Aksamitek brodaty - złodziej nektaru

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Krótkonogie
• Rodzina: Kolibrowate
• Gatunek: Aksamitek brodaty(Heliomaster furcifer)

Występowanie

Aksamitek brodaty występuję na terenie wschodniej i środkowej Boliwii, Paragwaju, południowo-zachodniej i południowej Brazylii, północnej Argentyny i Urugwaju. Pojedyncze zaobserwowania zarejestrowano także w południowo-wschodniej Kolumbii, północno-wschodnim Ekwadorze i stanie Acre w zachodniej Brazylii. Gatunek zamieszkuje obrzeża lasów, niżowe użytki zielne oraz ekoregion Cerrado, pokryty sawanną.

Ogólny opis

Aksamitek brodaty jest kolibrem osiągającym 12-13 cm długości ciała i ok. 5-6 gramów wagi. Ptak posiada długi, niemal prosty i czarny dziób, oraz podobnie ubarwione nogi. Aksamitek brodaty charakteryzuję się wyraźnym dymorfizmem płciowym. Samiec posiada szmaragdowozielony kolor na karku, grzbiecie i górnej części głowy, oraz niebieski opalizujący kolor na brzuchu, klatce piersiowej i tylnej części głowy(po sezonie lęgowym brzuch samca zmienia barwę na przytłumiony szary). Przednia część szyi koloru jasnofioletowego(kolor bzu). Lotki koloru czarnego. Ogon dłuższy niż u samicy, rozwidlony, czarny z zielonawoniebieskim połyskiem. Wierzchnia część ciała samicy ciemnozielona, natomiast przednia część szyi, pierś, brzuch i kuper koloru białego, czasami z jasnozielonym kropkowaniem. Ogon krótki, zielonkawy, lub czarny z zielonym połyskiem i białymi końcówkami sterówek. Lotki czarne, lub czarnoszare. U obu płci od nasady dzioba po oko ciągnie się czarny, często słabo widoczny pasek. Często widoczna jest także biała plamka w pobliżu tylnej części oka. Osobniki niedojrzałe podobne do samic. 

Dymorfizm płciowy

Wyraźne zaznaczony. Samce posiadają ładniejsze i wyraźniejsze upierzenie niż samice(patrz. wyżej ogólny opis).

Populacja i zagrożenia

Gatunek nie jest notowany jako zagrożony. Globalna populacja nie została oszacowana ilościowo, choć gatunek opisywany jest jako rzadki. Z powodu dosyć szerokiego zasięgu i braku informacji o poważnych zagrożeniach aksamitek brodaty jest notowany przez IUCN jako niższego ryzyka na wyginięcie. Jednym ze znanych lokalnych zagrożeń dla kolibra jest utrata naturalnego środowiska(zwłaszcza na terenach Cerrado). Niegdyś był także wychwytywany i sprzedawany jako zwierzę domowe.

Pożywienie

Aksamitek brodaty żywi się głównie nektarem kwiatowym roślin z rodziny gązewnikowatych, bobowatych, imbirowatych, bromeliowatych, liliowatych, werbenowatych i kaktusowatych. Dietę urozmaica także w drobne bezkręgowce łapane w czasie lotu.

Zachowanie

Ekologia gatunku słabo poznana. Aksamitek brodaty jest kolibrem żywiącym się głównie nektarem kwiatów, pobieranym przy pomocy długiego dzioba, którym przekuwa podstawę korony kwiatu i pobiera nektar. Żyję zwykle samotnie. Lata ok. 2-8 metrów nad ziemią. Samce są terytorialne, zwłaszcza w okresach o dużej dostępności pożywienia. Zwykle stroszy pióra na szyi i głośno śpiewa przy kontakcie z intruzem. Gatunek przypuszczalnie wykonuję pewne migrację w okresach braku pożywienia, możliwe nawet iż na tereny tak odległe jak Kolumbia, Ekwador i Acre(co tłumaczy ich zaobserwowanie na tych terenach). Podczas latu potrafi poruszać się w pionie, zawisać, lub rytmicznie latać w bok, lub do tyłu.

