Miodla indyjska - drzewo o wielu zastosowaniach

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne 
• Rząd: Mydleńcowce
• Rodzina: Meliowate
• Gatunek: Miodla indyjska(Azadirachta indica)

Występowanie

Miodla naturalnie zamieszkuje rejony Indii, Nepalu, Bangladeszu, Sri Lanki, Malediwów i Pakistanu. Obecnie gatunek inwazyjny w niektórych rejonach tropikalnych i subtropikalnych np. Australii, Bliskim Wschodzie, Afryce i wyspach Oceanu Indyjskiego.

Siedlisko 

Rośnie zwykle na terenach lasów i rejonów gdzie średnia wartość opadów wynosi 400-1.200 mm na rok. Może zasiedlać także suchsze tereny(półpustynie), kiedy mają wysoki poziom wód gruntowych. Preferuje gleby piaszczyste. Toleruje wysokie temperatury, lecz jest wrażliwa na niskie(poniżej 4° C). Drzewo odporne na zanieczyszczenia, często sadzone w parkach oraz wokół ulic i budynków.

Ogólny opis

Miodla indyjska to szybko rosnące drzewo osiągające 15-20 m wysokości, choć maksymalnie może osiągać aż 40 m wysokości. Zwykle jest drzewem o prostym pniu i grubych, rozłożystych konarach, tworzących kulistą koronę. Sama korona może osiągać aż 20 metrów szerokości. Kora gruba, tarczkowato spękana. Miodla jest drzewem wiecznie zielonym, choć okresowo podczas srogich susz może tracić niemal całe ulistnienie.

Liście naprzemianległe, pierzaste, osiągające 20-40 cm długości. Liść posiada od 20 do 31 listków z krótkimi ogonkami, mierzących 3-8 cm. Dojrzałe liście są ciemnozielone, młode czerwonawe.

Rozmnażanie 

Drzewo jednopienne. Kwiaty są białe, silnie pachnące zebrane w zwisającą wiechę o długości do 25 cm. Pojedynczy kwiat osiąga 5-6 mm długości i 8-11 mm szerokości i są pięciokrotne. Owoce rosną na wiechach. Posiadają kształt od kulistego po wydłużony, osiągając średnio 1-3 cm długości. Skórka owocu cienka, zielona u owocu niedojrzałego i żółtobiała u dojrzałego. W środku owocu znajduje się jedno, rzadziej dwa podłużne nasiona.

Zagrożenia 

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Gatunek pospolity w swoim naturalnym środowisku oraz inwazyjny w wielu innych rejonach.

Długość życia 

Brak danych.

Znaczenie dla człowieka 

Posiada bardzo wiele zastosowań, zwłaszcza w swoich rodzimych rejonach. Liście i kwiaty są używane w kosmetologi i kuchni. Zawarte w tkankach liści limonoidy(azadirachtin) służą także jako skuteczny środek odstraszający owady(naturalny pestycyd). Tzw. olejek neem, wytwarzany z miodli jest powszechnym środkiem leczniczym, zwłaszcza w medycynie tradycyjnej(nie ma wystarczających badań by jednak przypisać miodli właściwości lecznicze). Używana także w rożnego typu rytuałach.

Miodla jest także rośliną miododajną, czasami używa się jej w paszach dla zwierząt. W innych krajach sadzona jako drzewo ozdobne lub dające cień dla zwierząt na terenach suchych.

Systematyka i pokrewieństwo

Do rodzaju Azadirachta zaliczane są obecnie 2 gatunki miodli: Azadirachta indica i Azadirachta excelsa, które dawniej zaliczane były do rodzaju Melia wraz z takimi gatunkami jak Sandoricum koetjape, Dysoxylum parasiticum i Cipadessa baccifera. 

Bibliografia:
- https://en.wikipedia.org/wiki/Azadirachta
- https://en.wikipedia.org/wiki/Azadirachta_indica
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Miodla_indyjska                  

Cuphea quaternata - gatunek kufei

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne 
• Rząd: Mirtowce
• Rodzina: Krwawnicowate
• Gatunek: Cuphea quaternata

Wiarygodne dane:

• Znana lokalizacja występowania Cuphea quaternata to podnóże wulkanu Volcán de Tequila na terenie Meksyku. Na owym terenie rozciąga się górski las mglisty.
• Kufee są to zwykle drewniejące u nasady byliny, lub niskie krzewy(max. do 2 metrów wysokości). Liście zwykle pierzaste, ułożone pojedynczo i naprzeciwlegle. Kwiaty wyrastają w kątach liści. Kielich 6-działowy, tworzący długą, barwną rurkę. Płatki w liczbie 6, różnej wielkości. Pręciki w liczbie 6. Słupek pojedynczy. Owoc w postaci torebki, posiadającej pojedyncze, duże nasiona. Nie znaleziono opisu Cuphea quaternata.
• Według IUCN Red List of Threatened Plants z 1997 roku Cuphea quaternata został zakwalifikowany w randze niskiego ryzyka na wyginięcie.

Systematyka i pokrewieństwo

Cuphea to rodzaj terofitów, bylin i niskich krzewów, obejmujący ok. 260 gatunków, występujących w umiarkowanych i tropikalnych rejonach Ameryki. Preferują rejony wilgotne, często o skalistym podłożu.

Kufee można także spotkać w uprawie. Do najpopularniejszych gatunków należy kufea hyzopolistna(Cuphea hyssopifolia) i kufea ognista(Cuphea ignea). Uprawiana w polskim klimacie jako jednoroczna roślina gruntowa, lub wieloletnia doniczkowa(mało popularna). Z nasion kufei produkuje się także olej(Cuphea oil) o podobnym zastosowaniu do oleju palmowego, czy kokosowego, lecz znacznie mniej popularny.


Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Kufea
-https://en.wikipedia.org/wiki/Cuphea
-https://books.google.pl/books?id=XIL9adYYeSIC&pg=PA387&lpg=PA387&dq=Cuphea+quaternata&source=bl&ots=2amnYTTybL&sig=bGq5auYYzb2v9OpRpIB0vqn1Nys&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiXi9fBkNnUAhWCJJoKHa3EC7EQ6AEIOzAD#v=onepage&q=Cuphea%20quaternata&f=false
-http://www.florini.pl/blog/kufea-cuphea-lepnota-malo-znana-roslina-rabatowo-balkonowa/

Kamelia mała - kwiecisty krzew z Japonii

inne nazwy: kamielijka

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Wrzosowce
• Rodzina: Herbatowate
• Gatunek: Kamelia mała(Camellia sasanqua)

Występowanie

Kamelia mała naturalnie zasiedla wyspy japońskie od wysp Kiusiu, Yakushima i południowej części wyspy Sikoku, po wyspę Riukiu. Gatunek uprawiany w wielu rejonach świata, czasem dziczejący. Na terenie Półwyspu Koreańskiego(Korea Południowa i Korea Północna) roślina uznawana jest za gatunek inwazyjny.

Siedlisko

Kamelia preferuje tereny o gęstym skupieniu krzewów(gąszcze), oraz trawiaste zbocza górskie.

Ogólny opis

Kamelia mała posiada pokrój krzewu, rozgałęziającego się nasady pnia, dorastającego od 0,5 metra do 5 metrów wysokości. Docelowe rozmiary osiąga zwykle w przeciągu 10-20 lat. Kora konarów i gałęzi jasnoszara, gładka, rzadko łuszcząca się, natomiast pędów zwykle ciemnobrązowa. Liście stałe(krzew wiecznie zielony), skrętoległe, pojedyncze, ciemnozielone, błyszczące, szerokie, eliptyczne i piłkowane na brzegach. Zwykle mierzą od 3 do 7 cm długości i 1-3 cm szerokości.

Rozmnażanie

Kamelia mała kwitnie od połowy do późnej jesieni, lecz jedynie na stanowiskach słonecznych. Kwiaty wyrastają w kącikach liści, zwykle pojedynczo, choć nierzadko po 2-3. Kwiat posiada 5-7 płatków(słabo zrośniętymi u nasady), 5-7-działowy kielich, 1 słupek i bardzo liczne pręciki. Kwiat osiąga od 5 do 7 cm średnicy. Płatki koloru od białego po ciemnoróżowy. Pręciki żółte. Roślina owadopylna, przyciągająca zapylaczy silnym zapachem kwiatu. Owoc w postaci okrągłej, zdrewniałej, pękającej torebki z licznymi nasionami.

Zagrożenia

Gatunek klasyfikowany jako niższego ryzyka na wyginięcie. Nie są znane poważne zagrożenia dla jego przerwania. 

Długość życia 

Do 100 lat.

Znaczenie dla człowieka

Kamelijka była znana w uprawie na terenie Japonii i Chin od wieków. Już podczas początków miasta Edo(obecne Tokio) ok. XV wieku, znane był pierwsze odmiany uprawne owej rośliny. Do Europy krzew dotarł dopiero w 1820 roku, za sprawą kapitana statku East Indiaman Richard'a Rawes'a na teren Londynu. Około roku 1870 holenderscy kupcy zaczęli handlować ową rośliną, importując ją na teren Europy, gdzie zaczęła być coraz bardziej popularna. Później została rozpowszechniona także na inne kontynenty.

Na terenie Japonii kamelia mała uprawiana była przede wszystkim jako roślina przemysłowa. Aromatyczne liście służyły jako dodatek do herbat, natomiast z owoców i nasion wytwarzano olej z drzewa herbacianego. Olej posiadał szerokie zastosowanie, jako paliwo do lamp olejnych, smar, przyprawa, lek, kosmetyk i opał. Roślina formowana była także na żywopłot.

Obecnie kamelia mała znana jest głównie jako roślina ozdobna o pięknych i silnie pachnących kwiatach. Wyselekcjonowano kilka odmian ozdobnych rośliny min. 'Rainbow', 'Hugh Evans', czy 'Narumigata'. Krzew cieszy się jednak o wiele mniejszą popularnością niż spokrewniona kamelia japońska(Camellia japonica). Na terenie Polski kamelia mała jest rzadko uprawiana, głównie na terenie arboretum, określana jako ciekawostka dendrologiczna.

Uprawa 

Kamelia mała zależy do roślin dosyć łatwych w uprawie, jeżeli spełni się jej niewygórowane wymagania. Krzew najlepiej rośnie na glebach gliniastych, piaskowych, lub iłowych. Gleba musi być wilgotna, lecz nie przemoknięta o odczynie kwaśnym, lub obojętnym. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu(choć rośnie także w półcieniu i cieniu, choć słabiej kwitnie), osłonięte przed działaniem suchych i zimnych wiatrów, oraz porannego słońca. Krzew wytrzymuje krótkotrwałe spadki temperatury do minus 10-15°, dlatego w strefie klimatu umiarkowanego może być uprawiana jedynie w szklarniach, lub pokojowo.

Systematyka i pokrewieństwo

Kamelia mała przynależy do rodzaju Camellia, w którym liczba przedstawicieli jest kwestią sporną. Szacuje się iż rodzaj liczy od 100 do 300 gatunków, choć z uwagi na liczne hybrydy i morfologiczne podobieństwa, ciężko ocenić dokładną liczbę przedstawicieli. Obecnie znany jest ok. 3 tysięcy hybryd kamelii i herbat. Naturalnie rośliny zamieszkują tereny azjatyckie(głównie Azja Wschodnia, Azja Południowa, Azja Południowo-Wschodnia), oraz Indonezję, choć niektóre gatunki zadomowiły się także w wielu innych rejonach, za sprawą człowieka.

