Szorstkowiec Martiusa - palma górska

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Arekowce
• Rodzina: Arekowate
• Gatunek: Szorstkowiec Martiusa(Trachycarpus martianus)

Występowanie

Występuje naturalnie w centralnych i wschodnich Himalajach, min. na wzgórzach Khasia Hills w Assam(północno-wschodnie Indie), w północnej Birmie, oraz północnym Nepalu w Bunipa. Występuje zwykle na wysokości od 1000 m n.p.m. do 2400 m n.p.m. 

Ogólny opis

Szorstkowiec dorasta przeciętnie do 15-17 metrów wysokości. Kłodzina(pień palmy) jest zwykle prosty, nagi poza najwyższą partią, ze względu na to iż starsze liście opadają wraz ze wzrostem rośliny, tworząc włóknistą sieć wokół kłodziny. Na wierzchu kłodziny wyrastają zwykle liście, tworząc pióropusz. Jest ich zwykle od 10 do 15. Liście są ciemnozielone, z bardzo długimi ogonkami, przypominając kształtem wachlarz. Liście mirzą przeciętnie 60-80 cm średnicy. Pojedyncze segmenty są sztywne, czasami skórzaste, o ostrym zakończeniu, krótkie przy stronie zewnętrznej, natomiast najdłuższe przy środku liścia, tworząc swoisty wachlarz.

Rozmnażanie

Szorstkowiec Martiusa jest rośliną dwupienną. Jednak męskie i żeńskie kwiatostany są niemal identyczne. Kwiaty wytwarzane są na długim kwiatostanie z licznymi rozgałęzieniami. Kwiaty są małe, żółte, składające się z jajowatych płatków, kielicha, oraz 3 działek kielicha, wraz z pręcikami i słupkami. Owoce są niebieskawe, o długości 10-12 mm i szerokości 7-8 mm. Są nieco spłaszczone i zaokrąglone po obu stronach. Przypominają nasiona kawy, co odróżnia palmę od innych spokrewnionych przedstawicieli. Dojrzałe żółcieją. W smaku są mdłe i niezbyt smaczne.

Zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym, występującym dosyć pospolicie w swoim naturalnym zakresie. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Czasami uprawiana jako roślina ozdobna.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Czasami uprawiana jako roślina ozdobna. W klimacie umiarkowanym zwykle jako roślina pokojowa, choć dorosłe drzewa mogą bez trudu przetrwać surowe zimy naszego klimatu. Owoce szorstkowca Martiusa są zjadane przez ludność tubylczą, choć nie są smaczne.

Warunki uprawy

Nie ma szczególnych wymagań co do gleby, choć najlepiej rośnie w glebie przepuszczalnej i wilgotnej. W Polsce roślina może być uprawiana na zewnątrz i jako jeden z szorstkowców najlepiej znosi srogie zimy. Dorosłe 10-letnie drzewo może znieść temperaturę ponad -20 °C bez okrywania, lecz wymagana jest warstwa śniegu chroniąca korzenie, które nie są już tak odporne. Młode sadzonki najlepiej okrywać. Nadaje się do uprawy w pojemnikach.

Ciekawostki

• Został naukowo opisany przez niemieckiego botanika Hermann'a Wendland'a. W 1832 roku Nathaniel Wallich okrył ten gatunek palmy, zwracając uwagi na jej wyróżniające cechy, lecz obszernego opisu gatunku dokonał Carl Friedrich Philipp von Martius, na którego część została nazwana roślina.
• Włókno z kłodziny wykorzystywane przez tubylców przy produkcji mioteł, czy kapeluszy.
• Rodzaj szorstkowców(Trachycarpus) liczy 9 gatunków palm, min. szorstkowca Fortunego (Trachycarpus fortunei), Trachycarpus wagnerianus i Trachycarpus geminisectus.

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Trachycarpus_martianus

-https://de.wikipedia.org/wiki/Trachycarpus_martianus

-http://www.palmpedia.net/wiki/Trachycarpus_martianus

Palma z Wyspy Wielkanocnej - zniszczony raj

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Arekowce
• Rodzina: Arekowate
• Gatunek: Paschalococos disperta

Występowanie

Palma Paschalococos disperta występowała endemicznie na Wyspie Wielkanocnej, gdzie tworzyła rozległe lasy tropikalne na całej wyspie.

