Dront samotny - drugi z drontów. Wymarły ptak Rodrigues.

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Gołębiowe
• Rodzina: Dronty
• Gatunek: Dront samotny(Pezophaps solitaria)

Występowanie

Występował endemicznie na wyspie Rodrigues(Maskareny), gdzie zasiedlał tamtejsze suche lasy i przypuszczalnie zarośla.

Ogólny opis

Aż do roku 1789 dront samotny znany był jedynie z opisów i szkiców, aż odnaleziono subfosylne szczątki w jaskini z których skonstruowano pierwsze szkielety ptaka. Samiec dronta samotnego mierzył ok. 90 cm wysokości i ok. 28 kg masy, natomiast samice był mniejsze z 70 cm wysokością i 17 kg wagą. Upierzenie było brązowe, lub szarawe. Dziób był lekko zakrzywiony z czarną naroślą u jego podstawy. Szyja i nogi były dosyć długie. Skrzydła były krótkie i uwstecznione z kostnym wyrostkiem, służącym przypuszczalnie przy walkach. Od pokrewnego dodo, różnił się dosyć znacznie. Dront samotny był wyższy i bardziej smukły, dziób i głowa były mniejsze, szyja i nogi proporcjonalnie dłuższe oraz charakterystyczne występowania wyrostka na skrzydłach, którego brak u dodo.

Dymorfizm płciowy

Znaczny. Samce był  zauważalnie większe od samic(patrz wyżej. ogólny opis) oraz przypuszczalnie posiadały bardziej wyrazisty kolor piór. Samice były bledsze.

Pożywienie

Z kilku relacji wynika iż dront samotny żywił się owocami, liśćmi i nasionami. Przypuszczalnie żywił się głównie owocami palmy Latania lontaroides porastającej Rodrigues. Obserwowano iż zjadał także kamienie, służące mu zapewne jako gastrolit.

Zachowanie

Zachowało się kilka pisanych wzmianek na temat zachowania dronta samotnego. Żyły głównie samotnie, lub w parach. Odznaczały się znacznym terytorializmem. Do walki o terytorium służyły i kostne wyrostki na skrzydłach. Porozumiewały się przypuszczalnie przy pomocy trzepotania skrzydłami. Trzepot skrzydłami słyszalny był przypuszczalnie w odległości przynajmniej 200 metrów, co może stanowić obszar terytorialny dla dronta samotnego. W przeciwieństwie do wyspy Mauritius, na Rodrigues klimat był bardziej suchy, a deszcze rzadsze, co tłumaczy terytorializm ptaka. Ich waga i ilość tkanki tłuszczowej, przypuszczalnie zmieniała się sezonowo. Przypuszczalnie podczas pory suchej  tkanka tłuszczowa drontów była mniejsza i przybierała na ilości podczas pory deszczowej(marzec-wrzesień). Złapane w niewole nie przyjmowały pokarmu i szybko zdychały.

Rozród 

Istnieje kilka opisów  zachowań rozrodczych drontów samotnych. Gniazdo budowane było z liści palmowych w postaci kopca o wysokości ok. 45 cm. Składały w nim jedne jajo. Młode wykluwało się po 7 tygodniach. Samica przypuszczalnie karmiła młode tzw. ptasim mleczkiem(wydzieliną z górnych narządów układu pokarmowego). Zadziornie broniły gniazda i pisklęcia przed innymi osobnikami. Samica zwykle opiekowała się młodym, natomiast samiec patrolował teren. Po kilku miesiącach(nie ma dokładnych określeń) pisklę usamodzielniało się. Przypuszczalnie były monogamiczne. Odnotowano ataki na ludzki w obronie gniazd.

Naturalni wrogowie

Przed przybyciem na wyspę ludzi brak. Konkurowały jedynie o pokarm z endemicznymi żółwiami na wyspie. Po przybyciu człowieka, głównym wrogiem stały się koty i świnie, które polowały na pisklęta i niszczyły gniazda.

Długość życia

Przypuszcza się iż ok. 15-20 lat.

Przyczyny wymarcia

Wyspa Rodrigues została odkryta w 1528 roku przez portugalskich badaczy. W roku 1691-93 holenderski kapitan François Leguat rozpoczął kolonizować wyspę, opisując tym samym rodzimą faunę wyspy, skupiając uwagę przede wszystkim na dronta samotnego. 1761 roku populacja ptaka została zauważalnie przetrzebiona, co zbiegło się w czasie z handlem rodzimymi żółwiami, między rokiem 1730-50, kiedy to też przywleczono ze sobą koty i świnie. Koty polowały na pisklęta drontów, natomiast winie niszczyły gniazda z jajkami i konkurowały o pokarm. Wymarł ok. roku 1730-60. Kiedy w 1761 roku Alexandre Guy Pingré francuski astrolog, chcący zbadać ptaka, którym została nazwana gwiazdozbioru Turdus Solitarius. Jednak nie odnalazł ptaka i nie wiedząc jak wygląda, zmieniał nazwę gwiazdozbioru.

