Sparaxis calcicola - sparaksis wapienny

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Szparagowce
• Rodzina: Kosaćcowate
• Gatunek: Sparaxis calcicola

Występowanie

Roślina znana jedynie z dwóch lokalizacji wokół terenu przybrzeżnego Jacobsbaai do Langebaan(Saldanha Bay, Prowincja Przylądkowa Zachodnia, RPA).

Siedlisko

Przybrzeżne, sezonowo wilgotne wapienne(lub złożone ze skał caliche) skaliste zbocza.

Ogólny opis

Sparaksis to rośliny bulwiaste, których bulwa jest zwykle mała, okrągła i pokryta włóknistą otuliną. Liście wyrastają głównie bezpośrednio z nasady bulwy(rzadziej z łodygi głównej). Łodyga gruba i zwykle nierozgałęziona.

Bulwa Sparaxis calcicola posiada siatkową włóknistą powłokę. Liście lancetowate, wydłużone i zielone, osiągające 12-22 cm długości.

Rozmnażanie

Roślina kwitnie zwykle od początku sierpnia do połowy września. Kwiatostan wyrasta na luźnym pojedynczym kłosie i składa się z kilku kwiatów. Kwiat symetryczny z sześcioma płatkami. Trzy górne koloru kremowego, natomiast trzy dolne(zwykle mniej od siebie oddalone i węższe) koloru żółtego z dwoma, brązowymi kropkami blisko nasady płatka. Owoc w formie torebki, zamierającej kilkanaście dość dużych i okrągłych nasion. 

Zagrożenia

Roślina klasyfikowana jako gatunek narażony na wyginięcie przez Red List of South African Plants(nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN z uwagi na to iż gatunek nie jest powszechnie uznawany). Sparaxis calcicola jest zagrożony głównie z uwagi na ograniczony zakres występowania(dwie znane lokalizacje). Ponadto tereny te są eksploatowane ze względu na pozyskiwanie wapnia, co niszczy siedlisko życia rośliny i zagraża jej dalszej egzystencji. Sparaksis ten jest także wypierany przez rośliny inwazyjne. Tren populacji uznaje się za malejący.

Długość życia

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Systematyka i pokrewieństwo 

Obecnie rodzaj Sparaxis(Sparaksis) liczy ok. 20 gatunków. Dokładna liczba przedstawicieli z uwagi na niewystarczające badania nie jest znana i jest kwestią sporną(sam Sparaxis calcicola nie jest powszechnie traktowany jako gatunek).

Wszyscy przedstawiciele mają charakter endemiczny i są ograniczeni głównie do Prowincji Przylądkowej Zachodniej i krainy Karru(RPA). Rośliny bytują głównie na otwartych terenach trawiastych o glebie gliniastej(tzw. renosterveld), choć niektóre gatunki można spotkać także na terenach skalistych przybrzeżnych. Wiele gatunków(np. Sparaxis tricolor, Sparaxis bulbifera) jest uprawiana od kilkuset lat na całym świecie, choć na wolnym powietrzu uprawa możliwa głównie w klimacie śródziemnomorskim. Wyhodowano także wiele hybryd gatunków.  

W księdze gatunków zagrożonych Red List of South African Plants notowanych jest 16 gatunków sparaksis: 4 jako niskiego ryzyka na wyginięcie, 3 bliskie zagrożenia, 4 narażone, 4 zagrożone, oraz 1 krytycznie zagrożony. Gatunkom zagraża przede wszystkim utrata siedliska i ekspansja gatunków obcych.

 
Bibliografia:
-http://pacificbulbsociety.org/pbswiki/index.php/Sparaxis
-http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1536-4002
-http://redlist.sanbi.org/search.php?sppsearch=Sparaxis    

Phalaenopsis gigantea - największy falenopsis

inne nazwy: uszy słonia*

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Szparagowce
• Rodzina: Storczykowate
• Gatunek: Phalaenopsis gigantea

Występowanie

Występuje naturalnie na wyspie Borneo w Sabah w rejonach Tiger Mountain i Merutai, oraz w West Kalimantan i Crocker Mountain w Sarawaku. Gatunek odnaleziono także na wyspie Jawa. Występuje w pierwotnych lasach deszczowych na wysokości do 400 m n.p.m.

