Makak czarny -małpa z Sulawesi

inne nazwy: makak murzyn, makak psi

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ssaki
• Rząd: Naczelne
• Rodzina: Makakowate
• Gatunek: Makak czarny(Macaca maura)

Występowanie

Zamieszkuje endemicznie wyspę Celebes(Sulawesi), na północno-zachodniej części półwyspu Selatan,  leżącą na terenie Indonezji. Zamieszkuje dwa rónorakie środowiska. Populacja północna zasiedla lasy deszczowe, liściaste, wraz z krasową częścią wyspy, natomiast populacja południowa tereny trawiaste średnio zalesione.

Ogólny opis

Mierzy przeciętnie 50-70 cm długości ciała, przy masie samca ok. 10 kg, a samic ok. 5 kg. Ogon krótki, mierzący ok. 5 cm. Sierść małpy jest ciemnobrunatna, lub czarna. Pysk nagi, ciemny, przypominający pysk psa(stąd nazwa makak psi). Mogą występować jasne łaty na ciele. U tego gatunku występują modzele pośladkowe, słabo owłosione. Posiada torebki policzkowe, do przechowywania pożywienia.

Dymorfizm płciowy

Samce są większe i masywniejsze. Modzele pośladkowe lepiej rozwinięte niż u samic.

Populacja i zagrożenia

Makak czarny jest gatunkiem poważnie zagrożonym. W przeciągu kilku lat populacja tego makaka zmniejszyła się o ok. 80%. W 1992 całkowitą populacje oszacowano na 2000-5000 osobników, obecnie jest ich ok. 1000. Populacja tego gatunku nadal się zmniejsza, głównie z powodu utraty i fragmentacji środowiska życia, głównie pod osady ludzkie i tereny uprawne. Małpa jest także tępiona i wychwytywana, gdyż uważa się ją za szkodnika upraw. Często trzymana jako zwierzątko domowe przez miejscową ludność. Wydobywanie cementu na terenach krasowych także zaburza ekosystem na wyspie. Makak występuje obecnie na 4 obszarach chronionych, lecz jego populacja nadal maleje.

Pożywienie

Głównie owoce(figi), nasiona bambusa, pąki, pędy, bezkręgowce, a także uprawami w pobliżu lasów deszczowych.

Zachowanie

Jest gatunkiem stadnym o dziennym trybie życia. Stada zwykle składają się z 5-25 członków z dominującym samcem na czele. Samice zwykle pozostają całe życie w stadzie, natomiast samce po uzyskaniu dojrzałości zwykle je opuszczają. Makak prowadzi częściowo nadrzewny i naziemny tryb życia. Nie boi się wody i dobrze pływa. W razie zagrożenia wydają ostrzegawcze dźwięki, alarmujące innych członków stada. Kiedy czują się zagrożone, dźwigają górną wargę, pokazując swoje długie i mocno zaciśnięte zęby. Czasami wchodzą na tereny uprawne blisko lasów, lecz nie wchodzą w głąb otwartej przestrzeni.

Rozród

Okres godowy zwykle przypada całorocznie. W czasie rui modzele pośladkowe samicy puchną i przybierają czerwonawej barwy. Ciąża trwa ok. 170 dni, po czym samica rodzi jedno młode. Usamodzielnia się ono zwykle po 1 roku. Dojrzałość płciową uzyskuje po 6-7 latach u samic(samce brak danych). Samica rodzi młode zwykle co 2-3 lata.

Naturalni wrogowie

Brak.

Długość życia

brak danych. Przypuszczalnie ok. 20 lat.

Znaczenie dla człowieka

Przez miejscową ludność uważany za szkodnika i tępiony. Czasami przetrzymywany jako zwierzątko domowe. Poza wyspą Sulawesi nie odnotowano przetrzymywania tej małpy w niewoli.

Ciekawostki

• Został opisany przez Heinrich'a Rudolf'a Schinz'a, szwajcarskiego przyrodnika w 1825 roku.
• Na wyspie Celebos występują 2 inne endemiczne gatunki makaków min. krytycznie zagrożony makak czubaty(Macaca nigra) i narażony makak Macaca ochreata.
• Do endemicznych naczelnych na wyspie należą także wyrak upiór(Tarsius tarsier), wyrak Diana*(Tarsius dentatus), wyrak lariangdzki*(Tarsius lariang) i wyrak karłowaty*(Tarsius pumilus). Ogólnie z pośród 127 saków na wyspie, 79 jest endemicznych.
• Do rodzaju Macaca klasyfikowanych jest 22 gatunki makaków(oraz 4 wymarłe, kopalne) min. makaka czubaty(Macaca nigra), makak japoński(Macaca fuscata) i rezus(Macaca mulatta). Większość gatunków makaków może się ze sobą krzyżować tworząc hybrydy.  

