Waran karłowaty - karłowata wersja olbrzymów

inne nazwy: waran karzełkowaty, waran krótkoogonowy

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskonośne
• Rodzina: Waranowate
• Gatunek: Waran karłowaty(Varanus brevicauda)

Występowanie

Występuje w Australii od wybrzeża Australii Zachodniej, przez środkowe Terytorium Północne i północo-zachodnią Australię Południową po zachodni Queensland. Zamieszkuje głównie suche tereny porośnięte kępami trawy z rodzaju Spinifex, zwykle na terenach piaszczystych, żwirowych, lub wydmowych.

Ogólny opis

Jest najmniejszym przedstawicielem rodzaju Varanus mierzącym maksymalnie 8 cm długości ciała(przeciętnie 5 cm długości ciała), wraz z ogonem mierząc ok. 20-25 cm długości ciała całkowitej. Szyja, jak u większości waranów, jest dosyć długa, a pięciopalczaste kończyny dobrze rozwinięte, wyposażone w ostre pazury. Ogon długi i masywny, choć proporcjonalnie do ciała, krótszy od innych przedstawicieli rodzaju Varanus. Skóra szorstka w dotyku, koloru czerwonobrunatnego do żółtawego z ciemnym nakrapianiem obejmującym całe ciało. Strona brzuszna zwykle jaśniejsza. Warzy przeciętnie 8-10 gramów.

Dymorfizm płciowy

Samce nieco większe od samic.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Nie podlega on także żadnej ochronie gatunkowej, poza konwencją CITES obejmującą cała endemiczną faunę i florę Australii. Ze względu na brak badań terenowych, nie wiadomo nic na temat stanu populacji tego gatunku, choć wydaje się ona niezagrożona. Lokalnie uważany za częstego.

Pożywienie 

Głównie stawonogi, mniejsze jaszczurki(zwłaszcza scynki z rodzaju Ctenotus), oraz czasami padlina. Występuje u nich kanibalizm.

Zachowanie

Jak większość waranów prowadzi samotniczy tryb życia, unikając kontaktu z innymi przedstawicielami swojego gatunku, a zwłaszcza tymi większymi, dla których mogłyby stać się pokarmem. Aktywne w ciągu dnia. W poszukiwaniu pożywienia służy mu dobry węch i wzrok, a także narząd Jacobsona, wykrywający chemiczne bodźce, dostarczane przez język ustawicznie dotykając podłoża. W przeciwieństwie do większości jaszczurek, posiadają dosyć przyśpieszony metabolizm, dlatego częściej muszą polować. Badania nad waranem wykazały iż często jego napełniony pokarmem żołądek, stanowi aż 15% całkowitej masy jaszczurki, a sam waran potrafi połknąć ofiarę większą od jego głowy, dzięki mezokinetycznej czaszce(szczęka może ulec zwichnięciu połykając większą zdobycz). Odpoczywają w norach, samodzielnie wykopanych, lub zagarniętych od innych zwierząt. W razie zagrożenia ucieka, choć kiedy ucieczka nie jest możliwa, głośno syczy i próbuje ugryźć napastnika. Ze względu na dosyć skromne badania nad tym gatunkiem, ekologia warana karłowatego jest słabo poznana.

Rozród

Okres godowy przypada od lipca do listopada. Samice w tym okresie produkują jaja, a samcom nabrzmiewają narządy płciowe. Często samce prowadzą niegroźne walki o prawo do samicy, stojąc na tylnych łapach i próbują zepchnąć napastnika. Narząd kopulacyjny samca w formie półprącia. Po udanej kopulacji, samica w krótkim odstępie czasu wykopuje jamę w której składa zwykle 2-3 jaja(najwięcej 5 jaj). Po ok. 70-100 dniach wylęgają się małe jaszczurki, mierzące ok. 4 cm i warzące 1-2 gramy. Zwykle po ok. 22 miesiącach uzyskują dojrzałość płciową. 

Naturalni wrogowie

Większe jaszczurki(także swojego gatunku), węże, ptaki i ssaki drapieżne itp.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Czasami spotykany w niewoli, choć cechuje się małym zainteresowaniem ze strony hodowców, choć dobrze sobie radzi w warunkach hodowlanych i z powodzeniem się rozmnaża.

