Agama wodna - największa agama Australii.

inne nazwy: australijska agama wodna*

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskonośne
• Rodzina: Agamowate
• Gatunek: Agama wodna(Physignathus lesueurii lub Intellagama lesueurii)

Występowanie

Występuje we wschodniej Australii od półwyspu York, aż po Sydney, a także w Nowej Południowej Walii i we wschodniej części stanu Victoria. Zamieszkuje także południową część Nowej Gwinei, min. spotykana w Arfak Mountains. Zamieszkuje różne siedliska od lasów deszczowych, przez lasy liściaste, wiecznie-zielone, tereny bagienne, siedliska skaliste i suche, po tereny nadmorskie i środowiska antropogeniczne, jednak wymienione środowiska muszą znajdować się w bliskości zbiorników i cieków wodnych. Tolerują wodę zasoloną, występującą w lasach namorzynowych. Najczęściej spotykane na terenach leśnych, blisko źródła wody.

Ogólny opis

Jest największym przedstawicielem rodziny Agamidae występujących w Australii. Może osiągać nawet 100 cm długości ciała, choć przeciętnie dorasta do 60 cm. Wzdłuż grzbietu występuje niski, kolczasty(złożony z trójkątnych, sterczących łusek) grzebień, który od postawy karku, gdzie kolce są znacznych rozmiarów, staje się mniejszy aż po podstawę ogona. Kończyny silne, posiadające po pięć palców wyposażonych w ostre pazury. Ogon stanowiący 2/3 całkowitej długości ciała, jest bocznie spłaszczony(występuje tzw. zjawisko międzykręgowej pseudoautotomii). Ubarwienie nieco odmienne u dwóch występujących podgatunków tego gada. Intellagama lesueurii lesueurii posiada ciało koloru szarego, lub brązowoszarego z ciemnymi pręgami na grzbiecie i czarnym poziomym pasem ciągnącym się od oka przez cały kark. Brzuch i klatka piersiowa koloru czerwonawego. Ciało Intellagama lesueurii howitii koloru  oliwkowego po brązowy, z czarnymi pasami na części grzbietowej. Na gardle i szyi występują żółte, pomarańczowe, lub niebieskozielone(wraz z kombinacjami kolorów) smugi. Boki ciała u obu podgatunków, zwykle jaśniejsze od grzbietu z występującymi jasnymi, pionowymi smugami. Często posiada także liczne czarne, malutkie cętki rozsiane głównie na grzbiecie i bokach ciała. Osobniki młodociane zwykle skromniej ubarwione z przewagą koloru brunatnego.

Dymorfizm płciowy

Samce osiągają zwykle większe rozmiary, są bardziej masywne, posiadają lepszy zarys szczęk i szerszą głowę. Także ich grzebień jest bardziej okazalszy, zwłaszcza w części karkowej. W okresie rozrodczym samiec zwykle przyjmuje bardziej kontrastujące ubarwienie.

Populacja i zagrożenia

Gatunek w miarę pospolity na terenie swojego występowania. Często spotykany na terenach zabudowanych. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia CITES. Gatunek nie wydaje się zagrożony i nie są znane poważne zagrożenia dla jego liczebności. Popularna jaszczurka hodowlana.

Pożywienie

Zwierzę wszystkożerne, z przewagą produktów pochodzenia zwierzęcego. Poluje zwykle na owady, mięczaki, płazy, inne gady, ryby i gryzonie(często zgarniane z wody i ziemi). Nie gardzi padliną, nawet w znacznie postępowym rozkładzie. Zjada także owoce, głównie czapetki i figowca, a także kwiaty i zielone części innych roślin.

Zachowanie

Agama wodna jest gatunkiem dziennej jaszczurki o dosyć płochliwej naturze. Mimo to często widywane w pobliżu bytowania człowieka. Bardzo dobrze pływają i wspinają się na drzewa i skały. W razie zagrożenia chowają się wśród roślinności, lub uciekają do wody, gdzie mogą pozostać zanurzone nawet do 90 minut. Potrafią szybko biegać, czasami używając jedynie tylnych łap(bieg dwunożny). Często wygrzewają się na skałach, drzewach, lub na ziemi, zawsze w pobliżu wody, zwykle w godzinach porannych, lub popołudniowych. Kopią nory, w których często chronią się w najgorętsze dni. Niektóre agamy wodne z chłodniejszych rejonów hibernują w okresie zimowym. Często spotykane w niewielkich grupach, z dominującym samcem na czele. Samce silnie terytorialne.W razie napotkania rywala samiec kiwa głową, nadyma gardło i otwiera pysk, a w ostateczności atakuje. Walki agam wodnych są często zaciekłe i często kończą się poranieniem

