poniedziałek, 21 lipca 2014

Pelorovis - czyżby przodek bawołu?

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Parzystokopytne
  • Rodzina: Krętorogie
  • Gatunek: Pelorovis antiquus

Występowanie

Zamieszkiwał otwarte tereny trawiaste Afryki subsaharyjskiej od 2,5 milionów lat temu(wczesny plejstocen) do 12 000 lat temu(późny plejstocen). Niektóre dowody archeologiczne wskazują iż mógł żyć na terenie Afryki Północnej jeszcze 4 tysiąca lat temu(holocen).

Ogólny opis

Pelorovis był dużym ssakiem krętorogim, przypominającym z wyglądu bawoła afrykańskiego. Dobrze zbudowana czaszka wyposażona była w ponad 1 metrowe rogi, skręcone do góry u tego gatunku. Zapewne rogi mogły osiągać nawet 2 metry długości, lecz nie odnaleziono kompletnych rogów dorosłego osobnika, gdyż zbudowane z kreatyny nie przetrwały próby czasu. Ciało było krępe, lecz masywne. Dorosły osobnik mógł osiągać ok. 3 m długości ciała, 190 cm wysokości, przy masie 1200-2000 kg. Wraz z Bison latifrons posiadał największe rogi wśród ssaków krętorogich.

Dymorfizm płciowy 

Przypuszczalnie samce były większe i masywniejsze. Obie płcie posiadały rogi.

Pożywienie

Przypuszczalnie głównie roślinność trawiasta.

Zachowanie

Brak danych. Przypuszczalnie zwierzę stadne, często wędrujące w poszukiwaniu nowych pastwisk. Swoich masywnych rogów zwierzęta używały do obrony przed drapieżnikami, oraz podczas walk o hierarchie.

Rozród

brak danych. Samica rodziła przypuszczalnie 1 młode.

Naturalni wrogowie

Przypuszczalnie głównym wrogiem pelorovisa był lew. Młode osobniki mogły także padać ofiarą hien, lampartów i likaonów.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Pelorovis wymarł przypuszczalnie podczas tzw. wymierania plejstoceńskiego, podczas którego w wyniku ocieplania się klimatu wymarła niemal cała megafauna. Przypuszczalnie w wyniku zmian w środowisku, lub/i konkurencji ze strony innych gatunków np. bawoła afrykańskiego pelorovis wymarł. Mógł przetrwać do 4 tysięcy lat temu, tak więc jego wymarcie może wiązać się także z ekspansją człowieka.

Ciekawostki


  • Szczątki Pelorovis antiquus są odnajdywane na terenie całej Afryki subsaharyjskiej, jednak kompletny szkielet został odnaleziony na terenie Algierii w pobliżu miasta Dżilfa.
  • Przez pierwszych badaczy Pelorovis antiquus został zakwalifikowany do rodzaju Bubalus. Niektórzy badacze sugerują iż mógł być przodkiem bawoła afrykańskiego(Syncerus caffer).
  • Pelorovis jest często przedstawiany na naskalnych malowidłach przez pierwszych ludzi np. na terenie Libii.
  • Pelorovis antiquus jest blisko spokrewniony z Pelorovis oldowayensis o bardziej smukłej budowie ciała i rogach skręconych w dół, oraz z Pelorovis turkanensis o rogach mniej skręconych, skierowanych w górę. Czasami do rodzaju Pelorovis klasyfikuje się także Pelorovis howelli.
Pelorovis antiquus pierwszy z lewej.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pelorovis#mediaviewer/File:Pelorovis.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pelorovis#mediaviewer/File:Pelorovis-antiquus-Nairobi.JPG
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pelorovis#mediaviewer/File:Pelorovis_antiquus_rock_art.jpg

sobota, 19 lipca 2014

Darwiniothamnus tenuifolius - cienkolistkowy krzew Darwina

  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Astrowce
  • Rodzina: Astrowate
  • Gatunek: Darwiniothamnus tenuifolius

Występowanie

Krzew rośnie endemicznie na Galapagos min. na wyspach Santa Cruz, Pinta, Floreana i Isabela. Występuje zwykle na suchych terenach nizinnych, lub wilgotnych terenach górzystych.

Ogólny opis

Darwiniothamnus tenuifolius jest niewielkim, rozłożystym krzewem, osiągającym ok. 3 metry wysokości. Liście podłużne, lancetowate, najczęściej wyrastające w gronach na końcówkach gałęzi, osiągając ok. 10 cm długości.

