piątek, 13 stycznia 2017

Dziwogon spiżowy - bojownik fałszerz

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Wróblowe
  • Rodzina: Dziwogony
  • Gatunek: Dziwogon spiżowy(Dicrurus aeneus)

Występowanie

Zamieszkuję Azję Południową i Południowo-Wschodnią. Jego zasięg występowania rozciąga się od południowych, wschodnich i północno-wschodnich Indii, Nepalu(pogórze Himalai) przez Bhutan, Bangladesz, Birmę, Laos, Wietnam, południowe Chiny, Tajwan, Kambodżę, Tajlandię, Malezję po Sumatrę(Indonezja) i Borneo(Malezja i Indonezja). Uznany za wymarły na terenie Singapuru.

Siedlisko

Wszelkiego rodzaju środowiska leśne. Preferuje wilgotne lasy liściaste, unikając terenów podmokłych i głębi dużych lasów.

Ogólny opis

Dziwogony to monotypowa rodzina(z jednym rodzajem) niedużych ptaków. Posiadają dość dużą głowę z prostym, długim typowym dla owadożerców dziobem, zwykle w kolorze szarym, lub czarnym. Skrzydła dość długie i szerokie. Nogi krótkie, czarne, lub szare. Ogon jest cechą charakterystyczną rodziny(skąd nazwa). Jest długi i rozwidlony, u niektórych gatunków z dodatkowymi strojeniami(np. dziwogon rajski). Upierzenie ciemne(czarne, szare), często z metalicznym połyskiem.

Dziwogon spiżowy osiąga 23-24 cm długości ciała i wagę 22-30 gramów. Dziób koloru czarnego, tęczówki brązowe, natomiast nogi szarawe. Upierzenie czarne na całym ciele, silnie opalizujące kolorem niebieskim i filetowym, zwłaszcza na grzbiecie, czubku głowy i piersi. Pióra na czubku głowy, szyi i piersi są zwykle większe i szersze niż na innych częściach ciała. Ogon długi, podobnej długości do pozostałej reszty ciała, widocznie rozwidlony. U osobników młodocianych upierzenie przybiera ciemnobrązowy kolor, połysk piór jest mniej widoczny, a pióra pokryw podskrzydłowych posiadają białe końcówki.


Dymorfizm płciowy

Nie występuje. Obie płcie wyglądają podobnie.


Populacja i zagrożenia

Gatunek globalnie niezagrożony, klasyfikowany przez IUCN jako najmniejszego ryzyka na wyginięcie. Dość powszechny min. na terenie Himalajów, Ghatów Zachodnich i Bangladeszu. Populacja podgatunku zamieszkującego Tajwan(Dicrurus aeneus braunianus) została oszacowana na 10-100 tysięcy par lęgowych. Gatunek uznawany od 1960 roku na terenie Singapuru za wymarły, choć widywany na tym obszarze jeszcze do 1990 roku. Przyczyny wymarcia nie są znane, choć przypuszcza się iż mogło się do tego przyczynić niszczenie naturalnych siedlisk(wycinka i degradacja lasów). Globalnie zagrożenia dla przetrwania gatunku nie są znane.

Pożywienie

Gatunek owadożerny. Poluje głównie na muchówki, błonkoskrzydłe i motyle. Niektóre badania dowodzą także iż sporadycznie spija nektar kwiatowy.

Zachowanie

Ptak dzienny, żyjący samotnie, monogamicznymi parami, rzadziej łącząc się w większe grupy. Zwykle odznaczają się dużym terytorializmem, odpędzając osobniki swojego, jak i innych gatunków ptaków ze swojego rewiru. Dziwogony w obronie gniazda potrafią zaatakować nawet znacznie od siebie większego napastnika. Nieraz jednak mogą tworzyć stada mieszane, wraz z innymi gatunkami podczas żerowania. Podczas żerowania najczęściej siedzą na cienkiej, pojedynczej gałązce w pozycji pionowej i wypatrują owadów(podobnie jak robią to dzierzby). Wypatrzoną ofiarę łapie w locie w powietrzu, lub z ziemi i przenosi ją zwykle w swoje ulubione miejsca, gdzie zjada zdobycz. Czasami dziwogon schodzi na ziemie, gdzie poszukuje pożywienia. Wodę spijają podczas opadów, lub zebraną w liściach, wtedy także często korzystają z kąpieli. Mają dosyć szeroką gamę wydobywanych dźwięków. Typowy odgłos komunikacyjny to krótkie ćwierkanie(pi-pi-pi-pi), przedłużane zwykle podczas alarmowania(piu-pi, piu-pi). Śpiew to zwykle seria donośnych ćwierkań, lub pisków(czasami podobnych do śpiewu zeberek). Zwykle samce śpiewają jedynie w porze godowej. Jednak dziwogony znane są z tego iż często mogą naśladować inne ptaki, zwłaszcza jeżeli żyją w ich towarzystwie. Mogą sezonowo migrować, zwłaszcza w okresach zimowych z terenów górskich.

Rozród  

Okres godowy przypada zwykle od kwietnia do maja, choć w zależności od występowania może nieco odbiegać od normy np. na terenie południowo-zachodnich Indii sezon przypada zwykle w lutym, natomiast na terenach północno-wschodnich Indii w czerwcu. W owym okresie samiec znacznie częściej śpiewa, aby znaleźć partnerkę i zachęcić ją do godów. Nieduże, otwarte, na kształt filiżanki gniazdo(niewiele większe od samego ptaka) budowane jest na wysokim drzewie(zwykle na rozgałęzieniach konarów, lub gałęzi) z włókna roślinnego i pajęczyn. Samica składa od 3 do 4 jaj, oboje rodzice wysiadują i opiekują się pisklętami. Czas inkubacji trwa ok. 20 dni. W wieku ok. 30 dni pisklęta uczą się latać i opuszczają gniazdo, lecz jeszcze przez kilka tygodni są dokarmiane przez rodziców. Wiek dojrzałości płciowej nie jest znany.

Długość życia

Brak danych.

Naturalni wrogowie

Ptaki drapieżne np. sokoły, dzierzby, krukowate, a także kotowate, czy węże(zwykle te nadrzewne).

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Podgatunki

Wymienia się 3 podgatunki dziwogon spiżowego, które wyróżnia różnica w osiąganych rozmiarach(z tendencją malejącą od północnych form po południowe):
  • Dicrurus aeneus aeneus - zamieszkuje Indie, południowe Chiny i Azję Południowo-Wschodnią.
  • Dicrurus aeneus braunianus - występuje endemicznie na wyspie Tajwan(Chiny). Zamieszkuje tereny górskie. Jest przypuszczalnie najmniej licznym i jedynym podgatunkiem dziwogona spiżowego, którego populacja została oszacowana(10-100 tysięcy par lęgowych).
  • Dicrurus aeneus malayensis - zasiedla Półwysep Malajski, wyspy Sumatrę i Borneo. Osiąga najmniejsze rozmiary.
Czasami wymienia się także podgatunek Dicrurus aeneus kwangsiensis(zasiedlający Chiny), częściej jednak traktowany jako synonim Dicrurus aeneus aeneus.  

Systematyka i pokrewieństwo

Dziwogony to monotypowa rodzina ptaków, obejmująca rodzaj Dicrurus do którego obecnie klasyfikuje się 25 gatunków. Początkowo sądzono iż do rodziny dziwogonów, należy klasyfikować jedynie jeden rodzaj Dicrurus, lecz przeprowadzone badania hybrydyzacji Southerna w latach 90 XX wieku zakwalifikowały do rodziny dziowognów jeszcze trzy podrodziny Rhipidurinae(wachlarzówki), Monarchinae(monarki) i Grallininae(graliny). W roku 2008 roku badacze(L. Christidis i W.E. Boles) podnieśli rangi wachlarzówek, monarek i gralinów do rang rodzin, przez co do rodziny dziwogonów znów klasyfikuje się jedynie jeden rodzaj. Czasami do owej rodziny klasyfikuje się także monotypowy rodzaj Chaetorhynchus(przedstawiciel: prostogonek Chaetorhynchus papuensis), choć przez większość systematyków jego umieszczenie tam(z uwagi na różnice genetyczne i morfologiczne) jest niepoprawne. Dawniej dziwogon spiżowy był klasyfikowany do monotypowego rodzaju Chaptia.

Dziwogony zamieszkują głównie wiecznie-zielone, otwarte lasy i obszary zakrzewione na terenach Azji, Afryki i Australii. Przypuszczalnie pojawiły się w epoce mioceńskiej na terenach indyjsko-malajskich. Na tereny afrykańskie dotarły ok. 15 mln lat temu, na australijskie 6 mln lat temu.

Dziwogony są ptakami dziennymi, zwykle żyjącymi samotnie, parami, rzadziej w większych grupach. Zwykle terytorialne, nie akceptujące innych ptaków(także innych gatunków)w obrębie swojego rewiru, a zwłaszcza w pobliżu gniazda. Potrafią zaatakować ptaka wielkości jastrzębia, czy sowy, a nierzadko obserwowano ataki obronne skierowane przeciwko małpą, kotą, łasicą, czy nawet ludziom(np. dziwogon komorski Dicrurus waldenii). Polują głównie na owady i drobne bezkręgowce, chwytane w powietrzu, lub zbierane z powierzchni ziemi. Czasami mogą upolować także małego kręgowca np. młodą jaszczurkę. U niektórych gatunków zaobserwowano pożywienie się także nektarem kwiatowym. Dziwogony znane są z możliwości naśladowania dźwięków. Często naśladują dźwięki wydobywane przez inne ptaki, a nawet ssaki. Najczęściej wykorzystują to do płoszenia żerujących ptaków, naśladując ich odgłos alarmowy(dzięki czemu podczas polowania nie posiadają konkurencji). Dziwogony potrafią nauczyć się ponad 50 rodzajów odgłosów, dzięki czemu potrafią wykorzystać dany odgłos do danego gatunku ptaka. Ptaki te korzystają także z tzw. kąpieli mrówkowych(zwłaszcza dziwogon długosterny Dicrurus macrocercus). Dziwogon przysiada zwykle na mrowisku, trzebiąc się i rozkładając skrzydła, daje się opleść owadom, które w obronie uwalniają kwas mrówkowy. Te tajemnicze zachowanie przypuszczalnie ochrania ptaka przez pasożytami, grzybami i drobnoustrojami, gdyż kwas mrówkowy działa toksycznie na większość z nich.