Rozród

Okres lęgowy u aksamitka przypada od listopada do marca. Otwarte gniazdo w kształcie filiżanki budowane jest przez samice. Gniazdo wykonywane jest z części włókien roślinnych na zewnątrz okryte porostami ok. 3-6 metrów nad ziemią(zwykle na niewielkiej gałęzi). Samiec nie uczestniczy w budowie gniazda i odchowie młodych. Samica składa 2 jaja i wysiaduję je przez okres 2 tygodni. Pisklęta w przeciągu 20-25 dni od wyklucia uczą się latać, a dojrzałość płciową uzyskują w wieku ok. 2 lat. Możliwe iż samica wydaję kilka lęgów rocznie(choć nie jest to potwierdzone).

Naturalni wrogowie

Głównie węże, sokoły(np. trębacze) i małe sowy(np. sóweczki), natomiast dla piskląt i jaj przede wszystkim krukowate, tukany i niektóre nietoperze(np. Microchiroptera).

Długość życia

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Niegdyś powszechne były ozdoby z martwych i spreparowanych kolibrów, a niektóre narządy uważane były za afrodyzjak. Sam gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki

• Większość kolibrów odgrywa istotną rolę w zapylaniu kwiatów, lecz nie aksamitek. Nakłuwa on podstawę korony kwiatu omijając pylniki i spija nektar, nie uczestnicząc w zapylaniu.
• Gatunek został opisany w 1812 roku przez angielskiego zoologa George'a Shaw'a.
• Czasami można spotkać się z jego archaicznymi nazwami Heliomaster angelae i Trochilus furcifer.
• Do rodzaju Heliomaster zaliczanych jest 4 gatunki kolibrów min. aksamitek brodaty, aksamitek białowąsy(Heliomaster constantii), aksamitek długodzioby(Heliomaster longirostris) i aksamitek łuskowany(Heliomaster squamosus).

Bibliografia:

-http://www.hbw.com/species/blue-tufted-starthroat-heliomaster-furcifer

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Heliomaster

-https://en.wikipedia.org/wiki/Blue-tufted_starthroat

-https://en.wikipedia.org/wiki/Heliomaster

-http://www.oiseaux-birds.com/card-blue-tufted-starthroat.html

-http://www.iucnredlist.org/details/22688144/0

Puchatek turkusowy - wymarły koliber z Ekwadoru

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Krótkonogie
• Rodzina: Kolibrowate
• Gatunek: Puchatek turkusowy(Eriocnemis godini)

Występowanie

Gatunek został zarejestrowany jedynie w dolinie Guaillabamba i Tungurahua w Ekwadorze. Niepotwierdzona obserwacja z 1976 roku pochodzi z doliny Chillo w pobliżu Quito. Dwa ciała ptaków(z 6 znanych) zostały oznaczone nazwą "Bogota"(miasto w Kolumbii), gdzie przypuszczalnie pochodzą z miasta Pasto w Nariño(Kolumbia w pobliżu Bogato), lecz oznakowanie nie musi być bezpośrednio związane z miejscem odnalezienia ptaka. Puchatek został odnaleziony w suchych wąwozach na wysokości 2100-2300 m n.p.m. Obecnie środowisko życia tego kolibra zostało niemal całkowicie zniszczone.

Ogólny opis

Koliber mierzył przeciętnie 10-11 cm długości ciała. Gardło i pierś jest fioletowo-niebieska, a grzbiet i brzuch jasnozielony. Głowa ciemnozielona. Ogon jest lekko rozwidlony, ciemnoniebieski, natomiast kuper jasnozielony. Górna cześć skrzydła jasnozielona, natomiast dolna ciemnoniebieska. Nogawice gęste i białe. Samica posiada jedynie kilka łatek na gardle i piersi, jej upierzenie ciemniejsze, a brzuch przechodzący w kolor złocisty. Dziób i nogi ciemnoszare.

Dymorfizm płciowy

Upierzenie samca lśniące i jaśniejsze od samicy. Samiec na gardle ma fioletowoniebieski kolor, natomiast samica posiada kilka ciemnych plam. Brzuch samicy jest złotawy, natomiast u samca jasnozielony.

