Owocożer złotawy - gołąb o niegołębich cechach

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Gołębiowe
• Rodzina: Gołębiowate
• Gatunek: Owocożer złotawy(Ptilinopus luteovirens)

Występowanie

Zamieszkuję endemicznie wyspy Waya Group, Vitu Levu, Beqa, Ovalau i Gau, leżąca na terenie państwa Fidżi.

Siedlisko

Tropikalne lasy pierwotne, lasy wtórne i zakrzewienia. Czasami także obrzeża wiosek ludzkich.

Ogólny opis 

Gołębiowate posiadają krępą, masywną budowę ciała, stosunkowo małą głowę, duże oczy, krótki, prosty dziób z widoczną, miękką woskówką i krótkie nogi. Upierzenie gęste i miękkie. 

Owocożer złotawy osiąga 19-21 cm długości ciała. Pióra samca koloru złotawego lub zielonozłotawego. Na pokrywach skrzydłowych, grzbiecie, karku pióra są wydłużone, wąskie i przypominające włosy swoją budową. Brzuch, kuper i dolne pokrywy ogonowe zwykle posiadają złotawe zabarwienie. Głowa zielona lub zielono-niebieska. Często od oczu(także wokół nich) po dziób występuje zielonkawe, jaśniejsze zabarwienie piór.

Samica mniej jaskrawo ubarwiona, zwykle koloru ciemnozielonego, bez włoso-podobnych piór. Brzuch często szarozielony, lotki koloru ciemnobrązowego, a dolne pokrywy ogonowe pomarańczowe lub żółtawe. Głowa jasnozielona, czasem bardziej lub mniej kontrastująca z resztą ciała. Osobniki młodociane podobne do samic.

Ogon obu płci krótki, wachlarzowaty. Dziób i nogi zielone lub niebieskozielone. Tęczówka biała.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Patrz wyżej(ogólny opis).

Populacja i zagrożenia

Nie jest uważany za gatunek zagrożony(najmniejszej troski). Brak szczegółowych danych na temat liczebności gatunku. Wydaje się występować dość licznie, szczególnie na wyspie Vitu Levu. Także ptak jest dość elastyczny jeżeli chodzi o zamieszkiwane siedliska. Nie są znane poważne zagrożenia dla przetrwania gatunku. Lokalnie może mu zagrażać niszczenie leśnych siedlisk.

Pożywienie 

Głównie owocożerny. Żywi się małymi owocami, zwłaszcza roślin z rodzaju Ficus(figowce) i Clidemia. Dietę urozmaica w drobne bezkręgowce.

Zachowanie

Ekologia gatunku słabo poznana. Ptak żeruję głównie w górnej części drzew(korona). Nie tworzy stad i przypuszczalnie preferuje samotny tryb życia. Zwykle nie wędruje, choć może pokonywać większe odległości np. w poszukiwaniu materiału do budowy gniazda. Wydają z siebie pstrykania, szczekania i gwizdy(odmiennie niż inne gołębie).

Rozród

Bardzo mało danych na temat rozrodu tego gatunku. Tworzy otwarte gniazda o luźnej strukturze z cienkich patyków i kawałków pnączy, dość nisko nad ziemią(ok. 3 metry) na gęstym krzewie lub wśród pnączy. Samica składa jedno jajo. U spokrewnionych gatunków zaobserwowano że jedynie samica opiekują się jajami i młodymi, co jest dość niezwykłe dla gołębiowatych.

Długość życia

Brak danych.

Naturalni wrogowie

Głownie ptaki drapieżne np. krogulec rdzawoszyi.

Podgatunki 

Nie wyróżnia się.

Znaczenie dla człowieka

Gatunek nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka.

Systematyka, ewolucja i pokrewieństwo

Do rodzaju Ptilinopus zaliczanych jest 54-58 gatunków gołębi zamieszkujących wyspy Oceanii i Australię. Większość wskazuje przystosowania do żywienia się owocami(skąd nazwa owocożery). Zamieszkują środowiska leśne, niektóre gatunki ograniczają się do lasów pierwotnych np. owocożer żółtooki(Ptilinopus arcanus), inne zaś wolą lasy wtórne i siedliska zurbanizowane np. owocożer guzodzioby(Ptilinopus insolitus) i owocożer żółtobrody(Ptilinopus melanospilus). Niektóre gatunki prowadzą skryty tryb życia, przez co ich ekologia jest bardzo słabo poznana(przykładem jest owocożer dwuwstęgowy Ptilinopus speciosus).

Większość gatunków jest notowanych jako mniejszego ryzyka na wyginięcie, kilka jako gatunki gatunki bliskie zagrożeniu lub narażone, dwa gatunki jako poważnie zagrożone(owocożer różowobrzuchy Ptilinopus huttoni i owocożer mariański Ptilinopus roseicapilla) i jeden jako krytycznie zagrożony(owocożer żółtooki Ptilinopus arcanus). Głównymi zagrożeniami dla przetrwania owocożerów są niszczenie środowiska, gatunki obce, polowania oraz wprowadzone ptasie choroby. Cztery gatunki z rodzaju Ptilinopus są uważane za wymarłe, jeden naukowo nieopisany gatunek wymarł w okresie prehistorycznym, jeden wymarły(owocożer czerwonowąsy Ptilinopus mercierii) w połowie XX wieku, natomiast dwa kolejne gatunki(Ptilinopus marshallianus i Ptilinopus byronensis ) są wątpliwe(uważane czasami za podgatunki).