Ciekawostki 

• Jest najmniejszym przedstawicielem rodzaju Varanus, gdzie większość waranów osiąga ponad 1-2 metry długości ciała.
• Wyróżnia się kilka okolicznych form tej jaszczurki, które w przyszłości mogą stać się poszczególnymi podgatunkami.
• Bardzo rzadko spotykany w niewoli, choć łatwo się oswaja i nie stanowi większego kłopotu w utrzymaniu.
• Opisany w 1898 roku przez brytyjskiego zoologa George Albert'a Boulenger'a.
• Rodzaj Varanus liczy obecnie 73 gatunki waranów. Waran karłowaty klasyfikowany jest do rodziny Odatria wraz z waranem kolczastoogonowym(Varanus acanthurus), Varanus primordius i Varanus pilbarensis.

Film przedstawiający warana karłowatego: https://www.youtube.com/watch?v=0Z-QIvc_6Cs
Bibliografia:
-http://www.terrarium.com.pl/2762-varanus-brevicauda-waran-karlowaty/
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Waran_kar%C5%82owaty
-https://en.wikipedia.org/wiki/Short-tailed_monitor
-http://animaldiversity.org/accounts/Varanus_brevicauda/
-http://www.arkive.org/short-tailed-pygmy-monitor/varanus-brevicauda/

Waran nilowy - największa jaszczurka Czarnego Kontynentu.

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskoskóre
• Rodzina: Waranowate
• Gatunek: Waran nilowy (Varanus niloticus)

Występowanie

Zasiedla niemal całą Afrykę subsaharyjską, w pobliżu zbiorników wodnych. Nie występuje w północnej i południowo-zachodniej Afryce, lecz można go znaleźć na całej długości biegu rzeki Nil. Występuje w przeróżnych środowiskach min. w lasach, sawannach, zaroślach, bagnach i lasach namorzynowych, lecz tylko w pobliżu źródeł wody, takich jak rzeki i jeziora. Został sprowadzony do Ameryki Północnej(min. na Florydę, Miami i Hollywood)

Ogólny opis

Waran nilowy jest dużą jaszczurką(największą Afryki wraz z waranem ozdobnym(Varanus ornatus)) dorastającą do ponad 2 metrów. Posiadają szczupły, dobrze umięśniony tułów. Nogi są muskularne, a pazury ostre. Głowa jest trójkątnie zarysowana, a szczęki silne, wyposażone w tępe zęby służące do kruszenia. Dorosłe warany nilowe są brązowe lub zielono-szare z kremowo-żółtymi plamami lub pasami na grzbiecie i kończynach i z zielono-żółtymi plamami na głowie.

Dymorfizm płciowy

Brak.

Populacja i zagrożenia

Waran nilowy nie jest klasyfikowany jako gatunek zagrożony, lecz międzynarodowy handel tą jaszczurką jest zakazany i znajduje się na liście CITES w Załączniku II. Waran nilowy jest lokalnie pospolity, choć bywa obiektem polowań i nielegalnego handlu.

Pożywienie

Poluje głównie na żaby, ropuchy(także te trujące), gryzonie, ryby, jaszczurki, małe żółwie, ptaki i ich jaja, chrząszcze, owady, skorupiaki, młode krokodyle i ich jaj, padlina, ślimaki i inne bezkręgowce.

Zachowanie

Waran nilowy prowadzi samotniczy tryb życia, choć czasami widywano grupy tych zwierząt. Większość dnia spędza wygrzewając się na konarach i skałach umieszczonych nad wodą, często w widocznym miejscu. W razie niebezpieczeństwa szybko wskakuje do wody, nawet z dość dużej wysokości. Jest doskonałym pływakiem. Podczas żerowania i spacerów, ciągnie swoje ciało po ziemi i wykorzystuje swój język do łapania zapachów z otoczenia. W rzeczywistości jest płochliwy i bardzo ostrożny, w razie niebezpieczeństwa szybko ucieka w stronę wody, a jeśli ucieczka jest niemożliwa to staje na pełnych nogach, syczy i wymachuje ogonem. Jego ogon może zadać bolesną ranę, a ugryzienie jest bardzo niebezpieczne. Waran wydobywa także z siebie piżmo, aby odstraszyć drapieżnika. Na swoje ofiary rzuca się błyskawicznie i zazwyczaj jednym ugryzieniem zabija małe stworzenie, często także pomaga sobie ostrymi pazurami, aby ewentualnie dobić ofiarę, trzymaną w pysku. Aby zdobyć jaja krokodyla często pracują w patrach, jedna jaszczurka odwraca uwagę rodzica pilnującego gniazda, a druga kradnie jaja. W zimniejszych rejonach Afryki Południowej, zimują w norach i szczelinach skalnych.

