Morpho cypris - jeden z najpiękniejszych motyli świata

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Rusałkowate
• Gatunek: Morpho cypris

Występowanie

Morfida Morpho cypris można spotkać na terenie południowego Nikaragua, Kostaryki, Panamy, Kolumbii i zachodniej Wenezueli. Jego występowanie w innych częściach Wenezueli, oraz na terenie Ekwadoru wymaga potwierdzenia. Niektóre źródła mówią także o jego występowaniu na terenie Trynidadu i Tobago.

Siedlisko

Morpho cypris najczęściej żyje wśród koron drzew na terenie lasów deszczowych. Preferuje tereny wzdłuż cieków wodnych(strumieni, rzek), gdyż przerwy wśród koron drzew umożliwiają motylowi swobodny lot.

Ogólny opis

Skrzydła przednie, jak i tylne motyli z rodzaju Morpho posiadają podobną wielkość. Zwykle jedynie górny kraniec przedniej pary skrzydeł jest bardziej wydłużony. Brzegi skrzydeł mogą być delikatnie karbowane, zwłaszcza na tylnej parze skrzydeł. Głowa, tułów, odwłok i nogi zwykle ciemnego koloru. Podobnie jak u innych przedstawicieli rusałkowatych, pierwsza para odnóż zredukowana. Gąsienice zwykle czerwono-brązowe z jaśniejszymi plamami na grzbiecie i drażniącymi włoskami, gęsto usytuowanymi na części głowowej, oraz w kilku parzystych kępkach na grzbietowej części ciała. Pozostała część ciała pokryta rzadszym owłosieniem.

Morpho cypris jest dużym przedstawicielem rodziny rusałkowatych, osiągającym od 12 do 14 cm rozpiętości skrzydeł. U tego gatunku występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Przednia para skrzydeł samca jest koloru ciemno błękitnego z metalicznym połyskiem. Na skrzydłach ciągną się 2 rzędy białych plam. Jeden rząd blisko krańca skrzydła. Plamy są małe i rzadko połączone. Drugi rząd w okolicach środka skrzydła. Plamy są wyraźnie większe, często zlewają się ze sobą. Spód skrzydeł biało-brązowy. Zwykle odzwierciedla białe rzędy plam na wierzchniej stronie, lecz dodatkowo między nimi występują 3 duże, brązowe pawie oczka. Tylna para skrzydeł podobnie ciemno błękitna z metalicznym połyskiem. Rzędy białych plam kontynuują się na owym skrzydle, lecz zwykle łączą się ze sobą tworząc pręgę. Spód skrzydła biało-brązowy, odzwierciedla wierzchnią stronę. Między białymi pręgami, występuje 6 brązowych białych oczek, różnych wielkości(zwykle przednie większe). Samica koloru żółtobrązowego. Okolice brzegów skrzydeł, oraz przednia część przedniej strony skrzydła(discal cell) koloru czarnego, lub ciemnobrązowego. Na granicznej, ciemnej stronie skrzydła widoczny jest jasny(żółtobrązowy) rząd plam. Spód skrzydła biało brązowy, nieodzwierciedlający wierzchnią stronę. Widoczne brązowe pawie oczka(zwykle 3 na przedniej parze i 6 na tylnej). Gąsienica posiada zwykle mozaikę kolorów na ciele(czarny, zielony, brązowy, żółty i szary) z jasnozielonymi, dużymi dwiema plamami na grzbiecie. Spód ciała szary. Gąsienica posiada charakterystyczne dla morfidów owłosienie. Poczwarka koloru zielonego, kształtem przypominając odwróconą łezkę.

Dymorfizm płciowy

Bardzo wyraźny. Różnica w ubarwieniu skrzydeł(patrz wyżej). Nie zaobserwowano różnic w wielkości między płciami.

Populacja i zagrożenia

Morpho cypris nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Istnieje jednak kilka poważnych zagrożeń dla przetrwania gatunku min. utrata siedliska(wycinka i fragmentacja lasów, osuszanie terenów), oraz kolekcjonerstwo(motyle są masowo wyłapywane i sprzedawane kolekcjonerom). Niektóre podgatunki, jak Morpho cypris bugaba, Morpho cypris aphrodite i Morpho cypris schausi są motylami rzadkimi i traktowanymi jako zagrożone, mimo to nadal nie zostały wpisane na listę gatunków zagrożonych IUCN. Obecnie motyle chronione są jedynie na terenie parków narodowych, choć niektóre kraje(jak Kostaryka, czy Nikaragui) wykazały inicjatywę ochrony owego gatunku.

Pożywienie

Preferowaną rośliną żywicielską jest Inga marginata(rodzina bobowatych), lecz możliwe że może żerować także na innych gatunkach roślin. Imago odżywi się głównie sokiem mlecznym(ciecz wydostająca się z uszkodzonych tkanek roślinnych) i cieczą z sfermentowanych owoców. Przypuszczalnie jak inne motyle jego rodzaju, imago nie żywi się nektarem kwiatowym.

Zachowanie

Morpho cypris jest motylem dziennym. Imago żyje wśród koron drzew, choć w poszukiwaniu partnera może przemieszczać się między wszystkimi strefami lasu. Mimo iż motyl żyje wśród gęstych koron drzew, atrakcyjne są dla nich strefy otwarte(szerokie odstępy między koronami, spowodowanymi na przykład przepływającą rzeką). Samce morfida posiadają wojowniczy charakter. Nie akceptują na swoim terytorium nie tylko innych samców, lecz także innych motyli. Samce imago przez większość dnia, głównie w godzinach porannych i południowych, patrolują terytorium w poszukiwaniu partnera. Większość aspektów życia gatunku nie jest poznana.

Rozród

Brak danych. Przypuszczalnie cykl rozwojowy nie odbiega nadto od spokrewnionych gatunków. Kopulacja u morfidów trwa dosyć długo(od kilku godzin, przez kilka dni).  Samica składa skupisko małych, zielonych jaj na wierzchniej stronie liścia rośliny żywicielskiej. Po ok. 9 dniach wykluwają się gąsienice, które od razu zaczynają żerować. Gąsienice posiadają drażniące owłosienie, które przy kontakcie ze skórą powodują zwykle niegroźne oparzenia i wysypkę. Niektóre doniesienia mówią iż gąsienice morfidów przejawiają zachowania kanibalistyczne. Przed przeobrażeniem się w poczwarkę, larwa przechodzi ok. 4-6 wylinek. Przepoczwarczenie trwa ok. 3 dni. Poczwarka zwykle zawieszona jest na łodydze. Przy dotknięciu drga, emitując ultradźwięki, mające za zadanie odpędzić drapieżniki. Ukształtowany motyl uwalnia się ze skorupki poczwarki, rozkłada skrzydła w celu wysuszenia ich i odlatuje. Cały cykl od jajka do imago trwa ok. 100 dni.

Długość życia

Cały cykl życia morfida trwa ok. 140 dni. Imago żyje od 2 do 4 tygodni.

Naturalni wrogowie

Niektóre ptaki np. złotopióry, tyrankowate, lecz także pająki, żaby i bazyliszki. Gąsienice posiadają bardzo skuteczny mechanizm obronny(włoski drażniące), jednak mało skuteczny przed atakiem mrówek. 

          

Znaczenie dla człowieka

Z uwagi na niepowtarzalne zabarwienie skrzydeł samców, motyl jest bardzo cenionym egzemplarzem w kolekcjach zbieraczy motyli. Najczęściej przywabia się je przy pomocy lekko sfermentowanych owoców, lecz z uwagi na żerowanie głównie w koronach drzew, gatunek rzadko zostaje uchwycony. Poza tradycyjnym zbieraniem motyli w celu ich wypreparowania, nierzadko poluje się na ten gatunek w celu jego sfotografowania. Rdzenna ludność wykorzystuje skrzydła morfidów jako rodzaj biżuterii. Niektóre morfidy są hodowane, głównie w celu zaspokojenia potrzeb kolekcjonerów na rynku, oraz jako atrakcja w motylarniach.

Systematyka i pokrewieństwo

Morpho jest rodzajem o niejednoznacznie określonej liczbie przedstawicieli. Niektóre źródła podają iż jest ich jedynie 29, inne znów uznają ponad 450 gatunków. Według Catalogue of Life obecnie znanych jest 83 gatunków z rodzaju Morpho. Jednak według niektórych badaczy pewne podgatunki należy klasyfikować jako gatunki, stąd zmienna liczba przedstawicieli rodzaju.

