Chacophrys pierottii - sezonowa żaba z Gran Chaco

inne nazwy: żaba rogata z Gran Chaco*

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Płazy
• Rząd: Płazy bezogonowe
• Rodzina: Ceratophryidae
• Gatunek: Chacophrys pierottii

Występowanie

Chacophrys pierottii występuje w rejonie Gran Chaco na terenie środkowej i północnej Argentyny, zachodniego Paragwaju i południowo-wschodniej Boliwii. Przypuszczalnie może także występować w południowej Brazylii i Urugwaju. Chacophrys pierottii jest płazem, który większość życia spędza zakopany w ziemi na suchych obszarach leśnych i krzewiastych(scrub), oraz lasach galeriowych ekoregionu Gran Chaco. Występuje na wysokościach od 70 do 200 m n.p.m.

Ogólny opis

Chacophrys pierottii jest niedużym gatunkiem żaby, osiągającym ok. 5-6 cm długości ciała. Jak inni przedstawiciele rodziny Ceratophryidae posiada masywne, okrągłe pokrojem ciało(dlatego często mylone z ropuchami) i duża głowę z szerokim pyskiem i silnymi szczękami. Oczy duże i silnie wyłupiaste, kończyny masywne, lecz dość krótkie. Skóra w okolicach grzbietu zwykle brodawkowata, a na stronie brzusznej gładka. Płaz występuje w kolorach od jasnobrązowego po żywo-zielony z ciemnobrązowymi łatami na całym ciele(mniej wyraźne po stronie brzusznej). Część spodnia ciała zwykle jasna, biała.

Dymorfizm płciowy

Podgardle dorosłych samców jest zwykle ciemniejsze i wyposażone w worek krtaniowy, umożliwiający mu wydawanie donośnych dźwięków. Samce posiadają także modzele(zgrubienie naskórka) na palcach kończyn przednich.

Populacja i zagrożenia

Gatunek klasyfikowany przez IUCN jako najmniejszej troski. Płaz spotykany dość rzadko, głównie z uwagi na skryty tryb życia, dlatego populacja gatunki nie została oszacowana. Głównymi zagrożeniami dla płaza jest min. międzynarodowy handel zwierzętami. Żaba często w okresie lęgowym(kiedy wychodzi z kryjówek) jest masowo wyłapywana i sprzedawana jako zwierzę domowe. Zagrożeniem jest także utrata siedliska poprzez przekształcanie terenów Gran Chaco na skutek rolnictwa, wycinki drzew i zanieczyszczenie wód ściekami. Chacophrys pierottii występuje jednak na wielu obszarach chronionych, a populacja na terenie Argentyny wydaje się jak na razie w dobrym stanie.

Pożywienie

Głownie bezkręgowce np. pajęczaki, błonkoskrzydłe, chrząszcze, pluskwiaki, muchówki, larwy, a okazyjnie także małe żaby.      

Zachowanie

Chacophrys pierottii jest płazem o skrytym trybie życia, przez większość roku będąc zagrzebanym w podłożu. Nad powierzchnie ziemi wystawia zazwyczaj jedynie oczy, wyczekując na ewentualną zdobycz. Ofiarę łapie swoimi silnymi szczękami, kiedy podejdzie odpowiednio blisko i połyka w całości, nie zmieniając przy tym miejsca. Żaby opuszczają masowo swoje schronienie w porze deszczowej(październik-marzec), podczas pierwszych ulewnych deszczy.

Rozród

Słabo zbadany. Okres godowy przypada w porze deszczowej zwykle od października do marca, a jego początek sygnalizuje pierwszy ulewny deszcz. Żaby masowo opuszczają kryjówki i kierują się w stronę okresowych stawów. Samce przy pomocy donośnego, gardłowego śpiewu wabią samicę. Podczas ampleksusu(kopulacja płazów) samica składa w wodzie skrzek, który jest natychmiast zapładniany przez samca. Po ok. dobie wykluwają się kijanki. Larwy żywią się głównie materią roślinną, głównie glonami. Rosną dość szybko i już po paru tygodniach dochodzi do pełnej metamorfozy w osobnika dorosłego, choć wielkość rodziców płaz osiąga w przeciągu kilku miesięcy.

Długość życia 

Brak danych.

Naturalni wrogowie 

Chacophrys pierottii z uwagi na skryty tryb życia rzadko bywa celem drapieżników. Zaobserwowano iż żaba(zwłaszcza osobniki młode) pada ofiarą węża Philodryas psammophidea i pokrewnego gatunku płaza Lepidobatrachus llanensis. Nieraz także młode Chacophrys pierottii są zjadane przez większe osobniki swojego gatunku.

Znaczenie dla człowieka

Chacophrys pierottii czasami spotykany w hodowlach, choć nie należy do zwierząt łatwo dostępnych. W Polsce gatunek niedostępny. W naturalnym środowisku nie posiada większego znaczenia dla człowieka, poza tym iż niepokojona może boleśnie ugryźć.