Rozmnażanie

Kwiaty zebrane w koszyczek o średnicy ok. 1 cm. Wytwarzane pojedynczo, lub w gronie na końcówkach gałęzi rośliny. Część rurkowata kwiatu żółta, natomiast języczkowata biała z licznymi płatami. Owoc w formie niełupki o średnicy ok. 1 mm o włosowatej szczecince na górnej części , ułatwiającej rozprzestrzenianie nasion przez wiatr.

Zagrożenia

Klasyfikowany jako gatunek bliski zagrożeniu, głównie ze względu na swój ograniczony zasięg występowania. Inne potencjalne zagrożenia dla tego gatunku nie są znane.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Czasami uprawiany w arboretum i prywatnych kolekcjach.

Warunki uprawy

brak danych. 

Ciekawostki


  • Jego anglojęzyczna nazwa "thin-leafed darwin's shrub", oznacza w tłumaczeniu "cienkolistkowy krzew Darwina".
  • Wymienia się dwie odmiany Darwiniothamnus tenuifolius(Darwiniothamnus tenuifolius var. santacruzianus i Darwiniothamnus tenuifolius var. tenuifolius). Czasami wymienia się także Darwiniothamnus tenuifolius var. glandulosus.
  • Do rodzaju Darwiniothamnus klasyfikuje się 3 gatunki krzewów min. Darwiniothamnus alternifolius, Darwiniothamnus lancifolius i Darwiniothamnus tenuifolius.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Darwiniothamnus_tenuifolius#mediaviewer/File:Darwiniothamnus_tenuifolius_-_Copenhagen_Botanical_Garden_-_DSC07405.JPG

piątek, 18 lipca 2014

Dermacentor variabilis - wektor gorączki plamistej Gór Skalistych

inne nazwy: amerykański kleszcz psi*, kleszcz leśny* 
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Pajęczaki
  • Rząd: Kleszcze
  • Rodzina: Ixodidae
  • Gatunek: Dermacentor variabilis

Występowanie

Kleszcz szeroko rozpowszechniony w Ameryce Północnej. Występuje w Kanadzie na wschód od prowincji Saskatchewan, w Stanach Zjednoczonych od Montany po Południowy Teksas i Florydę, a także odnaleziony w Kalifornii. Najobficiej występuje jednak we wschodnich Stanach Zjednoczonych. Preferuje ekotony(czyli strefę przejściową między dwoma ekosystemami).

Ogólny opis

Dermacentor variabilis jest brązowym, lub czerwonobrązowym kleszczem z szarym, lub srebrnawym oznaczeniem na tułowiu. Wielkość kleszcza jest zależna od płci i stopnia napojenia krwią. Nienapojona samica osiąga 5 mm długości, natomiast przy spijaniu krwi może osiągać 15 mm długości. Samce osiągają średnio 3,5 mm długości. U samców tarczka tułowiowa zajmuje większość powierzchni grzbietowej. Otwór gębowy typu hypostom, przystosowany do wysysania krwi, wyposażony w liczne ząbki utrzymujący go na skórze żywiciela. U osobników dorosłych występują 4 pary odnóż, wyposażone w pazurki, mocno przyczepiające się do powierzchni na której znajduje się kleszcz. U kleszcza występują 3 stadia rozwojowe, 0,5 mm larwa z 6 odnóżami, żółtym kolorem ciała w stanie nienapojonym i szarym, a nawet czarnym kiedy napoi się krwią. Nimfa osiąga 0,9 mm długości i jest żółtoszara podczas głodówki i ciemnoszara podczas napojenia krwią. W obu etapach niedojrzałe kleszcze nie posiadają szarawych, lub srebrnawych oznaczeń na ciele, oraz rozwiniętych narządów płciowych.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samice są większe, natomiast u samców tarczka tułowiowa zajmuje większość powierzchni grzbietowej.

Populacja i zagrożenia

Pasożyt. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Na terenie swojego występowania gatunek liczny.

Pożywienie

Larwy, nimfy i dorosłe samice krew zwierząt, głównie stałocieplnych. Dorosłe samce nie muszą się pożywiać, choć czasami korzystają z okazji napojenia się krwią.

