Goggia hexapora - karłowaty gekon liściopalcy

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskoskóre
• Rodzina: Gekonowate
• Gatunek: Goggia hexapora

Występowanie

Gatunek endemiczny dla Prowincji Przylądka Zachodniego i południowo-zachodnia część Prowincji Przylądka Północnego(RPA), zasiedlający rejony górskie od terenów pobliskich jeziora Brandvlei Dam(Prowincji Przylądka Zachodniego), przez pasmo górskie Cederberg, aż po góry Bokkeveldberge(Prowincji Przylądka Północnego).

Siedlisko

Zwykle wschodnie szczyty wzgórz(piaskowce) pokryte roślinnością typu fynbos, choć jaszczurka spotykana jest czasem na terenach trawiastych tzw. renosterveld.

Ogólny opis

Przedstawiciele rodzaju Goggia to niewielkie gekony o dużej, wyraźnie wyodrębnionej i grzbietowo-brzusznie spłaszczonej głowie. Oczy duże, wyłupiaste z pionową źrenicą. Korpus krótki i spłaszczony. Kończyny tylne i przednie podobnej długości, z płaskimi i zaokrąglonymi na końcówkach palcami(5 placów). Ogon długi(często o długości reszty ciała), gruby i walcowaty. U gekonów występuje autotomia ogona.

Goggia hexapora osiąga ok. 3,3 cm długości ciała(bez ogona). Duża głowa z zaokrąglonym pyskiem mierzy średnio 8 mm długości i 5,5 mm szerokości. Łuski w obrębie głowy lekko wypukłe, większe niż te znajdujące się na korpusie. Łuski na korpusie gładkie i płaskie, znacznie większe na części brzusznej. Gruby ogon osiąga długość ok. 2,5 cm długości i pokryty jest płaskimi i gładkimi łuskami. Ciało koloru jasnobrązowego, ciemno i jasno cętkowane(rzędowo, podłużnie w 5-6 szeregach). Część brzuszna jaśniejsza(kremowa) z drobnymi, ciemnymi plamkami. Ogon koloru jasnobrązowego z pomarańczowym i rozsianym, ciemnym cętkowaniem.

Dymorfizm płciowy

Brak szczegółowych danych. U samców występuje sześć zagłębień przed-analnych(preanal pores).

Populacja i zagrożenia 

Trend i liczebność gatunku nie jest poznana, a gatunek klasyfikowany jest jako niskiego ryzyka na wyginięcie, mimo iż jego zakres występowania nie jest duży(ok. 9600 km²). Przypuszcza się jednak iż jaszczurka występuje dość licznie na odpowiednim środowisku. Utrata siedliska oraz jego degradacja są głównymi zagrożeniami dla przetrwania gatunku. Niektóre siedliska gada zostały przekształcone w rejony rolnicze(ok. 80% renosterveld są przekształcone w użytki rolne). Dodatkowo rejony typu fynbos są często zdominowane przez gatunki inwazyjne np. sosny, które przekształcają endemiczny typ środowiska. Gatunek nie podlega próbą ochrony. Dokładniejsze poznanie gatunku i monitoring populacji może zmienić rangę zagrożenia gatunku, a także prowadzić do lepszego poznanie przyczyn i możliwości ochrony gekona.

Pożywienie

Nieduże owady np. mrówki i termity.

Zachowanie

Ekologia Goggia hexapora, jak i innych przedstawicieli rodzaju Goggia nie jest dokładnie zbadana. Goggia hexapora jest gatunkiem o nocnym trybie życia, ukrywającym się za dnia w szczelinach skalnych, lub pośród gęstej roślinności. Przypuszczalnie nie jest gatunkiem terytorialnym, ani agresywnym, gdyż często dzieli kryjówki wraz z innymi przedstawicielami swojego, lub innych gatunków jaszczurek.