Kamelie i herbaty to wiecznie zielone krzewy i niskie drzewa, rosnące maksymalnie do 20 metrów wysokości. Liście różnych kształtów, ułożone skrętolegle i pojedynczo. Blaszka liścia zwykle gruba, ząbkowana na brzegach i błyszcząca. Najbardziej charakterystyczne dla rodzaju Camellia są ich kwiaty. Zwykle duże, widocznie prezentujące się o białym, różowym, lub czerwonym zabarwieniu. Kwiaty dzikich kamelii posiadają od 5 do 10 płatków, lecz kultywary uprawne miewają kwiaty pełne z licznymi płatkami.

Rośliny z rodzaju Camellia posiadają bardzo duże znaczenie dla człowieka. Zwłaszcza jeden gatunek posiada jedno z najważniejszych zastosowań, stosuje się go do sporządzania jednego z najbardziej popularnych napojów na świecie herbaty. Herbata chińska(Camellia sinensis) o której mowa, była już uprawiana przypuszczalnie w II wieku p.n.e. na terenie Chin, później z biegiem czasu roślina i sporządzany z niej napój rozpowszechnił się na całym świecie. Inne gatunki jak np. kamelia olejodajna(Camellia oleifera) znana jest z oleju, otrzymywanego z jej nasion, który posiada szerokie zastosowanie(jako lek, kosmetyk, przyprawa, smar, paliwo). Kamelie są także popularne w uprawie, jako rośliny ozdobne z uwagi na bardzo ładne kwiaty.

Mimo dużego znaczenia gospodarczego roślin z rodzaju Camellia, w naturalnym środowisku nie należą do gatunków pospolitych. Kamelie są na ogół roślinami rzadkimi, często o endemicznym charakterze występowania. Zagraża im niszczenie środowiska przez wycinkę lasów w celu pozyskania surowców, lub pod uprawę. Poważnie zagrożonymi gatunkami są min. Camellia azalea z terenów prowincji Guangdong(Chiny), Camellia amplexifolia występujący na terenie wyspy Hajnan(Chiny) i Camellia fangchengensis z regionu Kuangsi(Chiny).

Ciekawostki

• Rodzaj Camellia został stworzony przez Karola Linneusza i nazwany na cześć czeskiego botanika Georg'a Joseph'a Kamel'a. Zbiegiem okoliczności było to iż Kamel badał i opisywał kamelie, o czym nie wiedział Linneusz tworząc na jego cześć nazwę rodzaju.
• Gatunek został opisany przez szwedzkiego naturalistę Carl'a Peter'a Thunberg'a.
• Na terenie Japonii krzew nazywany jest Sasanqua(sazanka), skąd pochodzi nazwa epitetu gatunkowego owej rośliny.

Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Kamelia_ma%C5%82a
-https://en.wikipedia.org/wiki/Camellia_sasanqua
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Kamelia_(ro%C5%9Blina)
-http://www.telegraph.co.uk/gardening/howtogrow/3345638/Camellia-sasanqua-How-to-grow.html
-http://www.toyogreen.com/plant%20species/Shrubs/Camellia%20sasanqua.htm
-https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=327
-https://www.rhs.org.uk/Plants/89149/i-Camellia-sasanqua-i-Hugh-Evans/Details?returnurl=%2fplants%2fsearch-results%3fform-mode%3dfalse%26query%3dCamellia%2bsasanqua%26aliaspath%3d%252fplants%252fsearch-results
  

Cycas media - stary truciciel

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Nagonasienne
• Rząd: Sagowce
• Rodzina: Sagowcowate
• Gatunek: Cycas media

Występowanie

Cycas media występuje naturalnie w północno-wschodniej Australii na terenach przybrzeżnych północnego stanu Queensland(od miasta Coen na półwyspie Jork po miasto Mackay). Kilka mniejszych populacji odnotowano także w północnej części Terytorium Północnego(Australia), Australii Zachodniej, na kilku australijskich wyspach i na Nowej Gwinei. Sagowiec rośnie zwykle na terenie otwartych, lub zamkniętych lasów eukaliptusowych, przybrzeżnych lasach twardolistnych, skalistych wzgórzach i wąwozach z ekspozycją na słońce i suchych terenach zakrzewionych(scrub). Preferuje tereny suche o glebie z dobrym drenażem(np. tereny piaszczyste, lub nachylone). Sporadycznie roślina spotykana jednak na terenie lasu deszczowego Queensland tropical rainforests. Gatunek spotykany do 860 m n.p.m.

Ogólny opis

Cycas media jest dość dużym gatunkiem sagowca, którego pień(sporofit) osiąga przeciętnie 2,7-3,5 metra wysokości(rzadziej do 6 metrów) i 30-64 cm średnicy. Pokrój drzewa regularny, przypominający palmę. Pień gruby, zwykle nierozgałęziony, pokryty starymi ogonkami ogonkami liściowymi, początkowo u młodych roślin zagłębiony w gruncie. Rozeta ciemnozielonych liści wyrasta z szczytu pnia. Liście parzysto podzielone, bardzo sztywne, osiągające od 70 do 180 cm długości. Listki o długości 7-15 cm, u nasady liścia przekształcone w ciernie. Ogonek liścia zwykle o długości 30-70 cm(stanowi 20-30% długości liścia), gładki, wyposażony w kilka, krótkich kolców(zwykle 5-7).

Rozmnażanie

Gatunek dwupienny. Osobnik męski wytwarza podobną do szyszki, kolumnową strukturę o średnicy 15-25 x 8-15 cm, ze skupiskiem mikrosporofili. Początkowo szyszka jest mięsista i pokryta włoskami, z czasem jednak drewnieje. Okazy żeńskie nie wytwarzają szyszek, lecz skupisko makrosporofili, czyli kwiatostan luźno zebranych liści zarodnikonośnych. Zapylenie zachodzi z udziałem owadów. Nasiona zwykle gęsto usytuowane na makrosporoficie, owalne, jajowate, lub spłaszczone o długości 3-4 cm, koloru zielono-żółtego(niedojrzałe), lub pomarańczowo-brązowego(dojrzałe). Nasiona pokryte są ochronną skórką. Przy sprzyjających warunkach nasiona kiełkują, choć kiełkowanie może trwać od kilku tygodni do 6 miesięcy. Rozmnaża się także przez odrosty.

Zagrożenia

Gatunek klasyfikowany przez IUCN jako najmniejszej troski. Jest rośliną w miarę pospolitą i niezagrożoną, choć jej populacja nieco zmniejszyła się wskutek wycinania lasów pod pastwiska. Gatunek notowany w Załączniku II konwencji CITES.

Długość życia

Sagowce są roślinami rosnącymi powoli i długowiecznymi. Żyją ponad 200 lat, choć odnotowano rośliny liczące ponad 1100 lat.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek bywa uprawiany jako roślina ozdobna. Sagowiec sadzony w gruncie głównie w rejonach tropikalnych o sezonowo suchym klimacie, w innych częściach świata bywa uprawiany jako roślina doniczkowa. Jest gatunkiem mrozoodpornym, lecz bardzo narażonym na nadmierną wilgoć. Wymaga gleby suchej o dobrym drenażu(np. mieszanka gleby i piasku) i dużego nasłonecznienia. Nie wymaga nawożenia(ewentualnie podczas kwitnięcia). Mimo powolnego rozwoju, przy odpowiednich warunkach może znacznie przyśpieszyć wzrost. Cycas media wymaga rejestracji(CITES Załącznik II). Nasiona sagowca są jedzone przez Aborygenów, przed wcześniejszym przyrządzeniem i pozbyciem się trujących substancji, poza tym wszystkie części rośliny są silnie trujące.

Systematyka i pokrewieństwo

Sagowcowate to monotypowa rodzina roślin w której wyróżnia się ok. 113 gatunków. Sagowce są roślinami reliktowymi, które wyewoluowały z paproci nasiennych ok. 290-265 mln lat temu. Swoją największą różnorodność osiągnęły w okresach jury i kredy, kiedy pospolicie występowały na większości obszarów świata. Jednak pod koniec okresu kredy, kiedy to wymarły wszystkie nieptasie dinozaury, większość sagowców, zwłaszcza na półkuli północnej, wymarło. Obecnie sagowce występują głównie na obszarach tropikalnych min. w Azji Południowo-Wschodniej, wschodniej Afryce, Australii, Polinezji i Mikronezji. Sagowce są roślinami dwupiennymi, które mają unikalny sposób rozmnażania, Osobniki żeńskie nie tworzą typowych szyszek, lecz skupisko makrosporofili, czyli kwiatostan luźno zebranych liści zarodnikonośnych, na których wytwarzane są nasiona. Do zapylenia dochodzi z udziałem wiatru, lub owadów. Pień, czyli sporofit zwykle kształtu cylindrycznego, otoczony pozostałościami po ogonkach liściowych. Pień może być rozgałęziony, lub nierozgałęziony, a u niektórych gatunków sporofit często ukryty jest pod ziemią. Liście są zazwyczaj parzysto podzielone, bardzo sztywne, czasami z listkami przekształconymi w ciernie. Nie są trwałe i po jakimś czasie usychają, pozostawiając jedynie część ogonka. Sagowce rosną powoli, zwykle zdolne są do rozrodu po ok. 10 latach. Niemal wszystkie gatunki notowane są w czerwonej księdze IUCN.
Cycas media jest przypuszczalnie najbliżej spokrewniony z podobnymi gatunkami Cycas silvestris i Cycas megacarpa.

Ciekawostki

• Obecnie wyróżnia się 3 podgatunki Cycas media: Cycas media ssp. media, Cycas media ssp. ensata i Cycas media ssp. banksii. Często jako lokalną formę traktuje się także Cycas kennedyana, który pierwotnie został opisany jako osobny gatunek.
• Owoce i nasiona sagowców są trujące. Pierwszy zarejestrowany przypadek zatrucia australijskim sagowcem wystąpił w 1770 roku na rzece Endeavour River(Queensland), kiedy to marynarze pochorowali się po zjedzeniu surowych nasion rośliny. Zgony zarejestrowano także u zwierząt domowych(świń i bydła) po zjedzeniu danej części sagowca. Mimo to rdzenni Aborygeni jedzą nasiona rośliny po starannym przygotowaniu.
• Zamiowate są siostrzaną rodziną dla sagowcowatych i jedną z dwóch rodzin rządu sagowców. Morfologicznie bardzo przypominają sagowce. Obejmują ok. 150 gatunków. Przykładowym gatunkiem jest dioon jadalny(Dioon edule).

Zapraszam do przeczytania artykułu o sagowcu odwiniętym.  