Dziwogony są ptakami słabo poznanymi. Ich populacja i czynniki zagrażające ich przetrwaniu są zwykle słabo poznane. Mimo to większość dziwogonów jest uznawana za gatunki niskiego ryzyka na wyginięcie. Dziwogon wachlarzowaty(Dicrurus menagei) i dziwogon brązowoskrzydły(Dicrurus fuscipennis) są gatunkami poważnie zagrożonymi wyginięciem, którym zagraża przede wszystkim utrata siedliska.


Ciekawostki


  • W slangu na terenie Australii i Nowej Zelandii określenie "drongo", oznacza głupca, kretyna, idiotę. Nie odnosi się do jednak do dziwogonów, lecz do australijskiego konia wyścigowego o imieniu Drongo, który mimo licznych startów w zawodach, nigdy nie wygrał.
  • Dziwogony są obiektem badań nad tematem teorii umysłu. Badania nad dziwogonem żałobnym(Dicrurus adsimilis) zamieszkującym Afrykę wykazały iż ponad 20% udziału w diecie ptaka, pochodzi z kleptopasożytnictwa(czyli wykradaniu pożywienia). Ptak wykorzystuje zapamiętane dźwięki alarmowe różnych zwierząt(zwłaszcza tymalii i surykatek), oraz przepłasza je od upolowanej ofiary. Może to być dowód na to iż dziwogon posiada świadomość o stanie umysłu innych zwierząt(teoria umysłu), choć większość badaczy sądzi jednak iż teoria umysłu odnosi się wyłącznie do ludzi.
  • Dziwogon spiżowy został opisany naukowo po raz pierwszy w 1817 roku przez francuskiego ornitologa Louis'a Jean Pierre Vieillot.    


Bibliografia:
-https://books.google.pl/books?id=DgZCBAAAQBAJ&pg=PA152&lpg=PA152&dq=Dicrurus+aeneus+Status+and+conservation&source=bl&ots=do0ZhXf6zZ&sig=2D5xJzOQzYUaNKMFKPKXC9aqmwo&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiQ5o3v26rRAhVKchQKHUjJBWk4ChDoAQg8MAc#v=onepage&q=Dicrurus%20aeneus%20Status%20and%20conservation&f=false
-http://www.hbw.com/species/bronzed-drongo-dicrurus-aeneus
-http://www.iucnredlist.org/details/22706973/0
-https://en.wikipedia.org/wiki/Bronzed_drongo
-https://en.wikipedia.org/wiki/Drongo
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Kleptopaso%C5%BCytnictwo
-http://news.nationalgeographic.com/news/2014/05/140501-drongo-kalahari-desert-meerkat-mimicry-science/
     

niedziela, 1 stycznia 2017

Kangurowiec czarny - wyspowy kangur

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ssaki
  • Rząd: Dwuprzodozębowce
  • Rodzina: Kangurowate
  • Gatunek: Kangurowiec czarny(Dorcopsis atrata)

Występowanie

Gatunek endemiczny dla Wyspy Goodenougha(wschodni kraniec Papui-Nowej Gwinei). Zakłada się iż jego areał występowania jest mniejszy niż 100 km².

Siedlisko

Kangurowiec czarny zasiedla reglowe tropikalne lasy dębowe pokrywające wyspę. Lasy Wyspy Goodenougha charakteryzują się dość niską, lecz gęstą roślinnością dolnych pięter(składającą się głównie z paproci, mchów i porostów). Sezonowo spotykany także na terenach bardziej otwartych np. murawach. Kangurowiec spotykany od 1000 do 1800 m n.p.m.

Ogólny opis

Kangurowate to rodzina torbaczy o kilku wyspecjalizowanych cechach. Głowa zwykle wąska z wydłużonym pyskiem, dużymi uszami(poza kangurami drzewnymi) i nosem. Na ogół kangury posiadają rząd prostych i szerokich zębów tnących w przedniej części jamy ustnej. W żuchwie pierwsza para siekaczy jest zwykle wysunięta i powiększona(stąd nazwa rzędu dwuprzodozębowce). Kły nie występują, lub są w zaniku, a między trzonowcami i siekaczami występuje luka. Ciało masywne i krępe, silnie wygrzbiecone na grzbiecie, widoczne zwłaszcza podczas spoczynku. Ogon długi, owłosiony, gruby u nasady, wykorzystywany jako podbora i narząd równowagi. Najbardziej charakterystyczna u kangurowatych jest ich budowa kończyn. Przednie wyraźnie krótsze i mniej masywne niż tylne. Łapa pięciopalczasta, palce krótkie, podobnej wielkości, zakończone długimi pazurami. Kończyny tylne bardzo masywne, wydłużone, zakończone długą i wąską stopą. Czwarty palec stopy wydłużony i solidny, podobnie jak piąty, który jest nieco krótszy. Palce drugi i trzeci połączone(skórą, dając złudzenie jakby z jednego palca wychodziły dwa pazury), słabo rozwinięte. Palec pierwszy zwykle nie występuje(występuje np. u torebnika piżmowego o niepewnej klasyfikacji). Palce stóp zakończone długimi pazurami.

Kangurowiec czarny jest średniej wielkości torbaczem, osiągającym 75-100 cm długości ciała i wagę 1,8-2,3 kg. Ogon mierzy ok. 30-40 cm długości. Kangurowiec posiada duże oczy, małe, zaokrąglone uszy, oraz bardzo słabo owłosioną głowę(miejscami nagą, zwłaszcza pysk i okolice oczu), odsłaniającą szaro-różowawą skórę. Reszta grzbietowej części ciała pokryta czarnym, niezbyt gęstym futrem. Strona brzuszna pokryta futrem koloru ciemnobrązowego. W przeciwieństwie do innych kangurowatych, kangurowce nie są tak dobrze przystosowane do skakania. Ich kończyny tylne i stopy są stosunkowo małe(porównując z innymi kangurowatymi). Połączone palce drugi i trzeci w stopie, posiadają podobną wielkość do palca piątego. Kończyny przednie dość masywne i dobrze rozwinięte. Długi ogon pokryty czarnym futrem do połowy długości(reszta naga).


Dymorfizm płciowy

Brak danych. U spokrewnionych gatunków zaobserwowano iż samce osiągają większe rozmiary.


Populacja i zagrożenia

Kangurowiec czarny jest gatunkiem endemicznym, występującym na bardzo małym i ograniczonym areale. Jest często obiektem polowań przez miejscową ludność dla mięsa. Do polowań używa się głównie psów, kiedy to kangury odwiedzają tereny o małym zalesieniu. Niektóre badania dowodzą jednak iż polowania na kangurowce stają się coraz rzadsze. Kangurowcowi zagraża także niszczenie siedliska, wyciska i fragmentacja lasów(głównie pod użytki zielne). Mimo to na odpowiednich terenach gatunek uważany jest za dość pospolity i często obserwowany. Z uwagi na ograniczony zakres występowania, oraz zmniejszający się trend wzrostowy populacji, kangurowiec czarny został kwalifikowany jako krytycznie zagrożony wyginięciem.


Pożywienie

Roślinożerca. Żywy się głównie pędami, liśćmi, trawami, owocami i korzeniami. Dokładna dieta kangurowca czarnego nie została poznana.

Zachowanie

Kangurowiec czarny jest naziemnym gatunkiem torbacza. Prowadzi głównie nocny tryb życia, choć nieraz obserwowano aktywne osobniki w dzień. Żyje w grupach społecznych, złożonych z kilku samic i samców. Pozycję w stadzie warunkuję zwykle wielkość i wiek osobnika, choć nierzadkie są także walki o dominację. Samce, jak i samice prowadzą krótkie(kilkusekundowe) potyczki, które szybko wyznaczają wygranego. W walce samice zwykle gryzą, natomiast samce używają kończyn do wyprowadzeń ciosów. Pochylona głowa oznacza poddanie się. Do oznaczania terenu kangurowce używają gruczołów zapachowych usytuowanych na klatce piersiowej i odbycie. W celu zaalarmowania towarzyszy postukują stopami w podłoże. Podczas poruszania się używają wszystkich czterech kończyn, unosząc ogon, który pozwala utrzymać równowagę. W czasie spoczynku ogon dotyka podłoża, a kangur potrafi stanąć na tylnych nogach. Podobnie jak nadrzewne kangury, kangurowiec bardzo rzadko skacze, a jego kończyny nie są przystosowane do owego ruchu. Podczas posilania się kangurowiec chwyta pokarm przednimi siekaczami, a następnie dzięki przednim łapą przemieszcza pożywienie do zębów trzonowych i przedtrzonowych.

Rozród

Nikle poznany. Przypuszczalnie nie posiadają sezonu rozrodczego i rozmnażają się przez cały rok. Pierwszeństwo kopulacji posiada dominujący samiec. Ciąża przypuszczalnie jak u spokrewnionych gatunków trwa ok. 30-45 dni, po czym samica rodzi jedno młode, które przechowywane jest w torbie lęgowej(marsupium). Bardzo małe i we wczesnym stadium rozwoju młode przywiązane jest do jednego ze czterech sutków, skąd spija mleko. Młode opuszcza torbę po ok. 180-190 dniach, jednak nadal pozostaje pod opieką matki(nadal pije mleko). Po ok. 270 dniach młode odstawiane jest od piersi i usamodzielnia się. Dojrzałość płciową spokrewnione gatunki uzyskują w wieku 15 miesięcy. Zwykle przedstawiciele rodziny Macropodidae rodzą kolejne młode, zaraz po opuszczeniu torby przez poprzednika.