Ogólny opis

Storczyk Phalaenopsis gigantea epifitem, wyrastającym i korzystającym z drzew, jako podbory. Liście są duże(największe ze storczyków z rodzaju Phalaenopsis) o długości ok. 70 cm i szerokości ok. 25 cm. Ze względu na swoją wielkość nazywane "uszami słonia". Same liście posiadają oliwkowo-zielony kolor, są skórzaste, twarde, błyszczące o kształcie eliptycznym, lub podłużnie jajowatym. Jeden osobnik wytwarza zwykle 5-6 dużych liści, najczęściej wiszących.

Rozmnażanie

Gatunek późno zakwitający, zwykle w wieku 8-12 lat, choć w niektórych uprawach kwitnie już po 4 latach. Kwiaty wytwarzane są na długim, zwykle pojedynczym, zwieszającym się kwiatostanie o długości do 40 cm, rzadko rozgałęziającym się. Pojedynczy kwiatostan może wytworzyć do 100 kwiatów. Kwiaty są gwieździste, mięsiste o średnicy ok. 5 cm. Kolor kwiatu zwykle zielonkawobiały, lub żółtawy z licznymi i blisko usadowionymi plamami w kolorze kasztanowym. Warżka koloru białego z czerwono-purpurowymi plamkami. Kwiaty delikatnie pachną(podobnie do cytrusów), są obupłciowe.

Zagrożenia

Roślina notowana w II Załączniku CITES. Objęta ochroną w naturalnym środowisku, ze względu na jej duży popyt w branży ogrodniczej, a w raz z jej późnym okresem dojrzałości, przyczyniło się do jej zniknięcia z wielu rejonów pierwotnego zasięgu. Obecnie uważana za roślinę rzadką w stanie dzikim. Nie podlega klasyfikacji w IUCN.

Długość życia

ok. 40 lat.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek uprawiany, lecz ze względu na swoją wielkość, wymagania, oraz późny okres dojrzewania, polecany dla doświadczonych hodowców falenopsisów. Obecnie handel tą rośliną został ograniczony, a do jej uprawy potrzebne są odpowiednie zezwolenia.

Warunki uprawy

Lubi stanowisko cieniste, lecz nieco bardziej naświetlone, niż stanowiska dla większości storczyków. Ze względu na wielkość liści, jego system korzeniowy jest znacznie rozwinięty, dlatego jest dosyć wrażliwy na zakłócenia(np. wilgotności) w podłożu. Wilgotność powietrza powinna być utrzymywana na poziomie 70-75%, a podłoże stale wilgotne(lecz nie zalane). Bardzo podatny na gnicie korzeni. Nawożenie dolistne, zalecanym nisko stężonym nawozem rybnym. Zimowanie niezalecane, gdyż źle znosi wahania temperaturowe. Temperatura powietrza ok. 30-31*C, w nocy ok. 25*C.

Ciekawostki

• Osiąga największe rozmiary ze wszystkich falenopsisów jego rodzaju.
• Po raz pierwszy został pozyskany do hodowli w 1897 roku przez botanika Niewenhuis'a, który pozyskał roślinę na Borneo, myśląc iż jest storczykiem z gatunku Phalaenopsisem amabilis. Jednak szybko okazało się iż ze względu na bardzo powolny wzrost, roślina nie należy do owego, ani do żadnego wtedy znanego gatunku. W 1909 roku, kiedy zakwitła po raz pierwszy została opisana, przez dyrektora ówczesnej placówki botanicznej Johannes'a Jacobus'a Smith, jednak wkrótce roślina obumarła, i aż do 1937 roku nie było potwierdzonych wzmianek na temat tej rośliny. Została jednak ponownie odkryta podczas budowy drogi przez las tropikalny, choć obecnie nie występuje już na tym stanowisku.
• Obecnie wyróżnia się trzy odmiany tego gatunku, rozróżnianych przez kolor kwiatów. Jedna z czerwonymi plamami na białym tle, druga z kasztanowymi na żółtym i trzecia z jasnobrązowymi na żółtym tle.  
• Do rodzaju Phalaenopsis zalicza się obecnie 62 gatunki storczyków, min. Phalaenopsis philippinensis, Phalaenopsis mirabilis i Phalaenopsis lobbii.