Morfidy należą do jednych z najpiękniejszych motyli świata. Połyskujące, żywo zabarwione skrzydła ustępują urodzie jedynie niektórym przedstawicielom rodzajów Papilio i  Ornithoptera. Do najbardziej rozpoznawalnych gatunków należą te o niebieskim zabarwieniu skrzydeł(np. Morpho rhetenor, Morpho didius). Kolor niebieski nie jest jednak wynikiem pigmentacji skrzydła. W rzeczywistości błękitne i zielone morfidy posiadają skrzydła w kolorze żółtobrązowym, lecz przestrzenie między łuskami skrzydeł motyli załamują światło, a bruzdy na ich powierzchni powodują jego dyfrakcję i interferencję. Światło niebieskie jest odbijane, natomiast inne kolory przepuszczane. Zwykle samce morfidów mogą pochwalić się błękitnym zabarwieniem skrzydeł, lecz u niektórych gatunków także samice posiadają jaskrawe ubarwienie, choć zwykle mniej intensywne niż u płci przeciwnej(np. Morpho anaxibia, Morpho didius). Jednak nie wszystkie morfidy posiadają niebieskie skrzydła, można spotkać motyle o ciemnobrązowych (np. Morpho hecuba) i białych skrzydłach(np. Morpho laertes). Morfidy osiągają także dość duże rozmiary, będąc jednymi z największych motyli świata. Najmniejszy morfid osiąga 7 cm rozpiętości skrzydeł(Morpho rhodopteron), natomiast największy do 20 cm rozpiętości(Morpho hecuba).

Morfidy zamieszkują tropikalne tereny, głównie lasy deszczowe(choć niektóre gatunki zasiedlają także tropikalne lasy suche i wtórne), na terenie Ameryki Łacińskiej(od Argentyny po Meksyk). Zasiedlają różne piętra lasu, od bliskiego runa leśnego po piętro koron drzew(natomiast samce morfidów poszukujące partnerek zwykle przeszukują wszystkie piętra). Morfidy są motylami o samotniczym trybie życia(poza okresem rozrodczym), o dosyć silnym terytorializmie. Morfidy korzystają przypuszczalnie z przystosowania zwanego mimikrą, używając do tego niebieskiego, dobrze widocznego i połyskującego, zabarwienia na skrzydłach. Motyle(zwłaszcza samce które najczęściej zmuszone są przeszukiwać las w poszukiwaniu partnerów) wykorzystując jaskrawą barwę, upodabniają się od zwierząt broniących się toksynom. Dodatkowo obecność oczek na skrzydle może mylić potencjalne drapieżniki, które aby uchwycić ofiarę zwykle celują w oczy. Motyl chroni ważniejsze części ciała, tracąc przy odrobinie szczęścia jedynie kawałek skrzydła. Większa ilość oczu może także zmylić drapieżnika, a ich wielkość może dawać złudzenie większego rozmiaru ofiary. Odpoczywający morfid składa skrzydła, a na widoku pozostawia brązową spodnią część. Motyl wykorzystuje zdolności kamuflujące, upodabniając się do martwej roślinności. Lecący motyl, u którego na zmianę pojawia się jaskrawa i ciemna strona skrzydła, może być także mylące dla drapieżnika. Ekologia morfidów nadal w dużej mierze pozostaje niepoznana.

Obecnie żaden przedstawiciel rodzaju Morpho nie jest notowany przez IUCN. Mimo to niektóre gatunki morfidów mogą być zagrożone wyginięciem, lecz z uwagi na brak badań nad populacjami i czynnikami zagrażającymi gatunkom, programy ochronne nie mogą zaistnieć. Większości gatunkom zagraża utrata siedliska(wycinka i fragmentacja lasów), kolekcjonerstwo i zmiany klimatyczne.

Ciekawostki 

• Samce Morpho cypris, wraz z Morpho rhetenor posiadaja najbardziej opalizujące na niebiesko skrzydła ze wszystkich morfidów.
• Słowo Morpho pochodzi z języka starogreckiego i jest zmodyfikowanym słowem określającym Afrodytę, boginię piękna. Natomiast epitet gatunkowy cypris to jedno z przydomków Afrodyty. 
• Wyróżnia się 9 podgatunków Morpho cypris(Morpho cypris cypris, Morpho cypris bugaba, Morpho cypris cellamaculosa, Morpho cypris chrysonicus, Morpho cypris cyanites, Morpho cypris erna, Morpho cypris lathyi, Morpho cypris lelargei, Morpho cypris magiscaeca). Czasami wyróżnia się także inne podgatunki np. Morpho cypris aphrodite i Morpho cypris schausi.
• Gatunek po raz pierwszy został naukowo opisany przez angielskiego entomologa John'a Obadiah'a Westwood'a w 1851 roku.       

Bibliografia:
-http://www.rainforest-alliance.org/species/blue-butterfly
-http://en.butterflycorner.net/morpho-cypris.453.0.html
-http://morpho.co/cypris.html
-https://en.wikipedia.org/wiki/Morpho_cypris
-http://mrnussbaum.com/amazon/blue_morpho/
-http://entnemdept.ufl.edu/creatures/bfly/blue_morpho.htm
-http://www.catalogueoflife.org/col/search/all/key/Morpho+cypris/fossil/0/match/1

Agrotis † - Wymarłe motyle z rodzaju Agrotis występujące na terenie Hawajów

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Sówkowate
• Rodzaj: Agrotis

Występowanie

Opisywane ćmy z rodzaju Agrotis występowały endemicznie na terenie stanu Hawaje. Zwykle zakres gatunku obejmował pojedynczą wyspę, atol, lub miejscowość. Przypuszczalnie motyle występowały na terenach leśnych, które w większości obejmowały wyspę.

Ogólny opis

Motyle z rodzaju Agrotis, zwane rolnicami charakteryzują się krępą budową ciała i ciemnym ubarwieniem. Wymarłe rolnice z Hawajów mierzyły przeciętnie od 30 do 50 mm rozpiętości skrzydeł, które w czasie spoczynku złożone były dachówkowato wzdłuż tułowia. Przednie skrzydła zwykle ciemnego koloru, często pokryte jasnym wzorem, lub przebarwieniami. Skrzydła tylne zwykle jasne, podobne wielkością do skrzydeł przednich. Pokryty włoskami tułów i odwłok były dość masywne.

Dymorfizm płciowy

Brak danych. U przedstawicieli rodzaju Agrotis dymorfizm płciowy rozróżniany jest głównie na podstawie barwy skrzydeł. Samce, czy samice posiadają zwykle jaśniej, bądź ciemniej ubarwione skrzydła niż płeć przeciwna. Samice zwykle posiadają także nieco grubszy odwłok niż samce.

Pożywienie

Osobniki dorosłe głownie nektar kwiatowy, a także soki wydostające się z uszkodzonych roślin i fermentujących owoców. Larwy(gąsienice) żerowały na roślinach (dzikich i uprawnych) z upodobaniami zależnymi od gatunku.

Zachowanie 

Motyle z rodzaju Agrotis należą do owadów nocnych. Osobniki dorosłe, jak i gąsienice prowadzą nocny tryb życia. Larwy w ciągu dnia ukrywają się w wierzchniej warstwie gleby, wychodząc na żer po zmroku. Natomiast osobniki dorosłe bazując na swoim kamuflażu, odpoczywają na pniach drzew, skałach itp., uaktywniając się w pełni nocą. Dolna, często kontrastowa para skrzydeł służy owadowi zwykle do dezorientowania drapieżnika. Zaniepokojony motyl rozwija skrzydła, zaskakując nieraz przeciwnika barwą ukrywanych w spoczynku dolnych skrzydeł, dając sobie kilka dodatkowych sekund na ucieczkę. Nocą dorosłe motyle odwiedzają kwiaty, spijając z nich nektar, oraz dodatkowo uczestnicząc w ich zapylaniu. Ćmy z rodziny sówkowatych przyciąga światło.

Rozród

Brak danych. U motyli z rodzaju Agrotis samica znosi jaja na roślinie żywicielskiej. Po jakimś czasie wykluwają się gąsienice, które za dnia ukrywają się w wierzchniej warstwie gleby, zaś w nocy wychodzą na żer.

Naturalni wrogowie

Głównie nietoperze(np. kosmatek srebrzysty i Lasiurus semotus). W mniejszym stopniu owadożerne ptaki(z racji nocnej aktywności motyla) np. trzciniak cienkodzioby.

Długość życia  

Brak danych. Przypuszczalnie jak u spokrewnionych gatunków, cykl rozwojowy nie przekraczał 4 miesięcy, a żywotność imago wynosiła od paru, do kilkudziesięciu dni.

Przyczyny wymarcia

Brak danych. Nie są do końca poznane przyczyny wymarcia motyli Agrotis na terenie Hawajów, choć przypuszcza się iż istotną rolę odkrywała utrata siedliska życia(wycinanie pierwotnych lasów pokrywających wyspy), oraz wprowadzone gatunki inwazyjne np. drapieżne mrówki z rodzaju Pheidole, oraz króliki, pożerające w dużych ilościach roślinność.