Długość życia

Brak danych. Spokrewnione gatunki w niewoli dożywają ok. 15 lat.

Naturalni wrogowie

Brak danych. Przypuszczalnie kangurowiec czarny poza człowiekiem nie posiada naturalnych wrogów.


Znaczenie dla człowieka

Obiekt polowań dla mięsa przez rdzenne ludy papuaskie zamieszkujące wyspę. Niektóre badania dowodzą iż popyt na mięso kangurowców maleje. Może wiązać się to z malejącą liczebnością gatunku(coraz rzadziej spotykany), lub zmianą trybu życia tubylców, z myśliwych na hodowców.

Podgatunki

Nie posiada. 

Systematyka i pokrewieństwo

Rodzina kangurowatych reprezentuje 65 gatunków współcześnie żyjących, będąc drugą pod względem liczby przedstawicieli rodziną torbaczy(pierwszą są dydelfowate). Klasyfikuje się do niej występujące na terenie Australii i wyspach krainy australijskiej dwie podrodziny(kangury i filnderki), oraz 11 rodzajów: filanderek(Lagostrophus, jedyny rodzaj rodziny filnderków), kangur(Macropus), filander(Lagorchestes), kangurnik(Dorcopsulus), kangurowiec(Dorcopsis), drzewiak(Dendrolagus), pazurogon(Onychogalea), skalniak(Petrogale), kuoka(Setonix), pademelon(Thylogale) i walabia(Wallabia). Wcześniej do rodziny kangurowatych klasyfikowano także, obecnie osobne rodziny, kanguroszczurowate(z 11 przedstawicielami) i torebnikowate(z 1 współczesnym przedstawicielem).

Zapis kopalny kangurowatych jest dość skromny. Najstarszy przedstawiciel żył już w późnym miocenie(Hadronomas). Wszyscy wymarli przedstawiciele występowaniem byli ograniczenia do krainy australijskiej.

Rodzaj Dorcopsis liczy obecnie 4 gatunki: kangurowca czarnego(Dorcopsis atrata), kangurowca szarego(Dorcopsis luctuosa), kangurowca pręgowanego(Dorcopsis muelleri) i kangurowca białopręgiego(Dorcopsis hageni). Wszystkie gatunki występują na terenie Nowej Gwinei, choć ich występowanie jest ograniczone do innych rejonów. Kangurowiec białopręgi zamieszkuję północną część wyspy, szary południową, natomiast pręgowany zachodnią. Jedynie kangurowiec czarny nie występuje na głównej wyspie i ograniczony jest do jednej wysepki. Zasiedlają tropikalne lasy, choć w poszukiwaniu pożywienia potrafią wyjść na tereny bardziej otwarte. Kangurowce prowadzą nocny, naziemny i stadny tryb życia. Podobnie jak drzewiaki, nie porusza się przy pomocy skoków. Używają do tego wszystkich czterech kończyn i ogona pozwalającego rozłożyć ciężar ciała. Ekologia kangurowców jest dość słabo poznana, a większość badań nad ich zachowaniem pochodzi z obserwacji zwierząt w niewoli. Obecnie dwa kangurowce zostały uznane za gatunki zagrożone: kangurowiec czarny jako gatunek krytycznie zagrożony, oraz kangurowiec szary uznawany przez IUCN za narażony na wyginięcie. Głównym zagrożeniem dla owych torbaczy jest utrata siedliska życia(wycinka lasów pod uprawy). W mniejszym stopniu także polowania dla pozyskania mięsa. Wszystkie gatunki, poza kangurowcem czarnym, bywają trzymane i rozmnażane w ogrodach zoologicznych i prywatnych hodowlach.

Najbliższych krewnych kangurowców można szukać wśród rodzaju Dorcopsulus(kangurnik)

Ciekawostki

  • Kangurowiec czarny, jak i przyroda Wyspy Goodenough jest dość słabo poznana, głównie z uwagi na kilka czynników utrudniających badania. Pierwszy to dojazd. Wyspa połączona jest z główną wyspą jedynie drogą promową na której rejs trwa ok. 10 godzin. Drugim czynnikiem jest nieufność tubylczej ludności wobec obcych. Z niejasnych przyczyn mieszkańcy Goodenough bardzo nie lubią przybyszy. Trzecim, oraz najważniejszym utrudnieniem jest poruszanie się na górzystym i zalesionym obszarze. Większość dzikich rejonów leśnych wyspy znajduje się na terenach o dużym zachyleniu stoku, ponadto lasy porastają kolczaste pandany i drzewiaste, trudne do usunięcia paprocie drzewiaste. Dodatkowo opadłe liście pandanów i paproci przy nadepnięciu bardzo głośno trzaskają, co alarmuje zwierzęta o obecności ludzi.
  • Poza kangurowcem czarnym na wyspie Goodenougha można spotkać także kilka innych gatunków min. żaby Oreophryne insulana, Oreophryne inornataCopiula minor, Litoria avocalis, jamraja Echymipera rufescens, szlarnika okopconego(Zosterops fuscicapilla), endemiczny gatunek cytrusa Citrus wakonai, a także kangura smukłego(Macropus agilis), jednego z dwóch kangurowatych zamieszkujących ową wyspę.
  • Na wyspie Goodenough zaobserwowano kilka razy ptaka o czarnym upierzeniu i długim ogonie, wielkości kruka. Niestety gatunek nigdy nie został naukowo odkryty i obecnie jest tematem prac kryptozoologii. Z uwagi jednak na brak dostatecznych badań nad poznaniem przyrody rejonu, jest bardzo prawdopodobne iż ów zwierzę istnieje, wraz z innymi nieodkrytymi gatunkami.
  • Gatunek został opisany w 1957 roku przez niejakiego Van Deusen'a.          

Bibliografia
-http://animaldiversity.org/accounts/Dorcopsis_atrata/
-http://www.iucnredlist.org/details/6794/0
-https://en.wikipedia.org/wiki/Black_dorcopsis
-http://ecologicalsolutions-si.com/files/75353020.pdf
-http://thetreehare.blogspot.com/
-https://en.wikipedia.org/wiki/Macropodidae
-https://books.google.pl/books?id=z9gMsCUtCZUC&pg=PA213&lpg=PA213&dq=Goodenough+Island+endemic&source=bl&ots=JUYphlij4X&sig=gPRe3haKT99IUD0xDEHTdbxduN0&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjKxfetiqLRAhVLXhQKHQVwDOYQ6AEIZjAJ#v=onepage&q=Goodenough%20Island%20endemic&f=false

sobota, 17 grudnia 2016

Moonfolk - chmurny lud z MTG

   Moonfolks, zwani Soratami to rasa stworzeń występująca w grze karcianej Magic: The Gathering, stworzona na potrzeby bloku Kamigawa. Niemal wszystkie karty tych stworzeń ograniczają się do owego dodatku. Wyjątkiem jest karta planeswalker(wędrowiec, obieżysfer) zwana Tamiyo, the Moon Sage, wydana w późniejszym bloku.

Moonfolks są dość tajemniczą, humanoidalną rasą. Ich ciało jest bardzo smukłej budowy, skóra biała, szara, lub jasnoniebieska, często zlewająca się kolorem z białymi włosami. Charakterystyczne dla moonfolks są ich długie, zwisające, podobne do króliczych uszy, które często zaczesywane są na włosy. Na czole i uszach często można spotkać znamiona w postaci linii, kropek, lub zawijasów. Rysy twarzy, ubiór, oraz fryzura przypominają kulturę japońską.

Moonfolks zamieszkują plan Kamigawa, którego tereny i kultura nawiązuje do historycznej Japonii. Miasta zamieszkałe przez chmurny lud zwany jest Otawara. Zakładane są wśród chmur, jednak ich dokładna lokalizacja utrzymywana jest w ścisłej tajemnicy. Stolicą moonfolks jest Oboro, pałac zwany Mglistym Księżycem.

Zwykle nie interesują się sprawami stworzeń zamieszkujących ląd. Posiadają spokojny i zrównoważony charakter. Wiele z aspektów ich życia jest owianych tajemnicą. Moonfolks posiadają niezwykłe zdolności magiczne. Należą do nich zwykle najwięksi magowie. W magiczny, lub bliżej nieznany sposób potrafią latać.

Postać moonfolk'a posiada swoje korzenie w słynnej w Japonii legendzie o króliczej pani, zwanej Lady Kaguya.

Wraz z moonfolks na planie Kamigawa występują:

  • Nezumi - humanoidalna rasa szczurów. Zamieszkują zwykle tereny bagienne Takenuma i obrzeża ludzkich miast. Posiadają dość złowieszczy charakter. Nezumi często szkolą się na ninja, nekromantów i szamanów magii opartej na przywołaniu i kontroli insektów.
  • Kitsune - rasa humanoidalnych stworzeń, przypominających lisy i wilki. Zwykle posiadają pionowe, długie uszy, wydłużony pysk, oraz długi, puszysty ogon. Zamieszkują głównie las Jukai, prowadząc przyjazną politykę w stosunku do ludzi. Posiadają niezwykle długie życie, bardzo trudne do oszacowania. Kitsune zwykle szkolą się na samurajów i kleryków(magii leczenia).
  • Akki - rasa goblinów z Kamigawy, zamieszkujących tereny górskie. Nie akceptują obecności innych ras(są bardzo terytorialne). Przyjaźnie nastawione jedynie w stosunku do ogrów i roninów. Akki posiadają obsesyjne zainteresowanie ogniem i łupiestwem. Posiadają kulisty kształt ciała, wydłużone kończyny, zakończone długimi palcami i pazurami, długie nosy, małe rogi na czole, oraz grubą, pokrytą bruzdami i rogami skórę na grzbiecie. Ich skóra jest zwykle koloru czerwonego. Akki specjalizują się w szamaństwie magii opartej na ogniu. Szkolą także dobrych wojowników.
  • Orochi - czyli lód wężoludzi. Zamieszkują las Jukai, żyjąc w plemionach. Orochi dzieli się na trzy główne plemienia: wojowników, zwiadowców i szamanów. Nie są zwykle przyjaźnie nastawieni do innych istot. Głowa orochi przypomina wężową, ich skóra pokryta jest łuską, natomiast liczba kończyn jest zwykle zwielokrotniona(zwykle podwójna). 
Bibliografia:
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Moonfolk
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Snake#Kamigawa
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Akki
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Fox#Kitsune
-http://mtgsalvation.gamepedia.com/Rat#Nezumi 

środa, 14 grudnia 2016

Kamelia mała - kwiecisty krzew z Japonii

inne nazwy: kamielijka
  • Królestwo: Rośliny 
  • Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
  • Klasa: Okrytonasienne
  • Rząd: Wrzosowce
  • Rodzina: Herbatowate
  • Gatunek: Kamelia mała(Camellia sasanqua)

Występowanie

Kamelia mała naturalnie zasiedla wyspy japońskie od wysp Kiusiu, Yakushima i południowej części wyspy Sikoku, po wyspę Riukiu. Gatunek uprawiany w wielu rejonach świata, czasem dziczejący. Na terenie Półwyspu Koreańskiego(Korea Południowa i Korea Północna) roślina uznawana jest za gatunek inwazyjny.


