Wilk indyjski - gatunek z podgatunku. Wilczy ludożerca.

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ssaki
• Rząd: Drapieżne
• Rodzina: Psowate
• Gatunek: Wilk indyjski(Canis indica)*

Występowanie

Wilk indyjski występuje w kilku rozdrobnionych populacjach na terenie Indii min. zamieszkuje stany Gujarat, Radżastan, Hariana, Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, Maharasztra, Karnataka, Orisa, Tamilnadu, Bengal Zachodni, Jharkhand i Andhra Pradesh. Zamieszkuje jedynie suche tereny pustynne i półpustynne.

Ogólny opis

Morfologicznie wilk indyjski nie różni się od podgatunku wilka Canis lupus pallipes(wilk perski) z którego został wyodrębniony jako osobny gatunek(nie został uznany oficjalnie). Wilk indyjski przypomina budową popularniejszego wilka europejskiego, lecz jest od niego szczuplejszy i nieco mniejszy. Osiąga 60-95 cm wysokości, ok. 100 cm długości ciała i 18-25 kg wagi. Włosy krótkie i cienkie, dłuższe jedynie w tylnych okolicach ciała. Wilk indyjski nie posiada podszerstka. Futro koloru od szaro-rudego po czerwono-siwe. Włosy na grzbiecie i w tylnych okolicach ciała zwykle szpakowate, czasami z ciemnymi łatami. Spód ciała, okolice pyska i kończyny wilka jasne, czasami niemal całkowicie białe. Spotykane są także osobniki czarne(bardzo rzadko). Oczy koloru jasnobrązowego. Szczenięta posiadają rdzawobrązowe futro z biała łatą w okolicach klatki piersiowej, która zanika wraz z wiekiem.

Dymorfizm płciowy

Słabo zaznaczony. Samce są większe i cięższe niż samice.

Populacja i zagrożenia

Wilk indyjski przez wieki był uważany przez Hindusów jako zwierzę święte. Wierzono iż polowanie na te zwierzęta prowadziło do nieszczęść. Jednie Santalowie okazyjnie polowali na wilka. Jednak w okresie Indii Brytyjskich wilk indyjski był masowo tępiony z uwagi na jego ataki na zwierzęta gospodarskie i ludzi. W 1876 roku na terenie Biharu i Chajber Pasztunchwa(w tamtym okresie NWFP) ludzie zabili ponad 2800 wilków w odpowiedzi na ataki wilków na ludzi w których zginęło 721 osób. W 1878 roku w wyniku ataków zwierząt zginęło 624 osoby, przez co zabito ok. 2600 wilków. Sumując między rokiem 1871-1916 na terenie Indii Brytyjskich zabito ponad 100 000 wilków. Dziś wilk indyjski występuje tylko w niektórych stanach Indii, a populację na rok 2004 oszacowano na 2-3 tysiące osobników. Mimo iż wilk indyjski występuje na terenie kilku parków narodowych(min. Blackbuck National Park i Panna National Park), to większość populacji występuje poza obszarami chronionymi, często mieszkając blisko człowieka i polując na zwierzęta gospodarskie(głównie kozy i owce). Mimo iż wilk indyjski został objęty ochroną w 1972 roku(na mocy ustawy Indian Wildlife Act) to nadal jest zabijany i podtruwany z uwagi na polowanie na zwierzęta hodowlane. Populacja wilka cierpi także z powodu utraty siedliska. Wilk indyjski z uwagi na to iż nie zyskał jeszcze statusu gatunku nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia IUCN, lecz uważany jest za gatunek poważnie zagrożony. The Jai Samand Sanctuary(Radżastan) jest uważane za jedyne miejsce gdzie wilk indyjski jest rozmnażany w niewoli.

Pożywienie

Głównie nieduże zwierzęta jak zające, gryzonie, króliki i mniejsze kopytne(np. młode antylopy i jelenie), lecz obecnie w wyniku wkraczania człowieka na wiele terytoriów zamieszkałych przez wilki, polują one także na zwierzęta gospodarskie, jak owce, czy kozy. Wilk nie zawaha się zapolować także na człowieka, zwłaszcza dzieci, pozostawione bez opieki. Dietę uzupełnia w owoce i materie roślinną.