Rozród

Jest gatunkiem jajorodnym, lecz nie znaleziono żadnych informacji dotyczących rozrodu, tego oraz spokrewnionych gatunków. Wiadomo jedynie iż niektórzy przedstawiciele Goggia, składają od 2 do 3 jaj.

Długość życia

Brak danych.

Naturalni wrogowie

Z uwagi na niewielkie rozmiary, gekon często bywa obiektem polowań. Może zostać pochwycony przez drapieżne ptaki i ssaki, większe jaszczurki i węże. Udokumentowano także iż na Goggia hexapora polują skorpiony(z rodzaju Hadogenes).

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Podgatunki

Nie wyróżnia się.

Systematyka, pokrewieństwo i ewolucja

Rodzaj Goggia liczy obecnie 8 gatunków(Goggia braacki, Goggia essexi, Goggia gemmula, Goggia hewitti, Goggia hexapora, Goggia lineata, Goggia microlepidota i Goggia rupicola), występujących na terenie południowej Afryki. Niegdyś klasyfikowane jako przedstawiciele rodzaju Phyllodactylus(do 1997 roku). Przypuszczalnie najbliższymi krewniakami gekonów z rodzajów Goggia są rodzaje Dixonius, Haemodracon, oraz Phyllodactylus.

Sam podrząd gekonowych obejmuje bardzo duża liczbę przedstawicieli(ponad 1500 gatunków), zamieszkujące głównie tropikalne rejony na wszystkich kontynentach. Ewolucja gekonów nie jest dobrze poznana, głównie z powodu nikłych znalezisk. Najstarszym odnalezionym przedstawicielem podrzędu Gekkota(gekonowe) jest Cretaceogekko, którego pojedynczy okaz, został znaleziony w bursztynie, szacowanym na wiek 99-125 mln lat(środkowa kreda). Bardzo dobrze zachowane szczątki pokazują iż gekon posiadał kamuflujące ubarwienie ciała, oraz przylgi na palcach(lamelle) pozwalające wspinać się po powierzchniach pionowych(podobnie jak współczesne gatunki). Innym znanym wymarłym gekonem jest Hoburogekko suchanovi(wiek ok. 97 mln lat), znanym ze skamielin, który był przystosowany do życia na terenach pustynnych(podobnie jak niektóre współczesne gekony np. z rodzaju Agamura).

Ciekawostki

• Goggia hexapora często dzieli siedlisko i kryjówki wraz z innymi gatunkami jaszczurek min. z szyszkowcem zwyczajnym(Cordylus cordylus),  Phyllodactylus microlepidotus, Pachydactylus rugosus, Pseudocordylus microlepidotu, Hemicordylus capensis, Australolacerta australis, Agama atra i Trachylepis homalocephala.
• Gatunek został opisany w 1995 roku.
• W angielskim nazewnictwie rodzaj Goggia nazywany jest dwarf leaf-toed geckos, co tłumaczy się jako "karłowate gekony liściopalce". Mianem "leaf-toed geckos" określa się wiele rodzajów i pojedynczych gatunków gekonów, których końcowa część palców jest spłaszczona(trójkątna), przez co przypomina liść miłorzębu.   

Bibliografia:

-http://www.pachydactylus.com/pages/english/goggia/goggia-hexapora.php
-http://www.pachydactylus.com/pages/english/goggia/goggia.php

-http://www.iucnredlist.org/details/169700/0
-http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01847p068f.pdf
-https://en.wikipedia.org/wiki/Cretaceogekko
-https://en.wikipedia.org/wiki/Leaf-toed_gecko 

Gekon koncertowy - wokalna jaszczurka

inne nazwy: gekon szczekający, gekon piaskowy

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskonośne
• Rodzina: Gekonowate
• Gatunek: Gekon koncertowy(Ptenopus garrulus)

Występowanie

Zamieszkuje tereny Namibii, Botswany, Zimbabwe i Prowincji Przylądka Północnego na terenie Republiki Południowej Afryki. Preferuje tereny pustynne o wysokich temperaturach w ciągu dnia i niskiej wilgotności powietrza.

