniach.

Naturalni wrogowie

Kotowate, węże, jaszczurki itp. Pasożytem lęgowym są np. wdówki.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Czasami trzymany w niewoli w której z powodzeniem się rozmnaża. Obecnie jednak bardzo rzadko można go nabyć.

Ciekawostki


  • Ptaki tego gatunku trzyma się w przestronnej wolierze. Melbę można trzymać z innymi spokojnymi gatunkami ptaków, ani nigdy więcej niż jedną parę melb, gdyż w okresie lęgowym stają się bardzo agresywne, co może skończyć się śmiercią słabszych osobników. Ptak problematyczne z powodu zdychania, bez wyraźnego powodu.
  • Został opisany w 1789 roku przez niemieckiego naturalistę Johann'a Friedrich'a Gmelin.
  • Rodzaj Pytilia liczy 5 gatunków melb, wraz z melbą złotoskrzydłą. Innymi przedstawicielami są melba szara(Pytilia lineata), melba czerwonoskrzydła(Pytilia phoenicoptera), melba czerwonolica(Pytilia hypogrammica) i melba pstra(Pytilia melba).
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pytilia_afra#mediaviewer/File:PytiliaAfraSmit.jpg

piątek, 15 sierpnia 2014

Szczur wędrowny - definicja gatunku synantropijnego

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Gryzonie
  • Rodzina: Myszowate
  • Gatunek: Szczur wędrowny(Rattus norvegicus)

Występowanie

Pierwotnie szczur wędrowny zamieszkiwał południowo-wschodnią Syberię, północno-wschodnie Chiny i Japonię. Około XVIII wieku przywędrował o Europy Wschodniej za sprawą rozprzestrzeniających się osiedli ludzkich, a już w roku 1800 można było go znaleźć w każdym europejskim kraju. Na Nowym Świecie szczur wędrowny pojawił się ok. 1770 roku, kiedy to został przywleczony za pomocą statków. Obecnie można go znaleźć na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, wszędzie tam gdzie znajdują się siedliska ludzkie. Pierwotnie występował jedynie w lasach i zaroślach, lecz obecnie preferuje tereny zurbanizowano w pobliżu ludzkich siedlisk min. wysypiska śmieci, kanały, piwnice, domostwa ludzkie, pola uprawne itp. Można powiedzieć iż wszędzie tam gdzie jest człowiek, będzie i szczur wędrowny.

Ogólny opis

Szczur wędrowny jest dosyć dużym przedstawicielem rodziny myszowatych, osiągającym 20-30 cm długości ciała i dodatkowo 15-23 cm długości ogona, przy wadze od 150 do 500 g. W naturalnych populacjach szczur posiada grubą pokrywę włosową, koloru brązowego, czasami z kilkoma włosami koloru czarnego, lub białego. Spód ciała zwykle jaśniejszy. Obecnie w niewoli znajdują się szczury białe, czarne, lub nawet łyse. Ciało szczura jest krępa, dosyć masywne, a pysk tępo zakończony. Uszy krótkie, zaokrąglone i nagie. Ogon długi, łuskowaty i  nagi. Mylony z szczurem śniadym, od którego różni się większym rozmiarem, bardziej wygrzbieconym ciałem, krótszymi uszami, mniejszymi oczyma, bardziej wydłużonym pyszczkiem i proporcjonalnie krótszym, lecz grubszym ogonem.

Dymorfizm płciowy

Samce osiągają zwykle większe rozmiary.

Populacja i zagrożenia

Gatunek klasyfikowany jako najmniejszego ryzyka na wyginięcie. Jest powszechnym i pospolitym gatunkiem synantropijnym, zwłaszcza w strefie klimatu umiarkowanego. Obecnie występuje na całym świecie i bezpośrednio wyparł, doprowadzając do wymarcia wiele gatunków roślin i zwierząt.

Pożywienie

Typowy wszystkożerca. Można powiedzieć iż prowadzi oportunistyczną dietę, żywiąc się wszystkim co jest jadalne. Zjada nasiona, orzechy, owoce, części roślin, drewno, korę, korzenie, bulwy, soki roślinne, nektar kwiatowy, kwiaty, grzyby, detrytus, bezkręgowce, drobne kręgowce min. żaby, mniejsze gryzonie, ryby, jaszczurki, węże, młode większych zwierząt np. pisklęta i noworodki(odnotowano ataki szczurów nawet na ludzkie niemowlęta), padlinę, miód, oraz ludzkie produkty żywnościowe.