Zachowanie

Dorosłe kleszcze Dermacentor variabilis zimują w glebie i stają się aktywne od kwietnia do września. Samice zwykle czekają na potencjalne ofiary, często wspinając się na niewielkie krzewy i łodygi roślin, bardzo rzadko wspinają się powyżej 1,5 m. Kleszcze posiadają bardzo czuły węch i tzw. narząd Hallera pozwalający im wyczuć zmiany temperaturowe, co ułatwia im znajdowanie ofiar. Kiedy zwierzę przechodzi koło kleszcza ten próbuje uczepić się skóry ofiary, a następnie wędruje po ciele wyszukując odpowiedniego miejsca na wbicie się. Najczęściej szukają miejsc o podwyższonej temperaturze, gdzie naczynia krwionośne znajdują się blisko skóry np. pachwiny, czy uszy. Po napojeniu się krwią samica po ok. 5-14 dniach odczepia się i spada na podłoże. Zwykle wtedy jej zdolności ruchowe są ograniczone i polega zwykle na swoim mimetyzmie(napojona podobna o ziarna), aby uchronić się przed drapieżnikami. Kleszcz posiada także bardzo twardy pancerz, dlatego większość drapieżników nie interesuje się nim. Kleszcza niezwykle trudno odczepić od skóry, gdyż na swoim narządzie gębowym, posiada liczne ząbki.

Rozród

Po odczepieniu się samicy od ciała żywiciela w przeciągu 10 dni wytwarza ona jajka z białek zawartych we spitej krwi. W okresie tym wytwarza ona także feromon, przyciągający samca. Do zapładnia dochodzi zwykle na podłożu, choć może także dojść do niego na ciele żywiciela. Samiec dzięki nogogłaszczkom umieszcza swoje nasienie w narządach płciowych samicy. Samica może znieść 4 000 do 6 500 jaj, z których po 26-40 dniach wykluwają się larwy. Po wykluciu larwy pozostają na ziemi, lub wspinają się na roślinność wyszukując odpowiedniego gospodarza, zwykle są nimi gryzonie. Larwa bez żywiciela może przetrwać nawet 11 miesięcy. Po ok. 2-14 dniach pasożytowania, odczepia się od żywiciela, trawiąc krew i przechodząc wylinkę, przemieniając się w nimfę w przeciągu jednego tygodnia. Nimfa następnie wyszukuje odpowiednio większego gospodarza np. oposa, szopa i żeruje na nim przez okres ok. 3-10 dni. Bez pożywiania się może przetrwać 6 miesięcy. Następnie odpada i przechodzi wylinkę, przemieniając się w osobnika dorosłego(zwykle trwa to kilka tygodni). Samica zwykle umiera po złożeniu jaj, samiec po zapłodnieniu samicy.

Naturalni wrogowie

Niektóre ptaki, pajęczaki i mrówki.

Długość życia

Cały cykl rozwojowy kleszcza trwa od 54 dni do 2 lat w zależności od warunków środowiskowych i dostępności pożywienia.

Znaczenie dla człowieka

Kleszcz Dermacentor variabilis może pasożytować także na człowieku. Może przenosić wiele groźnych chorób min. gorączkę plamistą Gór Skalistych i tularemię. Kleszcz pasożytuje także na wielu zwierzętach domowych i hodowlanych, a przy masowych atakach może powodować znaczne osłabienie organizmu i anemię.

Ciekawostki


  • Kleszcz są jednymi z najmniej lubianych zwierząt. Aby pozbyć się wbitego kleszcza, należy złapać go przy samej główce przy pomocy pęsety, lub specjalnych pętelek i zdecydowanym ruchem pociągnąć w swoja stronę, odrywając cały aparat gębowy od skóry. Jednak czasami głowa kleszcza zostaje oderwana i nadal znajduje się w ciele. Należy wtedy bezzwłocznie udać się do lekarza, który usunie w całości kleszcza. Definitywnie nie można niczym smarować pasożyta(np. olejem, masłem), ani zgniatać, przypalać, czy wykręcać owada, gdyż może to spowodować wymioty u kleszcza, a co za tym idzie uwolnić wszystkie mikroorganizmy do ciała żywiciela.
  • Najlepsza ochrona przed kleszczami są oględziny swojego ciała, zwłaszcza w miejscach mniej widocznych np. pachwiny, gdyż można natknąć się na ewentualne wędrujące osobniki, szukające odpowiedniego miejsca. Swoich pupili można ochraniać za pomocą specjalnych kropli i obroży przeciw-kleszczowych, zwłaszcza z zawartą substancją DEET. Stosuje się także na większą skale, opryskiwanie pestycydami, danego terenu, kontrola ilości dzikich zwierząt, a także rutynowe odkleszczanie dzikich osobników, a także wysypywanie kartonowych rurek, nasączonych środkiem przeciw-kleszczowym, które zebrane przez gryzonie do budowy gniazda, chronią je przed atakami kleszczy.
  • Poza gorączką plamistą Gór Skalistych i tularemią, kleszcz Dermacentor variabilis może spowodować także boreliozę, anaplazmozę ludzką i wiele innych.
  • Na terenie Polski żyje ok. 20 gatunków kleszczy. Najpospolitszym gatunkiem jest kleszcz pospolity(Ixodes ricinus). 
  • Rodzaj Dermacentor liczy obecnie 34 gatunki kleszczy min. Dermacentor marginatus, Dermacentor pavlovskyi i Dermacentor ushakovae.  