Gatunki

Agrotis crinigera

• Występował na terenie wysp Maui, Hawaiʻi Oahu.
• Agrotis crinigera był dość dużym przedstawicielem rodzaju Agrotis na terenie Hawajów, osiągając 49-54 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa i przednia cześć tułowia jasno brązowa, natomiast dalsza część szerokiego tułowia brunatna. Odwłok jasnobrązowy. Skrzydła długie, lecz wąskie, jasnobrązowe, czasami z lekkim różowawym odbarwieniem. Przez przednią parę skrzydeł często poprzecznie ciągły się dwie ciemne, nieregularne i ząbkowane linię. W blisko środkowej, górnej części skrzydła znajdowało się owalne, ciemne oczko(plamka). Na skrzydle znajdowało się także kilka poprzecznym i podłużnych ciemniejszych linii, nieraz niewyraźnych. Tylna cześć skrzydła nieco jaśniejsza z lekko zaznaczonymi żyłkami. Krawędzie skrzydeł jaśniejsze.
• Gąsienice ze względu na duże rozmiary(4-5 cm długości ciała) nazywane "larger Hawaiian cutworm" czyli większymi hawajskimi rolnicami. Były podobne do gąsienic Agrotis dislocate, lecz osiągały od nich większe rozmiary, część grzbietowa ciała była ciemniejsza, natomiast brzuszna nieco bledsza.  
• Larwy Agrotis crinigera były licznie znajdowane na roślinach uprawnych, zawłaszcza na roślinach strączkowych min. grochu i fasoli, a zwłaszcza na wspiędze wężowatej. Rolnica żerowała także czasem na kukurydzy, trzcinie cukrowej, bielunie, trawach i portulace. Z rodzimej flory stwierdzona na krzewach z rodzaju Sida.
• Gąsienice zwykle za dnia ukrywały się pod ziemią, choć nieraz obserwowane pożywiające się w dzień, lub ukrywające się pod liśćmi.
• Zachowania rozrodcze słabo poznane. Przypuszczalnie w okresie od 4 do 6 tygodni od wyklucia gąsienica osiągała maksymalne rozmiary(4-5 cm długości ciała), stawała się pulchna i przeistaczała się w poczwarkę. Kokon osiągał rozmiary 21-25 mm długości, był wydłużony, jasnobrązowy i jaśniejszy w części grzbietowej. Okres poczwarki trwał 21-25 dni, zatem przypuszcza się iż imago żyło ok. 2 miesięcy. 
• Dymorfizm płciowy zaznaczony. Samce posiadały jaśniejsze kolory, lecz wyraźniejsze oznaczenia na przednich skrzydłach. Osobniki męskie posiadały także kępki żółtawych włosków na szczycie odwłoka.
• Jeszcze w XIX wieku Agrotis crinigera uznawany był za pospolitego szkodnika i nie odnotowywano spadków jego populacji. Ćma jednak od roku 1926 nie została zaobserwowana i uznana została za gatunek wymarły.   

Agrotis photophila

• Gatunek występował na terenie wyspy Oahu.
• Agrotis photophila osiągał 35-40 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa i tułów imago były koloru brązowego, natomiast odwłok jasnobrązowy. Skrzydła koloru jasnoszarego, ciemniejące ku krańcom. Na pierwszej parze skrzydeł widoczne były dwie poprzeczne, ciemne i ząbkowane linie. Pierwsza bliżej nasady skrzydła, była mniej wyraźna, złożona nieraz z kilku ciemnym kropek w rzędzie. Druga linia bardziej wyraźna. Często dodatkowo na skrzydle znajdowało się także kilka ciemniejszych plamek. Tylna para skrzydeł jasnobrązowa, bez oznaczeń. Krawędzie skrzydeł białawe, lub szarawe.
• Motyl w angielskim nazewnictwie istnieje pod nazwą "Light-loving noctuid moth", czyli tłumacząc rolnica kochająca światło, co wiąże się z przyciąganiem ciem przez źródło światła.
• Gatunek został opisany w 1879 roku na podstawie dwóch osobników zebranych w okolicy Honolulu(obecnie znajdują się w British Museum). Już w tym okresie motyl był uważany za gatunek rzadki. Ćma przypuszczalnie wymarła w okolicach roku 1900. 
• Gatunek spotykany pod nazwami synonimicznymi Euxoa lucicolens, Euxoa photophila, Leucania photophila i Spaelotis lucicolens.

Agrotis microreas

• Motyl zamieszkiwał endemicznie wyspę Hawaiʻi.
• Agrotis microreas był najmniejszym przedstawicielem rodzaju Agrotis występującym na Wyspach Hawajskich, osiągającym 22-26 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa, tułów i odwłok ciemnobrązowy. Przednia para skrzydeł ciemnobrązowa z jasnobrązowymi przebarwieniami(zwłaszcza u nasady skrzydeł) i białymi podłużnymi smugami. Dolna para skrzydeł ciemnobrązowa, bez oznaczeń. 
• Gatunek został opisany w 1899 roku przez angielskiego entomologa amatora Edward'a Meyrick'a. Motyl znany i opisany jedynie na podstawie dwóch zebranych osobników.
• Według niektórych źródeł motyl był spotykany powszechnie na wzgórzach wulkanu Kīlauea jeszcze w 1913 roku. Opisywany jako że latał przy porannym słońcu nad niską roślinnością.
• Data wymarcia gatunku nie jest znana.   

Agrotis procellaris

• Gatunek zamieszkiwał endemicznie wyspę Laysan(Północno-Zachodnie Wyspy Hawajskie).
• Głowa, tułów i odwłok motyla koloru czerwono-brązowe z dodatkiem koloru szarego. Przednie skrzydła koloru czerwonobrązowego z czterema jasnymi, falistymi poprzecznie biegnącymi liniami. Dolna para skrzydeł jaśniejsza, brązowa, z jaśniejszym odcieniem u nasady skrzydeł i lekko zaznaczonymi żyłkami. Rozpiętość skrzydeł motyla nie jest znana. 
• Gatunek opisany w roku 1900 przez angielskiego entomologa amatora Edward'a Meyrick'a, przypuszczalnie już po jego wyginięciu.
• Dokładna data wymarcia gatunku nie jest znana, choć przypuszcza się iż wyginą przed rokiem 1900. Większość endemicznej fauny i flory wyspy wyginęła z powodu inwazji wprowadzonego królika, lecz ten został tu osiedlony w 1903 roku, kiedy Agrotis procellaris przypuszczalnie już wymarł.        

Agrotis fasciata

• Agrotis fasciata występował na terenie atolu Midway(Północno-Zachodnie Wyspy Hawajskie).
• Gatunek osiągał ok. 47 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa, tułów i odwłok koloru szarobrązowego. Skrzydła przednie brązowoszare z poprzecznie biegnącymi dwoma ciemniejszymi, nieregularnymi i ząbkowanymi liniami. Między dwoma owymi pasami w górnej części skrzydła znajdowały się dwa owalne, ciemne oczka(plamy). Dolna para skrzydeł jasnobrązowa z poprzecznie biegnącym ciemniejszym i falistym pasem(przedłużenie linii bliższej krańcowi na przednim skrzydle).
• Gatunek opisany w 1894 roku przez brytyjskiego zoologa Walter'a Rothschild'a
• Data wymarcia gatunku nie jest poznana, choć przypuszcza się iż wymarł przed rokiem 1960. W 1994 została zorganizowana wyprawa celem odnalezienia gatunku, lecz nie znaleziono ani jednego osobnika.  

Agrotis cremata

• Motyl występował na terenie wyspy Mau'i, oraz przypuszczalnie wyspę Oʻahu. Niewykluczone iż w przeszłości zasięg gatunku obejmował większość Wysp Hawajskich.
• Ćma osiągała ok. 43 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa, dolna część tułowia i odwłok motyla koloru ciemnobrązowego, natomiast górna część tułowia czarna. Przednia para skrzydeł ciemnobrunatna z jasnobrązowymi przebarwieniami, zwłaszcza w górnej części skrzydła. Przez przednie skrzydła biegły poprzecznie trzy jasne z czarną obwódka linię. Pierwsza, bliżej nasady skrzydła, falista i dobrze widoczna, druga w środkowej cześć falista, często niewyraźna. Trzecia, blisko krańca skrzydła, niemal prosta, lekko zgięta w górnej części skrzydła. Druga para skrzydeł jasnobrunatna, nieraz z jaśniejszymi przebarwieniami z dobrze widoczną jasną krawędzią skrzydła. 
• Gatunek opisany w 1880 roku przez niejakiego Butler'a.
• Data wymarcia gatunku nie jest poznana.