Zachowanie

Jest gatunkiem synantropijnym, przystosowanym do życia w środowisku zmienionym przez człowieka. Prowadzi przeważnie nocny tryb życia, dzień spędzając w norach, najczęściej samodzielnie wykopanych, choć często także korzysta z kryjówek opuszczonych przez inne zwierzęta, szczelin i dziur np. w budynkach. Wokół swoich nor szczury zwykle posiadają wydeptane dróżki z których korzystają np. podczas ucieczki. W norze często znajdują się zapasy żywności zebrane przez gryzonia, a same wejście jest oznaczone moczem. Najczęściej szczury żyją w grupach rodzinnych w których panuje hierarchia z dominującym samcem na czele. Osobniki z innych grup nie są zwykle mile widziane na terytorium danej rodziny. Samice zwykle posiadają silne więzi społeczne między sobą, razem śpiąc, żerując, myjąc się, a nawet wychowując młode. Szczur wędrowny jest bardzo dobry pływakiem, lecz bardzo słabym wspinaczem(w przeciwieństwie do szczura śniadego). Odznacza się bardzo dużą inteligencją, dlatego zdolny jest do rozwiązywania problemów i wyciągania wniosków ze swoich posunięć, co udowodniły badania naukowe. Posiada bardzo dobry węch, a także potrafi wydawać piski, zwane szczurzym śpiewem w częstotliwości ultradźwięku, służące w komunikacji, rozpoznawaniu otoczenia, odzwierciedleniu emocji(np. podczas łaskotania, podniecenia), przypuszczalnie służą także przy odstraszaniu niektórych owadów np. komarów. Zwykle nie zapadają w sen zimowy, choć istniały przypadki hibernacji szczura wędrownego nawet przez kilka miesięcy. Szczur posiada kilka mechanizmów obrony. Pierwszym jest ucieczka, najczęściej do nory jeśli jest to możliwe, jeśli jednak zostanie zapędzony w drogę bez wyjścia, nie zawaha się podjąć walki, nawet z o wiele większym przeciwnikiem. Szczur wówczas najczęściej skacze do okolic twarzy, celując w oczy, czasami poważnie raniąc przeciwnika.

Rozród

Szczury są poligamiczne w formie polygynandrii(kilka samców, łączących się z kilkoma samicami). Szczura wędrowne są zwykle zdolne do reprodukcji przez cały rok, choć zwiększona liczba urodzeń notowana jest w miesiącach cieplejszych. Podczas 6 godzinnego okresu rui, samica może ona zostać pokryta nawet pięciusetkrotnie, przez samce w grupie rodzinnej, oraz konkurentów z innych grup. Samica po ciąży trwającej jedynie 21-23 dni, rodzi od 2 do 17 młodych. Szczurki po urodzeniu są słabo rozwinięte i bardzo małe, ważą ok. 5 g. W wieku 14-17 dni otwierają oczy, a w wieku 3-4 tygodni są odstawiane od piersi i opuszczają gniazdo. Młodymi szczurami zajmuje się cała grupa rodzinna, a w razie śmierci biologicznej matki, zwykle inna samica przygarnia młode, często wchodząc w wymuszony okres laktacji. Dojrzałość płciową samce uzyskują po 3 miesiącach, samice natomiast po 4 miesiącach. Zdolność do rozrodu szczury utrzymują do 2 roku życia, a w ciągu jednego roku samica może odchować nawet 60 młodych. Samica może zostać zapłodniona tuż po porodzie, zwykle jednak wtedy ciąża zostaje przesłużona do 5 tygodni.

Naturalni wrogowie

Psowate, kotowate, sowy, jastrzębie, duże jaszczurki, węże itp.

Długość życia

Do 2 lat na wolności i ok. 4-5 lat w niewoli.

