Grusza dzika - dzikość gruszki

inne nazwy: grusza polna

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Grusza dzika(Pyrus pyraster)

Występowanie

Pierwotny zasięg gruszy polnej rozciągał się przypuszczalnie od Afryki północno-zachodniej, przez Europe poza północnymi rejonami, aż po Kaukaz Południowy. Obecnie jej zasięg jest o wiele większy i obejmuje wiele rejonów klimatu umiarkowanego na całym świecie(poza rejonami północnymi). Preferuje stanowiska dobrze nasłonecznione min. tereny zakrzewione i otwarte lasy liściaste. Rosną w dość dużym rozproszeniu.

Ogólny opis

Grusza dzika jest średniej wielkości drzewem liściastym, osiągającym 15-20 metrów wysokości. Posiada gruby, pojedynczy oraz często pochylony lub wykrzywiony pień, gęstą i rozkrzewioną koronę oraz grube i krótkie konary. Długie, zawieszające gałęzie są często pokryte gęsto krótkopędami, które w przeciwieństwie do gruszy uprawnej są pokryte cierniami. Kora brunatnoszara, podłużnie bruzdowana i jaśniejsza w dolnych partiach. W górnej części kora niemal czarna. Liście pojedyncze, blaszkowate, jajowato-eliptyczne lub zaokrąglone o długości 3-8 cm. Liść zwykle zagięty do góry wzdłuż środkowego nerwu, drobno piłowany, ciemnozielony(od spodu jaśniejszy) i początkowo owłosiony z wiekiem łysieje.

Rozmnażanie

Grusza dzika kwitnie w okolicach kwietnia. Obupłciowe kwiaty kształtują się wraz z pączkującymi liśćmi, rosnąc na krótkopędach w kilkukwiatowych baldachogronach. Pojedynczy kwiat posiada 2-4 cm średnicy, wolnopłatkowy i pięciokrotny okwiat, oraz czysto białe płatki. Pylniki różowoczerwone. Owocolistki nie zrośnięte u podstawy. Kwiaty owadopylne. Owoc pojawia się w okolicach września i października. Jajowaty owoc pozorny z klinowatą podstawą zwany jest gruszką. Owoc mierzy przeciętnie 2-3 cm długości, posiada brązowożółty kolor i twardy miąższ. Nasiona są płaskie, ciemnobrązowe, przypominające krople wody i w miąższu otoczone miękką skórką. W sprzyjających warunkach kiełkują już w następnym roku.

Zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym i nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Mimo to jest gatunkiem coraz rzadziej spotykanym, lecz nadal licznym w niektórych rejonach. Z niektórych rejonów wypierana przez dziką gruszę pospolitą(Pyrus communis). 

Długość życia

Drzewo krótkowieczne. Żyje ok. 150-300 lat.

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Jej owoce są twarde, kwaśne i cierpkie, wymagające leżakowania przed spożyciem. Czasem używane do sporządzania konfitur. Drewno gruszy polnej jest bardziej cenione. Jest ono twarde i łatwe w obróbce, a także wydziela przyjemne aromaty podczas palenia, dlatego używane przy wędzeniu mięsa i produkcji tytoniu.

Warunki uprawy

Drzewo bardzo rzadko spotykane w uprawie. Może tworzyć formację żywopłotowe, lecz ze względu na odrosty korzeniowe rzadko używana w tym celu. Wymaga stanowiska nasłonecznionego, ciepłego o żyznej glebie.

Ciekawostki

• Gruszy dzikiej(Pyrus pyraster) nie należy mylić z gruszą dziką, zwaną płonką(Pyrus communis subsp. pyraster), która jest dzikim podgatunkiem gruszy pospolitej(Pyrus communis). 
• Grusze i jabłonie do bardzo podobne filogenetycznie do siebie. Do tego stopnia iż dawniej grusze i jabłonie były wspólnie zaliczane do rodzaju Pyrus.
• Wszystkie gatunki grusz, poza 2 południowoazjatyckimi gatunkami, zrzucają liście na zimę.
• Owoce gruszy mają zwykle jajowaty kształt. Jedynym wyjątkiem jest grusza chińska, zwana nashi(Pyrus pyrifolia), której owoce są kuliste.. W smaku są chrupiące i ziarniste, dlatego często nazywane gruszkami piaskowymi.
• Rodzaj Pyrus liczy 30-60 gatunków grusz min. gruszę syryjską(Pyrus syriaca), gruszę szałwiolistną(Pyrus salvifolia) i gruszę śnieżną(Pyrus nivalis).

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Grusza

-https://en.wikipedia.org/wiki/Pyrus_pyraster

-http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Pyrus_pyraster.htm

-http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/grusza/grusza.php

Róża francuska - jedna z najstarszych róż ogordowych

inne nazwy: róża galijska*, róża prowansalska* 

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Róża francuska(Rosa gallica)

Występowanie

Pierwotnie zasiedlała południową, wschodnią i centralną Europe, wraz z Turcją, aż po Kaukaz. Obecnie wraz z rozpowszechnianiem się jej popularności, obecna na niektórych kontynentach jako antropofit zadomowiony, zaś w niektórych naturalnych siedliskach wymarła. Lubi rosnąć na terenach suchych, głównie miedzach i zaroślach. Spotykana także na przydrożach.