Siedlisko

Kamelia preferuje tereny o gęstym skupieniu krzewów(gąszcze), oraz trawiaste zbocza górskie.

Ogólny opis

Kamelia mała posiada pokrój krzewu, rozgałęziającego się nasady pnia, dorastającego od 0,5 metra do 5 metrów wysokości. Docelowe rozmiary osiąga zwykle w przeciągu 10-20 lat. Kora konarów i gałęzi jasnoszara, gładka, rzadko łuszcząca się, natomiast pędów zwykle ciemnobrązowa. Liście stałe(krzew wiecznie zielony), skrętoległe, pojedyncze, ciemnozielone, błyszczące, szerokie, eliptyczne i piłkowane na brzegach. Zwykle mierzą od 3 do 7 cm długości i 1-3 cm szerokości.

Rozmnażanie

Kamelia mała kwitnie od połowy do późnej jesieni, lecz jedynie na stanowiskach słonecznych. Kwiaty wyrastają w kącikach liści, zwykle pojedynczo, choć nierzadko po 2-3. Kwiat posiada 5-7 płatków(słabo zrośniętymi u nasady), 5-7-działowy kielich, 1 słupek i bardzo liczne pręciki. Kwiat osiąga od 5 do 7 cm średnicy. Płatki koloru od białego po ciemnoróżowy. Pręciki żółte. Roślina owadopylna, przyciągająca zapylaczy silnym zapachem kwiatu. Owoc w postaci okrągłej, zdrewniałej, pękającej torebki z licznymi nasionami.

Zagrożenia

Gatunek klasyfikowany jako niższego ryzyka na wyginięcie. Nie są znane poważne zagrożenia dla jego przerwania. 


Długość życia 

Do 100 lat.

Znaczenie dla człowieka

Kamelijka była znana w uprawie na terenie Japonii i Chin od wieków. Już podczas początków miasta Edo(obecne Tokio) ok. XV wieku, znane był pierwsze odmiany uprawne owej rośliny. Do Europy krzew dotarł dopiero w 1820 roku, za sprawą kapitana statku East Indiaman Richard'a Rawes'a na teren Londynu. Około roku 1870 holenderscy kupcy zaczęli handlować ową rośliną, importując ją na teren Europy, gdzie zaczęła być coraz bardziej popularna. Później została rozpowszechniona także na inne kontynenty.

Na terenie Japonii kamelia mała uprawiana była przede wszystkim jako roślina przemysłowa. Aromatyczne liście służyły jako dodatek do herbat, natomiast z owoców i nasion wytwarzano olej z drzewa herbacianego. Olej posiadał szerokie zastosowanie, jako paliwo do lamp olejnych, smar, przyprawa, lek, kosmetyk i opał. Roślina formowana była także na żywopłot.

Obecnie kamelia mała znana jest głównie jako roślina ozdobna o pięknych i silnie pachnących kwiatach. Wyselekcjonowano kilka odmian ozdobnych rośliny min. 'Rainbow', 'Hugh Evans', czy 'Narumigata'. Krzew cieszy się jednak o wiele mniejszą popularnością niż spokrewniona kamelia japońska(Camellia japonica). Na terenie Polski kamelia mała jest rzadko uprawiana, głównie na terenie arboretum, określana jako ciekawostka dendrologiczna.

Uprawa 

Kamelia mała zależy do roślin dosyć łatwych w uprawie, jeżeli spełni się jej niewygórowane wymagania. Krzew najlepiej rośnie na glebach gliniastych, piaskowych, lub iłowych. Gleba musi być wilgotna, lecz nie przemoknięta o odczynie kwaśnym, lub obojętnym. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu(choć rośnie także w półcieniu i cieniu, choć słabiej kwitnie), osłonięte przed działaniem suchych i zimnych wiatrów, oraz porannego słońca. Krzew wytrzymuje krótkotrwałe spadki temperatury do minus 10-15°, dlatego w strefie klimatu umiarkowanego może być uprawiana jedynie w szklarniach, lub pokojowo.

Systematyka i pokrewieństwo

Kamelia mała przynależy do rodzaju Camellia, w którym liczba przedstawicieli jest kwestią sporną. Szacuje się iż rodzaj liczy od 100 do 300 gatunków, choć z uwagi na liczne hybrydy i morfologiczne podobieństwa, ciężko ocenić dokładną liczbę przedstawicieli. Obecnie znany jest ok. 3 tysięcy hybryd kamelii i herbat. Naturalnie rośliny zamieszkują tereny azjatyckie(głównie Azja Wschodnia, Azja Południowa, Azja Południowo-Wschodnia), oraz Indonezję, choć niektóre gatunki zadomowiły się także w wielu innych rejonach, za sprawą człowieka.

Kamelie i herbaty to wiecznie zielone krzewy i niskie drzewa, rosnące maksymalnie do 20 metrów wysokości. Liście różnych kształtów, ułożone skrętolegle i pojedynczo. Blaszka liścia zwykle gruba, ząbkowana na brzegach i błyszcząca. Najbardziej charakterystyczne dla rodzaju Camellia są ich kwiaty. Zwykle duże, widocznie prezentujące się o białym, różowym, lub czerwonym zabarwieniu. Kwiaty dzikich kamelii posiadają od 5 do 10 płatków, lecz kultywary uprawne miewają kwiaty pełne z licznymi płatkami.

Rośliny z rodzaju Camellia posiadają bardzo duże znaczenie dla człowieka. Zwłaszcza jeden gatunek posiada jedno z najważniejszych zastosowań, stosuje się go do sporządzania jednego z najbardziej popularnych napojów na świecie herbaty. Herbata chińska(Camellia sinensis) o której mowa, była już uprawiana przypuszczalnie w II wieku p.n.e. na terenie Chin, później z biegiem czasu roślina i sporządzany z niej napój rozpowszechnił się na całym świecie. Inne gatunki jak np. kamelia olejodajna(Camellia oleifera) znana jest z oleju, otrzymywanego z jej nasion, który posiada szerokie zastosowanie(jako lek, kosmetyk, przyprawa, smar, paliwo). Kamelie są także popularne w uprawie, jako rośliny ozdobne z uwagi na bardzo ładne kwiaty.

Mimo dużego znaczenia gospodarczego roślin z rodzaju Camellia, w naturalnym środowisku nie należą do gatunków pospolitych. Kamelie są na ogół roślinami rzadkimi, często o endemicznym charakterze występowania. Zagraża im niszczenie środowiska przez wycinkę lasów w celu pozyskania surowców, lub pod uprawę. Poważnie zagrożonymi gatunkami są min. Camellia azalea z terenów prowincji Guangdong(Chiny), Camellia amplexifolia występujący na terenie wyspy Hajnan(Chiny) i Camellia fangchengensis z regionu Kuangsi(Chiny).

Ciekawostki

  • Rodzaj Camellia został stworzony przez Karola Linneusza i nazwany na cześć czeskiego botanika Georg'a Joseph'a Kamel'a. Zbiegiem okoliczności było to iż Kamel badał i opisywał kamelie, o czym nie wiedział Linneusz tworząc na jego cześć nazwę rodzaju.
  • Gatunek został opisany przez szwedzkiego naturalistę Carl'a Peter'a Thunberg'a.
  • Na terenie Japonii krzew nazywany jest Sasanqua(sazanka), skąd pochodzi nazwa epitetu gatunkowego owej rośliny.
Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Kamelia_ma%C5%82a
-https://en.wikipedia.org/wiki/Camellia_sasanqua
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Kamelia_(ro%C5%9Blina)
-http://www.telegraph.co.uk/gardening/howtogrow/3345638/Camellia-sasanqua-How-to-grow.html
-http://www.toyogreen.com/plant%20species/Shrubs/Camellia%20sasanqua.htm
-https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=327
-https://www.rhs.org.uk/Plants/89149/i-Camellia-sasanqua-i-Hugh-Evans/Details?returnurl=%2fplants%2fsearch-results%3fform-mode%3dfalse%26query%3dCamellia%2bsasanqua%26aliaspath%3d%252fplants%252fsearch-results
  

wtorek, 6 grudnia 2016

Voay - madagaskarski krokodyl

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Gady
  • Rząd: Krokodyle
  • Rodzina: Krokodylowate
  • Gatunek: Voay(Voay robustus)

Występowanie

Madagaskar. Szczątki krokodyla odnajdywane są na całym obszarze wyspy.

Siedlisko

Brzegi słodkowodnych i słonawych(możliwe iż także słonych) zbiorników wodnych, jak np. rzeki, jeziora, bagna.