Rozród

Okres rozrodczy przypada na wiosnę, czyli od grudnia do kwietnia. Zaloty samców są zwykle brutalne i prowadzą do unieruchomienia samicy. Po 4-6 tygodniach samica w wykopanej przez siebie norze(ok. 10-15 cm głębokości), składa 6-18 jaj. Gniazdo zakładane jest zwykle na otwartej przestrzeni, bez roślinności i o sypkim podłożu(najczęściej piasku). Następnie przysypuje jaja glebą. Często przed złożeniem jaj, wielokrotnie przekopuje glebę w celu znalezienia odpowiedniego miejsca na gniazdo. Podczas jednego sezonu składa zwykle 2 porcję jaj. Po ok. 2 miesiącach wykluwają się młode. Występuje u nich temperaturowa determinacja płci. Dojrzałość płciową uzyskują po ok. 2 latach.

Naturalni wrogowie

Dorosły osobnik może stać się ofiarą dużych węży, psów, kotów i lisów. Młode są dodatkowo narażone na ataki ze strony ptaków drapieżnych, min. kukabur, kurawong i srokaczy.

Długość życia

ok. 15 lat. W niewoli notowano przypadki do 30 lat.

Znaczenie dla człowieka

Popularna jaszczurka w terrarystyce, polecana dla początkujących. Bardzo inteligentna i łatwo się oswaja.

Ciekawostki

• Wymaga duże i przestronnego terrarium, z dużą częścią wodną(ok. 200x100x200cm). Wymaga świetlówki UVB, oraz temperatury 25-31°C w dzień i 20-22°C w nocy. Wilgotność powietrza dla tego gatunku niema znaczenia. Jest polecana dla początkujących terrarystów, gdyż dobrze znosi błędy.
• W hodowli znacznie częściej można spotkać spokrewniony i podobny gatunek agamę błotną(Physignathus cocincinus) z rejonów azjatyckich.
• Tradycyjnie zaliczana do rodzaju Physignathus, jednak niektórzy badacze uważają iż należy ją zakwalifikować do monotypowego rodzaju Intellagama, rzadziej Istiurus, z powodu zaprzeczenia monofiletyczności gatunku.
• Został opisana przez brytyjskiego zoologa John'a Edward'a Gray w 1831 roku.
• Do rodzaju Physignathus, oprócz agamy wodnej, zaliczana jest jedynie agama błotna(Physignathus cocincinus).

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Australian_water_dragon

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Agama_wodna

-http://australianmuseum.net.au/water-dragon

-http://www.terrarium.com.pl/2690-intellagama-physignathus-lesueurii-australijska-agama-wodna/

-http://reptilepark.com.au/animals/reptiles/dragons/eastern-water-dragon/

-http://www.ozanimals.com/Reptile/Eastern-Water-Dragon/Physignathus/lesueurii%20lesueurii.html

Dwuporka wspaniała - niezwykle długi ogon. Ciekawa, a niepoznana.

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskonośne
• Rodzina: Agamowate
• Gatunek: Dwuporka wspaniała(Diporiphora superba)

Występowanie

Zamieszkuje północno-zachodnią Australię. Endemiczny dla zachodniej części wybrzeża Kimberley. Zamieszkuje zwykle środowiska zalesione np. lasy akacjowe.

Ogólny opis

Dwuporka wspaniała jest jaszczurką osiągającą 8 cm długości ciała bez ogona. Ciało jest smukłe i wydłużone, kończyny długie i smukłe(zwłaszcza tylne) z dosyć długimi palcami. Głowa wyraźnie wyodrębniona od reszty ciała, duża, płaska o trójkątnym kształcie. Biczowaty ogon jest bardzo długi, czasami niemal czterokrotnie przekracza długość reszty ciała. Łuki są koloru jasnozielonego z żółtawą częścią spodnią.

Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Samce są smuklejsze i mniejsze od samic.

Populacja i zagrożenia

Nie oceniono stanu populacji tego gatunku, dlatego nie podlega on klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Przypuszczalnie ze względu na ograniczony zakres występowania może być gatunkiem zagrożonym. Nie są znane potencjalne zagrożenia dla tego gatunku. Nie potwierdzono rezultatów trzymania tej jaszczurki w niewoli.

Pożywienie

Niewielkie owady. Według niektórych obserwacji, zjada również kwiaty i owoce.