Opis gatunku

Dosyć duża palma, prawdopodobnie przypominająca palmę kokosową. Prawdopodobnie blisko spokrewniona z palmą Jubea (Jubaea chilensis). Nic więcej nie wiadomo o wyglądzie tego drzewa, gdyż nie znaleziono nigdy większych części tego drzewa, ani źródeł przedstawiających tą palmę.

Rozmnażanie

Zapewne nie odbiegało od zachowań rozrodczych innych palm. Owoce przypominały orzechy kokosowe.

Długość życia

Brak danych. Prawdopodobnie jak palma Jubea, rosła przez ok. 100 lat.

Przyczyny wymarcia

Kiedy pierwsi ludzie przybyli na wyspę Rapa Nui w 1280 r n.e., zastali prawdziwy raj, pełen drzew i pożywienia. Ludzie szybko zadomowili się na nowo odkrytej wyspie, na której ekosystem był wyjątkowo endemiczny. Maorysi korzystali z skarbów wyspy, robiąc z endemicznych palm łodzie, domy oraz środek transportu dla posągów Moai, które były produkowane w kamieniołomach masowo. Jedna z teorii wyginięcia palmy z Wyspy Wielkanocnej, mówi o tym iż człowiek nadmiernie korzystał z drewna, aż do wykorzystania całego surowca na wyspie. Druga bardziej trafna teoria, mówi o przywiezieniu na wyspę zwierzęcia, które od zarania wieków wędrowało z człowiekiem, szczura. Szczur pacyficzny zjadał orzechy palmy, przez co spowalniał proces odradzania się lasu. Wyspa została prawie całkowicie pozbawiona roślinności, co zmieniło klimat na wyspie, na wyjątkowo suchy. Plemiona Maorysów zaczęły poupadać, a wyspa zmieniała się z raju, na wyspę wojny, na której ludzie musieli konkurować o każdy kawałek pożywienia. Po przybyciu Europejczyków na wyspę, była ona już pozbawiona drzew. Prawdopodobnie ostatnie drzewo przetrwało do roku 1650.

Ciekawostki

• Prawdopodobnie ostatnie palmy rosły do roku 1650. Wynika to z badań znalezionego pyłku palmy.
• Palma Paschalococos disperta jest jedyną reprezentantką swojego rodzaju.
• Została opisana przez  John Dransfield, który badał palmy
• W 99% przypadków odkrycia orzechów tej palmy, miały one znamiona buszowania szczurów.
• Na wyspie Rapa Nui rosło jeszcze inne endemiczne drzewo, zwane Toromiro(Sophora toromiro), które obecnie jest wymarłe na wolności. Przetrwało dzięki Ogrodom Botanicznym i Norwegowi Thor Heyerdahl, który w 1960 r, zebrał nasiona z jednego drzewa, z którego pochodzą wszystkie obecne osobniki, choć mówi się także o innym drzewie z którego także zebrano nasiona. Drzewo toromiro jest ponownie wprowadzane na wyspę.
• Na wyspie po wycięciu endemicznych drzew, zaczęły dominować suche łąki z przewagą podgatunku turzycy Schoenoplectus californicus(Schoenoplectus californicus ssp. tatora), która jak badania pokazały, występowała na niej jeszcze przed przybyciem człowieka na wyspę.
• Na wyspie występowało 5 gatunków ptaków lądowych, dwa chruściele(kureczka z Wyspy Wielkanocnej*[Porzana sp.] i chruściel z Wyspy Wielkanocnej*[Rallidae gen. et sp. indet.]), dwie papugi(Psittacidae gen. et sp. indet. 1 i Psittacidae gen. et sp. indet. 2) i czapla(Ardeidae gen. et sp. indet.), o których informacji jest bardzo niewiele, dlatego ich klasyfikacja jest kłopotliwa. Na wyspie gnieździło się także około 30 gatunków ptaków morskich, obecnie kolonie tych ptaków są rzadkością na wyspie lub już nie istnieją.
• Obecnie na wyspie prawie cała fauna i flora jest reprezentowana przez gatunki obce. 

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Paschalococos

-https://es.wikipedia.org/wiki/Paschalococos_disperta

- http://www.trebrown.com/articles/blog/paschalococos-disperta-the-extinct-palm-from-easter-island/

-http://www.palmsociety.org/members/english/chamaerops/040/040-05.shtml