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Cycas_media

-http://www.iucnredlist.org/details/42035/0

-http://www.llifle.com/Encyclopedia/PALMS_AND_CYCADS/Family/Cycadaceae/31800/Cycas_media

-http://keys.trin.org.au/key-server/data/0e0f0504-0103-430d-8004-060d07080d04/media/Html/taxon/Cycas_media.htm

-https://en.wikipedia.org/wiki/Zamiaceae

-http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/cycadpg?taxname=Cycas+media

-http://ntbg.org/plants/plant_details.php?plantid=11875

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Sagowcowate

-http://www.llifle.com/Encyclopedia/PALMS_AND_CYCADS/Family/Cycadaceae/31808/Cycas_kennedyana

Buk pospolity - wymagające, lecz odporne drzewo

inne nazwy: buk zwyczajny

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Bukowce
• Rodzina: Bukowate
• Gatunek: Buk pospolity(Fagus sylvatica)

Występowanie

Buk pospolity występuje na terenie niemal całej Europy i części Azji zachodniej, od północnej Hiszpanii i północnej Portugalii na zachodzie po Polskę(poza północno-wschodnią częścią kraju), zachodnią Ukrainę i północno-zachodnią Turcję na wschodzie, a także od północnej Grecji, północnej Sycylii i Korsyki na południu po południową Szwecję. Na terenie południowych Wysp Brytyjskich buk pojawił się przypuszczalnie w ok. 4 000 roku p.n.e., gdzie pierwsi osadnicy zawlekli drzewo, wykorzystywane jako źródło żywności. Mimo to często roślina traktowana jest jako rodzima. Podobna sytuacja ma się w południowych częściach Norwegii, gdzie buk został przypuszczalnie wprowadzony z Danii w czasach wikingów. Buk występuje od nizin po tereny górskie(do nawet 1800 m n.p.m.). Preferuje gleby żyzne, dobrze napowietrzone i wilgotne, lecz nie podmokłe. Odznacza się dużą tolerancja na zakwaszenie gleby(rośnie dobrze na glebach brunatnych, jak i wapiennych), mimo sowich dość wygórowanych wymagań. Często tworzy buczyny(leśne zbiorowisko z dominacją buka), a także często rośnie w grądach(las z dominacja grabów i dębów).

Ogólny opis

Buk pospolity jest potężnie zbudowanym drzewem liściastym o grubym pniu, masywnych konarach i szerokiej, gęstej koronie. Dorasta do ok. 30-35 metrów z średnicą pnia 1,5-1,7 metra. Drzewa rosnące samotnie zwykle wykształcają krótki, gruby i często nieregularny pień, oraz szeroką i gęsto ugałęzioną(często od samego dołu) koronę. Konary są zwykle masywne, rozłożyste i często skierowane poziomo. U drzew rosnących w skupiskach pień jest zwykle prosty i dość wysoki, korona wąska, a konary pionowo wzniesione. Kora buka jest popielatoszara, zawsze gładka i dość cienka. Młode pędy są nagie, obłe, brunatno-purpurowe i lekko błyszczące. Wrzecionowate i wąskie pąki o długości 1,5-3 cm są osadzone na krótkich trzonach, mocno zaostrzone z spiralnie spiczastymi, brązowymi łuskami. Liście blaszkowate, skrętoległe, o falisto karbowanej powierzchni, całobrzegie, eliptyczne, lub odwrotnie jajowate z krótkim zaostrzeniem na końcu i wąskimi, długimi i szybko opadającymi przylistkami. Dorasta do 5-10 cm długości i ok. 5 cm szerokości. Górna powierzchnia liścia zielona, lub ciemnozielona, błyszcząca, spód jaśniejszy, matowy, delikatnie orzęsiony z białymi włoskami. Jesienią liście przebarwiają się na intensywne żółte, pomarańczowe i złocisto brązowe kolory.

Rozmnażanie

Okres kwitnięcia przypada równocześnie, lub krótko po rozwinięciu się liści(w Polsce na przełomie kwietnia i maja). Kwiaty są rozdzielnopłciowe i rozmieszczone jednopiennie. Kwiaty męskie zebrane są w pęczki, przypominając puszysta i kremowobiałą główkę o średnicy ok. 2 cm, luźno zwisających na długich, owłosionych i zielonkawych szypułkach. Kwiaty żeńskie zebrane po 2-4, otoczone czteroklapową okrywą i stające na sztywnych, krótkich szypułkach. Kwiaty są wiatropylne. Owoce buka, zwane bukwią, lub bukwą na terenie Polski dojrzewają od lipca do października. Posiadają postać jednonasiennego i trójgraniastego orzeszka o długości ok. 2 cm. Orzechy są koloru brązowego i zebrane są po dwa(rzadziej pojedynczo) w zdrewniałej, pokrytej kolczystymi wyrostkami i czteroklapowej okrywie. Nasiona rozprzestrzeniane są zwykle przez zwierzęta, zwłaszcza wiewiórki i sójki, które zakupują orzechy w podziemnych spiżarniach i zapominają o nich. Nasiona mimo przykrycia grubą warstwą ściółki, zwykle kiełkują, dając początek nowemu drzewu. Buki owocują zwykle w wieku ok. 40-50 lat(drzewa rosnące w skupiskach ok. 60-80 lat). Obficie owocują zwykle co 6-8 lat.

Zagrożenia

Buk pospolity nie jest klasyfikowany jako gatunek zagrożony i występuje w miarę pospolicie na terytoriach swojego naturalnego zasięgu. Jednak z uwagi na występowanie lasów bukowych(buczyn) na glebach atrakcyjnych rolniczo, często są one wycinane przez człowieka. Dodatkowo w latach 80 XX wieku zaczęto zauważać pogarszający się stanu zdrowia buczyn w wielu krajach Europy, za co odpowiedzialny jest pasożytniczy grzyb Biscogniauxia nummularia, powodujący chorobę zwaną zgorzelą kory buka(kora drzewa zasycha, marszczy się, łuszczy i obumiera, a same drzewo staje się bardzo słabe). Na terenie Sycylii i Kalabrii(Włochy) w wyniku owej choroby, populacja buka pospolitego znacznie zmniejszyła się.  
   

Długość życia

200-300 lat.

Znaczenie dla człowieka

Buk posiada dość szeroki wachlarz zastosowań. Drewno buka jest twarde, ciężkie, odporne na działanie wody, mało elastyczne, odporne na ścieranie, lecz podatne na złamanie. Dodatkowo dobrze się barwi i łatwo obrabia, choć bardzo łatwo pęka z uwagi na nierównomierną kurczliwość. Używane przy produkcji schodów, parkietów, paneli, mebli, przyborów kuchennych itp.. Drewno buka cechuję się także dużą wartością opałową, dlatego produkuję się z niego jeden z najlepszych węgli drzewnych. Z buka wytwarza się także papier, ocet drzewny i olej smołowy. Liście buka(zwłaszcza młode) są jadalne, posiadają orzechowy smak(czasem służą jako dodatek do sałatek i zup), a napar z nich działa przeciwzapalnie i odkażająco. Bogata w tłuszcze bukiew jest głównie wykorzystywana do karmienia zwierząt(głównie świń). Olej z bukwi(oraz liście) jest czasami dodawany do pasz zwierząt hodowlanych. Surowe orzeszki mogą być także spożywane w małych ilościach przez człowieka, lecz z uwagi na zawartość faginy, która w większych ilościach ma właściwości halucynogenne i toksyczne, surowa bukiew jest zwykle niejadalna. Jednak olej, wytwarzany z orzeszków bukowych(który nie posiada już faginy) jest ceniony i wykorzystywany do produkcji margaryn i jako dodatek do sałatek. Buk pospolity jest także popularna rośliną ozdobną. Sadzony w parkach, przy drogach i w przydomowych ogrodach. Wyselekcjonowano wiele odmian ozdobnych buka np. Asplenifolia, Roseomarginata. Często formowany na żywopłot, a martwe liście utrzymujące się długo na drzewie, dają w zimie dobrą ochronę przed wiatrem. Buk wykorzystywane jest także w leśnictwie do pielęgnacji drzewostanów sosnowych. Ocieniając pnie sosen przyśpiesza proces opadania gałęzi(co podnosi jakość drewna sosny), oraz niweluje niekorzystny wpływ ściółki sosnowej na glebę. Dawniej z wiórów bukowych wytwarzano ocet, a popiół bukowy używany był do prania bielizny.

Warunki uprawy

Buk posiada dość wygórowane wymagania siedliskowe. Preferuje gleby żyzne, dobrze zapowietrzone i wilgotne. Dobrze rośnie na glebach gliniastych z dużą zawartością wapnia. Dobrze rośnie w cieniu, jak i przy pełnej ekspozycji na słońce. Źle znosi wiosenne przymrozki i susze. Wymaga dodatkowego podlewania, zwłaszcza w przypadku młodych, lub przesadzonych roślin. Drzewo dobrze znosi silne zanieczyszczenie powietrza(dobrze rośnie w miastach), oraz bardzo dobrze znosi cięcia i strzyżenie.

Ciekawostki

• Słowo "buk" pochodzi od słowa "boc"(anglosaski) i "Buche"(starogermański), którymi określano to drzewo. Słowo "book"(książka z angielskiego) powstało właśnie od tych nazw, gdyż w Skandynawii pierwsze manuskrypty spisywano właśnie na bukowych tabliczkach.
• W Polsce w ostatnich latach następuje intensywna przebudowa lasów górskich(np. w  Beskidach), polegająca na zastąpieniu drzewostanu świerkowego na bukowy.
• W naturze buk rzadko występuje wraz ze świerkiem na danych terenach. Powodem są odmienne wymagania środowiskowe. Górnoreglowe lasy są zwykle za chłodne dla buków, natomiast w ryglu dolnym świerk występuje jedynie na glebach zbyt jałowych dla buków. Lasy bukowo-świerkowe są w większości stworzone przez człowieka, który źle dobrał skład gatunkowy.
• Opadłe liście buka osłaniają zwykle grubą warstwą runo leśne, co utrudnia wzrost rośliną, dlatego zwykle w lasach bukowych roślinność runa leśnego jest uboga.

• Najstarsze buki w Polsce rosną w Sierakowie i Przedborowie, licząc ponad 300 lat.
• Rodzaj Fagus liczy ponad 10 gatunków buków min. buka japońskiego(Fagus japonica), buka karbowanego(Fagus crenata) i buka amerykańskiego(Fagus grandifolia).      

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Buk_zwyczajny

-https://en.wikipedia.org/wiki/Fagus_sylvatica

-http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/buk/buk_zwyczajny/buk_zwyczajny.php

Araukaria chilijska - małpie puzzle drzewo

inne nazwy: igława chilijska

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Nagonasienne
• Rząd: Araukariowce
• Rodzina: Araukariowate
• Gatunek: Araukaria chilijska(Araucaria araucana)

Występowanie

Araukaria chilijska występuje naturalnie na dość ograniczonym terenie w południowo-środkowym Chile i południowo-zachodniej Argentynie. Stanowiska tych drzew można spotkać min. w rejonie Biobío(Chile), rejonie Araukanii(Chile), rejonie Los Ríos(Chile) i prowincji Neuquén(Argentyna). Przypuszczalnie występuje także wyspowo na terenie Patagonii.  Drzewo w naturalnym siedlisku rośnie na wulkanicznych i dobrze zdrenowanych glebach z dużą zawartością skał metamorficznych i osadowych(np. bazaltów) na wysokościach od 600 do 1800 m n.p.m.

Ogólny opis

Araukaria chilijska jest dużym drzewem osiągającym nawet 50 metrów wysokości i 2 metry średnicy pnia. Początkowo korona drzewa stożkowata, lecz z wiekiem staje się szersza i bardziej płaska. Drzewa rosnące samotnie zwykle mają rozłożyste i gęste korony, lecz rosnące w skupisku często tracą z wiekiem dolne gałęzie, wykształcając prosty pień i wysoką koronę. Liście młode zielone, igiełkowate i ułożone skrętolegle na pędzie, natomiast starsze łuskowate, kłujące i sztywne, dorastające do 4 cm długości. Liście araukarii mogą utrzymywać się na drzewie nawet 10-15 lat. Araukaria posiada głęboki, lecz słabo rozwinięty system korzeniowy.