Ciekawostki

• W handlu znacznie popularniejszymi gatunkami od Chacophrys pierottii są spokrewnione żaba rogata(Ceratophrys ornata) i żaba Budgetta(Lepidobatrachus laevis). Nie są wymagającymi gatunkami, polecanymi nawet dla początkujących hodowców płazów, charakteryzującymi się dużym apetytem i ciekawym dla obserwatora sposobem polowania, oraz łatwością w oswojeniu do człowieka.

• Gatunek został po raz pierwszy naukowo opisany w 1948 roku przez francuskiego przyrodnika Jehan'a Albert'a Vellard'a.
• Chacophrys pierottii jest jedynym przedstawicielem rodzaju Chacophrys.
• Ceratophryidae jest dość starą rodziną płazów, która swoich przedstawicieli miała już w późnej kredzie ok. 90 mln lat temu(np. Baurubatrachus pricei). Obecnie reprezentowana jest przez 12 gatunków(w 3 rodzajach) występujących na terenie Ameryki Południowej. Żaby te charakteryzują się stosunkowo dużą głową, masywnym ciałem i szerokim otworem gębowym, nieco przypominając ropuchy. Często rodzina Ceratophryidae nazywana jest żabami rogatymi z uwagi na wyrostki nad oczami, występujące u niektórych przedstawicieli. Zamieszkują głównie tereny suche, zakopując się w ziemi i przeczekując pod nią okres suchy. Zwykle masowo wychodzą jedynie w porze deszczowej, która jest także ich okresem godowym. Żaby rogate są drapieżnikami, polują na duże bezkręgowce i małe kręgowce(kijanki na małe bezkręgowce wodne), jedynie Chacophrys pierottii w okresie larwalnym żywi się materią roślinną. W czasach prehistorycznych(ok. 70 mln lat temu) na terenie obecnego Madagaskaru żył duży przedstawiciel owej rodziny Beelzebufo ampinga, osiągający do 40 cm długości ciała i 4,5 kg masy ciała. Naukowcy sugerują iż tej wielkości płaz, mógł bez trudu polować na młode, niewielkie teropody. 

Bibliografia:

-https://es.wikipedia.org/wiki/Chacophrys_pierottii

-https://en.wikipedia.org/wiki/Chacophrys_pierottii

-https://en.wikipedia.org/wiki/Ceratophryidae

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Beelzebufo

-https://en.wikipedia.org/wiki/Baurubatrachus

-http://www.herpconbio.org/Volume_8/Issue_2/Pueta_Perotti_2013.pdf

-http://www.herpetologynotes.seh-herpetology.org/Volume6_PDFs/Pereyra_Herpetology_Notes_Volume6_page245-246.pdf

-http://www.terrarium.com.pl/125-ceratophrys-ornata-zaba-rogata/

-http://www.terrarium.com.pl/2623-lepidobatrachus-laevis-zaba-budgetta/

Żaba rogata - niebezpieczny płaz

inne nazwy: rogatka ozdobna

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Płazy
• Rząd: Płazy bezogonowe
• Rodzina: Ceratophryidae
• Gatunek: Żaba rogata(Ceratophrys ornata)

Występowanie

Zamieszkuje wschodnią Argentynę, południowy i wschodni Urugwaj oraz stan Rio Grande de Sul w południowej Brazylii. Występują na terenach zalesionych, pampach(kraina geograficzna na której występuje żaba rogata, także zwie się Pampa) z sezonowymi wahaniami stosunków wodnych. Spotykane także w rowach na przydrożach oraz nawadnianych polach uprawnych.

Ogólny opis

Rogatka ozdobna jest duża żabą, dorastającą do 16 cm długości ciała przez samca i 11 cm przez samice. Ciało jest dosyć masywne o zaokrąglonym pokroju, dzięki czemu bardziej przypomina ropuchę. Sama głowa bardzo duża, szeroka i wyposażona w silne szczęki z wyrostkami, pomagającymi w utrzymaniu złapanej ofiary. Nad dużymi i wyłupiastymi oczami widnieją wyrostki, od których żaba wzięła swoją nazwę. Skóra jest brodawkowata na grzbiecie i gładka na stronie brzusznej. Ubarwienie zmienne, zwykle kolor skóry przyjmuje barwę zieloną i żółta, na tle czarnych, lub brązowych, podłużnych plam. Czasami na ciele żaby widnieją także czerwone, niewielkie plamy. U tego gatunku dosyć często występuje albinizm. W hodowlach spotykana szeroka gama zabarwień tej żaby.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce są większe(patrz powyżej) oraz ciemniej ubarwione. Na palcach kończyn przednich występują modzele(zrogowaciała warstwa skóry), powstała w okresie godowym. Wyrostki na oczami u samców są zwykle większe, lecz nie jest to reguła do rozpoznawania płci.

Populacja i zagrożenia

Płaz jest notowany jako bliski zagrożeniu. Gatunek zniknął już z dwóch miejsc w Urugwaju(Rocha i San Jose), a w Argentynie stał się płazem rzadko spotykanym. Głównym zagrożeniem dla tej żaby jest utrata siedliska, rozwój rolnictwa, przemysłu i budownictwa mieszkalnego zaburza coroczny cykl wahań poziomów wody. Jest także przedmiotem handlu międzynarodowego jako zwierze domowe, a ich skrzek sprzedawany w celach badawczych. Czasami bezpodstawnie prześladowana z przekonań iż jest jadowita. Łatwo rozmnaża się w niewoli.