Znaczenie dla człowieka

Szczur od zarania wieków towarzyszy człowiekowi, mimo iż ludzie masowo tępią tego gryzonia. Zwierzę te jest uważane za największego szkodnika wszech czasów, tak dla człowieka, jak i dla środowiska naturalnego. Jest nosicielem wielu zakaźnych chorób, które rozprzestrzeniane są za pośrednictwem pcheł i wesz min. tyfusu, dżumy, żółtaczki zakaźnej itp., oraz jest także jednym z najczęstszych nosicieli wirusa wścieklizny. Szczury doprowadziły pośrednio do jednych z największych epidemii w historii człowieka np. epidemii dżumy. Jest także szkodnikiem upraw, zjadając i zanieczyszczając przechowywaną żywność. Często uszkadza budynki, instalację, a także zabija drób, króliki i wiele innych zwierząt hodowlanych. Bezpośrednio doprowadził do wyginięcia wielu gatunków dzikich zwierząt i roślin, najczęściej kiedy został wprowadzony na wyspy. Mimo to zyskał uznanie jako zwierzę laboratoryjne, gdyż dzięki badaniom na szczurach dzisiejsza medycyna, genetyka, immunologia, patologia i epidemiologia, jest na tak wysokim poziomie. Dzisiaj jest także popularnym zwierzęciem towarzyszącym człowiekowi, lubianym ze względu na swoją inteligencję. Tresowane szczury często są wykorzystywane przez wojsko np. przy wyszukiwaniu min, czy narkotyków. W niektórych częściach światach szczurze mięso jest popularnym daniem.

Ciekawostki


  • Szczur wędrowny został udomowiony przed ponad 100 laty, głównie w celach laboratoryjnych.
  • Szczury w Stanach Zjednoczonych przysparzają ok. 1 miliard dolarów strat, poprzez straty na żywności, uszkodzenia budynków i instalacji.
  • Poprzez choroby przenoszone przez szczury, zginęło więcej osób niż we wszystkich wojnach świata.
  • Szczur wędrowny jest naturalnym konkurentem szczura śniadego. W przeciwieństwie do niego, szczur wędrowny nie jest sprawnym wspinaczem, lubi pływać, a jego dieta jest bardziej mięsożerna. Szczur śniady woli pokarm roślinny, prowadzi zwykle nadrzewny tryb życia, oraz nie lubi wody. Szczury wędrowne zwykle można spotkać w piwnicach, śniade natomiast na strychach.
  • W przeciwieństwie do większości gryzoni, szczury nie posiadają kłów, ani przedtrzonowców.
  • W Chinach szczur jest symbolem sprytu i zwinności.
  • Rodzaj Rattus liczy obecnie 64 gatunki szczurów, w tym 2 wymarłe(Rattus macleari Rattus nativitatis). Do tego rodzaju zaliczamy szczura pacyficznego(Rattus exulans), szczura zaroślowego*(Rattus fuscipes) i szczura Tanezumi*(Rattus tanezumi).

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Rattus_norvegicus#mediaviewer/File:Footbridge_Wildlife_(1),_Brown_Rat_-_geograph.org.uk_-_1585934.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Rattus_norvegicus#mediaviewer/File:Rattus_norvegicus_-England_-snow-8.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Albino_rats#mediaviewer/File:TwoRattusNorvegicus.JPG
Vitold mój szczur.
Gotwald mój drugi szczur.

poniedziałek, 11 sierpnia 2014

Mandragora - roślina zabójca

Pierwsze podania

Już od zarania wieków wierzono w magiczne właściwości niektórych roślin, a mandragora jest roślina, której najczęściej przypisywano cudowne właściwości. Już Pliniusz(rzymski historyk) opisywał iż kawałek korzenia mandragory uśmierza ból, a staropolscy medycy używali nalewek z mandragory jako środek przeciw melancholii. Indianie używali maści z mandragory, aby wpaść w trans, przy którym otaczały ich wizję i dziki taniec(korzeń mandragory ma właściwości halucynogenne). Także w Starym Testamencie spotykamy mandragorę, której korzeń został podany Jakubowi przez Lee, która chciała go nakłonić do seksu(mandragora pobudza potencję). Niemniej jednak najsilniejsza wiara w magiczne właściwości tej rośliny narodziła się w Średniowieczu. Mandragora, zwana alrauną była opisywana w średniowiecznych podaniach jako roślina rosnąca zwykle pod szubienicą, gdzie krew i części ciała wisielca posilały magiczna roślinę. Mandragora najbujniej rosła jeśli została opryskana nasieniem skazańca, który doszedł tuż przed śmiercią. Korzeń mandragory był bardzo cenny, lecz tylko głupiec próbował wykopać roślinę z ziemi, gdyż tym samym skazywał się na śmierć. Wyrwana mandragora przeklinała człowieka, choć istniało kilka sposobów na zdobycie tej rośliny. Najpierw trzeba było polać roślinę moczem damskim, lub najlepiej krwią menstruacyjną, następnej delikatnie okopać roślinę, uważając aby nie wykopać jej z ziemi. Często zakreślano także 3 magiczne kręgi wokół alrauny mieczem, a następnie obwiązywano sznurem roślinę i przywiązywano ją do psiego ogona. Psa, np. kawałkiem mięsa, zachęcano do ciągnięcia, aż wyrwie on z ziemi roślinę. Mandragora rzucała przekleństwa na psa, który zdychał, a człowiek zatykając uszy, lub zagłuszając głos rośliny mógł uchronić się od śmierci. Korzeń mandragory był często używany w magicznych obrzędach, lub medycynie.