Rozmnażanie 

Araukaria chilijska jest gatunkiem dwupiennym, wydającym kwiatostany w wieku 30-40 lat. Męski kwiatostan wyrasta na szczytach pędów i składa się ze spiralnie ułożonych łusek z pylnikami o długości 8-12 cm. Kwiatostan żeński jest większy i kulisty osiągający 15-20 cm średnicy. Łuski w szyszkach są spłaszczone i odłamują się po dojrzeniu(ok. 18 miesięcy), uwalniając 120-200 nasion(z pojedynczej szyszki) o długości 4-5 cm. Nasiona opadają na ziemie, a następnie są roznoszone po okolicy przez ptaki. Kluczowym gatunkiem przyczyniającym się do największej ilości rozniesionych nasion jest papuga krasnogonka długodzioba(Enicognathus leptorhynchus). Kiełkowanie nasion następuje po 1-4 miesiącach.

Zagrożenia 

Populacja araukarii chilijskiej jest ograniczona głównie do zachodnich stoków Andów na terenie Chile, gdzie występuje w kilku niedużych stanowiskach. Lasy araukariowe w wyniku działalności człowieka w dużej mierze zmniejszyły swój zasięg. Na terenie Argentyny pozostało jedynie 60% dawnych lasów, głównie ze względu na wycinkę, pożary i nadmierny wypas bydła. Dodatkowo częstotliwość pożarów wzrosła w XX wieku, pustosząc duże połacie lasów i rozdrabniając lasy araukariowe. Dziś najpoważniejszym objawem degradacji lasów araukariowych jest bardzo powolna regeneracja zniszczonych terenów. Dodatkowo ludzie zbierając nasiona, sadzonki i wypasając zwierzęta spowalniają proces rekultywacji. Poważnym zagrożeniem są również pożary, które na terenie chilijskich parków narodowych zniszczyły duże terytoria leśne w przeciągu 25 lat. Na terenie Argentyny obecnie poważnym kłopotem są także poszerzające się plantacje drzew egzotycznych. Araukaria chilijska jest notowana w Konwencji CITES w Załączniku I, który ściśle reguluje handel drewnem i nasionami gatunku. Na terenie Chile drzewa araukarii chilijskiej są traktowane jako pomniki przyrody i prawnie chronione. Mimo to duże połacie lasów araukariowych pozostaje bez ochrony prawnej, w tym tereny Villas Las Araucarias na których rosną araukarie chilijskie o unikalnych cechach genetycznych. Kilka prywatnych organizacji podjęło się ochrony tych terenów. Obecnie planuje się zrekultywować niektóre zniszczone tereny, gdzie niegdyś rósł las araukariowy. Araukaria chilijska jest klasyfikowana przez IUCN jako poważnie zagrożona wyginięciem.

Długość życia 

Drzewo długowieczne. Może żyć nawet 1000 lat.

Znaczenie dla człowieka 

Araukaria chilijska jest popularnym drzewem ogrodowym, lubianym ze względu na swój symetryczny kształt, choć nie należy do roślin łatwych w uprawie. Nasiona araukarii są jadalne i wykorzystywane w przemyśle spożywczym, głównie pod ogólną nazwą orzeszki piniowe. Pojedyncze drzewo może wydać kilka tysięcy nasion rocznie przez całą swoją żywotność(ok. 1000 lat), lecz ze względu na późny wiek wydawania plonów(ok. 30-40 lat), nie inwestuję się w owe drzewa. Z nasion tworzy się także olejki. Niegdyś wykorzystywano także trwałe drewno z araukarii, na przykład do produkcji okrętów, lecz obecnie ze względu na prawną ochronę gatunku, surowiec ten jest rzadko spotykany. Araukaria chilijska jest także uważana za drzewo święte przez indiańskie plemię Mapuche.

Warunki uprawy 

Araukaria chilijska wymaga gleby wilgotnej i dobrze zdrenowanej, na stanowisku słonecznym i osłoniętym. Wymaga regularnego podlewania w okresie wegetacyjnym. W klimacie umiarkowanym uprawiana zwykle jako roślina doniczkowa, gdyż cechuje się niską odpornością na zimno(zwykle przemarza w temperaturze niższej niż -20°C). Mimo to w Polsce znanych jest kilka osobników rosnących w gruncie.

Ciekawostki 

• Rośliny z rodzaju Araucaria występują obecnie na terenie Ameryki Południowej, Australii i wysp półkuli południowej, lecz niegdyś drzewa te porastały licznie terytorium obecnej Antarktydy, tworząc rozległe lasy.
• Araukaria chilijska została odkryta i opisana w 1780 roku przez chilijskiego naturalistę Juan'a Ignacio Molina. Oficjalnie nazwana została Pinus araucana w 1782 roku. W 1789 roku francuski botanik Antoine Laurent de Jussieu, który sformułował podstawowy układ systematyczny roślin, stworzył rodzaj Araukaria do którego w 1797 roku hiszpański botanik José Antonio Pavón Jiménez zakwalifikował araukarię chilijską pod nazwą Araucaria imbricata. W 1873 roku niemiecki botanik Karl Koch zmienił nazwę gatunku na Araukaria araucana.
• W języku angielskim drzewo nazywane jest "monkey puzzle tree", czyli małpie puzzle drzewo.
• Istnieje wiele teorii na temat mrozoodporności tego gatunku. Jedna mówi iż drzewo wytrzymuje temperatury do -10°C, inna że do -20°C. Wiadomo jednak że mrozoodporność jest w dużej mierze zależna od danego osobnika. Niektóre araukarię przetrzymywały mrozy do -26°C(okryte włókniną oczywiście). Mrozoodporność osobników żeńskich(rosnących szybciej) i męskich może być także różna.
• Najbliższym krewnym araukarii chilijskiej jest bardzo do niej podobna araukaria brazylijska(Araucaria angustifolia).
• Rodzaj Araucaria liczy 19 współcześnie żyjących gatunków drzew min. Araucaria biramulata, Araucaria laubenfelsii i Araucaria subulata.

Bibliografia:

-http://www.iucnredlist.org/details/31355/0

-http://tropicjungle.blox.pl/2009/06/Araucaria-araucana-uprawa-hodowla.html

-http://www.swiatkwiatow.pl/araukaria-chilijska--araucaria-araucana-id342.html

-http://www.interestingplants.republika.pl/page210466399647595015c0e79.html

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Araukaria_chilijska

-https://en.wikipedia.org/wiki/Araucaria_araucana

Eukaliptus tęczowy - bajkowe drzewo

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Mirtowce
• Rodzina: Mirtowate
• Gatunek: Eukaliptus tęczowy(Eucalyptus deglupta)

Występowanie

Eukaliptusa tęczowego w naturalnym środowisku można spotkać na terenie Nowej Brytanii, Nowej Gwinei, Seram, Celebes i Mindanao. Preferuje tereny zalesione o wilgotnej glebie.

Ogólny opis

Drzewo duże, osiągające do 75 metrów wysokości i ok. 1,8 szerokości pnia. Liście naprzemianlegle, wieczniezielone, szeroko lancetowate, osiągające 8-13 cm długości i 4-6 cm szerokości. Wierzchołek szpiczasty. Starsze liście ułożone skrętolegle na krótkich ogonkach, posiadające skórzastą powierzchnie. Kora jest najbardziej charakterystyczną cechą drzewa. Ciemnobrązowa kora zrzucana jest sezonowo, odsłaniając jej zieloną młodą warstwę, która wraz z dojrzewaniem przybiera koloru niebieskiego, fioletowego, różowego, pomarańczowego i czerwonego. Przy czym pojedyncze płaty kory wymieniane są w różnych okresach roku, dlatego często jest ona wielobarwna.

Rozmnażanie

Białe kwiaty po 6-8 na baldach zawieszone są na wiechu. Kulisty owoc w formie zdrewniałej torebki o długości 3-4 mm zamieszony jest na wiechu.

Zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Gatunek wydaje się występować pospolicie na swoim naturalnym zasięgu.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Drzewo powszechnie uprawiane na plantacjach w celu wytwarzania papieru, głównie na Nowej Gwinei, Nowej Brytanii, Filipinach, Kongo i Sri Lance. Uprawiana także jako drzewo ozdobne.

Warunki uprawy

Drzewo uprawiane w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego. Wymaga gleby wilgotnej, żyznej i dobrze oświetlonego stanowiska. Odznacza się bardzo silną transpiracją.

Ciekawostki

• Jest jedynym gatunkiem eukaliptusa występującym na półkuli północnej.
• Ze względu na tęczową korę drzewa roślina ta jest często mianowana jednym z najdziwniejszych cudów natury.
• Drzewo w uprawie znajduje się od dość niedawna. Na Filipinach pierwsza uprawa tego drzewa powstała na początku XX wieku.
• U większości eukaliptusów kora zrzucana jest sezonowa, a dojrzewające płaty kory często tworzą kontrastowe wzory, lecz tylko u eukaliptusa tęczowego w tak dużym stopniu.
• Rodzaj Eucalyptus liczy ok. 600-700 gatunków drzew i krzewów. Do tego rodzaju zaliczamy min. eukaliptusa zachodniego(Eucalyptus occidentalis), eukaliptusa gałkowego(Eucalyptus globulus) i eukaliptusa królewskiego(Eucalyptus regnans).

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Eucalyptus_deglupta

-http://www.treehugger.com/natural-sciences/nature-blows-my-mind-rainbow-covered-eucalyptus-deglupta-trees.html

-http://eucalyptusdeglupta.com/

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Eukaliptus

Grusza dzika - dzikość gruszki

inne nazwy: grusza polna

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Grusza dzika(Pyrus pyraster)

Występowanie

Pierwotny zasięg gruszy polnej rozciągał się przypuszczalnie od Afryki północno-zachodniej, przez Europe poza północnymi rejonami, aż po Kaukaz Południowy. Obecnie jej zasięg jest o wiele większy i obejmuje wiele rejonów klimatu umiarkowanego na całym świecie(poza rejonami północnymi). Preferuje stanowiska dobrze nasłonecznione min. tereny zakrzewione i otwarte lasy liściaste. Rosną w dość dużym rozproszeniu.

Ogólny opis

Grusza dzika jest średniej wielkości drzewem liściastym, osiągającym 15-20 metrów wysokości. Posiada gruby, pojedynczy oraz często pochylony lub wykrzywiony pień, gęstą i rozkrzewioną koronę oraz grube i krótkie konary. Długie, zawieszające gałęzie są często pokryte gęsto krótkopędami, które w przeciwieństwie do gruszy uprawnej są pokryte cierniami. Kora brunatnoszara, podłużnie bruzdowana i jaśniejsza w dolnych partiach. W górnej części kora niemal czarna. Liście pojedyncze, blaszkowate, jajowato-eliptyczne lub zaokrąglone o długości 3-8 cm. Liść zwykle zagięty do góry wzdłuż środkowego nerwu, drobno piłowany, ciemnozielony(od spodu jaśniejszy) i początkowo owłosiony z wiekiem łysieje.