Bibliografia:

-http://www.iucnredlist.org/details/12553/0

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Makak_czarny

-https://en.wikipedia.org/wiki/Moor_macaque

-https://id.wikipedia.org/wiki/Monyet_dare

-http://www.arkive.org/celebes-macaque/macaca-maura/

Hulman zwyczajny- święty szkodnik

inne nazwy: hulman, hulman zwyczajny, hanuman, langur hulman, smukluch

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ssaki
• Rząd: Naczelne
• Rodzina: Makakowate
• Gatunek: Hulman zwyczajny(Semnopithecus entellus)

Ogólny opis

-Występowanie

Hulmany zwyczajne zamieszkują przeróżne środowiska od lasów równikowych po półpustynie z krzaczastą roślinnością, często także występują na terenach zajętych przez człowieka na terytorium Indii i paru sąsiednich państw.

-Opis gatunku

Hulman zwyczajny to niewielka małpka z długim ogonem, umożliwiającym sprawniejsze poruszanie się po drzewach. Jego sierść ma zazwyczaj barwę białoszarą, lecz występują też osobniki o barwie kremowej, jasno brązowej i białej, często kolor okrywy włosowej zmienia się wraz z wiekiem. Twarz i uszy hulmana są czarne.

-Dymorfizm płciowy

 Samce zazwyczaj są większe i bardziej masywniejsze od samic.

-Populacja i zagrożenia
Populacja hulmana zwyczajnego jest stabilna i utrzymuje się na poziomie ok. 250 tysięcy osobników. Hulman zwyczajny nie jest zagrożony i  podlega jedynie ochronie CITES i ustawie o ochronie fauny Indii, lecz poważnym zagrożeniem dla hulmanów jest ich tępienie przez rolników(gdyż są uważane za szkodniki), a także wypadki samochodowe, choroby i ataki zwierząt domowych np. psów.

-Pożywienie:
Hulmany są głównie roślinożercami. Żywią się przede wszystkim liśćmi drzew i owocami, urozmaicając niekiedy swoją dietę o małe bezkręgowce.

-Zachowanie
Hulmany zwyczajne to zwierzęta stadne, ich stada liczą do 150 osobników, które składa się z dominującego samca, samic z młodymi i dorastających samców. Częste są także tzw. stada kawalerów, czyli stada złożone jedynie z samców, często wyrzuconych ze swoich stad. Między samcami bardzo często dochodzi do starć o dominację. Posiadają bardzo silne więzi społeczne, niejednokrotnie widziano samice opiekujące się osieroconymi lub porzuconymi młodymi. Hulmany prowadzą częściowo naziemny dzienny tryb życia. Poruszają się zazwyczaj skacząc.

-Rozród
Po około 200 dniach ciąży samica rodzi jedno młode, które całkowicie usamodzielnia się po 2-3 latach. Hulmany zwyczajne rozmnażają się przez cały rok. Dojrzałość płciową osiągają po ok. 3-4 latach przez samce i 4-7 latach przez samice.

-Naturalni wrogowie
Na hulmany polują tygrysy, cyjony, lamparty, węże, krokodyle i inne drapieżne zwierzęta mogące upolować małą małpę. Małpy ostrzegają się nawzajem o zagrożeniu. Zaatakowana małpa broni się gryząc i drapiąc.

-Długość życia
ok. 20-25 lat.

-Znaczenie dla człowieka
W Indiach zwierzęta te uważane są jako święte, gdyż są wcieleniem boga Hanumana, lecz poza terytorium Indii, małpy są tępione jako szkodniki upraw. Niekiedy są sprzedawane na czarnym rynku jako zwierzęta domowe.

-Ciekawostki

• posiada wieloprzedziałowy żołądek
• małpy są uważane za wcielenie boga Hanumana i czczone są jako święte.
• niekiedy stada małp zamieszkują miasta i korzystają z obecności człowieka.
• jest blisko spokrewniony z hulmanem szarym, który dawnej był uznawany za podgatunek hulmana zwyczajnego

Bibliografia:
-http://www.iucnredlist.org/details/39832/0
-https://en.wikipedia.org/wiki/Northern_plains_gray_langur
-http://animaldiversity.org/accounts/Semnopithecus_entellus/