Pożywienie

Nektar kwiatowy i niewielkie owady. Nie wiadomo w jakich gatunkach roślin gustował.

Zachowanie

Gatunek bardzo słabo poznany, znany jedynie z kilku pojedynczych obserwacji i 6 okazów muzealnych, zebranych w XIX wieku.

Rozród

brak danych. Przypuszczalnie samica składała 2 jajka, którymi samotnie się opiekowała. Możliwe iż zachowania rozrodcze nie odbiegają od zachowań innych puchatków.

Naturalni wrogowie

brak danych. Przypuszczalnie niektóre ptaki szponiaste, duże pająki, żaby itp.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Gatunek znany jedynie z kilku obserwacji(niektórych niepotwierdzonych) i 6 próbek. Pierwszy okaz zebrany ok. roku 1850 pochodził z doliny Guaillabamba i na jego podstawie w roku 1851 został opisany gatunek(przez francuskiego naturalistę Jules'a Bourcier'a). Jednak środowisko życia kolibra zostało niemal całkowicie zniszczone, głównie pod zabudowe. W 1976 roku doniesiono o niepotwierdzonej obserwacji tego ptaka(w Quito), lecz w 1980 roku próba odnalezienia go nie powiodła się. Obecnie nie widuje się już tego kolibra, choć możliwe iż przetrwał w górnej części zbocz doliny Guayllabamba, gdzie pozostało jeszcze kilka niezmienionych miejsc. W 2010 roku ekipa badawcza BirdLife International miała przeszukać pozostałe tereny, gdzie możliwe iż puchatek turkusowy nadal istnieje, lecz dane z badań nie zostały opublikowane. Obecnie jest klasyfikowany jako krytycznie zagrożony, przypuszczalnie wymarły.

Ciekawostki

• Za wymarłe kolibry uznaje się złocika bahamskiego(Chlorostilbon bracei), złocika karaibskiego(Chlorostilbon elegans), kolcosterka miedzianego(Discosura letitiae) i lordzika czarnego(Heliangelus zusii).
• Niektórzy badacze sądzą iż puchatek turkusowy, to tak naprawdę hybryda puchatka szmaragdowego(Eriocnemis vestita) z innym przedstawicielem rodzaju Eriocnemis. Niektórzy sądzą także iż koliber ten jest podgatunkiem puchatka szmaragdowego. 
• Do rodzaju Eriocnemis zaliczanych jest 11 gatunków puchatków min. puchatek czarnonogi(Eriocnemis derbyi), puchatek modrogardły(Eriocnemis isabellae) i puchatek barwny(Eriocnemis mirabilis).

Bibliografia:

-https://es.wikipedia.org/wiki/Eriocnemis_godini

-https://en.wikipedia.org/wiki/Turquoise-throated_puffleg

-http://www.hbw.com/species/turquoise-throated-puffleg-eriocnemis-godini

Kolcosterek czarnobrzuchy - koliberek z górnych partii

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Krótkonogie
• Rodzina: Kolibrowate
• Gatunek: Kolcosterek czarnobrzuchy(Discosura langsdorffi)

Występowanie

Spotykane w południowej Kolumbii i Wenezueli, północno-wschodnim Peru, wschodnim Ekwadorze i północno-zachodniej Brazylii. Oddzielona populacja spotykana w wschodniej Brazylii, wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Koliber spotykany zwykle w wilgotnych lasach nizinnych, często także spotykane w zdegradowanych lasach tropikalnych.

Ogólny opis

Mierzą przeciętnie 12-14 cm długości ciała, w tym długi ogon mierzący u samca ok. 7-8 cm. Górna cześć głowy jasno, lub ciemno zielona, z charakterystycznym u samca czubkiem, kark i pierś niebieskozielona, lub niebieskoszara, natomiast brzuch ptaka białoszary do czarnego. Boczna część głowy i górna część skrzydła jasno zielona, z kilkoma ciemnymi, wtapiającymi się piórami. Pozostała część skrzydła(górna) ciemnofioletowa. Grzbiet ciemno zielony z białym paskiem, na jego dolnej części, ciągnąc się przez całą szerokość. Kuper ciemnofioletowy, tak jak ogon samicy. Czasami na bokach ciała, oraz na karku występują białe plamy. Ogon samca jasnoniebieski z wierzchu i biały od spodu. Dziób krótki i czarny, nogi czarne.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samiec posiada charakterystyczny czubek na głowie, oraz o wiele dłuższy ogon niż samica.