Ogólny opis

Jest małym, krępym, lecz stosunkowo masywnym gekonem naziemnym. Osiąga 4-6 cm całkowitej długości ciała z czego 1/3 to ogon. Głowa duża, wyraźnie oddzielona od reszty ciała, zakończona zaokrąglonym pyskiem. Oczy duże, osadzone na bokach głowy z zielonożółtą tęczówką. Ogon nie jest tak gruby, jak u innych pustynnych gekonów. Palce zakończone drobnymi pazurkami. Brak haczykowatych przylg. Podstawowa barwa gekona to piaskowożółtym do brązowego w liczne ciemne i jasne plamki, jednak mogą występować różne warianty kolorystyczne u tego gatunku. Strona brzuszna zwykle jasna.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce posiadają zwykle nieco większe głowy, a ich podgardle jest zwykle żółte(czasami żółty kolor obejmuje całą przednią część ciała). Samce wydają także charakterystyczne odgłosy.

Populacja i zagrożenia

Nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN. Spotykany licznie na terenach swojego występowania, a jedynym znanym zagrożeniem jest nadmierny odłów żywych osobników w celach handlowych. Rozmnażany w niewoli, lecz rzadko.

Pożywienie

Gekon wyspecjalizował się w polowaniu na termity, lecz może zjadać także inne małe bezkręgowce.

Zachowanie

Prowadzi nocny tryb życia. Dzień spędza w wykopanych przez siebie norach, nawet o 1 metrze głębokości. Pojedynczy gekon zwykle zasiedla terytorium o powierzchni 1 metra*2 dokoła nory, lecz na danym terenie jest zwykle bardzo duże zagęszczenie gekonów koncertowych, które tworzą swoje populację. Nory budowane są zwykle w bliskim sąsiedztwie gniazd termitów. Mogą żerować gromadami, otaczając ze wszystkich stron gniazdo owadów. Gekony te są jednak bardzo płochliwe i w razie potrzeby szybko uciekają do swoich nor. W niesprzyjających warunkach hibernują, zwykle od lipca do października(?) . Samce mogą wydawać bardzo głośne dźwięki, przypominające szczekanie małego szczeniaka, brzmiąc nie więcej tak "czyk-czyk". Ciekawe jest jednak to iż samce z poszczególnych populacji wydają różne odgłosy, np. o innym natężeniu, lub częstotliwości, a jaszczurki reagują jedynie na dźwięki wydobywane przez osobnika ze swojej populacji, ignorując odgłosy wydobywane przez samca z innej grupy.

Rozród

Słabo zbadany. Zachowania rozrodcze najbardziej nasilają się na początku października, keidy gekony wybudzają się z hibernacji. Samce charakterystycznymi szczęknięciami próbują zwabić potencjalną partnerkę. Po udanych zalotach, samica wyszukuje zacienionego i w miarę wilgotnego miejsca, gdzie zakopuje dwa złożone jaja. Okres inkubacji trwa około 60 dni. Po wykluciu się gekony mierzą nieco ponad 2 cm. Okres dojrzałości płciowej jest nieznany.

Naturalni wrogowie

Głównie węże, lisy i inne duże jaszczurki.

Długość życia

ok. 4-5 lat. W niewoli do 6 lat.

Znaczenie dla człowieka

Gekon czasami spotykany w hodowlach terrarystycznych, choć mimo iż rozmnaża się w niewoli, większość osobników pochodzi z odłowu. Polecany dla doświadczonych hodowców gadów.