Wygląd

Mandragora była rośliną bulwiastą o bujnych i dużych liściach. Niczym nie odróżniałaby się od innych roślin, gdyby nie jej bulwa, kształtem przypominającym człowieka. Korzeń mandragory opisywany jako roślinny humanoid z czterema kończynami, torsem i głową. Mandragora jest roślina istniejącą naprawdę, lecz nie jest zabójcą, jak opisują ją legendy:

  • Mandragora lekarska - gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, występującej naturalnie na terenie Europy Południowej i Bliskiego Wschodu. Jest rośliną uprawną, wykorzystywaną w celach leczniczych.

W środkach masowego przekazu

Mandragora występuje min. w serii powieści fantasy Harry Potter gdzie mandragora jest cennym składnikiem wielu eliksirów, oraz lekiem na spetryfikowanie. Jednak krzyk dojrzałej mandragory, wyrwanej z ziemi jest zabójczy, jedynie sadzonki ogłuszają. Mandragora występuje także w świecie gry Tibia i Legend: Legacy of the Dragons.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Alrauna#mediaviewer/Plik:Alrauna.jpg
http://pl.wikipedia.org/wiki/Alrauna#mediaviewer/Plik:Mandragora_Tacuinum_Sanitatis.jpg

                   

sobota, 9 sierpnia 2014

Rosiczka przylądkowa - mięsożerca z Przylądka Dobrej Nadziei

  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Goździkowce
  • Rodzina: Rosiczkowate
  • Gatunek: Rosiczka przylądkowa(Drosera capensis)

Występowanie

Gatunek pierwotnie występował jedynie na terenie Przylądka Dobrej Nadziei w Republice Południowej Afryki. Obecnie gatunek spotykany poza granicami swojego naturalnego występowania, min. rosiczka przylądkowa jest gatunkiem inwazyjnym na terenie Nowej Zelandii. Preferuje tereny bagienne, brzegi jezior i rzek, wśród formacji roślinnej fynbos(południowoafrykański odpowiednik makii).

Ogólny opis

Ta mięsożerna roślina dorasta do ok. 30 cm wysokości, tworząc przyziemną rozetę. U starszych okazów krótka łodyga może zdrewnieć. Liście typu równowąskich, zielone o długości do 15 cm i szerokości do 5 mm. Wierzchołek liścia zwykle ścięty. Ogonek liściowy dosyć długi. Liście wzdłuż krawędzi posiadają włoski gruczołowe, bardzo często barwy czerwonej. Jest rośliną owadożerną. Dzięki słodkiej i bardzo lepkiej cieczy, wabi owady, które przyklejone do liścia, zostają następnie dodatkowo unieruchomione przez zwijający się liść. Owad następnie zostaje przetrawiony.

Rozmnażanie

Wzniesiony kwiatostan dorasta do 30 cm wysokości, a następnie na nim wytwarzanych jest ok. 15-30 jasnoróżowych, fioletowych, lub białawych kwiatów i średnicy ok. 2 cm, zebranych w grono pozorne. Nasiona rosiczki są drobne i podłużne, koloru czarnego. Roślina może się także rozmnażać przez podział i sadzonki korzeniowe.

Zagrożenia

Gatunek nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Rosiczka przylądkowa jest gatunkiem pospolitym i inwazyjnym.

Długość życia

Bylina.