Populacja i zagrożenia

Jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski. Liczebność ptaka nie została oszacowana, lecz jest określany jako nie często spotykany, głównie ze względu na życie w środkowym i górnym piętrze lasu(17-30 m). Obecnie nie są znane poważne zagrożenia dla tego gatunku.

Pożywienie

Małe stawonogi oraz nektar kwiatowy, zwłaszcza z drzew z rodzaju Calliandra, Inga, Mimoz(Mimosa) i Vochysia. Czasami korzystają z karmików dla kolibrów(czyli podajnika z roztworem cukru i wody).

Zachowanie 

Gatunek rzadko obserwowany. Zasiedla środkowe i górne partie lasu, na wysokościach od 17 do 30 metrów. Prowadzi samotniczy i dzienny tryb życia, jak większość kolibrów. Samce odznaczają się terytorializmem w stosunku do swojego jak i innych gatunków kolibrów. Jak inne gatunki kolibrów, kolcosterek swojego dzioba i długiego języka używa do pobierania nektaru z kwiatów. Jest także zapylaczem niektórych roślin. Także podczas latania, potrafi poruszać się w pionie, zawisać, lub rytmicznie latać w bok, lub do tyłu. W razie zagrożenia bazuje na swojej szybkości i zwinności.

Rozród

Okres godowy zwykle przypada od listopada do marca(lub od września do marca w Ekwadorze). Samiec zwykle popisuje się przed partnerką, machając swoim długim ogonem i latając z boku na bok, przy wydawaniu charakterystycznego dźwięku trzaskotu. Po udanej kopulacji, samiec nie ingeruje w odchowywanie piskląt. Samica buduje gniazdo na kształt miseczki, np. z puszek pałki wodnej. Znosi ona 2 proporcjonalnie duże jajka, które inkubuje przez ok. 15 dni. Długość odchowów piskląt, jak i uzyskana dojrzałość jest nieznana.

Naturalni wrogowie

Koliber ze względu na niewielkie rozmiary może stać się ofiarą niektórych ptaków szponiastych, kacyka, niektórych żab, ryb i dużych pająków.

Długość życia

Brak danych. Przypuszczalnie ok. 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Poza tym iż czasami odwiedza karmiki dla kolibrów, nie ma szczególnego znaczenia dla człowieka. Niegdyś powszechne było używanie martwych i spreparowanych kolibrów jako ozdób.

Ciekawostki

• Wyróżnia się 2 podgatunki kolcosterka czarnobrzuchego, min. Discosura langsdorffi langsdorffi(z wschodniej Brazylii) i Discosura langsdorffi melanosternon(z Peru, Ekwadoru, Brazylii poza wschodnią, Kolumbii i Wenezueli).
• Został opisany przez holenderskiego zoologa Coenraad'a Jacob'a Temminck'a w 1821 roku.
• Mimo iż obecnie kolibry występują na kontynentach Amerykańskich, to w trzeciorzędzie odnajdowano je jedynie na terenie Starego Świata. W oligocenie na terenie Francji, Niemiec i Polski występowały kolibry z rodzaju Eurotrochilus. Obecnie na terenie Polski często z kolibrem mylona jest ćma fruczak gołąbek(Macroglossum stellatarum), przypominająca nieco jego zachowanie.
• Do rodzaju Discosura zaliczanych jest 5 gatunków kolibrów min. kolcosterek czarnobrzuchy, rakietnik(Discosura longicauda), kolcosterek zielony(Discosura conversii), kolcosterek czubaty(Discosura popelairii) i kolcosterek miedziany(Discosura letitiae).

Bibliografia:

-https://fr.wikipedia.org/wiki/Coquette_de_Langsdorff

-http://www.iucnredlist.org/details/22687259/0

-http://www.hbw.com/species/black-bellied-thorntail-discosura-langsdorffi