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dermacentor_variabilis#mediaviewer/File:American_Dog_Tick_(Dermacentor_variabilis).jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dermacentor_variabilis#mediaviewer/File:Dermacentor_variabilis,_U,_Back,_MD,_Beltsville_2013-07-08-19.15.11_ZS_PMax.jpg

środa, 16 lipca 2014

Płoć portugalska - ryba z Limy

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Promieniopłetwe
  • Rząd: Karpiokształtne
  • Rodzina: Karpiowate
  • Gatunek: Płoć portugalska(Achondrostoma oligolepis)

Występowanie

Zamieszkuje północną i środkową Portugalię głównie w dorzeczu rzeki Limia, Alcobaça i Mondego. Zamieszkuje zwykle stające, lub wolno płynące wody słodkie.

Ogólny opis

Ryba osiąga 15-18 cm długości ciała(maksymalnie 25 cm). Ciało wydłużone i wysoko wygrzbiecone. Głowa stosunkowo mała z niewielkim otworem gębowym. Zęby gardłowe jednorzędowe. Płetwa grzbietowa krótka i dosyć wysoka o 10-11 miękkich promieniach, natomiast płetwa odbytowa podobnej wielkości do grzbietowej, także o 10-11 miękkich promieniach. Płetwy piersiowe o 17-18 miękkich promieniach. Płetwa grzbietowa koloru ciemnoszarego, reszta jasno czerwona. Linia boczna posiada 42-45 dużych i kolistych łusek. Strona grzbietowa zwykle koloru zielonooliwkowego, natomiast boki jasnoszare. Strona brzuszna jasna. Całe ciało posiada srebrzysty połysk. Od pokrywy skrzelowej po płetwa ogonową ciągnie się jasnoszara smuga.

Dymorfizm płciowy 

U samców w okresie tarła może pojawiać się biała, ospowata wysypka w okolicy głowy i grzbietu.

Populacja i zagrożenia

Ryba klasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski. Mimo iż trend i wielkość populacji jest nieznana to przypuszczalnie zmniejsza się w wyniku zmian środowiskowych, głównie za sprawą eksploatacji piasku rzecznego, zanieczyszczeń i wysychania zbiorników wodnych z powodu ocieplenia klimatu. Ryba wymieniana w Załączniku II Dyrektywy siedliskowej Unii Europejskiej, oraz w Załączniku III Konwencji Berneńskiej. Nie jest poławiana gospodarczo.

Pożywienie

Głównie plankton, szczątki roślinne, larwy owadów i robaki wodne.

Zachowanie

Ryba stadna i płochliwa. Często przebywa blisko brzegu w gęstej roślinności. Ryba nie lubi silnego przepływu wody. Przeważnie spotykana w czystych wodach. Ekologia ryby dosyć słabo poznana.

Rozród

Okres tarła trwa od kwietnia do lipca. W tym czasie samce zyskują ospowatą wysypkę. Samica składa od 20 000 do 50 000(w zależności od wielkości samicy) ziarenek ikry o średnicy 1,5 mm, zapładnianych następnie przez mlecz samca i przyczepiających się do pobliskiej roślinności na płytkich wodach przybrzeżnych, gdzie odbyło się tarło. Narybek kluje się po 1-2 tygodniach. Przez pierwsze kilka dni są przyczepione do roślinności przy pomocy śluzowatej wydzieliny produkowanej w okolicy głowy i korzystają z zapasów woreczka żółtkowego. Dojrzałość płciową uzyskują po osiągnięciu 15 cm długości, czyli po ok. 1 roku.

Naturalni wrogowie

Głównie większe ryby drapieżne np. sumy.