Zachowanie

Bardzo skromne dane, ze względu na to iż bardzo rzadko jest obiektem badań. Przypuszczalnie gatunek o dziennym trybie życia. Jest jaszczurką nadrzewną, o samotnym trybie życia. W celach obronnych wykorzystuje barwy kamuflujące.

Rozród

Brak danych. Przypuszczalnie(jak krewniaczy gatunek Diporiphora winneckei) rozmnaża się od października do kwietnia. Samce zwykle zaakceptowane przez samice przystępują do kopulacji. Samica składa 1-3 jajka w zagłębieniu w ziemi. Okres inkubacji trwa 2-3 tygodnie. Przypuszczalnie mogą rozmnażać się kilka razy do roku(Diporiphora winneckei ok. 4-6 razy do roku).

Naturalni wrogowie

Brak danych. Przypuszczalnie większe jaszczurki i ptaki drapieżne.

Długość życia

Brak danych. Przypuszczalnie ok. 4-6 lat.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Nie są znane przypadki trzymania tej jaszczurki w niewoli.

Ciekawostki

• Dwuporka wspaniała została opisana w 1974 roku przez australijskiego herpetologa Glen'a Milton'a Storr'a.
• Jak większość przedstawicieli rodzaju Diporiphora jest gatunkiem dosyć późno opisanym, a wiedza o nim jest dosyć skromna. 
• Polska nazwa dwuporka, angielska two-lined dragon, oraz łacińska diporiphora odnosi się do podwójnej struktury grzbietowej, liniowej, ciągnącej się od karku po nasadę ogona występującą u niektórych przedstawicieli rodzaju Diporiphora(u dwuporki wspaniałej nie występuje). Występuje min. u  Diporiphora australis.
• Niektórzy przedstawiciele rodzaju Diporiphora są hodowani w niewoli, jednak poza obrębem Australii nie potwierdzono ich przetrzymywania. Niektóre gatunki rozmnażane np. Diporiphora winneckei. 
• Rodzaj Diporiphora liczy obecnie 22 gatunki jaszczurek min. Diporiphora convergens, Diporiphora australis i Diporiphora adductus.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Dwuporka_wspania%C5%82a

-https://en.wikipedia.org/wiki/Diporiphora_winneckei

-http://www.arod.com.au/arod/reptilia/Squamata/Agamidae/Diporiphora/superba

Brodatogama brodata - tautologiczna jaszczurka

inne nazwy: agama brodata

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskonośne
• Rodzina: Agamowate
• Gatunek: Brodatogama brodata(Pogona barbata)

Występowanie

Zasiedla wschodnią część przybrzeżną Australii od granic Półwyspu Jork po Półwysep Eyrego, choć widywany w centrum, a nawet na zachodnim wybrzeżu Australii. Jaszczurkę najchętniej przebywa na terenach otwartych zadrzewionych, zaroślach, wrzosowiskach, a nawet na terenach zurbanizowanych np. pola uprawne.

Ogólny opis

Brodatogama dorasta przeciętnie do 60 cm długości ciała, z czego ok. 30 cm to długość ogona. Ciało jaszczurki posiada zazwyczaj ciemnoszary kolor , choć zdarzają się osobniki o czerwonawym, żółtobrunatnym, lub brązowym umaszczeniu. Osobniki nieletnie są jaśniejsze, zwykle jasnobrązowe z wzorzystymi paskami ciągnącymi się przez długość ciała i znikające wraz z wiekiem. Na bokach tułowia, przedramieniu i w okolicy głowy i gardła agamy znajdują się ostre, łuskowate wyrostki. Samiec potrafi nadymać swe podgardle, tworząc swoisty wachlarz, przypominający brodę. Podgardle ma zwykle czarny lub szaroczarny kolor, co kontrastuje z jego żółtym wnętrzem pyska.

Dymorfizm płciowy                   

Samce osiągają nieco większe rozmiary niż samica(przeciętnie samiec 60 cm, samica 50 cm). Samce ponadto potrafią nadymać swe ciemne podgardle, używane głównie w celach odstraszenia konkurentów.

Populacja i zagrożenia

Populacja jaszczurki nie jest zagrożona i wydaje się stabilna. Brodatogama brodata występuje na dosyć dużym obszarze oraz charakteryzuje się elastycznością w stosunku do wymagań środowiskowych. Głównymi zagrożeniami dla gatunku są nadmierne wypasy bydła, które konkuruje z jaszczurką o przestrzeń życiową oraz przekształcanie środowiska życia w wyniku działalności człowieka. Obecnie pojawiło się także inne zagrożenie, nielegalny przemyt w celach hodowlanych. Brodatogama nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia, nie podlega także ochronie gatunkowej.