Zachowanie 

Zwyczaje wilka indyjskiego są podobne do spokrewnionego wilk szarego, choć zwykle żyje on w mniejszych watahach, rzadko przekraczających 6-8 członków. Wilk indyjski aktywny jest głównie po zmierzchu, polując pojedynczo na mniejsze zwierzęta i stadnie na większe. Stadem wilków rządzi para alfa, która ma pierwszeństwo do jedzenia i rozmnażania. Terytorium o wielkości ok. 100-150 mil kwadratowych, oznaczają głównie za pomocą kału i moczu(zwłaszcza samiec). Teren danej watahy wilków jest zwykle patrolowany przez wilka tropiciela, który informuje całe stado o ewentualnej zdobyczy, czy zagrożeniu. Podczas polowania pojedynczy wilk zagania ofiarę w kierunku reszty stada, które dobija zmęczoną gonitwą zwierzynę. Resztki jedzenia wilki ukrywają. W przeciwieństwie do europejskiego kuzyna, bardzo rzadko wyję.

Rozród

Okres rozrodczy u wilka indyjskiego przypada zwykle w okolicach października, kiedy kończy się pora deszczowa. Podobnie jak u innych wilków, rozmnaża się jedynie para alfa. Ciąża trwa ok. 60 dni, po czym samica w podziemnej norze rodzi od 3 do 5 szczeniąt. Przez pierwsze dni samica nie opuszcza nory i młodych, a pożywienie dostarcza jej samiec. Po ok. 12 dniach szczenięta otwierają oczy. Po ok. 40 dniach są odstawiane od piersi i przechodzą na pokarm stały, przynoszony przez wszystkich członków stada. W wieku ok. 8 tygodni młode mogą już opuszczać norę. Pozostają pod opieką rodziców zwykle aż do 6 miesiąca życia. Wilki indyjskie usamodzielniają się w wieku ok. 1 roku, wtedy też mogą zostać wypędzone ze stada, jeżeli para alfa poczuje iż mogą przejąć dominację, w przeciwnym razie stają się członkami watahy. Dojrzałość płciową uzyskują w wieku 2-3 lat.

Naturalni wrogowie

Dorosłe wilki indyjskie bardzo rzadko padają ofiarą innych drapieżników. Jedynym zagrożeniem są dla nich tygrysy, lamparty i niedźwiedzie. Natomiast szczenięta pozostawione bez opieki są w poważnym niebezpieczeństwie. Może rywalizować o pożywienie z cyjonem, choć najnowsze badania sugerują iż ich rywalizacja jest raczej znikoma. Wilk indyjski woli polować na otwartych przestrzeniach, głównie na małe zwierzęta, natomiast leśny cyjon za ofiary wybiera sobie głównie średniej wielkości ssaki kopytne.

Długość życia

ok. 10-15 lat na wolności.

Znaczenie dla człowieka

Przez hindusów wilk indyjski jest uważany za jedne z ostatnich ogniw reinkarnacji, dlatego jest przez nich szanowany. Wilk jest także wspominany w hinduskiej mitologi min. Kryszna tworzy setki wilków, aby poprzez strach przekonać ludzi do migracji w kierunku miejscowości Wryndawana. Jedynie Santalowie niegdyś polowali na wilka indyjskiego dla sportu. Później jednak za czasów Indii Brytyjskich wilk był masowo tępiony ze względu na ataki na ludzi i zwierzęta gospodarskie. Wilk indyjski jest jednym z najbardziej niebezpiecznych zwierząt dla człowieka żyjących na terenie Indii. Wilk rozmyślnie poluje na ludzi dla pożywienia, zwłaszcza dzieci pozostawione bez opieki. W 1878 roku wilki zabiły na terenie Uttar Pradesh 624 osoby, w 1900 roku śmierć poniosło 285 osób na terenie Central Provinces and Berar(Indie Brytyjskie), natomiast w latach 1910-15 na terenie miasta Hazaribag(Jharkhand) wilki zabiły 115 dzieci i w latach 1980-86 na tym samym obszarze zabiły 122 osoby. W 1996 roku na terenie Uttar Pradesh wilki zabiły 21 dzieci, a 16 poważnie zraniło. W okresie od 1993 do 1995 roku pięć watah wilków zaatakowało 80 dzieci na terenie miast Hazaribagh, Koderma i Latehar, lecz tylko 20 z nich zostało uratowanych. Dzieci były atakowane przez wilki zwykle w okresie letnim, pod wieczór, na obrzeżach osad ludzkich. Wilki indyjskie ochroniły i wychowały Mowgli, dzikie dziecko, głównego bohatera powieści Rudyarda Kiplinga pt. Księga dżungli.