Długość życia

ok. 15-20 lat.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Ryba nie jest poławiana gospodarczo.

Ciekawostki


  • Ryba opisana dopiero 2005 roku.
  • Rodzaj Achondrostoma w 2007 roku został wyodrębniony z rodzaju Chondrostoma.
  • Rodzaj Achondrostoma zawiera 4-5 gatunki ryb, występujących jedynie na Półwyspie Iberyjskim(poza jednym) min. płoć hiszpańską(Achondrostoma arcasii), płoć portugalską(Achondrostoma oligolepis), Achondrostoma occidentale Achondrostoma salmantinum. Obecnie do tego rodzaju zalicza się także Acinocheirodon melanogramma, która jako jedyna nie występuje na Półwyspie Iberyjskim, a w Brazylii.
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Achondrostoma_oligolepis#mediaviewer/File:Achondrostoma_oligolepis.jpg

niedziela, 13 lipca 2014

Phrynobatrachus mababiensis - mała, afrykańska żabka

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Płazy
  • Rząd: Płazy bezogonowe
  • Rodzina: Petropedetidae
  • Gatunek: Phrynobatrachus mababiensis

Występowanie

Zamieszkuje południową Afrykę od Tanzanii, Angoli(poza północno-zachodnim obszarem) i południa Demokratycznej Republiki Konga, przez Zambię, Malawi, Mozambik, Zimbabwe, północną Botswanę, Suazi, Namibii(poza południem) i wschodnią część Republiki Południowej Afryki. Ze względu na nieścisłości taksonomiczne, północna granica zasięgu nie jest poznana i może rozciągać się aż po Etiopię i Sudan. Zasiedla głównie zadrzewione sawanny, wilgotne tereny trawiaste, rzadziej użytki zielone. Dobrze sobie radzi także na terenach bagiennych, w pobliżu słodkowodnych zbiorników i na obszarach zurbanizowanych.

Ogólny opis

Jest niewielką żabą, osiągająca 2-3 cm długości ciała. Ciało koloru jasnobrunatnego, często z ciemnobrązowymi plamami na ciele. Brzuch jasny. Od pyska przez cały grzbiet ciągnie się żółtawy, pomarańczowy, lub jasnobrązowy pasek. Na grzbiecie płaza występują liczne brodawki.

Dymorfizm płciowy

Samice nieznacznie większe. Samce wyposażone w worek krtaniowy.

Populacja i zagrożenia

Gatunek klasyfikowany jako najmniejszej troski. Spotykany dosyć często i przypuszczalnie jego populacja utrzymuje się na stabilnym poziomie. Nie są znane istotne zagrożenia dla tego gatunku płaza.

Pożywienie

Niewielkie owady, np. muszki i komary.

Zachowanie

Jest gatunkiem przeważnie o dziennym trybie życia, choć podczas pory deszczowej odnotowano całodobowy cykl aktywności. Spotykane w grupach jedynie podczas pory godowej. Podczas pory suchej zwykle przebywają w pobliżu zbiorników wodnych(np. kałuż, stawów), lecz unikają nadmiernej wilgotności np. nie lubią zamieszkiwać lasów, zwłaszcza deszczowych. W okresie godowym samce mogą stawać się agresywne w stosunku do innych rywali. Swoją gotowość do godów samce ukazują przy pomocy rzekotania, które zwabia samice. Zasilone wokalne zaloty są słyszalne zwłaszcza w godzinach nocnych, gdzie samiec zwykle śpiewa ukryty wśród roślinności wodnej na płytkim brzegu zbiornika.

Rozród

Przypada podczas pory deszczowej, czyli w okolicy marca. Samiec wokalnymi zalotami próbuje przyciągnąć samice. Zwykle podczas godów spotykane w grupach. Kiedy samica wyrazi chęć kopulacji, dochodzi do ampleksusu. Samica składa ok. 500 jajeczek ikry w kilku porcjach w pobliżu roślinności na płytkim brzegu, zapładnianej następnie przez samca. Jajka mierzą przeciętnie 1 mm średnicy. Kijanki wykluwają się po ok. 2 dniach i mierzą średnio 6 mm długości. Po ok. 5 tygodniach przekształcają się w osobnika dorosłego. Dojrzałość płciową uzyskują przypuszczalnie po ok. 5 miesiącach.