Agrotis laysanensis 

• Gatunek endemiczny dla wyspy Laysan(Północno-Zachodnie Wyspy Hawajskie).
• Gatunek osiągał 36-42 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa i przedplecze były koloru brązowego, tułów szarawy, natomiast odwłok białawy. Przednie skrzydła koloru kremowego, pokrywał szarawy, lub brunatny rysunek. Wzór znajdujący się w centralnej części skrzydła składał się z trzech, lub więcej elementów. Złożony był z nieregularnych, ciemnych plam, oraz białawych przebarwień. Blisko krawędzi skrzydła znajdowała się jasna poprzeczna linia z ciemną obwódką. Dolna para skrzydeł jasnobrązowa, biaława u nasady z białymi krawędziami skrzydeł. 
• Dymorfizm płciowy zaznaczony. Samice były większe od samców(rozpiętość skrzydeł u samicy do 42 mm, u samca do 36 mm). Dodatkowo samice posiadały ciemniejsze ubarwienie.
• Ostatnie zaobserwowanie gatunku miało miejsce w 1911 roku. Wielce prawdopodobnym powodem wymarcia motyla jest wprowadzenie na wyspę w 1903 roku królika. Wielki apetyt tych zwierząt doprowadził do spustoszenia z roślin wielkich połaci terenów(doprowadzając do wymarcia 22 gatunków roślin z pośród 26 rodzime występujących), a także ograniczenia z ich powodu uprawy roślin, co przypuszczalnie doprowadziło do wymarcia Agrotis laysanensis(oraz kilku innych gatunków zwierząt).
• Z powodu wyginięcia Agrotis laysanensis, jak i innych gatunków ciem(min. Agrotis procellaris i Hypena laysanensis) z wyspy znikł także podgatunek trzciniaka cienkodziobego Acrocephalus familiaris familiaris, którego głównym pożywieniem były właśnie ćmy i ich larwy.

• Gatunek został opisany w 1894 roku przez brytyjskiego zoologa Walter'a Rothschild'a.

          Agrotis panoplias              

• Agrotis panoplias występował na wyspie Hawaiʻi. 
• Gatunek osiągał ok. 38 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa i tułów ciemnobrązowa, natomiast odwłok szarobrunatny. Przednie skrzydła ciemnobrązowe z białymi smugami. Od nasady skrzydeł po środkową część skrzydła ciągła się podłużna, ciemna plama. Nad ową plamą w górnej części skrzydła, widoczne były 2-3 owalne, ciemne oczka(plamki). W środkowej części skrzydła znajdował się także rząd owalnym, rozmiarowo różnych plam, często połączonych i ciągnących się poprzecznie przez wysokość skrzydła. Za rządem plam znajdowała się natomiast poprzecznie biegnąca, ciemna linia. Dolna para skrzydeł ciemnobrązowa, bez oznaczeń i jaśniejsza u nasady. Krawędzie skrzydeł jaśniejsze.
• Gatunek został opisany w 1899 roku przez angielskiego entomologa amatora Edward'a Meyrick'a.
• Spotykany pod nazwą Euxoa panoplias.
• Data wymarcia gatunku nie jest poznana.

 Agrotis tephrias

• Zamieszkiwał wyspę Kaua'i, oraz przypuszczalnie wyspę Mau'i.
• Gatunek osiągał ok. 40 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa i tułów koloru ciemnobrunatnego, natomiast odwłok był koloru czerwonobrązowego. Dwa białe, niepołączone i poprzeczne smugi znajdowały się w dolnej części przedplecza. Skrzydła przednie koloru ciemnobrązowego z wyjątkiem końcowej części skrzydła, która była koloru brązowoszarego. Przez skrzydło ciągły się trzy jasne, ząbkowane pasy z czarną obwódką. Pierwszy blisko nasady skrzydła, drugi w środkowej części, będąc granicą między ciemnobrązowym, a szarobrązowym zabarwieniem skrzydła i trzeci blisko krańca skrzydła. W środkowej, górnej części skrzydła znajdowały się zwykle 3 jasne plamy, różnych wielkości i kształtów. Tylne skrzydła jaśniejsze, brązowe z lekko zaznaczonymi żyłkami. Krawędzie skrzydeł jaśniejsze.
• Gatunek został opisany w 1899 roku przez angielskiego entomologa amatora Edward'a Meyrick'a.
• Spotykany pod nazwami Agrotis spoderopa, Euxoa spoderopa i Euxoa tephrias.
• Populacja motyla występująca na wyspie Mau'i została pierwotnie opisana jako odrębny gatunek Agrotis spoderopa. Obecnie większość naukowców przypisuję jednak populacje występującą niegdyś na wyspie Mau'i do Agrotis tephrias.  
• Data wymarcia gatunku nie jest poznana.

Agrotis kerri

• Motyl występował niegdyś na terenie atolu French Frigate Shoals(Północno-Zachodnie Wyspy Hawajskie). 
• Agrotis kerri osiągał 38-42 mm rozpiętość skrzydeł. Głowa i tułów były koloru szarego. Odwłok jasnoszary z lekko żółtawym zabarwieniem. Odnóża i czułki koloru szarego. Skrzydła przednie koloru brązowego do szarobrązowego, przypuszczalnie bez szczególnych oznaczeń. Tylne skrzydła koloru jednolicie jasnoszarego u samca i szarobrązowego u samicy z jaśniejszą podstawą skrzydła. 
• Larwy Agrotis kerri zostały stwierdzone na dwóch roślinach. Stwierdzone na liściach Boerhaavia tetrandra w październiku 1914 roku(3 osobniki). 5 i 14 stycznia 1915 roku motyl w etapie poczwarki został odnaleziony na portulace pospolitej(Portulaca oleracea), a kolejno 20 stycznia do 8 lutego 1915 roku przemieniały się w osobniki dorosłe.
• Ćma została opisana w 1920 roku przez amerykańskiego entomologa Otto Herman'a Swezey'a.
• Gatunek ostatni raz odnotowany w czerwcu 1923 roku, podczas wyprawy naukowej Tanager Expedition, podczas której zebrano 13 egzemplarzy motyla i dwie gąsienice. W 1986 roku Agrotis kerri trafił na Czerwoną Listę IUCN jako gatunek wymarły. Przyczyny wymarcia nie są znane.

Agrotis melanoneura    

• Agrotis melanoneura zamieszkiwał wyspy Kaua'i i Hawai'i. Przypuszczalnie niegdyś gatunek zamieszkiwał także inne Wsypy Hawajskie. 
• Agrotis melanoneura osiągał ok. 37 mm rozpiętości skrzydeł. Głowa i tułów jasnobrązowy, odwłok czarnobrązowy. Przednie skrzydła koloru brunatnego z lekko widoczną, poprzeczną czarną linią, blisko środka skrzydła. W środkowej, górnej części skrzydła widoczna, czarna plama. Dolna para skrzydeł jasnobrązowa.
• Gatunek spotykany pod nazwami Agrotis austalea, Euxoa austalea i Euxoa melanoneura.
• Gatunek opisany w 1899 roku przez angielskiego entomologa amatora Edward'a Meyrick'a.
• Data wymarcia gatunku nie jest znana.

Ciekawostki 

• Za gatunki wymarłe uznaje się także kilka inny gatunków ciem występujących endemicznie na terenie Hawajów min. Helicoverpa confusa, Hypena laysanensis, Hypena newelli, Hypena senicula, Hypena plagiota, Helicoverpa minuta, Genophantis leahi, Scotorythra megalophylla, Scotorythra nesiotes i Tritocleis microphylla.

• Hawaje są często nazywane "stolicą wymierania". Niemal cała endemiczna fauna i flora wysp została wytępiona, głównie za sprawą niszczenia środowiska i wprowadzenia gatunków inwazyjnych. Wiele gatunków hawajek(Drepanidini), ptaków o charakterystycznych żywych barwach i niespotykanych konstrukcjach dziobów, jest uważanych za wymarłe, a te które pozostały zwykle są zagrożone wyginięciem. Na Hawajach występował także rodzaj muchówek Emperoptera, które charakteryzowały się brakiem skrzydeł. Jednak 4 z 5 gatunków wymarło, przypuszczalnie za sprawą wprowadzenia drapieżnych mrówek na wyspy. Także bardzo duży procent endemicznych ślimaków z rodzajów Achatinella, Amastra i Carelia jest uznawanych za wymarłe, głównie z powodu wprowadzenia drapieżnych gatunków zwierząt min. szczura, ślimaka Euglandina rosea, kameleona Jacksona i płazińca Platydemus manokwari.

• Rodzaj Agrotis liczy ok. 670 gatunków ciem. Niektóre występują na terenie Polski min. rolnica szkółkówka(Agrotis vestigalis), rolnica zbożówka(Agrotis segetum) i rolnica gwoździarka(Agrotis ipsilon).