Ciekawostki

• Terrarium dla tej jaszczurki powinno wynosić przynajmniej 60 cm długości i 30 szerokości. Wysokość nie jest istotna, lecz ważne jest aby zapewnić jaszczurce grubą warstwę piaskowej gleby, niezasypującej się przy kopaniu nor. Odpowiednią temperaturę powinna zapewnić lampa grzewcza o dużej mocy, choć poza norą jaszczurką posiada szeroką tolerancję temperaturową(30-22°C). Wilgotność ok. 50-60%. Wodę gekony pobierają przez skórę z wilgotnej gleby.
• Mimo iż gekony piaskowe z różnych populacji morfologicznie nie różnią się praktycznie niczym, to reagują jedynie na odgłosy samców ze swojej populacji. Możliwe że jest to jeden z czynników, który utrudnia rozród jaszczurek w niewoli, gdyż należało by znaleźć osobniki, które należały do jednej populacji.
• Wyróżnia się 2 podgatunki gekona piaskowego Ptenopus garrulus garrulus i Ptenopus garrulus maculatus. Obecnie jednak badacze spekulują co do ważności owych podgatunków.
• Został opisany w 1866 roku przez brytyjskiego zoologa John'a Edward'a Gray. 
• Do rodzaju Ptenopus zaliczany jest także Ptenopus carpi i Ptenopus kochi.

Bibliografia:
-https://en.wikipedia.org/wiki/Ptenopus
-http://www.terrarium.com.pl/281-ptenopus-garrulus-gekon-szczekajacy/
-http://www.pachydactylus.com/pages/english/ptenopus/ptenopus-garrulus-garrulus.php
-http://uts.cc.utexas.edu/~varanus/Hibbitts%20et%20al%20barkingGecko.pdf

Gekon lamparci - najpopularniejszy z gekonów

inne nazwy: gekon tygrysi, eublefar tygrysi, eublefar lamparci

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Gady
• Rząd: Łuskonośne
• Rodzina: Gekonowate
• Gatunek: Gekon lamparci(Eublepharis macularius)

Występowanie

Zasiedla suche i półsuche tereny pustynne, murawy oraz tereny skaliste w całym Afganistanie, Iraku, Iranie, Indiach i Pakistanie.

Ogólny opis

Gekon lamparci to duży gatunek gekona osiągający 20-27 cm długości ciała przy wadze 45-65 gramów. W naturalnym środowisku występuje w kolorze matowo żółtym z ciemnymi nieregularnymi plamami i białą częścią brzuszną. U osobników w niektórych populacjach występuje jasny pas ciągnący się wzdłuż kręgosłupa. Segmentowany ogon stanowi około połowę ciała jaszczurki. W handlu spotykane są różne warianty barwne od czekoladowych po albinotyczne. Młode gekony posiadają szerokie pręgi na ciele, które wraz ze wzrostem rozdzielają się na cętki. Charakterystyczną cechą gekona lamparciego jest występowanie ruchomej powieki. W odróżnieniu od większości gekonów nie posiadają przylg na palcach, lecz ostre pazurki służące do wspinaczki i kopania. 

Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Samiec jest nieco większy, masywniejszy oraz posiada nieco szerszą głowę.

Populacja i zagrożenia

Gekon tygrysi nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia i na terenie swojego występowania wydaje się w miarę pospolity, choć nie prowadzona badań w celu ustalenia stanu populacji  tego gatunku. Według niektórych danych środowiskowych, eublefar lamparci jest coraz rzadziej spotykany od roku 1990. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku to kopalnictwo i przemysł wodny niszczące środowisko naturalne gekona oraz prześladowania ze strony miejscowej ludności, gdyż uważany jest przez nich za jaszczurkę jadowitą.

Pożywienie 

Owady, pajęczaki i skorpiony, a także wiele innych małych bezkręgowców/

Zachowanie

Gekon lamparci jest jaszczurką o głównie nocnym trybie życia, dzień spędza ukryty między szczelinami skalnymi lub kamieniami. Żeruje głównie nocą, czekając na przechodzącą ofiarę, wtedy staje bezruchu, poruszając jedynie ogonem, a następnie atakuje. W przeciwieństwie do innych gekonów jest jaszczurką typowo naziemną, choć bardzo dobrze wspina się po skałach. Często spotykany w małych grupkach. Samce są silnie terytorialne i zazwyczaj toczą dosyć agresywne bójki. W razie niebezpieczeństwa gekon szybko ucieka w kierunku kryjówki. Rzadko bywa obiektem polowań ze względu na dobry kamuflaż oraz niezbyt dobre walory smakowe. Gekon w naturalnym środowisku zapada w sen zimowy zazwyczaj od listopada do grudnia