Pożywienie

Wprawdzie wszystkie kręgowce i bezkręgowce mogące zmieścić się do jej psyka. Od koników polnych, świerszczy, chrząszczy przez ryby, inne żaby, małe gryzonie, ptaki, jaszczurki, węże, a nawet padlinę.

Zachowanie

Przez większość czasu żaba rogata pozostaje zagrzebana w runie leśnym, lub ziemi, czekając za sposobność do ataku na przechodzącą ofiarę. Zwierzęta łapie swoimi sinymi szczękami, których używa także do obrony. Dla człowieka kontakt z pyskiem żaby jest zwykle dosyć bolesny. Aktywna podczas dnia, w nocy zwykle nie zwraca uwagi na przechodzące pożywienie. W okres jesienny i zimowy(pora sucha, październik-luty), przechodzi w stan odrętwienia, zagrzebując się i tworząc wokół siebie kokon, chroniący przed utratą wody. Na wiosnę, wraz z pierwszymi deszczami budzi się i zwykle przystępuje do godów. Starsze osobniki rzadko skaczą, jedynie młode osobniki są dosyć skoczne. Poza okresem godowym, rzadko wchodzi do wody.

Rozród

Okres godowy przypada po obudzeniu się żab z snu zimowego, czyli w okolicy lutego-marca . Żaba rogata zwykle przemieszcza się do najbliższego zbiornika wodnego. Samce zaczynają śpiewać, a ich głos słuchać z odległości kilkudziesięciu metrów. Po przyciągnięciu samicy głosem, zwykle zachodzi do ampleksusu. Samica składa 300-800 ziarenek skrzeku w partiach po 10-15, która od razu zapładniane są przez samca. Jajeczka mają średnice 2-3 mm w 5 mm śluzowatej otoczce. Po ok. dobie wykluwają się kijanki, które żywią się planktonem i drobną zawiesiną w wodzie. Przy niewystarczającym pokarmie, może zachodzić zjawisko kanibalizmu. Po ok. 4-5 tygodniach kijanki przechodzi metamorfozę w dorosłego osobnika. Młode żabki mają zwykle 1 cm długości, lecz bardzo szybko rosną. Dojrzałość płciową zwykle uzyskują w wieku 2-3 lat.

Naturalni wrogowie

Przez większość zwierząt uważana za toksyczną, ze względu na swoje ubarwienie, lecz może padać ofiarą niektórych ptaków drapieżnych, lisów i mrówek. Kijanki narażone na ataki ryb, larw ważek i większych płazów.

Długość życia

ok. 7-8 lat. W niewoli mogą dożywać kilkunastu lat.

Znaczenie dla człowieka

Dosyć popularny płaz w hodowlach na całym świecie. Ze względu na łatwość utrzymania, bezproblemowość w podawaniu pokarmu i w miarę odpornością na błędy hodowców jest polecana dla początkujących hobbystów. W swoim naturalnym środowisku tępiona, gdyż uważa się ją za żabę trującą. Czasami używana jako zwierze laboratoryjne.

Ciekawostki

• W wielu krajach uważana za zwierzę niebezpieczne, zagrażające zdrowiu, lub życiu człowieka, głównie ze względu na jej silne szczęki. Siła zacisku szczęk jest porównywalna z gekonem toke, lecz zwykle nie zagraża to zdrowiu człowieka. Także wydzielina skórna żaby nie jest toksyczna, lecz dla bezpieczeństwa należy zachować profilaktyczną higienę(umyć ręce po złapaniu żaby). W Polsce nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna.
• W USA popularna jest hybryda żaby rogatej z rogatką itania(Ceratophrys cornuta) i żabą rogatką Ceratophrys cranwelli, zwana  C. cornuta x C. cranwelli x C. ornata, lecz mimo swojego zadziwiającego wyglądu, żaba ta cierpi  powodu krótkiej żywotności i wad genetycznych. Na Polskim rynku rzadko dostępne.
• Została opisana w 1843 roku przez angielskiego zoologa Thomas'a Bell'a.
• Do rodzaju Ceratophrys klasyfikowanych jest obecnie osiem gatunków żab min. żaba rogata(Ceratophrys ornata), rogatka itania(Ceratophrys cornuta), Ceratophrys aurita, Ceratophrys calcarata, Ceratophrys cranwelli, Ceratophrys joazeirensis, Ceratophrys stolzmanni i Ceratophrys testudo.

Bibliografia:

-http://www.terrarium.com.pl/125-ceratophrys-ornata-zaba-rogata/

-https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBaba_rogata

-https://en.wikipedia.org/wiki/Argentine_horned_frog

-http://amphibiaweb.org/species/5723

-http://www.iucnredlist.org/details/56340/0

-http://a-z-animals.com/animals/horned-frog/