Naturalni wrogowie

Głównie węże, takie jak Crotaphopeltis hotamboeia i Atheris nitschei, oraz ptaki np. czapla złotawa.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki


  • Żaby z rodzaju Phrynobatrachus są zwykle do siebie bardzo podobne, dlatego często w ich przypadkach występują nieścisłości taksonomiczne.
  • Phrynobatrachus mababiensis jest bardzo podobny do Phrynobatrachus parvulus. Gatunki zwykle rozróżniane po rzekotaniu samca w okresie godowym, jednak te w przypadku Phrynobatrachus mababiensis jest podobne do żaby Hemisus marmoratus.
  • Opisana w 1932 roku przez południowoafrykańskiego zoologa Vivian'a Frederick'a Maynard'a Fitzsimons.
  • Rodzaj Phrynobatrachus liczy 76-89 gatunków płazów, min. Phrynobatrachus krefftii, Phrynobatrachus chukuchuku i Phrynobatrachus batesii.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phrynobatrachus_mababiensis#mediaviewer/File:Phrynobatrachus_mababiensis01.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phrynobatrachus_mababiensis#mediaviewer/File:Phrynobatrachus_mababiensis03.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phrynobatrachus_mababiensis#mediaviewer/File:Phrynobatrachus_mababiensis04.jpg

sobota, 12 lipca 2014

Frynosoma rogata - krwawa obrona

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Łuskonośne
  • Rodzina: Frynosomowate
  • Gatunek: Frynosoma rogata(Phrynosoma cornutum)

Występowanie

Zamieszkuje tereny Ameryki Północnej od południowo-wschodniego stanu Kolorado, Kansas i południowo-zachodniego Missouri, przez stan Oklahoma, Teksas, Nowy Meksyk(z wyjątkiem północno-zachodniego obszaru), południowo-wschodnią Arizonę, zachodnią Luizjanę, aż po północny Meksyk. Występowanie na terenie stanu Arkansas nie zostało potwierdzone. Gad został introdukowany na tereny Karoliny Północnej i Florydy. Jaszczurka zamieszkuje suche i otwarte tereny z rzadką i rozproszoną roślinnością np. pustynie, stepy, wydmy.

Ogólny opis

Jest największą frynosomą z rodzaju Phrynosoma, osiągającą 9-14 cm długości ciała. Kształt ciała nietypowy, grzbietowobrzusznie spłaszczony i bardzo szeroki w części tułowiowej. Ogon krótki, podobnie jak kończyny. Z wyglądu przypomina ogoniastą ropuchę. Posiada kilka rzędów kolców po bokach korpusu, głowy i ogona. Dwa duże kolce przypominające rogi, znajdują się na tyle głowy. Brzuch koloru szarego, lub brązowawego, natomiast strona grzbietowa koloru beżowoszarego z jasnymi, żółtymi, lub czerwonymi plamami. Czarne plamy z jasną obwódką na grzbiecie jaszczurki, otaczają zwykle kolce grzbietowe.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny, wielkościowy. Samiec mniejszy osiągający ok. 9-10 cm długości ciała, samica zwykle dorasta do górnych granic wielkościowych dla tego gatunku.

Populacja i zagrożenia

Frynosoma rogata klasyfikowana jest jako gatunek niższego ryzyka na wyginięcie. Jednak w stanie Oklahoma i Teksas jest notowana na liście gatunków zagrożonych. Frynosoma jest wyłapywana z naturalnego siedliska i przetrzymywana jako zwierzę domowe. Zagrażają jej także utrata siedliska, oraz stosowanie pestycydów i ekspansja mrówek ogniowych, które zmniejszają populację tzw. mrówek zbożowych(Pogonomyrmex maricopa, Pogonomyrmex occidentalis itd.), głównych ofiar jaszczurki. Ogólna populacja gada wydaje się utrzymywać jednak na stabilnym poziomie.

Pożywienie

Głównie tzw. mrówki zbożowe(Pogonomyrmex maricopaPogonomyrmex occidentalis itd.), ale także czasami upoluję świerszcza, termita, chrząszcza, czy jego larwę.