Rozmnażanie

Grusza dzika kwitnie w okolicach kwietnia. Obupłciowe kwiaty kształtują się wraz z pączkującymi liśćmi, rosnąc na krótkopędach w kilkukwiatowych baldachogronach. Pojedynczy kwiat posiada 2-4 cm średnicy, wolnopłatkowy i pięciokrotny okwiat, oraz czysto białe płatki. Pylniki różowoczerwone. Owocolistki nie zrośnięte u podstawy. Kwiaty owadopylne. Owoc pojawia się w okolicach września i października. Jajowaty owoc pozorny z klinowatą podstawą zwany jest gruszką. Owoc mierzy przeciętnie 2-3 cm długości, posiada brązowożółty kolor i twardy miąższ. Nasiona są płaskie, ciemnobrązowe, przypominające krople wody i w miąższu otoczone miękką skórką. W sprzyjających warunkach kiełkują już w następnym roku.

Zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym i nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Mimo to jest gatunkiem coraz rzadziej spotykanym, lecz nadal licznym w niektórych rejonach. Z niektórych rejonów wypierana przez dziką gruszę pospolitą(Pyrus communis). 

Długość życia

Drzewo krótkowieczne. Żyje ok. 150-300 lat.

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Jej owoce są twarde, kwaśne i cierpkie, wymagające leżakowania przed spożyciem. Czasem używane do sporządzania konfitur. Drewno gruszy polnej jest bardziej cenione. Jest ono twarde i łatwe w obróbce, a także wydziela przyjemne aromaty podczas palenia, dlatego używane przy wędzeniu mięsa i produkcji tytoniu.

Warunki uprawy

Drzewo bardzo rzadko spotykane w uprawie. Może tworzyć formację żywopłotowe, lecz ze względu na odrosty korzeniowe rzadko używana w tym celu. Wymaga stanowiska nasłonecznionego, ciepłego o żyznej glebie.

Ciekawostki

• Gruszy dzikiej(Pyrus pyraster) nie należy mylić z gruszą dziką, zwaną płonką(Pyrus communis subsp. pyraster), która jest dzikim podgatunkiem gruszy pospolitej(Pyrus communis). 
• Grusze i jabłonie do bardzo podobne filogenetycznie do siebie. Do tego stopnia iż dawniej grusze i jabłonie były wspólnie zaliczane do rodzaju Pyrus.
• Wszystkie gatunki grusz, poza 2 południowoazjatyckimi gatunkami, zrzucają liście na zimę.
• Owoce gruszy mają zwykle jajowaty kształt. Jedynym wyjątkiem jest grusza chińska, zwana nashi(Pyrus pyrifolia), której owoce są kuliste.. W smaku są chrupiące i ziarniste, dlatego często nazywane gruszkami piaskowymi.
• Rodzaj Pyrus liczy 30-60 gatunków grusz min. gruszę syryjską(Pyrus syriaca), gruszę szałwiolistną(Pyrus salvifolia) i gruszę śnieżną(Pyrus nivalis).

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Grusza

-https://en.wikipedia.org/wiki/Pyrus_pyraster

-http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Pyrus_pyraster.htm

-http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/grusza/grusza.php

Mamutowiec olbrzymi - kruchy gigant

inne nazwy: sekwoja olbrzymia, sekwojadendron, welingtonia, mamutowe drzewo

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Nagonasienne
• Rząd: Cyprysowce
• Rodzina: Cyprysowate
• Gatunek: Mamutowiec olbrzymi(Sequoiadendron giganteum)

Występowanie

Występuje na terenie gór Sierra Nevada(Kalifornia), głównie na ich zachodnich zboczach(Calaveras, Madera, Fresno, Mariposa, Placer, Tulare & Tuolumne Counties). Jego zakres jest silnie rozdrobniony i mierzy łącznie ok. 14 200 ha. Rośnie między 1500-2500 metrem n.p.m, tworząc leśne gaje.

Ogólny opis

Mamutowiec olbrzymi jest bardzo dużym drzewem, osiągającym nawet ponad 80 metrów wysokości(obecnie największy 84 m). Pień drzewa jest prosty, wyraźnie rozszerzony u nasady o grubej i czerwonobrązowej korze, pękającej i łuszczącej się płatami u starszych okazów. Młode pędy są zielonoszare, z wiekiem brązowieją. U młodych okazów korona gęsta i stożkowata, natomiast u starszych bardziej cylindryczna z konarami wyrastającymi dopiero na dużych wysokościach. Igły łuskowate, grube i ostro zakończone, zwykle koloru ciemnozielonego, lub niebieskozielonego. Pojedyncza igła osiąga 5-10 mm długości i ułożona jest w trzech podłużnych szeregach.

Rozmnażanie

Gatunek jednopienny. Kwitnie zwykle od marca do kwietnia. Kwiatostany wytwarzane są na końcach pędów. Kwiatostany męskie są owalne, białawe, zbudowane z 12-20 sporofili u mierzące ok. 4-8 mm długości. Zawsze rosną pojedynczo na końcówce pędu. Kwiatostan żeński jest elipsoidalny o długości 4-9 cm i 5 cm szerokości, zbudowany z zdrewniałych i silnie przylegających łusek. Pierwotnie rosną wzniesione, później zwisają. Szypułka stale grubieje wraz z dojrzewaniem nasion. W każdej łusce znajduje się od 3 do 9 jasnobrązowych, spłaszczonych i oskrzydlonych nasion o długości 3-6 mm. Szyszka osiąga maksymalną wielkość jesienią następnego roku, a dojrzewa po ok. 3 latach. Po wysypaniu nasion jeszcze długo pozostaje na drzewie(nawet do 20-30 lat). Szybko kiełkuje. Siewka posiada od 3 do 5 liścieni.

Zagrożenia

Wraz z odkryciem mamutowca, zaczął on wzbudzać zainteresowanie wielu ludzi. Gaje sekwojowe zaczęto wycinać, głównie w celu pozyskania odpornego na gnicie drewna, mimo iż było ono także kruche, a całość niezwykle ciężka. Często podczas ścinania drzewa w wyniku kolizji z ziemią, duży procent drewna ulegał rozkruszeniu. Jenak i tak ludzie zniszczyli ponad 90% pierwotnych lasów, które porastał mamutowiec. Od 1955 roku tereny na którym występuje sekwoja olbrzymia zostały objęte ochroną prawną. Obecnie największym zagrożeniem dla gatunku są pożary lasów, które szybko rozprzestrzeniają się w wyniku wprowadzenia obcych gatunków podszytowych przez człowieka. Mamutowiec olbrzymi jest obecnie klasyfikowany jako gatunek zagrożony, a jego populacja wydaje się maleć.

Długość życia

Nawet do kilku tysięcy lat. Najstarsze datuje się na ok. 3,5 tysiąca lat.

Znaczenie dla człowieka

Niegdyś jego drewno masowo wykorzystywano po odkryciu drzewa. Charakteryzowało się czerwonawym kolorem, lekkością i niezwykłą odpornością na gnicie u warunki atmosferyczne. Drewno zachowywało swoje właściwości, nawet u drzew padłych kilka tysięcy lat temu. Jednak drewno jest niezwykle trudne w obróbce ze względu na swoją kruchość, dlatego obecnie nie posiada wielkiego znaczenia. Obecnie nie ścina się już dzikich i wiekowych okazów, a uprawia na specjalnych plantacjach(mamutowiec ma dosyć duży przyrost). Czasami młode drzewka używane jako choinki świąteczne. Dziś największą popularnością mamutowiec cieszy się w uprawie, jako ładnie prezentujące się i nie trudne w uprawie drzewo. Lasy sekwojowe są także dosyć dużą atrakcją turystyczną.

Warunki uprawy

Jest drzewem uprawianym głównie w Europie i Chinach. W Polsce rzadki, uprawiany głównie na zachodzie kraju. Często przemarza, dlatego młode drzewka należy okrywać na zimę. Mamutowca przed zimą wzmacnia się także siarczanem potasu w nawozie. Lubi stanowiska nasłonecznione o wilgotnej glebie, wtedy też ma największy przyrost(nawet 1 metr rocznie). Wyselekcjonowano kilka odmian mamutowca w uprawie.

Ciekawostki

• Obecnie największy mamutowiec osiągnął 84 metry(Generał Sherman), lecz naukowcy szacują iż niektóre osobniki ścięte w XIX wieku mogły osiągać nawet 135 metrów.
• Zaraz po sekwoi wieczniezielonej(Sequoia sempervirens) i eukaliptusowi królewskiemu(Eucalyptus regnans) jest największym współcześnie żyjącym drzewem.
• W Polsce największy okaz mamutowca rośnie w Brwicach i osiąga obecnie 27 metrów. Niegdyś większe okazy rosły w Kłaninie i Glinnej, lecz przemarzły.
• Wraz z sekwoją wieczniezieloną, jest drzewem symbolizującym Kalifornie.
• Mamutowiec mimo iż był dobrze znany rdzennej ludności Ameryki to przez nowych kolonizatorów został odkryty dopiero w 1833 roku przez Josepha Walkera. Od roku 1853 gatunek był błędnie opisywany, aż do 1939 roku kiedy została przyjęta diagnostyka botanika Johna Buchholza, który zakwalifikował mamutowca do monotypowego rodzaju Sequoiadendron. Wcześniej często uważany za odmianę sekwoi wieczniezielonej. 
• Jest obecnie monotypowym przedstawicielem rodzaju Sequoiadendron. Znany jest jeszcze jeden gatunek kopalny Sequoiadendron chaneyi.

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Sequoiadendron_giganteum

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Mamutowiec_olbrzymi

-https://en.wikipedia.org/wiki/Sequoiadendron

-http://www.monumentaltrees.com/en/trees/giantsequoia/giantsequoia/

-http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/sequoiadendron-giganteum-giant-redwood

-http://www.iucnredlist.org/details/34023/0

-http://www.conifers.org/cu/Sequoiadendron.php

Pandan trwały - drzewo kolonista

inne nazwy: pochutnik trwały

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Pandanowce
• Rodzina: Pandanowate
• Gatunek: Pandan trwały(Pandanus utilis)

Występowanie

Pandan trwały rośnie endemicznie w wilgotnych lasach Madagaskaru, Mauritiusu i Seszeli. Został wprowadzony do lasów Ameryki Środkowej, Karaibów, Stanów Zjednoczonych, Brazylii, Indii i Indonezji.

Ogólny opis

Jest rośliną pokroju drzewiastego, dorastającą do 20 metrów wysokości i o rozłożystej koronie. Wytwarza korzenie przybyszowe. Jasnobrunatny pień pokryty jest bliznami liściowymi. Wiecznie zielone liście są cienkie i długie, dorastając do 150 cm długości i 10 cm szerokości. Są zwykle sztywne, skórzaste i pokryte szaroniebieskim nalotem. Na brzegach liściowych znajdują się czerwone kolce. Nie wytwarza odrostów bocznych.

Rozmnażanie

Roślina dwupienna. Kwiaty męskie wytwarzane w formie długich, kremowych kłosów o długości ok. 20-30 cm i bardzo mocnym, przyjemnym zapachu. Kwiaty żeńskie w formie kulistej, zamieszonej na długiej szypułce, o średnicy ok. 10-15 cm. Owoc w formie synkarpium o kulistej formie. Osiąga ok. 20-25 cm średnicy. Pierwotnie koloru zielonego, lecz wraz z dojrzewaniem staje się pomarańczowy. Pojedynczy egzemplarz, złożony jest z kilkudziesięciu pojedynczych owoców. Nasiona zebrane w bielmie. Kiełkują w sprzyjających warunkach po 3-4 tygodniach.

Zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym, licznie występuje na swoim naturalnym zasięgu. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Roślina od wieków używana przez rodzime ludy do wyrobów różnych materiałów i żywności. Liście idealnie zadawały się do wyrobów plecionych np. koszyków, sieci, kapeluszy, mat, łodzi a nawet papieru. Owoce jadalne, choć niezbyt smaczne. Zwykle używane jako dodatek do potraw. Obecnie korzenie rośliny wykorzystywane przy produkcji pędzli, natomiast bielmo nasion spożywane po uprażeniu. Jest także popularną rośliną doniczkową, a w niektórych cieplejszych rejonach, ogrodową.

Warunki uprawy

Na terenie Polski jest rośliną uprawianą doniczkowo. Lubi miejsca nasłonecznione, lecz nie lubi pełnego słońca. Wymaga podłoża z dodatkiem ziemi gliniastej i warstwą drenażową. Najlepsza jest mieszanka ziemi liściowej z torfem i gliną. Nie lubi częstego przesadzania. Najlepiej rośnie w podwyższonej wilgotności powietrza(częste zraszanie) i temperaturze powyżej 15°C. Latem można wystawiać na zewnątrz. Nie lubi nawozów azotowych, dlatego należy nawozić roślinę nawozami o zmniejszonej ilości tego pierwiastka, najlepiej od stycznia do sierpnia, z stanem spoczynku od września do stycznia.

Ciekawostki

• Nie którzy badacze sądzą iż pandan trwały występował endemicznie jedynie na Madagaskarze, a na Mauritius i inne wyspy Seszeli, został wprowadzony przez ludzi, którzy uprawiali tą roślinę.
• W swoim naturalnym ekosystemie jest rośliną pożyteczną, zapobiegając erozji gleby na terenach przybrzeżnych.
• Roślina została opisana przez francuskiego przyrodnika Jean'a Baptiste Bory de Saint-Vincent.
• Rodzaj Pandanus(Pandan) liczy ok. 600 gatunków roślin min. pandana wonnego(Pandanus odorifer), pochutnika amarylkolistnego(Pandanus amaryllifolius) i pandana połaciowego(Pandanus tectorius).

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Pandan_trwa%C5%82y

-http://eol.org/pages/1003551/overview

-https://en.wikipedia.org/wiki/Pandanus_utilis

Darwiniothamnus tenuifolius - cienkolistkowy krzew Darwina

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Astrowce
• Rodzina: Astrowate
• Gatunek: Darwiniothamnus tenuifolius

Występowanie

Krzew rośnie endemicznie na Galapagos min. na wyspach Santa Cruz, Pinta, Floreana i Isabela. Występuje zwykle na suchych terenach nizinnych, lub wilgotnych terenach górzystych.

Ogólny opis

Darwiniothamnus tenuifolius jest niewielkim, rozłożystym krzewem, osiągającym ok. 3 metry wysokości. Liście podłużne, lancetowate, najczęściej wyrastające w gronach na końcówkach gałęzi, osiągając ok. 10 cm długości.

Rozmnażanie

Kwiaty zebrane w koszyczek o średnicy ok. 1 cm. Wytwarzane pojedynczo, lub w gronie na końcówkach gałęzi rośliny. Część rurkowata kwiatu żółta, natomiast języczkowata biała z licznymi płatami. Owoc w formie niełupki o średnicy ok. 1 mm o włosowatej szczecince na górnej części , ułatwiającej rozprzestrzenianie nasion przez wiatr.

Zagrożenia

Klasyfikowany jako gatunek bliski zagrożeniu, głównie ze względu na swój ograniczony zasięg występowania. Inne potencjalne zagrożenia dla tego gatunku nie są znane.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Czasami uprawiany w arboretum i prywatnych kolekcjach.

Warunki uprawy

brak danych. 

Ciekawostki

• Jego anglojęzyczna nazwa "thin-leafed darwin's shrub", oznacza w tłumaczeniu "cienkolistkowy krzew Darwina".
• Wymienia się dwie odmiany Darwiniothamnus tenuifolius(Darwiniothamnus tenuifolius var. santacruzianus i Darwiniothamnus tenuifolius var. tenuifolius). Czasami wymienia się także Darwiniothamnus tenuifolius var. glandulosus.
• Do rodzaju Darwiniothamnus klasyfikuje się 3 gatunki krzewów min. Darwiniothamnus alternifolius, Darwiniothamnus lancifolius i Darwiniothamnus tenuifolius.

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Darwiniothamnus_tenuifolius

-https://en.wikipedia.org/wiki/Darwiniothamnus

-http://www.iucnredlist.org/details/39134/0

Wawrzyn szlachetny - drzewko liścia laurowego

inne nazwy: laur

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Wawrzynowce
• Rodzina: Wawrzynowate
• Gatunek: Wawrzyn szlachetny(Laurus nobilis)

Występowanie

W okresie kiedy klimat był wilgotniejszy, wawrzyn tworzył lasy na niemal całej szerokości Morza Śródziemnego, lecz w pliocenie, kiedy klimat stał się bardziej suchy, makaronezyjskie lasy wawrzynolistne zaczęły wycofywać się, ustępując odporniejszym na suszę wiecznie-zielonym lasom twardolistnym. Do dziś kilka makaronezyjskich lasów wawrzynolistnych zdołało przetrwać w obrębie Morza Śródziemnego, lecz laur często uważa się za wymarłego w stanie dzikim, ok. 10 tysięcy lat temu, choć jego dzikie populację można nadal spotkać w górkach południowej Turcji, północnej Syrii, południowej Hiszpanii, północno-środkowej Portugalii, północnym Maroko, na Wyspach Kanaryjskich i Maderze.

Ogólny opis

Jest dużym krzewem, lub drzewem osiągającym przeciętnie 5-10 metrów wysokości(maksymalnie 18 metrów). Łatwo rozkrzewia się u pnia. Liście wiecznie-zielone, lancetowate, często o falistym brzegu. Osiągają 6-12 cm długości i 2-4 cm szerokości. Liście silnie wonne po roztarciu.

Rozmnażanie

Roślina dwupienna. Kwitnie w okresie wiosennym(ok. kwietnia). Kwiaty męskie, jak i żeńskie są żółtawe, zebrane po 4-6 w pachwinach liści, o średnicy ok. 1 mm. Po przekwitnięciu roślina wytwarza czarne jagody o średnicy 1 cm, rosnące zwykle w parach w pachwinach liści i posiadające w sobie jedno nasionko. Nasiona kiełkują zwykle po ok. 3 miesiącach, lecz są bardzo podatne na gnicie siewek.

Zagrożenia

W stanie dzikim roślina dosyć rzadka, lecz w uprawie bardzo pospolita(min. w Europie, Afryce i Amerykach). Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia.

Długość życia

ponad 100 lat.

Znaczenie dla człowieka

Wawrzyn szlachetny był już uprawiany w Starożytnej Grecji na część boga Apollina, który był z nim uosabiany. Często także uważano iż laur chroni przed piorunami, chorobami i czarami. Wieniec laurowy był często nagrodą na Igrzyskach Greckich i Rzymskich(gdyż te często był organizowane na część Apollo). Uprawiany jako roślina ozdobna, doniczkowa, lub jako żywopłot. Ceniona w medycynie i kosmetyce, a przede wszystkim w sztuce kulinarnej, gdyż suszone liście używane są jako przyprawa. Suche liście laurowe odstraszają niektóre szkodniki np. owady.

Ciekawostki 

• Według mitologi greckiej nimfa Dafne chcąc uwolnić się od zakochanego w niej Apollina, wyprosiła ojca Penejosa(w innych wersjach Ladona), aby ją ochronił. Ten przemienił ją w drzewo nazwane laurem, symbol niedostępnej miłości, dziewictwa, a także zwycięstwa.
• Często można spotkać się z powiedzeniem "Spocząć na laurach", oznaczającym zaniechanie dalszych działań.
• Do Polski laur trafił przez Czechy, podobnie jak imię Wawrzyniec, stąd roślinę często nazywano wawrzynem.
• Liście laurowe stosowane w leczeniu kaszlu i chorób reumatycznych. Ma również właściwości ściągające, dlatego maści laurowe stosowane są często na rany(także te otwarte). Łagodzi zapalenia stawów i reumatyzm, a w aromaterapii leczy schorzenia uszu i wysokie ciśnienie krwi. W medycynie ludowej stosowany w złagodzeniu wysypki spowodowanej kontaktem z trującym bluszczem i dębem trującym. Związek lauroside B, wyizolowany z wawrzyna szlachetnego jest inhibitorem czerniaka(raka skóry).
• Został opisany po raz pierwszy przez Karola Linneusza, a po raz kolejny opisany naukowo dopiero w 1887 roku.
• Rodzaj Laurus(wawrzyny) liczy 2-3 gatunki roślin, min. wawrzyna szlachetnego, wawrzyna azorskiego(Laurus azorica) i niepewnego w systematyce Laurus novocanariensis.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Wawrzyn_szlachetny

-https://en.wikipedia.org/wiki/Laurus_nobilis

-https://naradka.wordpress.com/tag/laurus-nobilis/

-http://www.herbsociety.org/factsheets/bay.pdf

Wierzba śląska - drzewo prosto ze Śląska

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Malpigiowate
• Rodzina: Wierzbowate
• Gatunek: Wierzba śląska(Salix silesiaca)

Występowanie

Gatunek spotykany w całych Karpatach, Sudetach i Półwyspie Bałkańskim, głównie na terenach górzystych, zwykle na piętrze kosówki nad potokami i terenach zakrzewionych.

Ogólny opis

Jest krzewem rozłożystym, z wyraźnie odstającymi gałęziami, osiągając zwykle 3 metry wysokości. Młode pędy owłosione, starsze nagie, koloru brunatnego. Liście jajowate, zaostrzone na czubku i piłkowano-karbowane na brzegach. Liście owłosione jedynie na nerwach od spodniej strony. Młode liście czerwone, zielenieją wraz z wiekiem. Ogonek liściowy krótki, przylistki dosyć duże.

Rozmnażanie

Kwitnie od kwietnia do lipca. Roślina dwupienna. Kwiaty zebrane w tzw. kotkę(zwane baziami, kwiatostan zebrany w grono, lub kłos na osi pędu), o dosyć wydłużonym kształcie, wraz z małą szypułką. Przysadka kwiatostanu żeńskiego dwukolorowa, czerwona na dole, i brunatna na górze. Przysadka kotków męskich także dwukolorowe, zwykle mało owłosione na dolnej części. Pylnik żółty przy nitce pręcika czerwonawego. Kwiaty owadopylne. Niełupka z puchem kielichowym. Nasiona wiatropylne, w formie torebki, otwieranej przy pomocy dwóch klap, bardzo małe ok. 0,1 mm.

Zagrożenia

Gatunek nie zagrożony, nie podlega klasyfikacji przez IUCN. Drzewo uważane za w miarę liczne.

Długość życia

ok. 50-100 lat.

Znaczenie dla człowieka

Czasami uprawiana. Ceniona roślina miododajna.