Bibliografia:

-http://hbs.bishopmuseum.org/endangered/ext-insects.html

-https://en.wikipedia.org/wiki/Agrotis

-https://en.wikipedia.org/wiki/Poko_noctuid_moth

-http://www.iucnredlist.org/details/704/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Agrotis_photophila

-http://www.iucnredlist.org/details/708/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Agrotis_microreas

-https://en.wikipedia.org/wiki/Procellaris_grotis_noctuid_moth

-http://www.iucnredlist.org/details/709/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Midway_noctuid_moth

-http://www.iucnredlist.org/details/705/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Agrotis_cremata

-https://en.wikipedia.org/wiki/Laysan_noctuid_moth

-http://www.iucnredlist.org/details/707/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Agrotis_panoplias

-https://en.wikipedia.org/wiki/Agrotis_tephrias

-http://www.iucnredlist.org/details/706/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Kerr%27s_noctuid_moth

-https://en.wikipedia.org/wiki/Agrotis_melanoneura

-https://archive.org/stream/agk2408.0001.002.umich.edu/agk2408.0001.002.umich.edu_djvu.txt

-https://en.wikipedia.org/wiki/Emperoptera_mirabilis

-https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_extinct_animals_of_the_Hawaiian_Islands

Oprzędnica jesienna - koszmar drzew owocowych

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Erebidae
• Gatunek: Oprzędnica jesienna(Hyphantria cunea)

Występowanie

Oprzędnica jesienna początkowo zamieszkiwała terytorium Ameryki Północnej od Panamy po południową Kanadę. Przypadkowo ćma została wprowadzona ok. 1940 roku na tereny Jugosławii, gdzie szybko rozprzestrzeniła się i poszerzyła swój zasięg o pobliskie kraje. Pod koniec XX wieku była już notowana na terenie od Francji po Danię, Włochy, Grecję, Turcję i Kazachstan. Motyl został także wprowadzony na tereny Chin, Korei Południowej, Mongolii, Japonii i południowej części Kraju Nadmorskiego(Rosja). Motyla zaobserwowano także na terenie Nowej Zelandii. Owad występuje głównie na terenach, gdzie występują rośliny żywicielskie gąsienic, czyli min. klony, morwy, jabłonie, gruszę, śliwy, czereśnie i wiśnie.

Ogólny opis

Dojrzałe gąsienice oprzędnicy jesiennej osiąga rozmiar do 3,5 cm długości ciała. Ich ciało jest koloru od brunatnozielonego do jasnożółtego(ciemnieje wraz z dojrzewaniem), pokryte ciemnymi plamami z dwoma, podłużnymi jasnymi pasami po bokach ciągnącymi się przez całą długość ciała i pęczkami białych i brunatnych, gęsto rozmieszczonych włosków. Część głowowa koloru czerwonego, lub czarnego. Poczwarka ciemnobrunatna, osiągająca 1 cm długości. Imago osiąga 2,5-4 cm rozpiętości skrzydeł. Tułów i odwłok masywne, koloru białego(odwłok czasami w kolorze żółtawym), pokryte białym owłosieniem, najbardziej gęstym w okolicach tułowia. Głowa proporcjonalnie mała, biała i owłosiona. Skrzydła jednolicie białe, lub pokryte brązowymi , lub czarnymi plamami. Kończyny pomarańczowe, lub żółte.

Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Czułki samca są zwykle grubsze i dłuższe, natomiast samica posiada nieco masywniejszy odwłok.

Populacja i zagrożenia

Gatunek nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Jest motylem pospolitym i powszechnym na terenie naturalnego zasięgu i gatunkiem inwazyjnym w niektórych rejonach świata. Nie są znane poważne zagrożenia dla populacji oprzędnicy jesiennej.

Pożywienie

Gąsienica żeruję na wielu gatunkach roślin(na ponad 636 gatunkach). Ulubionymi roślinami żywicielskimi są min. morwy, jabłonie, wiśnie, czereśnie, gruszę, śliwy, klony, dęby, olchy i topolę, lecz może także żerować na orzechu włoskim, orzechu amerykańskim, winoroślach, chmielu, wierzbach i wielu innych. Imago żywi się głównie nektarem kwiatowym jeżyn i ostów.

Zachowanie

Oprzędnica jesienna jest jednym z najbardziej polifagicznych gatunków motyli, którego gąsienice żerują na wielu gatunkach drzew leśnych i owocowych. Gąsienice zwykle spotykane w dość dużych ilościach na pojedynczej roślinie, ze względu na dużą ilość składanych jaj przez samice. Świeżo wyklute larwy od razu przechodzą do przędzenia pajęczyny, która łączy przyległe liście i tworzy swego rodzaju gniazdo. Po osiągnięciu ponad 3 cm długości przez gąsienice(po ostatnim linieniu), opuszcza ona gniazdo i intensywnie żeruję, aby zgromadzić zapasy potrzebne do przepoczwarzenia się. Gąsienica potrafi wytrzymać nawet 2 tygodnie bez jedzenia. Gąsienica przepoczwarza się w ściółce, lub pod korą u podstawy drzewa. Cienki kokon poczwarki złożony jest z detrytusu zlepionego przędzą. W tej formie motyl zimuję. Osobniki dorosłe pojawiają się zwykle w okolicach marca w południowych rejonach zasięgu, lecz na północnych obszarach występowania mogą pojawić się dopiero późną wiosną, lub wczesnym latem. Prowadzi nocny tryb życia i jest przyciągana przez światło. W razie braku dogodnych miejsc na złożenie jaj(wyczerpanie zapasów żywności) może migrować na inne pobliskie obszary.

Rozród

Po odbyciu kopulacji samica na spodniej części liścia  składa od 400 do 1000 zielonkawych jaj, pokrytych drobnymi, białymi włoskami. Po 1-2 tygodniach wykluwają się malutkie, zielonkawe gąsieniczki, które z przędzy i złączonych przez nią liści tworzą gniazdo, chroniące przed drapieżnikami. Po osiągnięciu ponad 3 cm przez larwę opuszcza ona gniazdo i w wieku 4-6 tygodni przepoczwarza się. Zimuję w formie poczwarki przez ok. 5-7 miesięcy(w zależności od szerokości geograficznej). Osobniki dorosłe pojawiają się wczesną wiosną na obszarach południowych zasięgu(marzec), a na północnych obszarach mogą pojawiać się dopiero późną wiosną, lub wczesnym latem(maj, czerwiec).

Naturalni wrogowie

Niektóre ptaki, nietoperze, pająki itp. Dla gąsienic głównie ptaki i mrówki.

Długość życia

Larwa: 4-6 tygodni, Poczwarka: 5-7 miesięcy, Imago: kilka tygodni.

Znaczenie dla człowieka

Larwy oprzędnicy jesiennej żerują na drzewach owocowych, dlatego ćma uważana jest za szkodnika(agrofaga). Grupowe żerowanie gąsienic oprzędnicy często prowadzi do gołożerów(ogołocenia drzewa z liści), co może prowadzić do obumarcia rośliny. Zwalczana przy użyciu insektycydów i środków biologicznych. W Ameryce Północnej i Europie południowo-wschodniej oprzędnica jesienna stanowi poważne zagrożenie dla sadów. W innych rejonach Europy i Azji nie stanowi większego zagrożenia z powodu jednostkowych wystąpień i małych tendencji ekspansywnych.

Ciekawostki

• Wyróżnia się dwie podstawowe mutację oprzędnicy jesiennej. Pierwsza mutacja występuję głównie na obszarach północnych i charakteryzuje się czysto białymi skrzydłami imago, oraz czarnym zabarwieniem główek gąsienic. Druga zamieszkuje południowe obszary. Skrzydła owej mutacji są zwykle ciemno nakrapiane, natomiast larwy posiadają czerwoną, lub pomarańczową część głowową. Niegdyś obie mutację klasyfikowane był jako odrębne gatunki i mimo iż obecnie północna i południowa populacja zostały uznane jako jeden gatunek to nadal trwają badania nad poprawną klasyfikacją owej ćmy. Obie odmiany motyla są spotykane na terenach, gdzie został introdukowany.
• W Polsce oprzędnica jesienna pojawia się sporadycznie i nie posiada stałych populacji. Jednak entomolodzy spekulują iż w wyniku globalnego ocieplenia oprzędnica może powiększyć swój zasięg, obejmując w tym również tereny Polski.
• Oprzędnica jesienna została opisana po raz pierwszy przez jednego z najbardziej znanych entomologów Dru Drury'ego w 1773 roku.
• Oprzędnica należy do podrodziny niedźwiedziówkowatych z których tylko nieliczne są szkodnikami. Ciekawostką jest iż gąsienice niektórych gatunków np. Paracles klagesi i Paracles laboulbeni, nauczyły się żyć pod wodą żerując na roślinach wodnych.   
• Oprzędnica jesienna jest znana jako jeden z najgroźniejszych szkodników upraw. 
• Do rodzaju Hyphantria zalicza się obecnie 15 gatunków motyli min. Hyphantria liturata, Hyphantria penthetria i Hyphantria textor.

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Fall_webworm

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Oprz%C4%99dnica_jesienna

-http://ento.psu.edu/extension/factsheets/fall-webworm

-http://entnemdept.ufl.edu/creatures/trees/moths/fall_webworm.htm

-http://www.iop.krakow.pl/gatunkiobce/default.asp?nazwa=opis&id=85&je=pl

Wstęgówka pąsówka - ukryta na wierzbie

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Sówkowate
• Gatunek: Wstęgówka pąsówka(Catocala nupta)

Występowanie

Zamieszkuję niemal całą Europę, aż po Skandynawię i Azję, poza skrajnie północnymi rejonami, aż po Japonię. Zasiedla zwykle wilgotne lasy liściaste, brzegi rzek i strumieni, lasy łęgowe, wilgotne tereny krzewiaste, a także ogrody i parki miejskie. Występuje zwykle tam, gdzie rosną rośliny żywicielskie gąsienicy wierzby i topole.