Ogólny opis

Krokodyle to rząd dużych gadów o wydłużonym, masywnym, jaszczurczym ciele, pokrytym zrogowaciałą i grubą skórą. Głowa wyposażona w wydłużony, spłaszczony, mocny pysk w którym znajdują się liczne, ostre zęby. Nieduże oczy znajdują się wysoko na głowie. Ogon krokodyli jest długi, masywny i bocznie spłaszczony, natomiast kończyny krótkie i solidne. Palce kończyn tylnych spina błona pławna.

Voay był dużym gatunkiem krokodyla. Długość ciała szacowana jest na ok. 3,5-4 metrów długości(z czego 1/3 długości stanowi ogon), natomiast masa na ok. 170 kg. Pysk voay mógł osiągać od 20 do 30 cm długości(był krótszy i szerszy niż u krokodyla nilowego). Charakterystyczne dla owego gatunku były kostne rogi, umieszczone za oczodołami(zbudowane z kości łuskowych), które osiągały dość duże rozmiary(podobne struktury występują u krokodyla kubańskiego). Poza nieco masywniejszym rozmiarem(zwłaszcza kończyn), reszta szkieletu voay budową przypominała krokodyla nilowego.

Dymorfizm płciowy

Brak danych. U krokodyli samce osiągają większe rozmiary.

Pożywienie 

Mięsożerca. Polował przypuszczalnie na ryby, skorupiaki, mięczaki, żółwie oraz większe kręgowce np. ptaki wodne i hipopotamy(Choeropsis madagascariensis).

Zachowanie

Brak danych. Zapewne jak inni przedstawiciele krokodyli, voay prowadził ziemno-wodny tryb życia. Krokodyle są na ogół terytorialne o samotniczym trybie życia, gromadząc w grupy jedynie przy niekorzystnych warunkach środowiskowych(np. suszy). Gady większość dnia spędzają w wodzie. Pływają głównie używając falujących ruchów ogona z kończynami złożonymi blisko ciała. Na ląd krokodyle wychodzą rzadko, głównie w celu wygrzania się, lub poszukiwania innego rewiru. Poruszają się na nim ociężale, choć potrafią rozwinąć ok. 10 km/h prędkości w razie potrzeby. Krokodyle na ogół polują z zasadzki. Polując na zwierzęta lądowe, wystawiają czubek nosa i oczy ponad powierzchnie. Kiedy wypatrzą zwierzynę powoli podpływają do niej, aby nagle wyskoczyć z otwartą paszczą i wciągnąć ją pod wodę. Mniejsze zwierzęta zabijają od razu i połykają w całości(zwykle przez przerwanie rdzenia kręgowego), większe podtapiają i rozrywają na kawałki. Polując na ryby, krokodyl czyha pod wodą, aż któraś podpłynie dostatecznie blisko. Wtedy szybkim uderzeniem paszczą na bok łapie ofiarę.

Voay posiadał bardziej masywną budowę kończyn, co może świadczyć o tym iż był bardziej przystosowany do lądowego trybu życia, niż obecne krokodyle.

Rozmnażanie

Brak danych. Krokodyle jak większość gadów są jajorodne. Samce przy pomocy infradźwięków(słyszanych zwykle jako piski) przywabiają samice na swoje terytorium. Samice w wcześniej zbudowanym gnieździe na lądzie blisko brzegu(kopiec, zagłębieni) zagrzebują złożone jaja. Po kilku miesiącach wykluwają się młode. Krokodyle jako jedyne gady opiekują się młodymi. Matka przyciągnięta piskami swoich dzieci, rozkopuje gniazdo, wydostając z niego krokodylki, oraz przenosi je w pysku do wody. Młode często pozostają blisko matki przez dany okres(od kilku miesięcy po kilka lat).


Długość życia

Brak danych. Krokodyle żyją ok. 30-50 lat.

Naturalni wrogowie

Przypuszczalnie dorosły voay nie posiadał naturalnych wrogów. Młode osobniki mogły padać ofiarą ptaków drapieżnych, takich jak bielik madagaskarski, czy myszołów madagaskarski. Voay przypuszczalnie konkurował o pokarm i siedlisko z przybyłym blisko okresu jego wymarcia, krokodylem nilowym. Możliwe iż padał także ofiarą ludzi.

Jaja voay były najbardziej zagrożone atakami drapieżników. Gniazda krokodyli mogły być rabowane przez fanaloka, galidię, pasówkę i fossę.

Przyczyny wymarcia

Niepoznana. Voay wyginął ok. 100 roku n.e., co zbiegło się w czasie z przybyciem człowieka na wyspę. Istnieje kilka teorii tłumaczących zniknięcie krokodyla z wyspy. Jedna mówi o tym iż voay wymarł w wyniku polowań. Nie znaleziono dowodów na to iż krokodyl padał ofiarą pierwszych ludzi(prymitywną bronią bardzo ciężko było zabić gruboskórego gada), jednak wybicie i zmniejszenie liczebności potencjalnych ofiar krokodyla mogło być potencjalnie zgubne dla zwierzęcia. Także zmiany środowiskowe(wycinka lasów, przekształcanie terenów, niepokojenie), które były przyczyną zniknięcia niektórych gatunków endemicznych Madagaskaru, mogło odcisnąć swoje piętno na krokodylu voay. Inna teoria mówi o tym iż voay został wyparty przez konkurencyjny gatunek, krokodyla nilowego. Krokodyl nilowy rozpowszechniał się na Madagaskarze w okresie kiedy wymarł voay. Jednak badacze sądzą iż krokodyl zajął jedynie pustą niszę ekologiczną, pozostawioną przez wymarły gatunek. Oba gatunki posiadały przypuszczalnie także odmienną dietę(o czym świadczy kształt pyska). Krokodyl nilowy wybiera na ofiary duże zwierzęta, voay przypuszczalnie zadowalał się rybami, mięczakami i niedużymi zwierzętami. W znaleziskach paleontologicznych nie znaleziono jednak dowodów na współistnienie tych gatunków. Kolejna hipoteza mówi iż krokodyl wymierał z przyczyn naturalnych(zmiany środowiskowe spowodowane globalnym ocieplaniem się klimatu), a pojawienie się człowieka mogło jedynie przyśpieszyć ten proces.

Systematyka i pokrewieństwo

Początkowo voay został opisany pod nazwą Crocodylus robustus, a niektórzy badacze uznawali go za starszą, madagaskarską formę, lub podgatunek krokodyla nilowego. Dopiero bliższa analiza szczątków krokodyla, dowiodła iż anatomicznie gad przypomina bardziej krokodyla krótkopyskiego(Osteolaemus tetraspis). Dlatego w 2007 roku gatunek został zakwalifikowany do nowo powstałego, monotypowego rodzaju Voay. 

Rodzaj Voay jest klasyfikowany do kladu Osteolaeminae, wraz z współcześnie żyjącym krokodylem krótkopyskim(Osteolaemus tetraspis), oraz wymarłym Rimasuchus lloydi, Brochuchus pigotti i rodzajem Euthecodon(Euthecodon nitriae, Euthecodon brumpti i Euthecodon arambourgi).

Potomkowie obecnych krokodyli pojawili się ok. 83,5 milionów lat temu(kreda), choć pierwsze krokodylomorfy pojawiły się ok. 250 mln lat temu we wczesnym triasie(Pseudosuchia, Protosuchia). Krokodyloformy, od których pochodzą dzisiejsze krokodyle, jest jedyną linią ewolucyjną pseudozuchów(Pseudosuchia), które przetrwały wymieranie triasowe. W erze mezozoicznej krokodyloformy przeszły dużą radiację przystosowawczą, za sprawą pozostawionych nisz ekologicznych po wymarłych gatunkach. Powstały nieduże i szybkie drapieżniki np. Sphenosuchia, duzi, lądowi drapieżcy np. Sebecus, roślinożercy np. Phyllodontosuchus, oraz formy morskie z przekształconymi kończynami w płetwy min. Metriorhynchidae. We wczesnej kredzie pojawił się klad Eusuchia, obejmujący obecnie żyjące krokodyle. Za jednego z pierwszych krokodyli można uznać Borealosuchus. Krokodylowate mimo iż nazywane są żywymi skamielinami(gdyż poza ptakami są jedynymi archozaurami) są dosyć młodą radiacją.


Poza voay do czasów holoceńskich przetrwało kilka, dziś niespotkanych gatunków krokodyli, które mogły żyć w czasach ekspansji człowieka. Mekosuchus inexpectatus i Mekosuchus kalpokasi, dwa gatunki krokodyli, pierwszy żyjący na terenie wyspy Nowej Kaledonii, drugi w obrębie wyspy Efate. Gatunki te były ostaniami żyjącymi krokodylami lądowymi. Wymarły na krótko po pojawieniu się człowieka na wyspach ok. 4 tysiące lat temu(choć mogły przetrwać aż do I-II wieku naszej ery). Do czasów holoceńskich przypuszczalnie przetrwał także Ikanogavialis papuensis. Jego szczątki odnaleziono na terenie wyspy Woodlark(Morze Salomona, Papua-Nowa Gwinea). Był przedstawicielem rodziny gawialowatych, oraz ostatnim typowym morskim krokodylem. Nie wiadomo czy dotrwał do czasów, kiedy na wyspie pojawił się człowiek.