Pożywienie    

Jest jaszczurką wszystkożerną z przewagą pożywienia pochodzenia roślinnego. Zjada liście, owoce, kwiaty, rośliny zielne, lecz także stawonogi, małe bezkręgowce i niewielkie kręgowce.

Zachowanie     

Broatogama jest gadem o dziennym  i częściowo nadrzewnym trybie życia. Najczęściej wyleguje się na gałęziach, konarach i pniach w eksponowanych miejscach, lecz w cieplejsze dni wycofuje się w miejsca zacienione. Samce są terytorialne, dlatego w sowim pobliżu tolerują jedynie samice i niedojrzałe osobniki. Walki samców zazwyczaj rozpoczynają się na rozpostarciu podgardla oraz otwarciu pyska, a jeśli żaden z konkurentów nie odpuści, rozpoczyna się walka. Brodatogama jest jedną z najagresywniejszych jaszczurek w swojej rodzinie, napastowana często gryzie i przyjmuje postawę odstraszającą.

Rozród 

W środowisku naturalnym okres rozrodczy przypada zazwyczaj pod koniec sierpnia, kiedy rozpoczynają się najcieplejsze dni. Samica składa zazwyczaj do 24 jaj, które zakopuje w wcześniej wykopanej norze. Młode przy korzystnej temperaturze klują się po ok. 50 dniach, po czym są całkowicie samodzielne. Młode osobniki mają zazwyczaj jaśniejsze umaszczenie niż osobniki dorosłe oraz posiadają paskowane wzory na ciele, które zanikają z wiekiem. Dojrzałość płciową osiągają przeciętnie po ok. 2 latach życia.    

Naturalni wrogowie

Dorosła jaszczurka ma niewielu naturalnych wrogów. Należą do nich węże, psy dingo, warany, krokodyle, a także psy i koty domowe.

Długość życia  

Brak danych. Prawdopodobnie ok. 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Brodatogama brodata nie ma szczególnego znaczenia dla człowieka, po za tym że jest czasami trzymana jako zwierzę domowe.

Ciekawostki 

• Choć w polskim nazewnictwie nazywana czasami agamą brodatą to nie należy jej mylić z agamą Pogona vitticeps, która różnież jest nazywana agamą brodatą.
• Niegdyś dla brodatogamy używano nazwy łacińskiej Amphibolurus barbatus, która obecnie używana jest jako synonim.
• Bodatogama brodata swą nazwę zawdzięcza podgardlu u samca, które nadymione przypomina brodę.
• Jaszczurka została naukowo opisana w 1829 roku przez Georges'a Cuvier'a.
• Brodatogama brodata jest blisko spokrewniona z innymi reprezentantami rodzaju Pogona liczącego 8 gatunków min. z agamą brodatą(Pogona vitticeps), Pogona henrylawsoni, Pogona minima, Pogona microlepidota, Pogona nullarbor, Pogona minor i Pogona mitchelli.
  
  

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Brodatogama_brodata

-https://en.wikipedia.org/wiki/Eastern_bearded_dragon

-http://www.iucnredlist.org/details/170419/0

-http://dinoanimals.pl/zwierzeta/agama-brodata-brodatogama-brodata-pogona-barbata/

Krągłogłówka uszasta - prawie jak agama kołnierzasta

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskonośne
• Rodzina: Agamowate
• Gatunek: Krągłogłówka uszasta(Phrynocephalus mystaceus)

Występowanie

Zasiedla pustynie i półpustynie o piaszczystym podłożu na terytorium Iranu, północnego Afganistanu, wschodniego Kaukazu, Kazachstanu oraz prawdopodobnie w południowej części Obwodu astrachańskiego.