Znaczenie dla człowieka

Roślina uprawiana w celach hobbystycznych na całym świecie. Bardzo prosta w hodowli i dobrze znosi błędy początkujących hodowców rosiczek. Uważana za roślinę inwazyjną na Nowej Zelandii i objęta na terenie tego kraju zakazem hodowli i dystrybucji.

Warunki uprawy

Na terenie Polski uprawiana jako roślina doniczkowa. Preferuje glebę kwaśną z dodatkiem piasku, lub perlitu, wilgotną, lub nawet stale mokrą. Lubi rozproszone światło i temperaturę od 15 do 30°C. Bardzo łatwo odbija się z korzenia np. po przymrożeniu. Wilgotność powietrza u tego gatunku zwykle nie ma większego znaczenia. Jak na rosiczkę posiada dosyć duży system korzeniowy, dlatego potrzebuje wysokiej doniczki(ok. 15 cm głębokości).

Ciekawostki


  • Roślina notowana w tzw. National Pest Plant Accord, czyli narodowym wykazie roślin inwazyjnych Accord. Wykaz ten zakazuje uprawy, dystrybucji i sprzedaży roślin w nim wymienionych na terenie Nowej Zelandii.
  • Mięsożerność rosiczek to ich przystosowanie do środowiska w którym rosną. Rośliny te rosną często na terenach bagiennych i kwaśnych, ubogich w składniki odżywcze, dlatego znalazły inną drogę pozyskiwania tych substancji. Dzięki wabiącej wydzieliny, wabią drobne zwierzęta, aby następnie jest złapać i przetrawić, uzyskując w ten sposób odżywcze pierwiastki, głównie azot.
  • Rosiczka przylądkowa jest jedną z najprostszych w uprawie roślin mięsożernych.
  • Rodzaj Drosera liczy ok. 100 gatunków rosiczek min. rosiczkę długolistną(Drosera anglica), rosiczkę Alicji(Drosera aliciae) i rosiczkę łyżeczkowatą(Drosera spatulata).

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Drosera_capensis#mediaviewer/File:Drosera_capensis_001.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Drosera_capensis#mediaviewer/File:Drosera_capensis_broad_leaf_flower.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Drosera_capensis#mediaviewer/File:Drosera_capensis_detail.jpeg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Drosera_capensis#mediaviewer/File:Drosera_capensis_(19).JPG

czwartek, 7 sierpnia 2014

Ameiva major - amejwa z Martyniki

inne nazwy: gigantyczna amejwa z Martyniki*
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Łuskonośne
  • Rodzina: Tejowate
  • Gatunek: Ameiva major

Występowanie

Gatunek był endemiczny dla dwóch wysp Petite Terre Islands, należących do Gwadelupy. Niegdyś sądzono iż występował na wyspie Martynika(jednak obecne badania to kwestionują). Preferował tereny o piaszczystym podłożu.

Ogólny opis

Ameiva major osiągał ok. 50 cm długości ciała, z czego 3/5 długości to długi ogon. Z opisów wynika iż czubek głowy jaszczurki był czerwony, natomiast reszta ciała koloru oliwkowego. U młodych osobników wzdłuż korpusu ciągły się dwa żółtawe paski, zanikające wraz z wiekiem. Spód ciała był jaśniejszy, żółtawy. Kończyny i ogon były nieco ciemniejsze, przybierając czasami koloru pomarańczowego.

Dymorfizm płciowy

Przypuszczalnie samce osiągały większe rozmiary.

Pożywienie

Zapewne drobne stawonogi.

Zachowanie

Ekologia gatunku bardzo słabo poznana. Przypuszczalnie tryb życia podobny do innych spokrewnionych amejw.

Rozród

brak danych.

Naturalni wrogowie

Przed przybyciem człowieka, przypuszczalnie brak. Później gatunki inwazyjne wprowadzone na wyspę, min. szczur śniady polujący na młode jaszczurki i zjadający ich jaja. Mógł konkurować o środowisko życia z legwanem szlachetnym.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Gatunek wymarł przypuszczalnie około roku 1840, jednak za wymarły został uznany dopiero w roku 1994. Przyczyny wymarcia nie są do końca poznane, lecz przypuszcza się iż poszczególne czynniki, jak degradacja środowiska przez rolnictwo, wprowadzenie gatunków inwazyjnych(szczur śniady), konkurencja ze strony legwana szlachetnego, oraz nakładające się kataklizmy naturalne(silne trzęsienie ziemi w roku 1843, podwodna erupcja wulkanu w 1843 roku, oraz silne huragany), mogły ostatecznie doprowadzić do wymarcia gatunku.