Zachowanie

Jest jaszczurką o dziennym trybie życia. Zwykle godziny poranne spędza na wygrzewaniu się, a w południe kiedy temperatura gwałtowanie rośnie, często ukrywa się w cieniu, lub zakopuje w piasku. Zakopując się w piasku jaszczurka czasami chroni się także przed chłodem. Do kopania używa swoich kolców na bokach i głowie, ruchem korpusu przegrzebując piaszczystą glebę. Hibernuję od lipca do kwietnia, zwykle w norach wykopanych przez inne zwierzęta(np. gryzonie), lub pod skałami. Niemal 70% ofiar frynosomy stanowią tzw. mrówki zbożowe, dlatego można ją często spotkać w pobliżu ich mrowisk. Ciekawy jest mechanizm obronny frynosom. Posiada doskonały kamuflaż, a zaatakowana szybko zakopuje się w piasku. Jeśli zostanie wykopana, lub złapana, jaszczurka nadyma się, udając większą niż jest w rzeczywistości, a także syczy i symuluję atak . Potrafi także nagle zerwać się, mimo jej powolności. Jeśli wszystkie poprzednie techniki obronne nie odstraszą napastnika, frynosoma w wyniku podniecenia wstrzymuje odpływ krwi z głowy. Nadmiar krwi gromadzi się w kąciku oka, wyposażonego w małe pęcherzyki, które pękają pod naporem ciśnienia i cienki strumień krwi tryska w stronę napastnika. Krew frynosomy posiada nieprzyjemny smak, dlatego większość drapieżników odpuszcza atak. Krew często dostaje się do oka frynosomy, dlatego przez pewien czas gad jest ślepy. Jaszczurka może kilkukrotnie powtórzyć wytrysk krwi, który strumień może sięgać 1 m.

Rozród

Okres lęgowy trwa od kwietnia, aż do lipca. Samica po ok. 2 miesiącach po godach, składa w wilgotnej, piaszczystej glebie średnio 7 jaj(2-15 jaj), które zakopuje w piaskowym zagłębieniu i zaciera ślady kopania(aby utrudnić drapieżnikom odnalezienie gniazda). Jaja mierzą średnio 1-2 cm średnicy i inkubowane są przez okres ok. 45-55 dni. Młode po wykluciu mierzą ok. 1,2 cm i wyglądają jak miniaturowe wersję osobników dorosłych. Małe jaszczurki są całkowicie samodzielne. Dojrzałość płciową uzyskują po ok. 2-3 latach. Samica w ciągu jednego sezony składa zwykle do 2 porcji jaj.

Naturalni wrogowie

Głównie psowate.

Długość życia

brak danych

Znaczenie dla człowieka

Jest czasami spotykana w hodowlach w niewoli. Frynosoma jest narodowym gadem stanu Teksas.

Ciekawostki


  • Wyrzucanie w stronę wroga strumienia krwi jest charakterystyczną obroną frynosom, niespotykaną u innych gatunków zwierząt. Jednak zagadką jest dlaczego mocno podniecona jaszczurka w niektórych momentach może powstrzymać wytrysk krwi.
  • Frynosoma rogata jest największą frynosomą swojego rodzaju.
  • Została opisana w 1825 roku przez amerykańskiego zoologa Richard'a Harlan.
  • Pierwotni jaszczurka opisana jako "Horned frog", czyli rogata żaba, gdyż z wyglądu przypomina nieco płaza.
  • Rodzaj Phrynosoma liczy 15 gatunków frynosom, min. frynosomę krótkorogą(Phrynosoma douglassii), frynosomę królewską(Phrynosoma solare) i frynosomę szerokonosą(Phrynosoma platyrhinos).
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phrynosoma_cornutum#mediaviewer/File:Lizard_(530933726).jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phrynosoma_cornutum#mediaviewer/File:TexasHornedLizard.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phrynosoma_cornutum#mediaviewer/File:Texas_horned_lizard_phrynosoma_cornutum_close_up_high_definition_lizard_photography.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Phrynosoma_cornutum#mediaviewer/File:PSM_V02_D697_Horned_frog.jpg

czwartek, 10 lipca 2014

Krogulec trzypręgowy - łowca z Afryki

inne nazwy: krogulec afrykański*
  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Szponiaste
  • Rodzina: Jastrzębiowate
  • Gatunek: Krogulec trzypręgowy(Accipiter tachiro)

Występowanie

Krogulec zamieszkuję Afrykę od Senegalu i Gwinei, przez Wybrzeże Kości Słoniowej, Liberie, Ghanę, południowe Togo, południowy Benin, południową Nigerię, Kamerun, Republikę Środkowoafrykańską, południowy Sudan Południowy, Ugandę, Kenię, południową Somalię, Etiopię, Erytreę, aż po Angolę(z wyjątkiem południowo-zachodniego obszaru), Zambię, Zimbabwe, Mozambik, północne Namibii, północną i wschodnią Botswanę, oraz wschodnie i południowe tereny przybrzeżne Republiki Południowej Afryki. Zasiedla zwykle tereny leśne, min. lasy wiecznie-zielone, lasy galeriowe, regle, lasy liściaste i podobne siedliska o gęstej pokrywie roślinnej.