Ogólny opis

Dosyć duży motyl nocny, osiągający 6-8 cm rozpiętości skrzydeł. Przednia para skrzydeł zwykle szarobrunatna, z niewyraźnymi wzorami, upodabniającymi ćmę do kory drzewa. Tylna para skrzydeł bardziej kolorystyczna, zwykle pomarańczowa, czerwona, lub różowa z dwoma czarnymi smugami. Pierwsza dosyć gruba, ciągnąca się na obwódce skrzydeł, druga na środkowej części skrzydła, krótsza i cieńsza od pierwszej smugi. Odwłok i tułów dosyć duże, koloru szarobrunatnego. Czasami występuje wyraźna zmienność w kolorystyce motyla np. można spotkać osobniki o białych skrzydłach(tylnych i przednich) z czarnymi smugami, jednak zawsze występuje u tego gatunku kolorowa para tylnych skrzydeł. Bardzo podobny do wstęgówki karminówki, u którego rogi wzoru, przypominającego litery M, są bardziej wydłużone i zaostrzone.    

Dymorfizm płciowy

Niewyraźny. Samce nieco większe od samic.

Populacja i zagrożenia

Występuje dość pospolicie na swoim zakresie, zwłaszcza w pobliżu roślin żywicielskich gąsienicy. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Na terenie Polski pospolity, nie podlega ochronie gatunkowej.

Pożywienie

Gąsienica: Liście drzew z rodzaju Salix i Populus, rzadziej Prunus(czyli wierzby i topole, rzadziej śliwy). Gąsienica jest polifagiem, żerującym na różnych gatunkach wierzb i topoli.
Imago: Pyłek kwiatowy.

Zachowanie

Dorosłe osobniki pojawiają się zwykle pod koniec czerwca, natomiast znikają pod koniec października(dla Polski). Za dnia osobniki dorosłe zwykle przesiadują na pniach drzew, wykorzystując zjawisko mimetyzmu(barwy kamuflujące). Jeśli jednak zostanie zauważona, ćma szybko rozkłada skrzydła, odkrywając kolorową parę tylnych skrzydeł i odlatuje. Przypuszczalnie nagłe odkrycie jaskrawego koloru skrzydeł może zmylić, a nawet odstraszyć potencjalnego drapieżnika, np. ptaka. Niektórzy badacze sądzą także iż podczas lotu jaskrawe skrzydła przypominają innego mniejszego motyla, dlatego drapieżnik może ulec iluzjonistycznemu zjawisku i zaatakować nie ten odcinek ciała. W nocy motyl przeszukuje teren w poszukiwaniu nektary kwiatowego i potencjalnego partnera. Zwykle lata nisko. Ćmę przyciągają słodkie substancję np. cukier, oraz sztuczne światło.

Rozród

Samica po udanych zalotach, zwykle pod koniec września, składa w szczelinach kory drzew żywicielskich jajka. Zwykle składanych pojedynczo, rzadziej po kilka. Formą zimującą ćmy, są jaja, z których na początku maja wykluwają się gąsienice, które przystępują do żerowania na liściach rośliny. Gąsienica szarobrunatna, z delikatnymi wzorami na ciele. Podczas dnia przesiadująca na gałęziach, podobnie jak osobniki dorosłe, wykorzystując zjawisko mimetyzmu. W nocy przystępuje do żerowania na liściach. Po ok. 2 miesiącach, gąsienica dzięki przędzy, splata liść izolując się od otoczenia i przepoczwarza się. Po kilku dniach z kokonu wydostaje się dorosły osobnik.

Naturalni wrogowie

Głównie ptaki za dnia i nietoperze w nocy.

Długość życia

Stadium larwalne ok. 3 miesiące. Imago ok. 4 miesiące.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie ma większego znaczenia dla człowieka. Gąsienica żeruje zwykle na roślinach dzikich, dlatego nie jest uważany za szkodnika. Motyle dorosłe łowione w celach kolekcjonerskich.

Ciekawostki

• Wyróżnia się 11 podgatunków wstęgówki pąsówki.
• Pąsówka pochodzi od przymiotnika pąsowy, czyli koloru jasnoczerwonego.
• Dlaczego ćmy wabi światło? To pytanie od dziesiątków lat intryguje entomologów. Jedna z hipotez mówi iż do przemieszczania się, motyle nocne wykorzystują światło Księżyca, lub gwiazd. Lecąc zawsze próbują utrzymać stały kąt w stosunku do źródła naturalnego światła. Jednak kiedy zauważą sztuczne światło(lampę, świece, ognisko itp.), biorą go za punkt odniesienia, instynktownie zbliżając się do źródła światła. Kiedy jest już wystarczająco blisko emitora światła, ćma nie potrafi znaleźć punktu odniesienia do światła, czego skutkiem jest lot spiralny. Hipoteza nie wyjaśnia jednak, dlaczego ćmy dopiero w bardzo bliskiej odległości, poruszają się lotem spiralnym, lecąc przez większość drogi do źródła światła lotem prostym, oraz dlaczego mimo niemożności dostania się do bezpośredniego źródła światła(np. żarówki, osłoniętej kloszem), owad nadal miota się wokół niego. Inna teoria mówi o tym iż ćma, która znajdzie się blisko emitora światła wpada w tzw. pułapkę efektu pasm Macha. Ćma uważa światło dzienne jako niebezpieczeństwo, jednak ommatidia(oczy ćmy) wychwytują nieistniejące pasma jasności, a obszar otaczający żarówkę wydaje im się ciemny, dlatego chcą się do niego dostać i miota się wokół emitora. Teoria ta nie cieszy się jednak większym uznaniem wśród badaczy.Co noc palący się płomień, przyczynia się do śmierci ok. 5 mln ciem rocznie.  
• Rodzaj Catocala czyli ok. 270 gatunków motyli min. wstęgówkę karminówkę(Catocala electa), wstęgówkę jesionkę(Catocala fraxini) i wstęgówkę śliwicę(Catocala fulminea). 
• Na terenie Polski zarejestrowano ok. 490 gatunków motyli z rodziny sówkowatych.

Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Wst%C4%99g%C3%B3wka_p%C4%85s%C3%B3wka
-https://en.wikipedia.org/wiki/Red_underwing
-https://fr.wikipedia.org/wiki/Catocala_nupta
-http://www.lepidoptera.eu/show.php?ID=273
-http://www.lepiforum.de/lepiwiki.pl?Catocala_Nupta

Modraszek arion - motyl kitarzysty. Pod opieką mrówek

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Modraszkowate
• Gatunek: Modraszek arion (Phengaris arion)

Występowanie

Modraszek arion jest gatunkiem palearktycznym zamieszkujący Europe i Azję. Zakres jego występowania obejmuje północną Hiszpanie przez Francję, Holandię, Włochy, Grecję, południową Skandynawie, Irak, Iran, Turcję, niemal całą Rosję, aż po zachodnią Syberię, Kaukaz, Armenię, Ałtaj, północno-zachodni Kazachstan, Syczuan, China, aż po Japonię, lecz jego populacja jest silnie pofragmentowana w niektórych rejonach. Wymarły w Wielkiej Brytanii. Motyla można spotkać przede wszystkim na terenach otwartych porośniętych miejscowo krzakami, na pogórzach, murawach kserotermicznych, głównie o wystawie południowej, polanach, przydrożach, lasostepach i skrajach borów sosnowych o napiaskowych murawach.

Ogólny opis

Arion jest niewielkim motylem o rozpiętości skrzydeł od 35-40 mm. Wierzchnia strona skrzydła zwykle dosyć zmienna. Skrzydła są jasnoniebieskie, zazwyczaj z czarnymi plamami na przednich skrzydłach oraz czarną obwódką na obu parach skrzydeł. Na skrzydła tylnych mogą występować niewielkie czarne plamy. Czasami plamy i obwódka na skrzydłach są mniej widoczne w zależności od danej populacji lub rozmieszczenia geograficznego. Na brzegach skrzydeł są umiejscowione białe włoski. Spodnia część skrzydła jest zwykle szaroniebieska z czarnymi plamami i zwykle cechuje się mniejszą zmiennością. Nieco podobny do modraszka telejusa.

Dymorfizm płciowy  

Słabo zaznaczony. Samce posiadają zwykle mniej rozbudowany rysunek na skrzydłach, choć tu także występuje duża zmienność.