Ciekawostki

• Wilk indyjski nie jest uznawany oficjalnie za gatunek i obecnie wlicza się go do podgatunku Canis lupus pallipes. Najnowsze badania sugerują iż wilk indyjski oddzielił się od wilka szarego(Canis lupus), lub himalajskiego(Canis himalayensis) ok. 400 tysięcy lat temu i nie krzyżował się z nim, przez co mógł powstać nowy gatunek Canis indica. Badania mtDNA wilka indyjskiego także potwierdziły odrębność gatunku, wcześniej znanego jako podgatunek Canis lupus pallipes(potwierdziły także odrębność gatunkową wilka himalajskiego(Canis himalayensis)). Jednak wilki zamieszkujące rejony poza Indiami, które występują od Izraela, po Pakistan nadal uznawane są za podgatunek wilka szarego Canis lupus pallipes.
• Wilk indyjski może być przodkiem psa domowego(Canis lupus familiaris), który został udomowiony ok. 17-12 tysięcy lat temu.
• Jest bardzo podobny do wilka perskiego(Canis lupus pallipes). Poza genetycznymi różnicami, wilk indyjski osiąga jedynie nieco mniejsze rozmiary.
• Istnieje jeden potwierdzony przypadek współpracy stada złożonego z cyjonów i jednego wilka indyjskiego.
• Wilk indyjskie jest najbliżej spokrewniony z wilkiem himalajskim(Canis himalayensis) i wilkiem szarym(Canis lupus). Sam rodzaj Canis liczy obecnie 8-11 współcześnie żyjących gatunków psowatych min. wilka szarego(Canis lupus), wilka rudego(Canis rufus), kojota(Canis latrans), azjatyckiego szakala złocistego(Canis aureus), afrykańskiego szakala złocistego(Canis anthus), wilka etiopskiego(Canis simensis), szakala czaprakowego(Canis mesomelas), szakala pręgowanego(Canis adustus), oraz niepewnych w klasyfikacji wilka indyjskiego(Canis indica), wilka himalajskiego(Canis himalayensis), oraz wilka algonkińskiego(Canis lycaon).      

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_wolf

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Wilk_indyjski

-http://www.cosmosmith.com/indian_wolves.asp

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Wilk

Wilk straszliwy - wielki, straszny wilk

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ssaki
• Rząd: Drapieżne
• Rodzina: Psowate
• Gatunek: Wilk straszliwy(Canis dirus)

Występowanie

Zakłada się iż wilk straszliwy występował od Alberty w Kanadzie po Tarija w Boliwii, zasiedlając obie Ameryki, choć niektórzy badacze sądzą iż znajdowane szczątki na północy Kanady mogą być wynikiem ruchów lodowców w okresie zlodowaceń. Najwięcej szczątków odnaleziono na bagnach La Brea w Kalifornii w asfaltowych dołach. Wilk straszliwy zamieszkiwał przede wszystkim równiny, łąki, tereny zalesione, sawanny, a także lasy liściaste, tropikalne, górskie oraz tereny bagienne do 2255 m n.p.m. Występował od wczesnego plejstocenu 1,8 miliona lat temu, po holocen 10 000 lat temu.

Ogólny opis

Wilk straszliwy był największym przedstawicielem z rodzaju Canis i mimo iż jego kończyny były nieco krótsze od wilka kanadyjskiego, a wysokością w kłębie dorównywał wilkowi szaremu, to był od nich masywniejszy i lepiej zbudowany. Przeciętna długość ciała wynosiła ok. 1,5 m, przy wadze 50-80 kg. Czaszka była nieco dłuższa od wilka szarego, natomiast zęby w szczęce były nieco dłuższe, a w żuchwie były podobnej wielkości, jak zęby wilka, dlatego sądzi się iż mógł wygenerować o wiele większą siłę nacisku niż współczesny wilk. Niemal wszystkie szczątki wilków straszliwych pochodzą z dołów asfaltowych na bagnie La Brea, dlatego trudno ocenić różnice w budowie ciała między poszczególnymi populacjami.