Ciekawostki

• Nie są znane dowody masowego palowania na tego ptaka. Znane zapiski mówią o dwóch znanych skonsumowanych drontach samotnych, jednak opisuje się iż ich mięso było tłuste i niesmaczne.
• Nie wiadomo czy podobnie jak dront dodo, dront samotny był transportowany do Europy.
• François Leguat chciał także poznać i opisać dronta dodo na Mauritiusie, jednak kiedy na niego przybył, ptak był już wymarły.
• Na wyspie Rodrigues poza drontem samotnym wymarło kilka innych gatunków min. wodnik Erythromachus leguati, papuga rodrigueska(Necropsittacus rodericanus), aleksandretta maskareńska(Psittacula exsul), szpak maskareński(Necropsar rodericanus), puszczyk Mascarenotus murivorus, ślepowron wielkogłowy(Nycticorax megacephalus),  gołąb Nesoenas(?) rodericana, żółw Cylindraspis peltastes i Cylindraspis vosmaeri, oraz felsuma Phelsuma edwardnewtoni. Natomiast rudawka rodrigueska(Pteropus rodricensis) występująca także na wyspie Mauritius jest krytycznie zagrożona, petrel wulkaniczny(Pterodroma baraui) gniazdujący jedynie na Rodrigues jest zagrożony, mroczek Scotophilus borbonicus występujący także na Madagaskarze jest przypuszczalnie wymarły, gołąb Alectroenas payandeei uważany jest za wymarłego, szczeciak Hypsipetes cowlesi uważany jest za wymarłego, wikłacz maskareński(Foudia flavicans) występujący także na Mauritiusie uważany jest za bliskiego zagrożenia, a endemiczna ćma Xyrosaris obtorta nie podlega klasyfikacji.
• Najbliższym krewnym dronta samotnego, jest dront dodo, a niegdyś uważano za pokrewnego także dronta reuniońskiego(Raphus solitarius), który po dokładniejszych badaniach okazał się gatunkiem ibisa.Obecnie najbliższym krewnym drontów jest nikobarczyk(Caloenas nicobarica).
• Dront samotny jest monotypowym przedstawicielem rodzaju Pezophaps. Został opisany jako gatunek w 1789 roku przez niemieckiego przyrodnika Johann'a Friedrich'a Gmelin'a.

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Rodrigues_solitaire

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Dront_samotny

-http://www.petermaas.nl/extinct/speciesinfo/rodriguessolitaire.htm

-http://www.iucnredlist.org/details/22690062/0

Dront dodo-najsławniejszy wymarlak

inne nazwy: dodo

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Gołębiowe
• Rodzina: Dronty
• Gatunek: Dront dodo(Raphus cucullatus)

Występowanie

Dront dodo zamieszkiwał lasy porastające wyspę Mauritius.

Ogólny opis

Nie ma jednoznacznych określeń jak wyglądał dodo, gdyż nie istnieje kompletny okaz tego ptaka, lecz jest wielce prawdopodobne że ptak ten posiadał szarawe lub jasnobrązowe upierzenie. Ciało było masywne, skrzydła krótkie i uwstecznione(był niezdolny do lotu), z tyłu ciała posiadał pęk kędzierzawych piór, nogi były żółte, a dziób był masywny, ciemny z hakowatym zakończeniem. Wysokość oraz waga ptaka też jest kwestią sporną, lecz prawdopodobnie wysokość nie przekraczała ok. 75 cm, a waga ok. 13-21 kg.

Dymorfizm płciowy

Prawdopodobnie samce były większe oraz posiadały większy dziób od samic.

Pożywienie

Pożywienie drontów dodo jest kwestią sporną. Według holenderskich dokumentów, dodo żywił się owocami, lecz prawdopodobnie zjadał również orzechy, nasiona i korzenie roślin. Istnieją zapiski także o tym iż dodo zjadał mięczaki i skorupiaki, wyrzucane na brzeg wyspy. Holenderscy żeglarza mówili o tym iż dront dodo zjadał również kamienie, prawdopodobnie służył im jako gastrolit.

Zachowanie

Niewiele wiadomo o zachowaniu dodo. Badania wskazują że mógł bardzo szybko biegać. Prowadził naziemny tryb życia, większość czasu spędzając na poszukiwaniu pożywienia. Prawdopodobnie jego wzmożona aktywność przypadała na porę deszczową, kiedy to pożywienia było pod dostatkiem.

Rozród

Nie wiadomo nic o zachowaniach rozrodczych drontów dodo. Prawdopodobnie dodo zakładały gniazda na ziemi, w głębi lasu. Jest wielce prawdopodobne że znosiły tylko 1 jajo, którym opiekowali się oboje rodziców.