Rozród

Pora rozrodcza u waranów nilowych, przypada od czerwca do końca października, zazwyczaj przed porą deszczową. Samce zazwyczaj toczą między sobą walki oraz poszukują partnera. Około sierpnia-września, zaraz po wiosennych deszczach, samica składa w dziurze w ziemi lub w aktywnym gnieździe termitów, 20-60 jaj. Dziura w termitierze zostaje szybko naprawiona przez termity. Jajka otrzymują prawidłową temperaturę inkubacji oraz obronę przed drapieżnikami. Inkubacja trwa zazwyczaj 10 do 12 miesięcy. Po wyklucie młode ważą średnio 26 gramów. Wykopują się z gniazda, kiedy deszcze zmiękczą ściany gniazda termitów. Znane są także przypadki, kiedy matka pomagała wydostać się młodym waranom, lecz po tym akie, młode są już zdane jedynie na siebie. Młode warany osiągają dojrzałość płciową zazwyczaj po 3-4 latach.

Naturalni wrogowie

Dorosły waran nilowy ma mało naturalnych wrogów, lecz głównymi zwierzętami zagrażającymi waranowi są pyton skalny, krokodyl nilowy, krokodyl krótkopyski i krokodyl wąskopyski. Młode warany są narażone na ataki wielu innych, większych od nich drapieżników.

Długość życia

Długość życia warana nilowego w niewoli waha się w granicach 10-20 lat. Długość życia na wolności nie jest dokładnie poznana.

Znaczenie dla człowieka

Waran nilowy jest jedną z popularniejszych jaszczurek trzymanych przez hobbystów, choć jego hodowla przysparza wielu problemów i nie jest polecany dla początkujących terrarystów. Często urządzane są także polowania na warana w celu pozyskania mięsa i skór. W wierzeniach niektórych ludów afrykańskich, tłuszcz warana nilowego z jego zarządów rodnym, leczy choroby uszu i ochrania przed piorunami. Warany są czasami tępione, gdyż sporadycznie atakują drób hodowlany.

Ciekawostki

• W RPA waran nilowy jest nazywany waranem wodnym, lub legwanem wodnym.
• Wraz z waranem ozdobnym*(Varanus ornatus), waran nilowy jest uważany za największą jaszczurkę Afryki. Choć ponoć waran ozdobny* może osiągać większe rozmiary. Waran ozdobny* został wyodrębniony jako gatunek z warana nilowego.
• Choć jest dosyć często spotykany w hodowlach, a jego ceny w sprzedaży są dosyć przystępne, to jest to jaszczurka niebezpieczna, inteligentna i dosyć problematyczna w hodowli(potrzebuje dużego terrarium).
• Na Florydzie zanotowano wzrost populacji warana nilowego, który jest gatunkiem obcym i inwazyjnym. Warany niszczą i zjadają jaja aligatorów u których zanotowano spadek populacji, a ponadto warany atakują zwierzęta domowe np. koty i psy.
• W swoim naturalnym środowisku waran nilowy, redukuje liczebność krokodyli.
• Waran nilowy jest najbliżej spokrewniony z waranem ozdobnym*(Varanus ornatus). Do jego rodzaju Varanus zaliczanych jest ponad 70 gatunków.
  
  

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Waran_nilowy

-https://en.wikipedia.org/wiki/Nile_monitor

-http://www.arkive.org/nile-monitor/varanus-niloticus/

-http://animaldiversity.org/accounts/Varanus_niloticus/

-http://www.terrarium.com.pl/2101-varanus-niloticus-waran-nilowy/