Dymorfizm płciowy

Przypuszczalnie niewyraźny. W niektórych populacjach kły samców były większe, w innych zaś nie różniły się od kłów samic.

Pożywienie

Wilk straszliwy był mięsożercą, choć mógł urozmaicać swoją dietę w pokarm roślinny. Polowały głównie na dzikie konie, bizony, jelenie, antylopy itp., przypuszczalnie nie gardził także padliną. Jego uzębienie świadczy o tym iż mógł bez trudu miażdżyć kości.

Zachowanie

Wilk straszliwy był drapieżnikiem, polującym na występujące na kontynencie amerykańskim zwierzęta roślinożerne, a zwłaszcza megafaunę. Przypuszczalnie dzięki swojej dużej sile nacisku szczęk(o ok. 130% większej niż u wilka szarego) mógł z łatwością kruszyć kości, dlatego sadzi się iż mógł być także padlinożercą. Złamane i starte zęby znalezione w czaszkach wilków z La Brea także świadczą iż mógł miażdżyć kości, choć może to być także wynik konkurencji ze strony wilków szarych. Szybsze i zwinniejsze wilki szare z upolowanej ofiary zjadały mięso, natomiast nieumiejący za nimi nadążyć wilk straszliwy, zjadał odpadki pozostawione przez nie. Wielce prawdopodobne iż żyły stadnie, prowadząc podobne życie społeczne jak obecne wilki. Zabliźnione rany w szkielecie, oraz odkrycie dużej ilości szkieletów w dołach asfaltowych(wilki wspólnie chciały wyciągnąć ciało martwego zwierzęcia z asfaltu) świadczą o życiu stadnym. Odnalezienie ran na czaszkach wilków straszliwych, pozostawionych przez zęby innych wilków, potwierdza iż w watasze wilków panowała podobna hierarchia, jak w stadach obecnych psowatych.

Rozród

brak danych. Przypuszczalnie zachowania rozrodcze nie odbiegały od tych panujących w stadach wilków szarych. Zapewne rozmnażać się mogły jedynie samiec i samica alfa.

Naturalni wrogowie

Największym konkurentem o pokarm dla wilka straszliwego był zapewne wilk szary, który bardziej niż na siłę, stawiał na szybkość i zwinność. Innymi konkurentami o pożywienie był lew amerykański, gepard amerykański, puma, jaguar, kojot, niedźwiedzie, smilodon i hiena Chasmaporthetes ossifragus.

Długość życia

brak danych.

Przyczyny wymarcia

Wilk straszliwy wyewoluował przypuszczalnie z Canis armbrusteri przybyłego z Azji do Ameryki Północnej ok. 1,8 milionów lat temu. Zasiedlił on niemal całą Amerykę Północną, a przez Przesmyk Panamski dostał się do Ameryki Południowej. Około 300 tysięcy lat temu na kontynent amerykański przybył wilk szary, który podobnie jak wilk straszliwy polował w stadach i był duża konkurencją dla niego. Szybszy i zwinniejszy wilk szary łatwiej polował na roślinożerne zwierzęta, niż silny, lecz masywny wilk straszliwy. 16 000 tysięcy lat temu na kontynent amerykański przybył kolejny groźny konkurent, człowiek, który mógł także umyślnie polować na tego wilka. Przybycie człowieka zbiegło się także z końcem epoki lodowcowej i wymieraniu megafauny amerykańskiej, głównych ofiar wilka. Pozostawały jedynie szybcy roślinożercy, na które bez problemu mogły polować wilki szare i rude, lecz ociężałe wilki straszliwe mogły za nimi nie nadążyć. Przypuszczalnie wymarły, jak większość megafauny Ameryki Północnej, w wyniku zmian klimatycznych pod koniec epoki lodowcowej, choć człowiek mógł się także do tego przyczynić(np. przez przywleczone choroby). Wymarł ok. 10 tysięcy lat temu.