Ciekawostki

  • Voay został po raz pierwszy opisany opisany przez francuskich przyrodników Alfred'a Grandidier'a i Léon'a Vaillant'a w 1872 roku. Został opisany przez nich jako Crocodylus robustus, jednak paleontolog Christopher Brochu w 2007 roku przeklasyfikował gatunek do rodzaju Voay, jako iż nie wskazywał bliższego pokrewieństwa ze współczesnymi krokodylami. Szczątki holotypu jakim dysponowali pierwsi badacze opisujący gatunek, obecnie uznawany jest jako zaginiony. 
  • "Voay" w języku malgaskim oznacza "krokodyla".
  • Szczątki voay(czyli czaszki, kręgi i osteodermy) są pozostałościami subfosylnymi, czyli szczątkami które nie uległy całkowitej fosylizacji(skamienieniu). Oznacza to zwykle że organizm zginą w geologicznym ujęciu dość niedawno(czasy historyczne, holocen). Pozostałości voay datowane są na 2 tysiące lat.
  • Przypuszcza się iż voay występował na Madagaskarze już w późnym plejstocenie(ok. 125 tysięcy lat temu), lecz aby dokładnie poznać okresy w jakich występował gatunek, potrzebne są dodatkowe badania i znaleziska.
  • Na Madagaskarze wymarło także kilka innych endemicznych gatunków zwierząt, wraz z przybyciem człowieka, min. palczak olbrzymi*(Daubentonia robusta), fossa olbrzymia*(Cryptoprocta spelea), nietoperz Hipposideros besaoka, lemury koala Megaladapis(Megaladapis edwardsi, Megaladapis madagascariensis i Megaladapis grandidieri), lemury leniwce*(Palaeopropithecus ingens, Palaeopropithecus maximus i Palaeopropithecus kelyus), mrówniki madagaskarskie(Plesiorycteropus germainepetterae i Plesiorycteropus madagascariensis), hipopotamy madagaskarskie*(Hippopotamus lemerlei i Hippopotamus madagascariensis), perkozek długodzioby(Tachybaptus rufolavatus), kuja białogardła(Coua delalandei), mamutaki(Aepyornis gracilis, Aepyornis hildebrandti, Aepyornis maximus i Aepyornis medius), ryby Pantanodon madagascariensis i Ptychochromis onilahy, cyclopoida Afrocyclops pauliani i Tropodiaptomus ctenopus.  
Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Voay
-http://www.prehistoric-wildlife.com/species/v/voay.html
-https://en.wikipedia.org/wiki/Voay
-http://www.foss-rec.net/12/13/2009/fr-12-13-2009.pdf
-https://en.wikipedia.org/wiki/Lists_of_extinct_animals
-https://en.wikipedia.org/wiki/Crocodilia
-https://en.wikipedia.org/wiki/Crocodylomorpha

środa, 23 listopada 2016

Phoeniconotius eyrensis - duży, australijski flaming

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Podtyp: Kręgowce
  • Gromada: Ptaki
  • Rząd: Flamingowe
  • Rodzina: Flamingi
  • Gatunek: Phoeniconotius eyrensis

Występowanie

Gatunek zamieszkiwał zapewne tereny Australii Południowej w pobliżu jeziora Eyre. Szczątki flamingów odnajdywane są na terenie pomniejszych jezior Kununka, Pitikanta i Ngapakaldi na wschód od głównego jeziora Eyre(tereny te zbiorowo nazywane są Lake Ngapakaldi to Lake Palankarinna Fossil Area).

Okres występowania

Szczątki datowane są na okres od późnego oligocenu do wczesnego miocenu(25-20 mln lat).

Siedlisko

Gatunek zapewne egzystował u brzegów płytkich, stałych i słonych jezior. 

Ogólny opis

Flamingi to rodzina, dużych ptaków o kilku charakterystycznych i rozpoznawalnych cechach. Ich szyja jest zagięta na kształt litery "S", nogi długie i cienkie z trzema palcami przednimi, spiętymi płoną pławną i jednym tylnym. Podczas lotu szyja i nogi zostają wyciągnięte. Ciało krępe, skrzydła długie, natomiast ogon krótki. Flamingi posiadają różową, szarą, lub białą barwę upierzenia z czarnymi lotkami. Dziób flamingów jest duży, gruby i zagięty ku tyłowi(u osobników młodych dziób niemal prosty z uwagi na inną dietę), wyspecjalizowany w wychwytywanie drobnego planktonu. Ptak przepycha językiem wodę, przez blaszki umieszczone w szczęce.

Phoeniconotius eyrensis był masywnie zbudowanym, dużym gatunkiem flaminga. Sądzi się iż osiągał nieco większe rozmiary niż obecnie występujący czerwonak(Phoenicopterus ruber), ok. 1,5 m, lecz z uwagi na znikomą ilość szczątków(głównie śródstopia i kości skokowej), trudno oszacować dokładną wielkość zwierzęcia. Powierzchnia stawowa spodniej części stopy nie jest tak dobrze rozbudowana jak u współczesnych flamingów, co może świadczyć o tym iż flaming nie był dobrym pływakiem. Natomiast gatunek posiada dobrze rozwinięty tylny palec, podobnie jak bociany, ibisy i żurawie(możliwe podobne przystosowania).

Dymorfizm płciowy

Brak danych. U flamingów występuje słabo widoczny dymorfizm płciowy. Zwykle samce osiągają nieco większe rozmiary.

Pożywienie 

Brak danych. Współczesne flamingi żywią się drobnymi żyjątkami, wychwytywanymi poprzez odfiltrowywanie wody przez dziób. W diecie flamingów znajdują się małe skorupiaki, mięczaki, larwy owadów, narybek, okrzemki, sinice, glony i nasiona roślin. Niektóre flamingi wyspecjalizowały się w pobieranie jednego typu pokarmu(np. flaming mały w spożywaniu sinic). Przypuszczalnie Phoeniconotius eyrensis także odżywiał się drobnymi organizmami wodnymi, lecz z uwagi na brak pozostałości czaszki, czy dzioba flaminga, pozostaje to jedynie hipotezą.

Zachowanie 

Brak danych. Przypuszczalnie jak obecne flamingi, Phoeniconotius eyrensis był gatunkiem stadnym, mogącym tworzyć nawet kilku tysięczne kolonie. Flamingi zamieszkują głównie tereny blisko brzegu, żerując w płytkiej wodzie, błocie, lub osadach dennych. Podczas brodzenia, flaming zatapia dziób, lub całą głowę, obracając ją o 180°(tak że żuchwa znajduje się nad szczęką). Mając lekko otwarty dziób, ruszając głową na boki i powoli krocząc ptak wyłapuje drobne żyjątka z wody, dzięki specyficznie ukształtowanemu dziobowi. Nadmiar soli w diecie wydalany jest przez gruczoły solne(umieszczone nad oczami). Flamingi są na ogół ptakami wędrownymi, zmieniającymi miejsce żerowania w razie potrzeby, przelatującymi nieraz bardzo dalekie dystanse. Aby wzbić się w powietrze potrzebują kilka metrów na rozpęd(podobnie jak kaczki, łabędzie, żurawie itp.). W razie zagrożenia flaming szybko próbuje odlecieć, odgłosem(trąbiącym, przypominającym głos gęsi) alarmując towarzyszy.

Phoeniconotius eyrensis w przeciwieństwie do współczesnych flamingów nie był tak dobrym pływakiem(powierzchnia stawowa spodniej części stopy nie jest dobrze rozbudowana), przez co sądzi się iż żerował jedynie na płyciznach. Obecność dobrze rozwiniętego tylnego palca(podobnie jak u bocianów, ibisów, czy żurawi), może świadczyć iż flaming preferował bardziej lądowe środowiska np. mokradła, zalane łąki. Phoeniconotius eyrensis współistniał na tym samym terenie z anatomicznie bardzo podobnym gatunkiem flaminga Phoenicopterus novaehollandiae.


Rozród

Brak danych. Flamingi łączą się w pary na całe życie. W obrębie płytkiej wody, lub na brzegu para buduje gniazdo w kształcie kopca z mułu, błota, kamieni i osadów dennych. Samica składa zwykle jedno jajo(rzadziej dwa), które wysiadywane jest przez oboje rodziców przez około 30 dni. Młode zwykle kilka dni po wykluciu opuszcza gniazdo, oraz grupuje się z innymi flamingami w podobnym wieku(tworzą tzw. żłobki)  Dziób młodych osobników posiada mniej wykrzywiony kształt, także nie jest zdolny do odfiltrowywania pokarmu z wody. Pisklęta karmione są specjalną wydzieliną mleko-podobną, zwaną ptasim mleczkiem. Substancja ta wydzielana jest przez wól obu płci. Zwykle w przeciągu 2-3 miesięcy od wyklucia flaming usamodzielnia się.

Długość życia

Brak danych. Flamingi są ptakami długowiecznymi, żyjącymi po kilkadziesiąt lat.

Naturalni wrogowie

Brak danych. Phoeniconotius eyrensis mógł padać ofiarą krokodyli, waranów, żabiru, wilków workowatych i lwów workowatych(Thylacoleonidae). W szczególności zagrożone atakami drapieżników były pisklęta.

Przyczyny wymarcia

Za bezpośrednią przyczynę wymarcia flaminga Phoeniconotius eyrensis uważa się zmiany klimatyczne. Pod koniec oligocenu klimat na terenie Australii stawał się coraz bardziej suchy, co doprowadziło do stopniowego zaniku wielu środowisk wodnych, w tym jeziora Eyre. Kontynent australijski był zamieszkiwany przez flamingi do późnego plejstocenu, lecz z uwagi na brak dużych, stałych systemów wodnych(na terenie Australii duży procent środowisk efemerycznych) obecnie wymarły.

Znaleziska 

Szczątki Phoeniconotius eyrensis zostały odnalezione na terenie Etadunna Formation nad jeziorem Pitikanta( Lake Ngapakaldi to Lake Palankarinna Fossil Area). Holotyp(z 1963 roku) składał się z kości skokowej i kości śródstopia(palców), które obecnie znajdują się w University of California Museum of Paleontology. Brak danych na temat innych znalezisk dotyczących Phoeniconotius eyrensis.