Rozród  

Gekon zazwyczaj rozmnaża się od stycznia do marca, po przebudzeniu ze snu zimowego. Gotowa samica zwykle wydziela feromony, które przyciągają potencjalnych partnerów. Partnerzy zwykle stoją na przeciw siebie z wyprostowanymi nogami machając ogonem. Kopulacja trwa zwykle kilka minut, przy czym samica magazynuje w ciele spermę samca, tak więc może składać zapłodnione jaja nawet 6 razy w roku. Po około 55 dniach ciąży, samica składa zwykle 2 zapłodnione jaja(choć może ich być mięcej, lecz zwykle kolejne są niezapłodnione), które zakopuje w wilgotnym podłożu. U gekonów lamparcich występuje zjawisko termicznej determinacji płci, czyli płeć zwierzęcia zależy od temperatury w jakiej zarodek się rozwijał. W temperaturze poniżej 28*C klują się zwykle samice, a powyżej 28*C samce. Młode zwykle mierzą 7-8 cm po wykluciu. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 18 miesięcy, choć w niewoli mówi się nawet o 24 miesiącach.

Naturalni wrogowie

Głównie węże, żaby, lisy oraz inne duże jaszczurki.

Długość życia

W naturalnym środowisku ok. 5 lat, lecz w niewoli dożywa 25 lat.

Znaczenie dla człowieka

Jest jednym z najpopularniejszych jaszczurek w hodowli  i najpopularniejszym gekonem. Wyselekcjonowano wiele odmian barwnych tego gekona. Jego popularność wiąże się z łatwością utrzymania oraz dużą odpornością na błędy hodowcy. W swoim naturalnym środowisku czasami uważany za jaszczurkę jadowitą i tępiony, lecz także przez innych uważany za zwierzę pożyteczne, główni ze względu na polowanie na jadowite pająki i skorpiony.

Ciekawostki

• Jest jedną z najpopularniejszych jaszczurek w hodowli, zaraz po legwanie zielonym, agamie brodatej i błotnej, oraz najpopularniejszym gekonem, popularniejszym od gekonów płaczących i toke.
• U gekonów występuje polifiodontyzm, czyli wymienia on każdego z jego 100 zębów co 3-4 miesiące.
• Gekony lamparcie dosyć łatwo się oswajają i przyzwyczajają do ludzi.
• Nazwa łacińska Eublepharis macularius oznacza "plamisty o prawdziwych powiekach", gdyż jako jedyny z niewielu gadów posiada ruchome powieki oraz jako jedyny gekon śpi z zamkniętymi oczami.
• Wyróżnia się 5 podgatunków gekona lamparciego(Eublepharis macularius afghanicus, Eublepharis macularius fasciolatus, Eublepharis macularius macularius, Eublepharis macularius montanus, Eublepharis macularius smithi). Eublepharis macularius afghanicus nazywany jest gekonem afgańskim.
• Został opisany w 1854 roku przez angielskiego zoologa Edwarda Blyth'a. 
• Do rodzaju Eublepharis zaliczanych jest 5 gatunków gekonów min. Irański gekon długoogonowy*(Eublepharis angramainyu), Eublepharis fuscus, gekon lamparci wschodnioindyjski*(Eublepharis hardwickii) oraz gekon turkiestański*(Eublepharis turcmenicus). 

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Gekon_tygrysi

-https://en.wikipedia.org/wiki/Leopard_gecko

-http://www.terrarium.com.pl/994-eublepharis-macularius-gekon-lamparci/

-http://animaldiversity.org/accounts/Eublepharis_macularius/

-http://www.jaszczurki.net/opisy-i-artykuly/gekon-lamparci-eublepharis-macularius/