Populacja i zagrożenia

Modraszek arion jest klasyfikowany jako gatunek o podwyższonym ryzyku na wyginięcie. Często jego populację są silnie pofragmentowane, głównie ze względu na zmiany środowiskowe. Silne nawożenie łąk jest poważnym zagrożeniem, gdyż zmienia się ich szata roślinna, a rośliny żywicielskie modraszka ariona zostają wyparte. Także stosowanie chemicznych środków ochrony roślin przyczynia się do zmniejszenia populacji. Mniejszy, lecz także istotny wpływ ma kolekcjonerstwo. Obecnie modraszek arion jest objęty ochroną gatunkową na mocy konwencji berneńskiej.

Pożywienie 

Gąsienica: macierzanka zwyczajna, macierzanka piaskowa, lebiodka pospolita, a po przeniesieniu do mrowiska jaja i larwy mrówek.
Dorosły motyl: nektar głównie z kwiatów macierzanki i wyki. Głównie odwiedza kwiaty koloru różowego i fioletowego, nigdy żółtego.

Zachowanie

Dorosłe osobniki pojawiają się zwykle na przełomie czerwca i lipca(w Polsce). Zwykle latają niską, przysiadając na fioletowych, lub różowych kwiatach w celu zebrania nektaru, rozkładając przy tym swoje skrzydła. Modraszek arion bardzo rzadko tworzy większe grupy i zwykle obserwuje się go pojedynczo. Jest bardzo płochliwy i trudny w obserwowaniu, zaniepokojony szybko i zwinnie odlatuje. Najgorętsze pory dnia spędza w ukryciu, najchętniej wśród gałęzi jałowca lub sosny, gdzie także nocuje. Samce poza żerowaniem, patrolują teren w poszukiwaniu potencjalnych partnerek.

Rozród  

Samica po udanych zalotach składa pojedynczo jaja na młodych i nierozwiniętych kwiatostanach rośliny żywicielskiej. W razie kiedy samica składa jaja w większej grupce, może dojść do kanibalizmu gąsienic. Gąsienica wylęga się po kilku dniach i od razu zabiera się za posilanie się rośliną. Gąsienice są zwykle koloru jasnoróżowego, dlatego trudno je wypatrzyć na kwiatostanie. Larwa zostaje na roślinie przez 2-3 tygodnie, w ciągu których przechodzi 3 linienia, choć przyrost ciała jest niewielki. Przy czwartym linieniu mierzy przeciętnie 5 mm, wtedy też opuszcza ona roślinę żywicielską przeważnie spadając na podłoże. W ciągu doby musi ją znaleźć mrówka robotnica. Robotnica zazwyczaj drażni czułkami gąsienica, a  ta w odpowiedzi wydziela kropelkę płynu z gruczołu nektarowego, która jest zlizywana przez mrówkę. Robotnica w końcu przenosi larwę do gniazda, gdzie ta nie wydziela już słodkiego płynu, lecz zjada larwy i jajka mrówek. Gąsienica w gnieździe mocno jaśnieje. Larwa przebywa w gnieździe ponad 10 miesięcy, w ciągu których zjada ponad 200 larw mrówek, aż w końcu przepoczwarza się(poczwarka jest pomarańczowo-beżowa) i po 3 tygodniach zmienia w osobnika dorosłego.

Naturalni wrogowie

Gąsienice dzięki swojemu skutecznemu kamuflażowi często ochraniają się przed losem pożywienia, choć są zagrożone przed atakami ze strony gąsieniczników, niektórych muchówek i innych owadów parazytoidów(owad pasożytujący na innym organizmie, w ostateczności zabijający żywiciela). Dorosłe osobniki są narażone na ataki owadożernych ptaków, ssaków, pająków, modliszek, łowików, ważek, pluskwiaków itp.

Długość życia 

Cały cykl motyla trwa przeważnie 1 rok. 11-12 miesięcy w stadium larwalnym i ok. 2 miesiące jako osobnik dorosły.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie ma większego znaczenia dla człowieka. Gąsienica żeruje na roślinach dzikich, dlatego nie jest uważany za szkodnika. Motyle dorosłe łowione w celach kolekcjonerskich.

Ciekawostki  

• Mrówkami gospodarzami są głównie: wścieklica Sabuleta(Myrmica sabuleti), wścieklica uszatka(Myrmica scabrinodis), wścieklica Schencka(Myrmica schencki), wścieklica marszczysta(Myrmica rugulosa), Myrmica hellenica, a lokalnie wścieklica płatkorożna(Myrmica lobicornis) i Myrmica lonae.
• Wyróżnia się 5 podgatunków modraszka ariona(Maculinea arion arion, Maculinea arion delphinatus, Maculinea arion zara Jachontov, Maculinea arion buholzeri i Maculinea arion Inferna).
• Modraszek arion wymarł w Wielkiej Brytanii, dlatego obecnie prowadzone są próby reintrodukcji motyla.
• Arion był mitycznym poetą i kitarzystą greckim.
• W języku angielskim jest nazywany modraszkiem niebieskim.
• Niegdyś modraszek arion był klasyfikowany do rodzaju Maculinea, który obecnie jest obejmowany przez rodzaj Phengaris.
• Modraszek arion najchętniej przysiaduje na roślinach kwitnących na czerwono lub fioletowoniebiesko.
• Myrmekofil, czyli organizm, który współżyje z mrówkami i termitami, stale lub tymczasowo. Zazwyczaj łączy ich symbioza, lub pasożytnictwo.  
• Do rodzaju Phengaris zaliczanych jest obecnie 12 gatunków, lecz nadal prowadzone są badania w celu zakwalifikowania niektórych gatunków modraszków. Do rodzaju Phengaris zalicza się modraszka ariona, modraszka alkona(Phengaris alcon), modraszka nausitous(Phengaris nausithous), modraszka telejus(Phengaris teleius), Phengaris daitozana, Phengaris albida, Phengaris atroguttata, Phengaris kurentzovi, Phengaris arionides, Phengaris takamukui, Phengaris cyanecula i odkryty w 2010 roku Phengaris xiushani.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Modraszek_arion

-http://www.iucnredlist.org/details/12659/0

-http://www.lepidoptera.eu/show.php?ID=138

-Marcin Sielezniew i Izabela Dziekańska, Motyle dzienne, Wydawca: Multico (Oficyna Wydawnicza Multico).

Modraszek agestis - palearktyczny modraszek. Pod opieką mrówek.

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Modraszkowate
• Gatunek: Modraszek agestis(Aricia agestis)

Występowanie

Jest gatunkiem typowo palearktycznym, zamieszkujący Europe od południowej Szwecji po Włochy i Grecję oraz od Francji po góry Tienszan w Azji Środkowej. Widywany także na Bliskim Wschodzie i Afryce Północnej. Dokładny zakres występowania jest trudny do określenia, gdyż niektóre populacje mają tendencję do ekspansji na nowe tereny oraz efemeryczności. Motyl preferuje skraje lasów, suche łąki i murawy, tereny o podłożu wapiennym i piaszczystym, pola uprawne, zbocza o wystawie południowej i zachodniej oraz tereny zurbanizowane. 

Ogólny opis

Niewielki motyl u którego rozpiętość skrzydeł dochodzi do 24-27 mm. Wierzchnia część skrzydeł motyla jest ciemnobrązowa z srebrną obwódką i pomarańczowymi plamami blisko niej. Gatunek jest bardzo podobny do samicy modraszka ikara, od którego odróżnia go liczba pomarańczowych plam na wierzchniej stronie przedniego skrzydła u samicy agestisa(samica agestisa posiada 6 plam, a ikar 5). Podobnym gatunkiem jest także rzadszy modraszek artakserkses, który zazwyczaj nie posiada wyraźnych pomarańczowych plam na wierzchu skrzydeł oraz rozmieszczeniem plam na spodniej stronie skrzydła.

Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Samica na wierzchniej stronie przedniego skrzydła posiada 6 pomarańczowych plamek, natomiast samiec posiada zazwyczaj 2 do 5 plam.

Populacja i zagrożenia 

Jest gatunkiem szeroko rozpowszechnionym, choć ogólnie uważany za gatunek niebyt liczny. Dawniej uważany był za gatunek rzadki, choć obecnie populacja modraszka ma tendencje do ekspansji min. na terytorium Wielkie Brytanii i Czech.Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia.

Pożywienie    

Gąsienica żywią się posłonkiem rozesłanym, bodziszkiem porozcinanym, bodziszkiem drobnym, bodziszkiem kosmatym i iglicą pospolitą. Osobnik imago nektarem kwiatowym.

Zachowanie

Dorosłe osobniki latają dość nisko, często przysiadając na kwiatach, aby zebrać nektar. Nie posiadają stałego terytorium, gdyż gatunek często przenosi swój teren bytowania, przelatując w ciągu dnia nawet 300 metrów. Motyle często gromadzą się w małe kolonię. Samce zazwyczaj przysiadają na kawałku roślinności, czyhając na przelatującą samice. Często broni swojego kawałka terytorium przed innymi samcami swojego, jak i osobnych gatunków(choć często po wyczuciu feromonów, wykrywa iż motyl nie należy do jego gatunku i zaprzestaje atak).