Systematyka i pokrewieństwo

Rząd flamingowych obejmuje obecnie 2 rodziny ptaków: flamingi(obecni przedstawiciele) i Palaelodidae(wymarła rodzina z rodzajami Adelalopus, Palaelodus i Megapaloelodus). Do owego rzędu klasyfikuje się także niepewny w klasyfikacji rodzaj Juncitarsus, Elornis i Leakeyornis. Flamingi niegdyś klasyfikowane były do rzędu bocianowych, lecz obecnie wyselekcjonowano dla nich odrębny rodzaj, a wyniki genetyczne zasugerowały iż najbliższym krewnym flamingów są perkozy. Obecnie rodzina obejmuje 6 gatunków flamingów w 3 rodzajach: flaming różowy(Phoenicopterus roseus), flaming karmazynowy(Phoenicopterus ruber), flaming chilijski(Phoenicopterus chilensis), flaming mały(Phoeniconaias minor), flaming andyjski(Phoenicoparrus andinus) i flaming krótkodzioby(Phoenicoparrus jamesi), lecz znanych jest także 8 gatunków wymarłych.

Najstarsze szczątki flamingów liczą sobie ok. 30-40 mln lat(późny eocen), lecz badacze sądzą iż rodzina powstała znacznie później. Skromne pozostałości utrudniają zagłębienie się w ewolucję flamingów, choć sądzi się iż ich przodkowie(min. Torotix, Gallornis i Scaniornis) żyli już we wczesnej kredzie. Przedstawiciele siostrzanej rodziny Palaelodidae, zwanej "pływającymi flamingami", łączą cechy flamingów i perkozowych. Wizerunkowo przypominają flamingi(długie nogi i szyja), choć ich anatomiczne przystosowania wykazują iż były ptakami świetnie pływającymi. Możliwe iż Palaelodidae odziedziczyły cechy pierwszych ogniw, łączących cechy perkozów i flamingów.

Obecnie flamingi można spotkać na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą i Australią. Jednak do późnego plejstocenu zamieszkiwały także kontynent australijski. Szczątki obecnie żyjącego flaminga karmazynowego(Phoenicopterus ruber) odnaleziono na owym kontynencie i jest przypuszczalnie ostatnim flamingiem tamże żyjącym. Flamingi preferują tereny o klimacie ciepłym, choć migrujące ptaki spotykano nieraz także na terenach, gdzie raczej się ich nie spodziewa(kilka obserwacji także na terenie Polski). Flamingi zasiedlają zwykle stałe i duże zbiorniki wodne, zwłaszcza jeziora o różnym poziomie zasolenia, laguny i delty rzek. W razie braku pokarmu lub wysychania zbiornika wodnego flamingi mogą migrować.

Flamingi osiągają od 80 cm do 150 cm długości ciała. Posiadają kilka charakterystycznych cech w budowie ciała(długie nogi, esowato zagiętą szyję, krótki ogon i dziób przystosowany do odfiltrowywania małych żyjątek z wody). Jednak najbardziej rozpoznawalną cechą flamingów jest ich upierzenie, zwykle występujące w kolorze różowym. Ów zabarwienie jest wynikiem występowania w piórach organicznego związku, zwanego astaksantyną(który magazynowany jest w ciele organizmów żywych). Flamingi zjadają drobne skorupiaki, które żywią się jednokomórkowymi algami, które wytwarzają ten związek.

Flamingi sporadycznie są obiektem polować dla mięsa i jaj, głównie przez ludność tubylczą. Regionalnie można także zakupić mięso i jaja ów ptaka. Czasami sprzedaje się także pióra flamingów, choć tracą one zabarwienie z czasem. Flamingi spotyka się także w prywatnych hodowlach i ogrodach zoologicznych.

Obecnie żaden z flamingów nie jest gatunkiem poważnie zagrożonym. Jedynie flaming andyjski uznawany jest za gatunek narażony. Pozostałe gatunki są klasyfikowane jako niższego ryzyka, lub bliskie zagrożenia. Flamingom zagrażają głównie zmiany środowiskowego, min. kopalnictwo(np. boraksu, który zatruwa wodę), wahania poziomu wody, erozja gleby, płoszenie przez ludzi oraz kłusownictwo. Wszystkie flamingi podlegają ochronie gatunkowej.

Phoeniconotius eyrensis jest obecnie jedynym przedstawicielem swojego rodzaju. Niektórzy autorzy klasyfikują go do rodzaju Phoenicopterus.

Ciekawostki  

  • Phoeniconotius eyrensis posiada kilka cech anatomicznych wspólnych dla przedstawicieli rodzaju Palaelodus(rodzina Palaelodidae) min. duży, masywny tylny palec. Jednak dalsza, bardziej masywna, budowa śródstopia wskazuje bliższe podobieństwo ze współczesnymi flamingami. Z uwagi na te cechy gatunek najczęściej klasyfikowany jest do monotypowego rodzaju Phoeniconotius.
  • Wraz z wysychaniem jeziora Eyre(jak i innych dużych zbiorników) z kontynentu australijskiego znikło wiele gatunków min. wężówka Anhinga walterbolesi, kanguroszczury z rodzaju Ngamaroo, koala Litokoala kutjamarpensis, jamraje z rodzaju Bulungu, oraz przypuszczalnie największe torbacze diprotodonty.
  • Znany jest 8-9 gatunków wymarłych flamingów: 4 zamieszkujące Amerykę Północną i Środkową(Phoenicopterus floridanus, Phoenicopterus stocki, Phoenicopterus copei i Phoenicopterus minutus), 2-3 Australię(Phoeniconotius eyrensisPhoenicopterus novaehollandiae i Phoeniconaias gracilis(?)) i po jednym europejskim(Phoenicopterus croizeti) i afrykańskim(Phoenicopterus aethiopicus). Fragmentaryczne i skąpe szczątki flamingów często były błędnie identyfikowane np. jako pozostałości po prehistorycznych bocianach, ibisach, czy siewkowcach, dlatego w literaturze często spotkać się można z pewnego rodzaju zamieszaniem dotyczącym klasyfikacji.
Bibliografia:
-http://australianmuseum.net.au/phoeniconotius-eyrensis
-http://www.prehistoric-wildlife.com/species/p/phoeniconotius.html 
-https://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/condor/v065n04/p0289-p0299.pdf 
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Flamingi
-https://en.wikipedia.org/wiki/Flamingo
-https://it.wikipedia.org/wiki/Phoeniconotius_eyrensis

środa, 9 listopada 2016

Morpho cypris - jeden z najpiękniejszych motyli świata

  • Królestwo: Zwierzęta
  • Typ: Stawonogi
  • Gromada: Owady
  • Rząd: Motyle
  • Rodzina: Rusałkowate
  • Gatunek: Morpho cypris

Występowanie

Morfida Morpho cypris można spotkać na terenie południowego Nikaragua, Kostaryki, Panamy, Kolumbii i zachodniej Wenezueli. Jego występowanie w innych częściach Wenezueli, oraz na terenie Ekwadoru wymaga potwierdzenia. Niektóre źródła mówią także o jego występowaniu na terenie Trynidadu i Tobago.

Siedlisko

Morpho cypris najczęściej żyje wśród koron drzew na terenie lasów deszczowych. Preferuje tereny wzdłuż cieków wodnych(strumieni, rzek), gdyż przerwy wśród koron drzew umożliwiają motylowi swobodny lot.

Ogólny opis

Skrzydła przednie, jak i tylne motyli z rodzaju Morpho posiadają podobną wielkość. Zwykle jedynie górny kraniec przedniej pary skrzydeł jest bardziej wydłużony. Brzegi skrzydeł mogą być delikatnie karbowane, zwłaszcza na tylnej parze skrzydeł. Głowa, tułów, odwłok i nogi zwykle ciemnego koloru. Podobnie jak u innych przedstawicieli rusałkowatych, pierwsza para odnóż zredukowana. Gąsienice zwykle czerwono-brązowe z jaśniejszymi plamami na grzbiecie i drażniącymi włoskami, gęsto usytuowanymi na części głowowej, oraz w kilku parzystych kępkach na grzbietowej części ciała. Pozostała część ciała pokryta rzadszym owłosieniem.

Morpho cypris jest dużym przedstawicielem rodziny rusałkowatych, osiągającym od 12 do 14 cm rozpiętości skrzydeł. U tego gatunku występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Przednia para skrzydeł samca jest koloru ciemno błękitnego z metalicznym połyskiem. Na skrzydłach ciągną się 2 rzędy białych plam. Jeden rząd blisko krańca skrzydła. Plamy są małe i rzadko połączone. Drugi rząd w okolicach środka skrzydła. Plamy są wyraźnie większe, często zlewają się ze sobą. Spód skrzydeł biało-brązowy. Zwykle odzwierciedla białe rzędy plam na wierzchniej stronie, lecz dodatkowo między nimi występują 3 duże, brązowe pawie oczka. Tylna para skrzydeł podobnie ciemno błękitna z metalicznym połyskiem. Rzędy białych plam kontynuują się na owym skrzydle, lecz zwykle łączą się ze sobą tworząc pręgę. Spód skrzydła biało-brązowy, odzwierciedla wierzchnią stronę. Między białymi pręgami, występuje 6 brązowych białych oczek, różnych wielkości(zwykle przednie większe). Samica koloru żółtobrązowego. Okolice brzegów skrzydeł, oraz przednia część przedniej strony skrzydła(discal cell) koloru czarnego, lub ciemnobrązowego. Na granicznej, ciemnej stronie skrzydła widoczny jest jasny(żółtobrązowy) rząd plam. Spód skrzydła biało brązowy, nieodzwierciedlający wierzchnią stronę. Widoczne brązowe pawie oczka(zwykle 3 na przedniej parze i 6 na tylnej). Gąsienica posiada zwykle mozaikę kolorów na ciele(czarny, zielony, brązowy, żółty i szary) z jasnozielonymi, dużymi dwiema plamami na grzbiecie. Spód ciała szary. Gąsienica posiada charakterystyczne dla morfidów owłosienie. Poczwarka koloru zielonego, kształtem przypominając odwróconą łezkę.

Dymorfizm płciowy

Bardzo wyraźny. Różnica w ubarwieniu skrzydeł(patrz wyżej). Nie zaobserwowano różnic w wielkości między płciami.