Ogólny opis

Róża francuska jest niskim i rozkrzewiającym się krzewem osiągającym przeciętnie nieco ponad 1 metr wysokości. Pędy są cienkie, bezwłose z dwoma rodzajami kolców(hakowatymi i szczeciniastymi). Liście są pierzasto-złożone, 5-7 listkowe. Listki są jajowato-owalne z ząbkowanym gruczołkowato brzegiem. Liść ciemnozielony, z jaśniejszym spodem i delikatnym owłosieniem w okolicy nerwów. Kłącza krótkie, grube i czołgające się.

Rozmnażanie

Kwitnie zwykle od czerwca do października. Kwiat jest duży, pięciolistkowy, pojedynczy o silnym zapachu i jasnoróżowym zabarwieniu. Kielich pierzasto-działkowy, odgięty w dół i szybko opadający po przekwitnięciu. Owoc typu niełupkowego, powstający z rozrośniętego dna kwiatowego, zwykle czerwony i kulistopodłużny. Owoce są zjadane zwykle przez ptaki, a nasiona wydalane wraz z odchodami. Rozmnażają się także przez kłącza.

Zagrożenia

W stanie dzikim jest gatunkiem rzadkim. Obecnie dzikie populacje są spotykane coraz rzadziej, a z niektórych rejonów naturalnego występowania przypuszczalnie zanikł. Jednakże jest gatunkiem zadomowionym na niektórych obcych obszarach i stanowi zagrożenie dla rodzimej flory. Nie podlaga klasyfikacji w stopniach zagrożenia. W Polsce objęta ochroną gatunkową. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest niszczenie naturalnych siedlisk oraz niekontrolowana sukcesja leśna. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski, umieszczona w kategorii narażony na wyginięcie.

Długość życia

Roślina wieloletnia.

Znaczenie dla człowieka

Róża francuska była uprawiana już za czasów antycznych. W starożytnym Rzymie była obecna niemal w całym Imperium i identyfikowana jako Róża z Miletu. Obecnie jest średnio popularną rośliną ozdobną. Swoje zastosowanie miała również w lecznictwie. Owoce róży posiadają duże ilości witaminy C, olejków eterycznych, kwasów organicznych, cukrów i pektyny. Często także stosowana do produkcji przetworów i win. Działa głównie wzmacniające, lecz także żółciopędnie i moczopędnie. Chronią przed szkorbutem. Kwiaty cięte odmian ozdobnych, stosowane w florystyce.

Warunki uprawy 

Roślina łatwa i bezproblemowa w uprawie. Tolerują różne rodzaje gleby, szczególności te o niskim zasoleniu. Rosną dobrze w pełnym słońcu i półcieniu. Odporna na wiele chorób, w szczególności liści. Mrozoodporna, lecz w surowe i bezśnieżne zimy może przymarzać. Dobrze znosi susze.

Ciekawostki

• Jej wizerunek widnieje na freskach znalezionych w Pompejach.
• Opisana po raz pierwszy przez Rembertusa Dodonaeusa około roku 1550 pod nazwą Rosa sativa. Pod nazwą Rosa rubra opisana przez John'a Gerard'a w roku 1596, a następnie pod nazwą Rosa Milesia rubra flore pleno opisana przez Basiliusa Beslera. Ostatecznie pod obecna nazwą opisał ją Linneusz w 1753 roku.
• Tworzy mieszańce międzygatunkowe min. z różą drobnokwiatową(Rosa micrantha), różą dziką(Rosa canina), różą Jundziłła(Rosa jundzillii), różą kutnerowatą(Rosa tomentosa), różą polną(Rosa agrestis), różą rdzawą(Rosa rubiginosa), różą siną(Rosa dumalis) i różą Sherarda(Rosa sherardii). Z hybryd tych gatunków powstały min. róża damasceńska(Rosa ×damascena) i róża stulistna(Rosa ×centifolia).
• Istnieją liczne odmiany róży francuskiej min. "Belle de Crecy", 'Cardinal de Richelieu' i 'Officinalis'. Te oraz parę innych odmian i hybryd zyskało udzielone przez Royal Horticultural Society 's miano Award of Garden Merit, czyli znak wyższej jakości roślin. 
• Rodzaj Rosa liczy ponad 100 gatunków róż, do których należą min. róża pomarszczona(Rosa rugosa), róża wielokwiatowa(Rosa multiflora) i róża jabłkowa(Rosa villosa).

Bibliografia:
-http://rosarium.com.pl/produkt/rosa-gallica-officinalis
-https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3%C5%BCa_francuska
-https://en.wikipedia.org/wiki/Rosa_gallica
-http://www.roses.webhost.pl/2008/06/rosa-gallica-officinalis/
-http://rozaria.pl/roze-historyczne-versicolor                                                              

Ficus faulkneriana - zagrożony dusiciel

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Morwowate
• Gatunek: Ficus faulkneriana

Występowanie

Występuje na wschodnim obszarze leżącym na terenie Kenii i Tanzanii. Rośnie na nadmorskich obszarach zakrzewionych i trawiastych.