Rozród     

Kiedy samiec wypatrzy w swoim pobliżu samice, wzlatuje aby znaleźć się w jej pobliżu. Kiedy samica zaakcentuje adoratora, przystępują do krótkiego splotowego tańca, a następnie do kopulacji. Samica po udanych zalotach, wyszukuje odpowiedniego miejsca na złożenie jaj, zazwyczaj na roślinie żywicielskiej w pobliżu mrowisk. Po złożeniu białych jaj, wylęg następuje po tygodniu. Gąsienica powoli zjada cały liść rośliny. Po upływie 3-5 tygodni larwa przepoczwarza się, aby po 2-3 tygodniach zmienić się w dorosłego osobnika. W Polsce modraszek agestis w ciągu roku, wydaje dwa pokolenia motyli(pierwsze o wyżej opisanym rozwoju i zimujące). Gąsienice drugiego pokolenia, zimują pośród resztek roślinności blisko podłoża, tam też często są przygarniane przez mrówki, które zbierają je do podziemnych komór, a nawet samych mrowisk, gdzie przetrwają zimę. Na wiosnę gąsienica przepoczwarza się i przemienia w osobnika imago.
W Polsce gąsienice pierwszego pokolenia pojawiają się na przełomie czerwca i lipca, a drugiego w sierpniu i zimują, aż do kwietnia. Osobniki dorosłe można spotkać od maja do września.

Naturalni wrogowie

Wiele. Owadożerne ptaki, ssaki, pająki, łowiki, modliszki, ważki, pluskwiaki itp. Gąsienice dodatkowo zagrożone atakami gąsieniczników, niektórych muchówek i innych owadów parazytoidów.

Długość życia

Cały cykl motyli pierwszego pokolenia trwa 4 miesiące-ok. 2 miesiące stadium larwalne(czerwiec-lipiec) i nieco ponad 2 miesiące życia imago(koniec lipca, sierpień i wrzesień).
Cykl motyla drugiego pokolenia trwa dłużej ok. 11 miesięcy-9 miesięcy stadium larwalne(od sierpnia do kwietnia) i 2 miesiące osobnik imago(maj i czerwiec).

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie ma większego znaczenia dla człowieka. Gąsienica żeruje na dzikich roślinach, dlatego nie jest uznawany za szkodnika. Motyle dorosłe są czasami łowione w celach kolekcjonerskich.

Ciekawostki  

• Mrówkami towarzyszącymi(opiekującymi się larwami motyla) modraszkowi agestisowi są wścieklice Sabuleta(Myrmica sabuleti), hurtnica podobna(Lasius alienus), podziemnica zwyczajna(Lasius flavus) oraz hurtnica pospolita(Lasius niger).
• W rejonie Morza Śródziemnego notuje się trzecie pokolenie modraszka. Jajka składane są w kwietniu, lipcu i październiku.
• Wyróżnia się 4 podgatunki modraszka agestisa(Aricia agestis agestis, Aricia agestis calida, Aricia agestis azerbaidzhana i Aricia agestis nazira).
• Został opisany w 1775 roku.
• W języku łacińskim słowo "agesti" oznacza "wieczność".
• W języku angielskim modraszek agestis zwany jest brown argus, czyli modraszek brązowy. 
• Do rodzaju Aricia zaliczanych jest ok. 134 gatunki modraszków. Najbliżej spokrewnionymi motylami z modraszkiem agestisem są modraszek artakserkses(Aricia artaxerxes), Aricia cramera, Aricia issekutzi i Aricia montentis. 

Bibliografia:

-Marcin Sielezniew i Izabela Dziekańska, Motyle dzienne, Wydawca: Multico (Oficyna Wydawnicza Multico).

-https://en.wikipedia.org/wiki/Aricia_agestis

-http://www.learnaboutbutterflies.com/Britain%20-%20Aricia%20agestis.htm

Motyl Królowej Aleksandry- Królowa motyli

inne nazwy: Motyl ptasi Królowej Aleksandry

• Królestwo: Zwierzęta
• Typ: Stawonogi
• Gromada: Owady
• Rząd: Motyle
• Rodzina: Paziowate
• Gatunek: Motyl Królowej Aleksandry(Ornithoptera alexandrae)

-Występowanie

Motyl ten zasiedla jedynie lasy deszczowe prowincji Oro w Papui Nowej Gwinei.

-Ogólny opis

Największy motyl na świecie, rozpiętość jego skrzydeł u samicy może przekroczyć 280 mm, a masa 25 g. Skrzydła dorosłych samic są czarne z jasnymi wzorami, samce natomiast posiadają barwne skrzydła o kolorach czerni, zieleni i turkusu. Na klatce piersiowej posiadają czerwone włoski, co ostrzega przed toksycznością tego motyla. Odwłok jest koloru żółtego, natomiast reszta ciała(poza skrzydłami) czarna. Gąsienica jest zwykle czarna, z jaskrawo czerwonymi kolcami i dwoma centralnymi żółtymi kolcami. Poczwarka jest jasnobrązowa.    

-Dymorfizm płciowy

Samica jest o wiele większa i skromniej ubarwiona niż samiec. Skrzydła samicy są czarne z jasnymi wzorami, za to skrzydła samca mienią się kolorem czerni, turkusu i zieleni. Niegdyś obie płcie klasyfikowano jako osobne gatunki.

-Populacja i zagrożenia

Motyl Królowej Aleksandry jest poważnie zagrożony i objęty całkowitą ochroną. Populacja tego motyla nie jest duża, gdyż występuje tylko na jednym stanowisku w Papui Nowej Gwinei. Największym zagrożeniem dla motyla jest wycinka lasów na których zakładane są plantacje oleju palmowego, kawy itp. Poważnym zagrożeniem dla tego motyla jest także kolekcjonerstwo, gdyż objęcie ochroną tego gatunku i zakaz handlu tym gatunkiem, doprowadziło do większego popytu na ten okaz i zwiększenia jego ceny. Prowadzona jest akcja na rzecz zmniejszenia statusu ochrony tego motyla, w celu obniżenia na czarnym rynku popytu na ten gatunek.   

-Pożywienie

Gąsienice żywią się jedynie liśćmi kokornaku Aristolochia alexandriana i Pararistolochia meridionaliana. Dorosłe osobniki żywią się nektarem kwiatowym.

-Zachowanie
. Gąsienice spędzają całe swoje życie na roślinie żywicielskiej, aż do osiągnięcia stadium osobnika dorosłego. Dorosły motyl lata szybko i dość wysoko, dlatego trudno złapać tego motyla. Motyl ten jest dość słabo poznanym gatunkiem.  

-Rozród

Samica zwykle po udanej kopulacji składa po jednym jajku na pojedynczej roślinie żywicielskiej. Po ok. 11-13 dniach wylęga się gąsienica, która natychmiastowo przechodzi do konsumpcji rośliny zwiększając swój rozmiar i pochłaniając toksyny zawarte w roślinie. Po przepoczwarzeniu się, gąsienica przemienia się w osobnika dorosłego, zwykle cały cykl trwa 40-45 dni. Dorosły osobnik po osuszeniu skrzydeł odlatuje, wpierw posilając się nektarem kwitnącej rośliny żywicielskiej.

-Naturalni wrogowie

Prawdopodobnie brak. Motyl jak i gąsienica są trujące.

-Długość życia

Brak danych.

-Znaczenie dla człowieka

Motyle te są cennym nabytkiem dla kolekcjonerów owadów, gdyż są rzadkie, a handel nimi został zakazany. Obecnie wiele motyli pada ofiarą rolników, którzy sprzedają motyle handlarzom na czarnym rynku 

-Ciekawostki

• Motyl Królowej Aleksandry jest największym motylem świata.
• Został nazwany na cześć Aleksandry Duńskiej, żony Edwarda VII.
• Został odkryty i opisany w 1906 r przez Alberta Meek'a.
• Pierwszy schwytany osobnik został schwytany dzięki broni palnej.
• Niegdyś osobniki osobnych płci były klasyfikowane jako osobny gatunek.
• Ceny za parę motyli osiągają niekiedy na czarny rynku ponad 8000 dolarów.
• Zjedzenie gąsienicy, jak i dorosłego motyla powoduje silne wymioty. 
• Jest blisko spokrewniony z Motylem ptasim Królowej Wiktorii*(Ornithoptera victoriae) i innymi motylami z rodzaju Ornithoptera liczącego ok. 11-13 gatunków. 

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Ornithoptera_alexandrae

-https://en.wikipedia.org/wiki/Queen_Alexandra%27s_birdwing

-http://www.arkive.org/queen-alexandras-birdwing/ornithoptera-alexandrae/

-http://www.iucnredlist.org/details/15513/0

-http://www.learnaboutbutterflies.com/New%20Guinea%20-%20Ornithoptera%20alexandrae.htm