Populacja i zagrożenia

Morpho cypris nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Istnieje jednak kilka poważnych zagrożeń dla przetrwania gatunku min. utrata siedliska(wycinka i fragmentacja lasów, osuszanie terenów), oraz kolekcjonerstwo(motyle są masowo wyłapywane i sprzedawane kolekcjonerom). Niektóre podgatunki, jak Morpho cypris bugaba, Morpho cypris aphrodite i Morpho cypris schausi są motylami rzadkimi i traktowanymi jako zagrożone, mimo to nadal nie zostały wpisane na listę gatunków zagrożonych IUCN. Obecnie motyle chronione są jedynie na terenie parków narodowych, choć niektóre kraje(jak Kostaryka, czy Nikaragui) wykazały inicjatywę ochrony owego gatunku.

Pożywienie

Preferowaną rośliną żywicielską jest Inga marginata(rodzina bobowatych), lecz możliwe że może żerować także na innych gatunkach roślin. Imago odżywi się głównie sokiem mlecznym(ciecz wydostająca się z uszkodzonych tkanek roślinnych) i cieczą z sfermentowanych owoców. Przypuszczalnie jak inne motyle jego rodzaju, imago nie żywi się nektarem kwiatowym.


Zachowanie

Morpho cypris jest motylem dziennym. Imago żyje wśród koron drzew, choć w poszukiwaniu partnera może przemieszczać się między wszystkimi strefami lasu. Mimo iż motyl żyje wśród gęstych koron drzew, atrakcyjne są dla nich strefy otwarte(szerokie odstępy między koronami, spowodowanymi na przykład przepływającą rzeką). Samce morfida posiadają wojowniczy charakter. Nie akceptują na swoim terytorium nie tylko innych samców, lecz także innych motyli. Samce imago przez większość dnia, głównie w godzinach porannych i południowych, patrolują terytorium w poszukiwaniu partnera. Większość aspektów życia gatunku nie jest poznana.

Rozród

Brak danych. Przypuszczalnie cykl rozwojowy nie odbiega nadto od spokrewnionych gatunków. Kopulacja u morfidów trwa dosyć długo(od kilku godzin, przez kilka dni).  Samica składa skupisko małych, zielonych jaj na wierzchniej stronie liścia rośliny żywicielskiej. Po ok. 9 dniach wykluwają się gąsienice, które od razu zaczynają żerować. Gąsienice posiadają drażniące owłosienie, które przy kontakcie ze skórą powodują zwykle niegroźne oparzenia i wysypkę. Niektóre doniesienia mówią iż gąsienice morfidów przejawiają zachowania kanibalistyczne. Przed przeobrażeniem się w poczwarkę, larwa przechodzi ok. 4-6 wylinek. Przepoczwarczenie trwa ok. 3 dni. Poczwarka zwykle zawieszona jest na łodydze. Przy dotknięciu drga, emitując ultradźwięki, mające za zadanie odpędzić drapieżniki. Ukształtowany motyl uwalnia się ze skorupki poczwarki, rozkłada skrzydła w celu wysuszenia ich i odlatuje. Cały cykl od jajka do imago trwa ok. 100 dni.

Długość życia

Cały cykl życia morfida trwa ok. 140 dni. Imago żyje od 2 do 4 tygodni.

Naturalni wrogowie

Niektóre ptaki np. złotopióry, tyrankowate, lecz także pająki, żaby i bazyliszki. Gąsienice posiadają bardzo skuteczny mechanizm obronny(włoski drażniące), jednak mało skuteczny przed atakiem mrówek. 

          

Znaczenie dla człowieka

Z uwagi na niepowtarzalne zabarwienie skrzydeł samców, motyl jest bardzo cenionym egzemplarzem w kolekcjach zbieraczy motyli. Najczęściej przywabia się je przy pomocy lekko sfermentowanych owoców, lecz z uwagi na żerowanie głównie w koronach drzew, gatunek rzadko zostaje uchwycony. Poza tradycyjnym zbieraniem motyli w celu ich wypreparowania, nierzadko poluje się na ten gatunek w celu jego sfotografowania. Rdzenna ludność wykorzystuje skrzydła morfidów jako rodzaj biżuterii. Niektóre morfidy są hodowane, głównie w celu zaspokojenia potrzeb kolekcjonerów na rynku, oraz jako atrakcja w motylarniach.

Systematyka i pokrewieństwo

Morpho jest rodzajem o niejednoznacznie określonej liczbie przedstawicieli. Niektóre źródła podają iż jest ich jedynie 29, inne znów uznają ponad 450 gatunków. Według Catalogue of Life obecnie znanych jest 83 gatunków z rodzaju Morpho. Jednak według niektórych badaczy pewne podgatunki należy klasyfikować jako gatunki, stąd zmienna liczba przedstawicieli rodzaju.

Morfidy należą do jednych z najpiękniejszych motyli świata. Połyskujące, żywo zabarwione skrzydła ustępują urodzie jedynie niektórym przedstawicielom rodzajów Papilio i  Ornithoptera. Do najbardziej rozpoznawalnych gatunków należą te o niebieskim zabarwieniu skrzydeł(np. Morpho rhetenor, Morpho didius). Kolor niebieski nie jest jednak wynikiem pigmentacji skrzydła. W rzeczywistości błękitne i zielone morfidy posiadają skrzydła w kolorze żółtobrązowym, lecz przestrzenie między łuskami skrzydeł motyli załamują światło, a bruzdy na ich powierzchni powodują jego dyfrakcję i interferencję. Światło niebieskie jest odbijane, natomiast inne kolory przepuszczane. Zwykle samce morfidów mogą pochwalić się błękitnym zabarwieniem skrzydeł, lecz u niektórych gatunków także samice posiadają jaskrawe ubarwienie, choć zwykle mniej intensywne niż u płci przeciwnej(np. Morpho anaxibia, Morpho didius). Jednak nie wszystkie morfidy posiadają niebieskie skrzydła, można spotkać motyle o ciemnobrązowych (np. Morpho hecuba) i białych skrzydłach(np. Morpho laertes). Morfidy osiągają także dość duże rozmiary, będąc jednymi z największych motyli świata. Najmniejszy morfid osiąga 7 cm rozpiętości skrzydeł(Morpho rhodopteron), natomiast największy do 20 cm rozpiętości(Morpho hecuba).

Morfidy zamieszkują tropikalne tereny, głównie lasy deszczowe(choć niektóre gatunki zasiedlają także tropikalne lasy suche i wtórne), na terenie Ameryki Łacińskiej(od Argentyny po Meksyk). Zasiedlają różne piętra lasu, od bliskiego runa leśnego po piętro koron drzew(natomiast samce morfidów poszukujące partnerek zwykle przeszukują wszystkie piętra). Morfidy są motylami o samotniczym trybie życia(poza okresem rozrodczym), o dosyć silnym terytorializmie. Morfidy korzystają przypuszczalnie z przystosowania zwanego mimikrą, używając do tego niebieskiego, dobrze widocznego i połyskującego, zabarwienia na skrzydłach. Motyle(zwłaszcza samce które najczęściej zmuszone są przeszukiwać las w poszukiwaniu partnerów) wykorzystując jaskrawą barwę, upodabniają się od zwierząt broniących się toksynom. Dodatkowo obecność oczek na skrzydle może mylić potencjalne drapieżniki, które aby uchwycić ofiarę zwykle celują w oczy. Motyl chroni ważniejsze części ciała, tracąc przy odrobinie szczęścia jedynie kawałek skrzydła. Większa ilość oczu może także zmylić drapieżnika, a ich wielkość może dawać złudzenie większego rozmiaru ofiary. Odpoczywający morfid składa skrzydła, a na widoku pozostawia brązową spodnią część. Motyl wykorzystuje zdolności kamuflujące, upodabniając się do martwej roślinności. Lecący motyl, u którego na zmianę pojawia się jaskrawa i ciemna strona skrzydła, może być także mylące dla drapieżnika. Ekologia morfidów nadal w dużej mierze pozostaje niepoznana.

Obecnie żaden przedstawiciel rodzaju Morpho nie jest notowany przez IUCN. Mimo to niektóre gatunki morfidów mogą być zagrożone wyginięciem, lecz z uwagi na brak badań nad populacjami i czynnikami zagrażającymi gatunkom, programy ochronne nie mogą zaistnieć. Większości gatunkom zagraża utrata siedliska(wycinka i fragmentacja lasów), kolekcjonerstwo i zmiany klimatyczne.

Ciekawostki 

  • Samce Morpho cypris, wraz z Morpho rhetenor posiadaja najbardziej opalizujące na niebiesko skrzydła ze wszystkich morfidów.
  • Słowo Morpho pochodzi z języka starogreckiego i jest zmodyfikowanym słowem określającym Afrodytę, boginię piękna. Natomiast epitet gatunkowy cypris to jedno z przydomków Afrodyty. 
  • Wyróżnia się 9 podgatunków Morpho cypris(Morpho cypris cyprisMorpho cypris bugaba, Morpho cypris cellamaculosa, Morpho cypris chrysonicus, Morpho cypris cyanites, Morpho cypris erna, Morpho cypris lathyi, Morpho cypris lelargei, Morpho cypris magiscaeca). Czasami wyróżnia się także inne podgatunki np. Morpho cypris aphrodite i Morpho cypris schausi.
  • Gatunek po raz pierwszy został naukowo opisany przez angielskiego entomologa John'a Obadiah'a Westwood'a w 1851 roku.       

Bibliografia:
-http://www.rainforest-alliance.org/species/blue-butterfly
-http://en.butterflycorner.net/morpho-cypris.453.0.html
-http://morpho.co/cypris.html
-https://en.wikipedia.org/wiki/Morpho_cypris
-http://mrnussbaum.com/amazon/blue_morpho/
-http://entnemdept.ufl.edu/creatures/bfly/blue_morpho.htm
-http://www.catalogueoflife.org/col/search/all/key/Morpho+cypris/fossil/0/match/1