Ogólny opis

Krągłogłówka uszasta jest dosyć duża jaszczurką osiągającą często długość 24 cm, co czyni ją największym przedstawicielem rodziny Phrynocephalus. Na ciele krągłogłówki widnieją nieregularne jasne plamy, a ubarwienie jaszczurki najczęściej zależy od koloru podłoża na którym przebywa, lecz zwykle jest kremowa lub jasnobrązowa. Brzuch jest zwykle jaśniejszy od reszty ciała, a u dorosłych osobników na klatce piersiowej widnieje czarna plama. Ogon jaszczurki jest długi, gruby, lekko spłaszczony i stanowi środek komunikacji z innymi przedstawicielami swojego gatunku, dlatego często jest wyginany i zwijany. Kończyny posiadają długie palce, na których znajdują się wydłużone łuski zwiększające powierzchnie, dzięki czemu gad sprawnie porusza się po piasku. Najbardziej charakterystyczną cechą krągłogłówki jest występowanie nietypowych fałdów skórnych w okolicy pyska, które w stanie podniecenia są unoszone i wraz z łuskami imitującymi zęby, dają złudzenie iż jaszczurka jest groźnym przeciwnikiem. Dodatkowo różowe ubarwienie wewnątrz pyska, mocno kontrastuje z jasnym ubarwieniem krągłogłówki. Uniesione wyrostki przypominają uszy stąd zwyczajowa nazwa jaszczurki.

Dymorfizm płciowy

Samiec jest większy i bardziej masywniejszy od samicy. U samców zaobserwowano także intensywniejsze ubarwienie, zwłaszcza plam i lepiej rozwinięte fałdy w okolicach pyska.

Populacja i zagrożenia

Krągłogłówka uszasta nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia i nie jest wymieniana w żadnych załącznikach CITES i Aneksie UE. Jaszczurka uważana jest za lokalnie pospolitą i nie zauważono żadnych poważnych zagrożeń dla tego gatunku.

Pożywienie

Niewielkie bezkręgowce, zwłaszcza pustynne owady(prostoskrzydłe, mrówki).

Zachowanie

Jest na ogół zwierzęciem o dziennym trybie życia, funkcjonuje na powierzchni nawet w najgorętsze pory dnia, unikając kontaktu z gorącym piaskiem unosząc tułów i ogon i stojąc jedynie na dwóch łapach, chłodząc dwa luźne kończyny. Jaszczurka przebywa głównie w małych koloniach z jednym dominującym samcem i kilkoma samicami. Między samcami często dochodzi do starć. Samce rozpościerają fałdy skórne i zawijają ogon w spiralę, dodatkowo głośno sycząc, lecz jeśli ta poza nie zniechęci rywala, dochodzi do walki. Zaobserwowano hierarchie w haremie samic. Jaszczurka jest znana także z błyskawicznego zakopywania się w piasku w razie zagrożenia. Unika obszarów porośniętych roślinnością i pokrytych skałą. Budują nory, które mogą osiągać ponad 1 metr głębokości. Zazwyczaj te głębsze służą krągłogłówkowi do zimowania. Gatunek zapada w sen zimowy od września do kwietnia.

Rozród

Okres rozrodczy przypada zazwyczaj po ok. 3 tygodniach po zakończeniu snu zimowego. Samce prezentują się przed samicami, rozpościerając fałdy skórne oraz ponosząc ogon na grzbiet i zwijając go w spiralę. Zainteresowana samica porusza głową w stronę samca, natomiast samica nie zainteresowana godami udaje martwą przed samcem. Samice od maja do lipca znoszą 1-6 jaj w specjalnie przygotowanej komorze lęgowej. Inkubacja trwa do 50 dni, a młode krągłogłówki posiadają ok. 5 cm długości.

Naturalni wrogowie

Zdziczałe psy, koty, węże, ptaki drapieżne, dzierzby itp.

Długość życia

ok. 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Jaszczurka jest najczęściej hodowanych przedstawicieli rodzaju Phrynocephalus, lecz większość osobników pochodzi z odłowów i często nie przeżywają transportu.

Ciekawostki

• Wyróżnia się dwa podgatunki krągłogłówki uszastej(Phrynocephalus mystaceus mystaceus  i Phrynocephalus mystaceus galli).
• Został opisany w 1776 przez zoologa i botanika Petera Simona von Pallasa.
• Angielska nazwa jaszczurki "Secret Toadhead Agama" może oznaczać skrytą agamę ropuszogłową.
• Rodzaj Phrynocephalus liczy ponad 45 gatunków krągłogłówek min. krągłogłówkę słoneczną(Phrynocephalus helioscopus), krągłogłówkę perską(Phrynocephalus persicus) i krągłogłówkę śnieżną*(Phrynocephalus theobaldi).

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Phrynocephalus_mystaceu

-http://www.terrarium.pl/t/species/_/phrynocephalus-mystaceus-kragloglowka-uszasta-r380

-http://www.terrarium.com.pl/15298-phrynocephalus-mystaceus-kragloglowka-uszasta/

-http://smakterrarium.pl/mala-jaszczurka-wielka-paszcza-phrynocephalus-mystaceus/