Warunki uprawy

Wymagają słonecznego stanowiska i stale wilgotnej gleby. Gleba najlepiej przepuszczalna, piaskowo-gliniasta, lub piaskowa. Mrozoodporna, wytrzymuje temperaturę do -23° C.

Ciekawostki

• Tworzy mieszańce z innymi przedstawicielami rodzaju Salix, min. z wierzbą alpejską, iwą, siwą i z wieloma innymi.
• Spotykana na piętrze kosmówki, zwykle licznie wraz z porzeczką skalną, jarzębiną i kosodrzewiną.
• Opisana przez Carl'a Ludwig'a von Willdenow.
• W Polsce dosyć liczna, zwłaszcza na południu kraju. 
• Do rodzaju Salix zalicza się od 456 do 795 gatunków(w zależności od ujęcia taksonomicznego). W Polsce występuje ok. 30 gatunków min. wierzba biała(Salix alba), wiklina(Salix purpurea) i wierzba uszata(Salix aurita).

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Wierzba_%C5%9Bl%C4%85ska

-http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Salix_silesiaca.htm

Modrzew polski - narodowe drzewo

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Nagonasienne
• Rząd: Sosnowce
• Rodzina: Sosnowate
• Gatunek: Modrzew polski(Larix polonica)

Występowanie

Naturalne siedlisko modrzewia polskiego to środkowa i południowo-wschodnia Polska(zwłaszcza Góry Świętokrzyskie, Pieniny i Beskidy), lecz spotykany także na terenie Czech, Słowacji, zachodniej Ukrainy i Rumunii. Zwykle tereny podmokłe i lasy mieszane.

Ogólny opis

Modrzew polski to duże drzewo osiągające do 30 metrów wysokości, o stożkowatej koronie u młodych drzew i nieregularnej u starszych. Kora szarobrunatna, u starszych drzew gruba i głęboko spękana. Igły są cienkie i miękkie, zebrane w pęczki po 15-40 sztuk, są jasnozielone i opadające na zimę. Bardzo podobny do modrzewia europejskiego, jednak modrzewia polskiego można odróżniać(poza szyszkami) po szablasto wygiętym pniu, który bardzo często występuje u tego gatunku.

Rozmnażanie

Kwitnie od kwietnia do maja. Kwiaty są rozdzielnopłciowe. Męskie szyszeczki są rozmieszczone pod spodem gałązek, bardzo małe i żółtawe. Żeńskie natomiast są kuliste, koloru od czerwonego po żółty, i w trakcie dojrzewania zielenieją. Kwiaty są wiatropylne. Szyszki są niewielkie(ok. 2 cm długości), stojące, jajowate z miseczkowato wklęsłymi łuskami, które nie odginają się na zewnątrz. Nasiona dojrzewają po 1 roku, a szyszki opadają wraz z martwymi gałązkami. Zwykle po szyszce można rozróżnić modrzewia europejskiego od polskiego. Szyszka europejskiego jest nieco większa, posiada więcej łusek nasiennych(do 70, natomiast u polskiego do 45), a same łuski są często u modrzewia europejskiego lekko wygięte na zewnątrz(u polskiego są proste).

Zagrożenia

Klasyfikowany przez IUCN jako narażony na wyginięcie, głównie ze względu na niewielki obszar występowania. Niegdyś masowo ścinany, co doprowadziło do jego wyginięcia z wielu rejonów. Obecnie objęty ochroną gatunkową i chroniony w rezerwatach. Dzięki staraniom człowieka jego populacja powoli zwiększa się.

Długość życia

ok. 500 lat.

Znaczenie dla człowieka

Niegdyś pozyskiwano jego drewno, lecz obecnie modrzew polski objęty jest ochroną ścisłą. Czasami sadzony jako drzewo alejowe.

Warunki uprawy

Rzadko dostępny w handlu, lecz można go nabyć, zwłaszcza w Polsce. Wymaga dobrego nasłonecznienia i wilgotnej gleby. Młode sadzonki najlepiej okrywać na zimę, starsze drzewa są raczej mrozoodporne. Rośnie bardzo szybko i w przeciągu 70-100 lat osiąga maksymalne rozmiary.

Ciekawostki

• Często uznawany za podgatunek modrzewia europejskiego Larix decidua var. polonica.
• Wyróżnia się 4 formy modrzewia polskiego min. typowy, pieniński, czerwony i zielony.
• Jest rodzimym gatunkiem modrzewia w Polsce, wraz z modrzewiem europejskim. Drzewa są także jedynymi, rodzimymi drzewami iglastymi zrzucającymi igły na zimę.
• Znanym pasożytem atakującym modrzewie jest ochojnik świerkowiec(Sacchiphantes viridis), mszyca w swoim cyklu rozwojowym żerująca na przemian na świerku i modrzewiu.  
• Rodzaj Larix liczy 10-20 gatunków modrzewi min. modrzewia chińskiego(Larix potaninii), modrzewia europejskiego(Larix decidua) i modrzewia japońskiego(Larix kaempferi). 

Bibliografia:
-https://pl.wikipedia.org/wiki/Modrzew_polski
-http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/modrzew/modrzew.php
-https://en.wikipedia.org/wiki/Larix_decidua#Subspecies

Szorstkowiec Martiusa - palma górska

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Arekowce
• Rodzina: Arekowate
• Gatunek: Szorstkowiec Martiusa(Trachycarpus martianus)

Występowanie

Występuje naturalnie w centralnych i wschodnich Himalajach, min. na wzgórzach Khasia Hills w Assam(północno-wschodnie Indie), w północnej Birmie, oraz północnym Nepalu w Bunipa. Występuje zwykle na wysokości od 1000 m n.p.m. do 2400 m n.p.m. 

Ogólny opis

Szorstkowiec dorasta przeciętnie do 15-17 metrów wysokości. Kłodzina(pień palmy) jest zwykle prosty, nagi poza najwyższą partią, ze względu na to iż starsze liście opadają wraz ze wzrostem rośliny, tworząc włóknistą sieć wokół kłodziny. Na wierzchu kłodziny wyrastają zwykle liście, tworząc pióropusz. Jest ich zwykle od 10 do 15. Liście są ciemnozielone, z bardzo długimi ogonkami, przypominając kształtem wachlarz. Liście mirzą przeciętnie 60-80 cm średnicy. Pojedyncze segmenty są sztywne, czasami skórzaste, o ostrym zakończeniu, krótkie przy stronie zewnętrznej, natomiast najdłuższe przy środku liścia, tworząc swoisty wachlarz.

Rozmnażanie

Szorstkowiec Martiusa jest rośliną dwupienną. Jednak męskie i żeńskie kwiatostany są niemal identyczne. Kwiaty wytwarzane są na długim kwiatostanie z licznymi rozgałęzieniami. Kwiaty są małe, żółte, składające się z jajowatych płatków, kielicha, oraz 3 działek kielicha, wraz z pręcikami i słupkami. Owoce są niebieskawe, o długości 10-12 mm i szerokości 7-8 mm. Są nieco spłaszczone i zaokrąglone po obu stronach. Przypominają nasiona kawy, co odróżnia palmę od innych spokrewnionych przedstawicieli. Dojrzałe żółcieją. W smaku są mdłe i niezbyt smaczne.

Zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym, występującym dosyć pospolicie w swoim naturalnym zakresie. Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Czasami uprawiana jako roślina ozdobna.

Długość życia

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Czasami uprawiana jako roślina ozdobna. W klimacie umiarkowanym zwykle jako roślina pokojowa, choć dorosłe drzewa mogą bez trudu przetrwać surowe zimy naszego klimatu. Owoce szorstkowca Martiusa są zjadane przez ludność tubylczą, choć nie są smaczne.

Warunki uprawy

Nie ma szczególnych wymagań co do gleby, choć najlepiej rośnie w glebie przepuszczalnej i wilgotnej. W Polsce roślina może być uprawiana na zewnątrz i jako jeden z szorstkowców najlepiej znosi srogie zimy. Dorosłe 10-letnie drzewo może znieść temperaturę ponad -20 °C bez okrywania, lecz wymagana jest warstwa śniegu chroniąca korzenie, które nie są już tak odporne. Młode sadzonki najlepiej okrywać. Nadaje się do uprawy w pojemnikach.

Ciekawostki

• Został naukowo opisany przez niemieckiego botanika Hermann'a Wendland'a. W 1832 roku Nathaniel Wallich okrył ten gatunek palmy, zwracając uwagi na jej wyróżniające cechy, lecz obszernego opisu gatunku dokonał Carl Friedrich Philipp von Martius, na którego część została nazwana roślina.
• Włókno z kłodziny wykorzystywane przez tubylców przy produkcji mioteł, czy kapeluszy.
• Rodzaj szorstkowców(Trachycarpus) liczy 9 gatunków palm, min. szorstkowca Fortunego (Trachycarpus fortunei), Trachycarpus wagnerianus i Trachycarpus geminisectus.

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Trachycarpus_martianus

-https://de.wikipedia.org/wiki/Trachycarpus_martianus

-http://www.palmpedia.net/wiki/Trachycarpus_martianus

Surmia bignoniowa - drzewo strąkowe

inne nazwy: surmia zwyczajna, katalpa zwyczajna, katalpa bignoniowa, katalpa bignoniowata, surmia południowa*

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Jasnotowce
• Rodzina: Bignoniowate
• Gatunek: Surmia bignoniowa(Catalpa bignonioides)

Występowanie

Naturalnie występuje w południowo-wschodnich USA na terenie wschodniego stanu Missisipi, środkowego Alabama, południwo-zachodniej Georgie i na północno-wschodniej Florydzie. Niektórzy autorzy poszerzają ten zasięg o stan Luizjana. Preferują tereny otwarte, zadrzewienia śródpolne, okolice rzek i strumieni, a także pobocza dróg.

Ogólny opis

Surmia jest drzewem dorastającym do 10-15 metrów wysokości, rzadziej do 20 m. Pień jest zwykle krótki z rozłożystą koroną. Jej pokrój rzadko jest prosty, zwykle pień i konary są powyginane. Pień czasami zakręca się wokół osi. Bruzdowana kora zwykle koloru jasnobrązowego, lub ciemnobrązowego. Blaszkowate liście rosną pojedynczo i osiągają nawet 35 cm długości. Zwykle ma kształt sercowaty z zaostrzonym wierzchołkiem. Czasami występują dwa dodatkowe wierzchołki po bokach liścia. Spód liścia miękko owłosiony, pierwotnie brązowozielony, później wraz z wzrostem robi się jasnozielony.

Rozmnażanie

Kwitnie od czerwca do lipca. Kwiaty są obupłciowe, umieszczone na szczytach pędów po 20-40 sztuk. Pojedynczy kwiat jest dzwonkowato-rurkowaty z pięcioma łatkami, biało-kremowymi z żółtymi smugami i filetowym nakrapianiem wewnątrz kwiatu. Kwiat ma długość 2-4 cm, natomiast cały wiech ma długość ok. 20 cm. Kwiaty są owadopylne. Owoce wytwarzane są we wrześniu i październiku w formie cylindrycznej torebki, przypominającej strąk o długości 20-40 cm. Nasiona umieszczone w podłużnej przegrodzie z licznymi pęczkami włosków. Dojrzewają przez całą zimę i wiosnę, a następnie pękają uwalniając nasiona, przemieszczane dzięki lotnym włoskom.

Zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia i nie jest gatunkiem zagrożonym. Jednak w naturalnym siedlisku uważana jest za drzewo rzadkie, obecnie poszerzyła swój zakres występowania ze względu na uprawę drzewa w celach ozdobnych w całej Ameryce i innych częściach świata.

Długość życia

100-150 lat.

Znaczenie dla człowieka

Uprawiana w celach ozdobnych, także w Polsce. Ma małe wymagania co do gleby oraz jest częściowo  mrozoodporna. Jej drewno czasami wykorzystywane np. do produkcji sztachet, lub podkładów kolejowych.

Warunki uprawy

Roślina mało wymagająca. Najlepiej rośnie na glebie żyznej i przepuszczalnej. Lubie pełne nasłonecznienie, lecz nie szkodzi jej rosnąć półcieniu. Młode sadzonki mają tendencje do przemarzania, dlatego należy je okrywać przed zimą. Do ogrodów najlepiej nadają się jej odmiany, gdyż dzika surmia osiąga duże rozmiary.

Ciekawostki

• Została opisana przez amerykańskiego botanika Thomas'a Walter'a w 1788 roku.
• Liście surmii bignoniowa należą do największym występujących w Polsce. 
• Zaraz po perłowcu japońskim, jest najpóźniej kwitnącym drzewem w Polsce.
• Często liście surmii są atakowane przez różnorakie owady i ślimaki, dlatego rzadko udaje się znaleźć nienaruszony.
• Podobna do spokrewnionej surmii wielkokwiatowej, która także spotykana jest w Polsce. Jednak zwykle osiąga większe rozmiary, spód liścia jest bardziej owłosiony, później zakwita, kwiaty są mniej liczne, kwiatostan krótszy i szerszy, a owoce wielkokwiatowej nieco grubsze. Najłatwiej odróżniać te gatunki po zapachu liścia. Po roztarciu liścia surmii bignoniowej, wytwarza on nieprzyjemny zapach, natomiast brak jest tego zapachu u surmii wielkokwiatowej.
• Rodzaj surmia(Catalpa) liczy 11 gatunków drzew, min. surmię wielkokwiatową(Catalpa speciosa), surmię żółtokwiatową(Catalpa ovata) i surmię Bungego(Catalpa bungei).

Surmia bignoniowa w mojej kolekcji 

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Surmia_bignoniowa

-https://en.wikipedia.org/wiki/Catalpa_bignonioides

-http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/

Róża francuska - jedna z najstarszych róż ogordowych

inne nazwy: róża galijska*, róża prowansalska* 

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Róża francuska(Rosa gallica)

Występowanie

Pierwotnie zasiedlała południową, wschodnią i centralną Europe, wraz z Turcją, aż po Kaukaz. Obecnie wraz z rozpowszechnianiem się jej popularności, obecna na niektórych kontynentach jako antropofit zadomowiony, zaś w niektórych naturalnych siedliskach wymarła. Lubi rosnąć na terenach suchych, głównie miedzach i zaroślach. Spotykana także na przydrożach.

Ogólny opis

Róża francuska jest niskim i rozkrzewiającym się krzewem osiągającym przeciętnie nieco ponad 1 metr wysokości. Pędy są cienkie, bezwłose z dwoma rodzajami kolców(hakowatymi i szczeciniastymi). Liście są pierzasto-złożone, 5-7 listkowe. Listki są jajowato-owalne z ząbkowanym gruczołkowato brzegiem. Liść ciemnozielony, z jaśniejszym spodem i delikatnym owłosieniem w okolicy nerwów. Kłącza krótkie, grube i czołgające się.

Rozmnażanie

Kwitnie zwykle od czerwca do października. Kwiat jest duży, pięciolistkowy, pojedynczy o silnym zapachu i jasnoróżowym zabarwieniu. Kielich pierzasto-działkowy, odgięty w dół i szybko opadający po przekwitnięciu. Owoc typu niełupkowego, powstający z rozrośniętego dna kwiatowego, zwykle czerwony i kulistopodłużny. Owoce są zjadane zwykle przez ptaki, a nasiona wydalane wraz z odchodami. Rozmnażają się także przez kłącza.

Zagrożenia

W stanie dzikim jest gatunkiem rzadkim. Obecnie dzikie populacje są spotykane coraz rzadziej, a z niektórych rejonów naturalnego występowania przypuszczalnie zanikł. Jednakże jest gatunkiem zadomowionym na niektórych obcych obszarach i stanowi zagrożenie dla rodzimej flory. Nie podlaga klasyfikacji w stopniach zagrożenia. W Polsce objęta ochroną gatunkową. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest niszczenie naturalnych siedlisk oraz niekontrolowana sukcesja leśna. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski, umieszczona w kategorii narażony na wyginięcie.

Długość życia

Roślina wieloletnia.

Znaczenie dla człowieka

Róża francuska była uprawiana już za czasów antycznych. W starożytnym Rzymie była obecna niemal w całym Imperium i identyfikowana jako Róża z Miletu. Obecnie jest średnio popularną rośliną ozdobną. Swoje zastosowanie miała również w lecznictwie. Owoce róży posiadają duże ilości witaminy C, olejków eterycznych, kwasów organicznych, cukrów i pektyny. Często także stosowana do produkcji przetworów i win. Działa głównie wzmacniające, lecz także żółciopędnie i moczopędnie. Chronią przed szkorbutem. Kwiaty cięte odmian ozdobnych, stosowane w florystyce.

Warunki uprawy 

Roślina łatwa i bezproblemowa w uprawie. Tolerują różne rodzaje gleby, szczególności te o niskim zasoleniu. Rosną dobrze w pełnym słońcu i półcieniu. Odporna na wiele chorób, w szczególności liści. Mrozoodporna, lecz w surowe i bezśnieżne zimy może przymarzać. Dobrze znosi susze.

Ciekawostki

• Jej wizerunek widnieje na freskach znalezionych w Pompejach.
• Opisana po raz pierwszy przez Rembertusa Dodonaeusa około roku 1550 pod nazwą Rosa sativa. Pod nazwą Rosa rubra opisana przez John'a Gerard'a w roku 1596, a następnie pod nazwą Rosa Milesia rubra flore pleno opisana przez Basiliusa Beslera. Ostatecznie pod obecna nazwą opisał ją Linneusz w 1753 roku.
• Tworzy mieszańce międzygatunkowe min. z różą drobnokwiatową(Rosa micrantha), różą dziką(Rosa canina), różą Jundziłła(Rosa jundzillii), różą kutnerowatą(Rosa tomentosa), różą polną(Rosa agrestis), różą rdzawą(Rosa rubiginosa), różą siną(Rosa dumalis) i różą Sherarda(Rosa sherardii). Z hybryd tych gatunków powstały min. róża damasceńska(Rosa ×damascena) i róża stulistna(Rosa ×centifolia).
• Istnieją liczne odmiany róży francuskiej min. "Belle de Crecy", 'Cardinal de Richelieu' i 'Officinalis'. Te oraz parę innych odmian i hybryd zyskało udzielone przez Royal Horticultural Society 's miano Award of Garden Merit, czyli znak wyższej jakości roślin. 
• Rodzaj Rosa liczy ponad 100 gatunków róż, do których należą min. róża pomarszczona(Rosa rugosa), róża wielokwiatowa(Rosa multiflora) i róża jabłkowa(Rosa villosa).

Bibliografia:
-http://rosarium.com.pl/produkt/rosa-gallica-officinalis
-https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3%C5%BCa_francuska
-https://en.wikipedia.org/wiki/Rosa_gallica
-http://www.roses.webhost.pl/2008/06/rosa-gallica-officinalis/
-http://rozaria.pl/roze-historyczne-versicolor                                                              

Klon wytworny - klon z Chin

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Mydleńcowce
• Rodzaj: Mydleńcowate
• Gatunek: Klon wytworny(Acer elegantulum)

Występowanie

Naturalnie występuje w Chinach, głównie w prowincjach Fujian, południu Anhui, Guangxi, Guizhou, Hunan, Jiangxi i Zhejiang. Zasiedla głównie górskie lasy, zwłaszcza te położone w dolinach na wysokości 200-1400 m n.p.m.

Ogólny opis

Drzewo dorasta do 15 metrów wysokości. Pokrój jest zwykle owalny. Kora na pniu jest ciemnobrązowa, natomiast na gałęziach zielona. Liście są 5-7 klapowane, drobno ząbkowane o wydłużonych i ostro zakończonych klapach. Liście zwykle mierzą 7-16 cm długości i 5-13 szerokości. Owłosienie występuje jedynie na kątkach nerwowych. Młode i opadające liście są zwykle koloru czerwonego, natomiast liście dojrzałe zielone. Ogonek długości 3-6 cm, brak owłosienia. Podobny do Acer pubinerve (od którego różni się brakiem owłosienia na nerwach i ogonku) oraz klona chińskiego(Acer sinense)(którego liście są ciemniejsze, ogonek liściowy smuklejszy, a owoce mniejsze).

Rozmnażanie 

Kwitnie zwykle na początku maja. Kwiat jest wiechowaty o długości 2-3 cm. Posiada 5 działkowych kielichów o kolorze jasnozielonym. W kwiatach znajduje się 8 pręcików. Owoce zwykle dojrzewają we wrześniu i są to nagie skrzydlaki o długości 8-10 mm o jasnożółtym kolorze. Rozmnażany także przez podział oraz szczepienia. Nasiona kiełkują na wiosnę. Kiełkująca sadzonka najczęściej posiada różową barwę.

Zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Nie podjęto badań w celu określenia populacji dzikich klonów wytwornych. Prawdopodobnie gatunek niezagrożony. Drzewo uprawiane.

Długość życia 

Prawdopodobnie jak większość klonów 100-200 lat.

Znaczenie dla człowieka

Drzewo spotykane w uprawie, choć w Europie dosyć rzadko. Cenny surowiec drzewny w Chinach. Ekstrakt alkoholowy z liści klona wytwornego ma właściwości przeciwutleniające.

Warunki uprawy

Roślina w miarę mrozoodporna.  Najlepiej rośnie na glebie żyznej, kwaśnej, przepuszczalnej i wilgotnej. Lubi stanowiska słoneczne, choć dobrze znosi półcień.

Ciekawostki

• Ekologia gatunku w naturalnym środowisku jest dość słabo poznana.
• Młode liście tego klona są często przysmakiem jeleniowatych.
• Wraz z podobnym gatunkiem Acer pubinerve, często stanowią problem w systematyce, ze względu na duże podobieństwo. Niekiedy klasyfikowane jako jeden gatunek.
• Do Polski pierwszy klon wytworny został sprowadzony do arboretum w Rogowie w 1982 roku. Obecnie stanowi dosyć rzadki obiekt w uprawie, choć dobrze znosi mróz.
• Rodzaj Acer(klony) liczy 100-150 gatunków drzew. W systematyce klony najczęściej dzieli się na serie. Seria Sinensia do której klasyfikowany jest klon wytworny, liczy 9 gatunków min. klona Cambella(Acer campbellii), klona Olivera(Acer oliverianum), Acer calcaratum, Acer chapaense, Acer craibianum, Acer erianthum, Acer osmastonii i Acer tonkinense. 

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Klon_wytworny

-https://en.wikipedia.org/wiki/Acer_elegantulum

-http://debiany.pl/drzewa/klon/klon_wytworny.html