Ciekawostki

  • Gatunek został opisany w 1839 roku przez francuskiego zoologa André Marie Constant Duméril.
  • Spokrewniony gatunek Ameiva cineracea występujący na Gwadelupie(La Désirade, Marie-Galante i Îles des Saintes), także został uznany za gatunek wymarły. Przypuszczalnie jaszczurka wymarła po silnym huraganie, który zdegradował jej środowisko w 1928 roku.
  • Jaszczurki z rodzaju Ameiva są bardzo słabo poznanymi gatunkami.
  • Rodzaj Ameiva liczy 36 gatunków amejw, z czego 2 są uznawane za wymarłe. Do rodzaju zalicza się amejwe pospolitą(Ameiva ameiva), Ameiva chrysolaema i Ameiva provitaae.

Ptychodus - król mórz kredy

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Chrzęstnoszkieletowe
  • Rząd: Hybodontiformes
  • Rodzina: Ptychodontidae
  • Gatunek: Ptychodus mortoni

Występowanie

Przypuszczalnie występował na terenie Morze Środkowego Zachodu(niegdyś rozciągające się min. na terenie USA i Kanady) ok. 85 milionów lat temu(kreda). Prawdopodobnie preferował tereny przybrzeżne, prowadząc przydenny tryb życia.

Ogólny opis

Gatunek znany jedynie z kopalnych części zębów. Badacze sugerują iż gatunek mógł przypominać rekiny z rzędu dywanokształtnych, gdyż typowe stożkowate zęby rekina, przypominają te występujące u rekinów dywanowych. Zęby tworzyły płyty szczękowe, typu miażdżącego, które przypuszczalnie służyły do zgniatania muszli i skorup ofiar. Naukowcy szacują iż mógł osiągać 4-5 metrów długości ciała, choć niektórzy badacze spekulują iż mógł mierzyć nawet 10 metrów długości i być największym chrzęstnoszkieletowym kredy.

Dymorfizm płciowy

brak danych.

Pożywienie

Badacze sądzą iż jego ofiarami mogły padać nitkoskrzelne z rodziny Inoceramidae, amonity, a nawet pradawne morskie żółwie np. Desmatochelys.

Zachowanie

Przypuszczalnie podobnie jak rekiny dywanowe, prowadził przydenny tryb życia.

Rozród

brak danych.

Naturalni wrogowie

Możliwe iż duże mozazaury i plezjozaury.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Gatunek mógł wymrzeć podczas tzw. wymierania kredowego ok. 66 milionów lat temu, przypuszczalnie spowodowane uderzaniem planetoidy w Ziemie, lub wzmożonym wulkanizmem. Podczas owego zdarzenia wymarły wszystkie nieptasie dinozaury, wszystkie pterozaury, plezjozaury, mozazaury, belemity, amonity, większość linii otwornic, pszczół, roślin lądowych(z wyjątkiem paprotników), a także wiele innych organizmów. Niektórzy badacze sądzą jednak iż mógł przetrwać do wczesnego paleogenu, a nawet występować jeszcze 4 miliony lat temu w neogenie.

Ciekawostki


  • Ptychodus mógł być jednym z największych ryb chrzęstnoszkieletowych kredy, jednak oprócz zębów, nie odnaleziono innych skamieniałości ptychodusa, dlatego jego wielkość i wygląd to jedynie spekulację.
  • Pierwsze szczątki ptychodusa został opisane już w 1755 roku. Rodzaj został opisany przez szwajcarskiego biologa Louis'a Agassiz.
  • Obecnie do rodzaju Ptychodus klasyfikuje się 6-7 gatunków rekinów min. Ptychodus latissimus, Ptychodus occidentalis i Ptychodus mammillaris. Przypuszczalnie Ptychodus rugosus mógł osiągać ponad 14 metrów długości ciała, co czyniłoby go największym rekinem drapieżnym mezozoiku.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Ptychodus#mediaviewer/Plik:Ptychodus1.jpg