Bibliografia:
-http://www.orchidarium.pl/AdoZ/adoz.php?id=Phalaenopsis%20gigantea
-http://storczyki.wikia.com/wiki/Phalaenopsis_gigantea
-https://en.wikipedia.org/wiki/Phalaenopsis_gigantea
-http://www.orchidspecies.com/phalaegigantea.htm
-https://www.bigleaforchids.com/Info/gigantea.php
-http://www.arkive.org/orchid/phalaenopsis-gigantea/image-G2293.html

Aloe peglerae - Aloes pani Pegler

inne nazwy: Aloes fez*

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Szparagowce
• Rodzina: Żółtakowate
• Gatunek: Aloe peglerae

Występowanie

Zasiedla północny stok gór Magaliesberg i Witwatersberg. Jest endemitem dla RPA. Znany jedynie z trzech miejsc.

Ogólny opis

Aloes jest dosyć wysoką  rośliną, osiągającą 30-40 cm wysokości i 30-40 cm średnicy. Liście są szarozielone i posiadają tendencje do rozkrzewiania się. Brzegi liści posiadają kolce, białawe u młodych i czerwone u starszych liści. Kolce występują również przy oparciu liścia i ciągną się od podstawy do szczytu, przez środek liścia.

Rozmnażanie

Roślina kwitnie od lipca do sierpnia. Wytwarza jedną łodygę kwiatową. Kwiaty występują licznie na łodydze i są koloru blado-czerwonego z pręcikiem wyrastającym z kwiatowej rury. Kwiaty są zapylane przez ptaki, owady i wiatr. Nasiona przy sprzyjających warunkach kiełkują, zwykle na piaskowym terenie.

Zagrożenia

Roślina jest poważnie zagrożona, głównie z powodu usuwania i zbierania roślin w celach kolekcjonerskich, co z ograniczonym terenem występowania, może przyczynić się do wymarcia rośliny w stanie dzikim. Roślina na szczęście występuje na wielu terenach chronionych. Jest klasyfikowany jako gatunek zagrożony.

Długość życia

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka 

Roślina bywa czasami uprawiana Jego sok ma właściwości lecznicze.

Warunki uprawy

Jest rośliną dosyć łatwą w uprawie, lecz jej dostępność nie jest tak duża, jak innych aloesów. Roślina jest głównie uprawiana jako doniczkowa. Lubi podłoże przepuszczalne, zazwyczaj ziemi z dodatkiem piasku. Nie lubi częstego podlewania. Rośnie powoli.

Ciekawostki

• Aloes został opisany i nazwany przez kolekcjonera roślin, Alice Pegler.
• Sok z aloesu zastosowany bezpośrednio na ranę, przyśpiesza proces gojenia.
• Tworzy gatunkowe mieszańce z Aloe marlothii i Aloe davyana.
• Roślina jest chroniona przez Witwatersrand National Botanical Garden przy współpracy z Gauteng Nature Conservation Department.
• Roślina należy do rodzaju Aloe, który liczy około 500 gatunków min. aloesa drzewiastego (Aloe arborescens), Aloe haworthoides i aloesa zwyczajnego(Aloe vera).
  
  

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Aloe_peglerae

-http://www.plantzafrica.com/plantab/aloepegler.htm

-http://www.iucnredlist.org/details/39586/0