Ciekawostki

• Obecnie nie ma bliskich przodków wśród psowatych, a od wilka szarego oddziela go ok. 5 milionów lat ewolucji, kiedy to Canis armbrusteri przybył na kontynent amerykański, po wyewoluowaniu z Canis chihliensis, będącym bliskim krewnym wilka szarego(Canis lupus). 
• Wilk straszliwy został opisany i nazwany przez amerykańskiego paleontologa Joseph'a Leidy'a  w 1858 roku. Odnajdywane później skamieliny zakwalifikowane jako Canis mississippiensis, Canis ayersi i Canis indianensis, okazały się być Canis dirus.
• W dołach asfaltowych bagna La Brea odnaleziono ponad 1000 szkieletów wilków straszliwych. Poza tym obiektem paleontologicznym, szczątki wilków straszliwych są rzadko spotykane. 
• Wilk straszliwy był największym przedstawicielem rodzaju Canis, warząc o ok. 25% więcej niż wilk szary.
• Obecnie do rodzaju Canis zaliczanych jest 6 gatunków obecnie żyjących(wilk, kojot, szakal czaprakowy, szakal złocisty, szakal pręgowany i kaberu) wraz z 3 formami o udomowionymi(psem domowym, dingo i śpiewającym psem z Nowej Gwinei), 3 taksonami o niejasnej systematyce(wilk himalajski, wilk rudy i wilk indyjski) i 8 gatunkami wymarłymi(wilk straszliwy, Canis apolloniensis, Canis armbrusteri, Canis cedazoensis, Canis edwardii, Canis Ferox, Canis lepophagus i Canis primigenius). Czasami za osobny gatunek zalicza się wymarłego wilka karłowatego(Canis hodophilax).

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Canis_dirus

-https://en.wikipedia.org/wiki/Dire_wolf

-http://dinoanimals.pl/zwierzeta/wilk-straszny-canis-dirus/

-http://www.prehistoric-wildlife.com/species/c/canis-dirus-dire-wolf.html

Lis kapski - lis południowej Afryki

inne nazwy: lis przylądkowy, lis kama

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ssaki
• Rząd: Drapieżne
• Rodzina: Psowate
• Gatunek: Lis kapski(Vulpes chama)

Występowanie

Zamieszkuje południowy kraniec Afryki Południowej wraz z Krajem Przylądkowym. Spotykany w Namibii, Botswany, Angoli, RPA, Zimbabwe, Mozambiku, Transwalu po półwysep Kaspijski. Wystąpienie w Suazi i Lesotho jest niepewne. Lis kapski preferuje tereny otwarte, sawanny i półpustynie, tereny zakrzewione oraz umiarkowanie zadrzewione. Unika terenów leśnych. Często spotykany na terenach uprawnych.

Ogólny opis  

Lis kapski jest niewielkim lisem. Długość ciała wynosi przeciętnie 55 cm, a wysokość w kłębie 36 cm. średnia masa ciała wynosi 2,6 kg. Wierzchnia część ciała jest zwykle szaro-czarna, a kończyny przednie wraz z głową rudawe. Na pysku widoczne są białe zabarwienia, a na kończynach tylnych i ognie czarne. Część brzuszna jest jasna, biaława. Ogon jest długi i puszysty o długości 30-40 cm, a jego końcówka jest zawsze czarna. Pyszczek jest szpiczasty i krótki, a uszy długie.

Dymorfizm płciowy 

Słabo zaznaczony. Samice są nieco mniejsze od samców.

Populacja i zagrożenia

Lis kapski jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski. Nie podjęto badań w celu ocenienia wielkości populacji tego lisa, lecz sama populacja wydaje się być stabilna. W niektórych rejonach lis kama staje się rzadszy, zaś w innych pomnożył swoją liczebność. Największym zagrożeniem dla lisa jest używanie trucizn, gdyż jest uważany za szkodnika atakującego młode zwierzęta gospodarskie. Utrata środowiska nie ma tak dużego znaczenia, gdyż lis dobrze sobie radzi  na terenach zurbanizowanych. Lis przylądkowy jest także zabijany w celu pozyskania jego futra.

Pożywienie 

Lis przylądkowy żywi się przede wszystkim małymi gryzoniami, owadami i innymi bezkręgowcami, królikami, młodymi zającami, ptakami, małymi gadami, padliną, a czasami także niektórymi owocami. Czasami, choć bardzo rzadko atakuje młode jagnięta i zwierzęta gospodarskie.