Ogólny opis

Krogulec mierzy przeciętnie 35-40 cm długości ciała, przy wadze 160-230 gramów samce i 230-510 gramów samice. Rozpiętość skrzydeł ok. 70 cm. Wierzchnia część ciała szaro-niebieskawa z nieco jaśniejszą głową. Spód ciała szaro-kremowy z wyraźnym, ciemnym poprzecznym pręgowaniem. U samców spód ciała przybiera często kolor rdzawy, którego u samicy brak, lub jest słabo widoczny. Tęczówki pomarańczowe. Nogi żółte z hakowato zakrzywionymi pazurami. Przednia część dzioba żółta. tylna szara. Ogon stosunkowo długi, prosto ścięty, zwykle z trzema poprzecznymi pasami, jasnymi na wierzchu ogona, zaś ciemnymi od spodu.

Dymorfizm płciowy

Samica wyraźnie większa od samca. U samic nie występuje wyraźny kolor rdzawy na spodzie ciała(wyraźny u samców), natomiast jej pręgi są nieco grubsze i wyraźniejsze.

Populacja i zagrożenia

Gatunek klasyfikowany przez IUCN jako najmniejszego ryzyka na wyginięcie. Uważany za ptaka dość powszechnego i często spotykanego, najliczniejszego krogulca Afryki. Mimo to odnotowano spadek jego populacji, przypuszczalnie z powody niszczenia środowiska życia krogulca.

Pożywienie

Głównie małe ptaki, gryzonie(np. wiewiórki), małe nietoperzem, jaszczurki, węże, żaby, owady i kraby.

Zachowanie

Prowadzi zwykle skryty tryb, choć czasami widywany szybując w powietrzu. Ofiar nie wypatruje z powietrza. Jeśli krogulec zauważy potencjalną zwierzynę, cichym lotem blisko ziemi zbliża się do ofiary, często do ostatniego momentu ukrywając się między roślinnością, wykorzystując element zaskoczenia. Może także pieszo gonić swoją zdobycz, wykorzystując silne i długie nogi do wyciągnięcia zwierzęcia np. z nory. Rzadko wydaje z siebie głos, zwykle jedynie w obronie gniazda. Żyje zwykle samotnie, lub w parach. Prowadzi dzienny tryb życia.

Rozród

Zachowania rozrodcze odnotowano od września do kwietnia w Afryce południowej. Samica zwykle obiera sobie duże terytorium, na którym znajdują się także kilka mniejszych terytoriów samców. Kiedy samica wybierze odpowiedniego samca, wykonują zwykle charakterystyczny dla krogulców lot, chwytając się za nogi i koziołkując w powietrzu. Gniazdo budowane jest na drzewie, na niewielkiej wysokości z gałęzi, zwykle jest dobrze ukryte, często wśród epifitów. Samice składają jaj zwykle od września do listopada w ilości od 2 do 3. Jajka są białe i nakrapiane, oraz inkubowane przez ok. 30 dni. Pisklęta uczą się latać już po 35 dniach, a usamodzielniają się po 2-3 miesiącach. Para wydaje zwykle jeden miot rocznie. Dojrzałość płciową uzyskują po ok. 1 roku.

Naturalni wrogowie

Głównie kotowate.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki

  • U krogulców występuje osobliwa różnica wielkościowa pomiędzy płciami, gdzie samica jest wyraźnie większa od samca. Dlatego samice mogą także polować na nieco większe ofiary, niż mniejsze samce.
  • Z krogulca trzypręgowego wyodrębniono krogulca białobrodego(Accipiter toussenelii).
  • Został opisany w 1800 roku przez francuskiego zoologa François Marie Daudin.
  • Rodzaj Accipiter liczy obecnie 47-53 gatunki krogulców, w tym dwa wymarłe, min. krogulca plamiastego(Accipiter griseiceps), krogulca żałobnego(Accipiter imitator) i krogulca tropikalnego(Accipiter erythropus).
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Accipiter_tachiro#mediaviewer/File:African_Goshawk_RWD2.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Accipiter_tachiro#mediaviewer/File:African_Goshawk_RWD.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Accipiter_tachiro#mediaviewer/File:Accipiter_tachiro_tachiro_1849.jpg