Naturalni wrogowie

Przed przybyciem holenderskich żeglarzy, na Mauritiusie dodo nie miał żadnych naturalnych wrogów, dlatego stracił zdolność lotu i zakładał gniazda na ziemi. Po przybyciu ludzi na wyspę, głównym wrogiem stały się zdziczałe świnię i makaki jawajskie, które niszczyły gniazda dodo.

Długość życia

Brak danych.

Przyczyny wymarcia

Holenderscy żeglarze przybyli na Mauritius w 1598 roku(choć wcześniej wyspa była odwiedzana przez arabskie i portugalskie statki) i używali wyspy w celach zaopatrzeniowych. Dodo nie bał się ludzi i czasami stawał się ich ofiarą. Często sądzi się żeglarzy holenderskich o to że polowali na te ptaki w celach konsumpcyjnych, lecz istnieje mało dowodów na to, aby ludzie masowo wyłapywali dronty. Holendrzy opisywali iż mięso dodo jest strasznie tłuste i twarde, niemal nie do zjedzenia, a do tego ptaki te zadziornie się broniły używając swoich wielkich, masywnych dziobów. Najbardziej prawdopodobną przyczyną wymarcia dronta dodo jest sprowadzenie na wyspę gatunków inwazyjnych, głównie świń i makaków, które niszczyły gniazda dodo oraz konkurowały z nim o pokarm, oraz wylesianie wyspy. Ostatnią starzejącą się kolonie ptaków zaobserwował niemiecki rozbitek u wybrzeży wyspy, lecz niemogące się tam rozmnażać ptaki wymarły. Dront dodo wymarł około roku 1700, lecz za wymarły został uznany dopiero w 19 wieku, z powodu tego iż naukowcy nie wierzyli w jego istnienie.

Ciekawostki

• Istnieje teoria że ptaki dodo były już rzadkie po przybyciu holendrów, gdyż wątpiono w to że mógł wyginąć tak szybko po odkryciu wyspy. Niedawno odkryto wiele szczątków zwierząt zabitych przez nagłą powódź na Mauritiusie, co mogło być przyczyną spadku populacji dodo.
• Aż do XIX wieku, większość naukowców wątpiła w istnienie dodo, sądząc jedynie że to mit.
• Dawniej sądzono że dront dodo był jedynym zwierzęciem zdolnym do rozsiewania nasion tzw. drzewa dodo(Calvaria major), gdyż po wyginięciu dodo nie zanotowano żadnych nowych drzewek. Teorie tą obalono, gdyż nasiona te kiełkują po przejściu przez układ pokarmowy indyków. Spadek liczebności tego drzewa jest spowodowane zapewne konkurencją ze strony roślin obcych, a także zjadaniem młodych sadzonek przez świnie i makaki.
• Dodo były transportowane statkami do Europy i na Wschód, lecz nie wiadomo czy jakiś ptak przeżył tą podróż.
• Na wyspie Mauritius poza drontem dodo wymarło jeszcze kilka innych endemicznych gatunków roślin i zwierząt, między innymi: Mała rudawka maurytyjska*(Pteropus subniger), cztery gatunki żółwi z rodzaju Cylindraspis(Cylindraspis inepta, Cylindraspis peltastes, Cylindraspis triserrata, Cylindraspis vosmaeri), papuga krucza*(Lophopsittacus mauritianus), aleksandretta maskareńska(Psittacula exsul), aleksandretta szara*(Psittacula bensoni), koralczyk maurytyjski(Alectroenas nitidissimus), sowa maurytyjska*(Mascarenotus sauzieri), łyska maskareńska (Fulica newtonii), gęsiówka maurytyjska*(Alopochen mauritianus), kaczka maskareńska(Anas theodori), ślepowron maurytyjski (Nycticorax mauritianus), boa norowy z Round Island*(Bolyeria multocarinata), ślimak Tropidophora carinata, wierzba Casearia tinifolia oraz orchidea palmowa*(Angraecum palmiforme), a wiele innych endemicznych zwierząt i roślin jest poważnie zagrożonych.
• Dront dodo jest najbliżej spokrewniony z innym drontem zamieszkującym wyspę Rodrigues, zwany jest drontem samotnym (Pezophaps solitaria). Wymarł on około roku 1730-60.
• Dawniej do rodziny drontów zaliczany był także dront reunioński(Raphus solitarius), lecz przeprowadzone badania potwierdziły to że dront reunioński, nie był wcale drontem, a co bardziej zaskakujące, że nie był nawet spokrewniony z żadnym z gołębi. Dront reunioński okazał się ibisem, któremu nadano nową nazwę, ibis reunioński (Threskiornis solitarius). Wymarł około roku 1708.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Dront_dodo

-https://en.wikipedia.org/wiki/Dodo

-http://animaldiversity.org/accounts/Raphus_cucullatus/

-http://www.petermaas.nl/extinct/speciesinfo/dodobird.htm