Ogólny opis

Figowiec Ficus faulkneriana jest tzw. drzewem dusicielem, czyli zaraz po wykiełkowaniu owija swoje korzenie wokół pnia innego drzewa, oprowadzając go do śmierci, aby zając jego miejsce. Drzewo dorasta do 30 metrów wysokości. Liście są odwrotnie jajowate, zaokrąglone na wierzchołkach i gładkie na powierzchni. Liście mają przeciętną długość ok. 4 cm.

Rozmnażanie

Słabo poznany. Wytwarza owoc pozorny, zwany figą. Owoce wytwarzają jedynie dorosłe okazy.

Zagrożenie

Gatunek jest krytycznie zagrożony, z powodu utraty swojego siedliska. Miejsce jego występowania jest niemal całkowicie wyniszczone.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Warunki uprawy

Drzewo nie jest uprawiane.

Ciekawostki

• Ficus faulkneriana jest bardzo słabo poznanym gatunkiem, wymagającym w przyszłości dalszych badań.
• Został opisany naukowo przez Christiaana Cornelisa Berga w 1988 roku.
• Do rodzaju Ficus zaliczanych jest około 850 gatunków min. figowiec sprężysty(Ficus elastica), figowiec wielkolistny (Ficus macrophylla) i figowiec benjamina (Ficus benjamina).           

Bibliografia:

-http://www.iucnredlist.org/details/34435/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Ficus_faulkneriana

-http://www.arkive.org/ficus/ficus-faulkneriana/

Jarząb szwedzki-relikt krajów skandynawskich

• Królestwo: Rośliny
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Jarząb szwedzki(Sorbus intermedia)

Ogólny opis:

-Występowanie

Występuje w lasach liściastych krajów skandynawskich, głównie w południowej Szwecji, ale i w Danii, Finlandii, w krajach nadbałtyckich i północnej Polsce.

-Opis gatunku

Niewielkie drzewo(ok.12 m) o kulistej, zwartej koronie. Średnica pnia waha się w granicach 50 cm. Szarozielone liście są eliptyczne i pierzasto klapowane. Jesieniom przebarwiają się na żółtawy kolor.  Lubi stanowiska bardzo dobrze oświetlone o glebie luźnej i przepuszczalnej.

-Rozmnażanie
Jarząb szwedzki kwitnie od maja do czerwca. Kwiaty jarzęba są bardzo małe, białe, owłosione i zebrane w baldachogrono. Po zapyleniu kwiatów przez owady, przekształcają się w owoce. Małe, czerwone owoce, są zebrane podobnie jak liście w baldachogrono. Owoce dojrzewają we wrześniu i październiku, dlatego zimą często widać na tych drzewach czerwone owoce. Nasiona są rozsiewane głównie przez ptaki.

-Zagrożenia
Jarząb szwedzki, biorąc pod uwagę cały obszar występowania, nie jest zagrożony, aczkolwiek w niektórych krajach znany jest tylko z kilku naturalnych stanowisk. W Polsce jarząb szwedzki jest poważnie zagrożony wyginięciem i objęty ścisłą ochroną gatunkową z powodu jego naturalnego wystąpienia jedynie w kilku miejscach na Pomorzu. Jednak spotykany jest coraz częściej na obszarach całej Polski z powodu jego popularności jako drzewo ozdobne i rozsiewania się ich nasion na dzikich terenach

-Długość życia
100-200 lat.

-Znaczenie dla człowieka
Jarząb szwedzki jest popularnym drzewem ozdobnym i alejowym, często sadzonym w przydomowych ogórkach, parkach i przy uliczkach. Z owoców jarzęba szwedzkiego można przygotowywać konfitury, a także dodawać do niektórych dań. Jego drewno niekiedy wykorzystywane jest w stolarstwie.

-Warunki uprawy
Jest gatunkiem bardzo łatwym w hodowli. Nie ma szczególnych wymagań co do gleby, lecz lubi rosnąć w glebie przepuszczalnej i luźnej. Lubi miejsca dobrze nasłonecznione. Jest odporny na zanieczyszczenie środowiska, dlatego nadaje się do uprawy w środowisku miejskim.

-Ciekawostki

• jarząb szwedzki jest naturalnym mieszańcem jarzęba pospolitego(Sorbus aucuparia), mącznego(Sorbus aria) i prawdopodobnie brekinii(Sorbus torminalis), który powstał w okresie polodowcowym.
• jarząb szwedzki może przyjmować formę krzewiastą.
• najstarszy jarząb szwedzki w Polsce rośnie w Salinie, ma on ponad 220 lat.
• owoce jarzębu szwedzkiego(tak jak jarzębu pospolitego) są nazywane jarzębiną.
• jest spokrewniony z ponad 100 gatunkami jarzębów.

Jarząb szwedzki w mojej kolekcji. 

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Jarz%C4%85b_szwedzki

-https://en.wikipedia.org/wiki/Sorbus_%C3%97_intermedia

-http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/jarzab/jarzab_pospolity/jarzab_pospolity.php