Zachowanie

Lis kapski prowadzi nocny i samotniczy tryb życia. Nawet monogamiczne pary, najczęściej polują samotnie. Najbardziej aktywny jest przed świtem i po zmroku, chociaż młode osobniki czasami żerują podczas dnia. Dzień spędza zwykle ukryty w podziemnej norze samodzielnie wykopanej, lub opuszczonej przez inne zwierzę np. postrzałkę. Nie przejawiają silnych instynktów terytorialnych, choć swój teren często oznaczają moczem o silnym zapachu(terytorium zwykle 1-5 km*2). Rzadko wydają z siebie jakikolwiek odgłos, choć odnotowane komunikowanie się poszczególnych osobników przy pomocy skomlenia, czy szczebiotania. Lis w postawie agresywnej warczy, jeży się oraz podnosi swój ogon nad grzbiet.

Rozród

Lis kapski jest gatunkiem monogamicznym. Pary łączą się zwykle od lipca do sierpnia. Lisy wskazują aktywność rozrodczą przez cały rok, choć jej nasilenie przypada od października do stycznia. Samica nosi ciąże przez 51-52 dni po czym rodzi od 1 do 6 młodych, lecz zwykle 4-5. Szczenięta pozostają w norze przez 4 miesiące, gdzie opiekują się nimi oboje rodzice. Samiec początkowo przez 2 tygodnie przynosi także pokarm samicy. Po upływie 6-8 tygodni są zwykle odstawiane od piersi. Szczenięta zwykle po 5 miesiącach usamodzielniają się i opuszczają grupę rodzinną, choć odnotowano przypadki kiedy młode z poprzedniego miotu pozostawały z rodzicami, kiedy ci mieli już kolejny miot. Młode z poprzedniego miotu zwykle wtedy pomagały rodzicom przy szczeniętach, lecz zwykle kiedy matka jest w ciąży odgania samodzielne młode. Lis kapski dojrzałość płciową uzyskują po osiągnięciu wieku 9 miesięcy. Zwykle rozmnażają się jedynie raz do roku, choć odnotowano dwa miotu w ciągu jednego roku.

Naturalni wrogowie 

Zwykle duże ptaki drapieżne, które zagrażają przede wszystkim młodym osobnikom, lecz także duże koty, hieny, protele, szakale i otocjony.

Długość życia

Na wolności do 10 lat.

Znaczenie dla człowieka

Lis kapski jest uważany za szkodnika i tępiony przez farmerów. Uważa się iż zabija on jagnięta i inne zwierzęta gospodarskie, lecz z badań wynika iż rzadko korzysta on z tego źródła pożywienia. Prawdopodobnie za większość ataków jest odpowiedzialny szakal czaprakowy i otocjon. Futro z lisa kama jest cenne w przemyśle futrzarskim.

Ciekawostki 

• Ponad 2500 osobników lisa kapskiego ginie rocznie z powodu prześladowań ze strony człowieka.
• Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Vulpes zamieszkującym południową część Afryki Południowej.
• Kiedy samica zdechnie podczas odchowu młodych, samiec przejmuje jej funkcję, jeśli chodzi o ochronę i opiekę nad młodymi.
• Największymi konkurentami lisa kapskiego są protele(Proteles cristata), szakale czaprakowe(Canis meomelas) oraz otocjony(Octocyon megalotis). Zwierzęta konkurują ze sobą o pożywienie oraz zabijają nawzajem swe młode przy sposobności.
• Lis kapski należy do rodzaju Vulpes reprezentowanego przez 12 gatunków lisów min. korsak(Vulpes corsac), lis tybetański(Vulpes ferrilata), lis długouchy(Vulpes macrotis), lis piaskowy(Vulpes rueppelli), lis płowy(Vulpes velox), lis afrykański(Vulpes pallida), lis afgański(Vulpes cana), lis bengalski(Vulpes bengalensis), fenek(Vulpes zerda), piesiec(Vulpes lagopus) i lis rudy(Vulpes vulpes).

Bibliografia:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Cape_fox

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Lis_przyl%C4%85dkowy

-http://www.arkive.org/cape-fox/vulpes-chama/

-http://www.iucnredlist.org/details/23060/0

-http://animaldiversity.org/accounts/Vulpes_chama/

-http://www.biodiversityexplorer.org/mammals/carnivora/vulpes_chama.htm