Ptilinopus jest taksonem parafiletycznym do którego nie wlicza się powiązanych z nim rodzajów Alectroenas i Drepanoptila. Sam rodzaj Ptilinopus często umownie grupuje się na owocożery w zależności od rejonu występowania i podobieństwo morfologiczne. Niektóre także zalicza się do osobnych rodzajów Chrysoena(opisywany gatunek jest czasem do niego zaliczany) i Megaloprepia.

Rodzaj Ptilinopus należy do plemienia Ptilinopini do którego klasyfikuje się także rodzaje Alectroenas(koralczyki), Drepanoptila(strzępopiór), Ducula(muszkatele), Hemiphaga(garlica maoryska), Lopholaimus(siwiec), Cryptophaps(rotangowiec) i Gymnophaps(krasnooki).

Zapis kopalny gołębiowych nie jest dobrze reprezentowany. Za najwcześniejszą formę gołębiowych uznaje się rodzaj Gerandia zamieszkujący tereny dzisiejszej Francji we wczesnym miocenie(ok. 20 mln lat temu), choć obecne badania bardziej skłaniają się by uznać rodzaj za wczesne stepówki. Jednak wczesny gatunek gołębia odnaleziono także na terenie Nowe Zelandii, który również jest datowany na wczesny miocen(19-15 mln lat). Rupephaps taketake anatomicznie przypomina reprezentantów rodzajów Hemiphaga, Gymnophaps i Lopholaimus. Innym wczesnym gołębiem jest Arenicolumba prattae odnaleziony na terenie Florydy, a którego krewnych przypuszczalnie można szukać wśród rodzajów Columbina(gołąbeczki) i Scardafella(łuskowiaki). 

Bibliografia:

-https://www.hbw.com/species/golden-dove-chrysoena-luteovirens

-http://www.iucnredlist.org/details/22691577/0

-https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_fruit_dove
-https://en.wikipedia.org/wiki/Whistling_fruit_dove
-https://en.wikipedia.org/wiki/Columbidae
-http://fossilworks.org/bridge.pl?a=taxonInfo&taxon_no=333914

    

Owocożer szarogłowy - gołąb z bezludnej wyspy

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Gołębiowe
• Rodzina: Gołębiowate
• Gatunek: Owocożer szarogłowy(Ptilinopus insularis)

Występowanie

Zamieszkuje bezludną wyspę Henderson na południowo-środkowej części Oceanu Spokojnego, należąca do koloni Pitcairn. Jego siedlisko to lasy o gęsty poszycie, zwykle w głębi wyspy.

Ogólny opis

Owocożer mierzy przecięcie 20-25 cm długości ciała, przy wadze 95-105 gramów. Ciało ptaka jest ciemnooliwkowe z żółtozieloną częścią brzuszną. Czoło i korona gołębia są jasnoszkarłatne z wąską żółtawą granicą. Głowa, szyja, klatka piersiowa i górna część pleców są koloru srebrzystoszarego z odcieniem zieleni. Pióra na krawędziach skrzydeł są zwykle żółte, ogon żółtozielony, a nogi czerwone. Dziób jest żółty z czarną końcówką. Osobniki młodociane nie posiadają szkarłatnego koloru na głowie. 

Dymorfizm płciowy

Niezbadany. Przypuszczalnie brak wyraźnego.

Populacja i zagrożenia

Obecnie wyspa Henderson jest niezamieszkana, dlatego degradacja środowiska i polowania nie zagrażają owocożerowi szarogłowemu, jednak gatunek jest klasyfikowany jako narażony na wyginięcie. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku są gatunki obce. Szczur pacyficzny sprowadzony na wyspę przez Polinezyjczyk ok. 800 lat temu, zaburzył delikatny ekosystem wyspy, doprowadzając do wymarcia kilku endemicznych gatunków zwierząt. Obecnie rdzenna ludność wyspy Henderson wymarła, tak więc szczur pacyficzny nie możny się, aż tak zastraszającym tempie, jak na innych zamieszkałych przez ludzi wyspach. Populacja owocożera szarogłowego w 1987 roku szacowana była na 3420 ptaków. Wzrosła ona w 1992 roku do ok. 4000 ptaków. Populacja gołębia może mieć sezonowe wahania w miarę dostępności pożywienia, lecz uważa się ja za stabilną. Badacze sądzą iż wprowadzenie kolejnego gatunku obcego, zwłaszcza z rodzaju Rattus(np. szczura śniadego, bardziej ekspansywnego od pacyficznego) może mieć katastrofalne skutki. Także wprowadzenie innych gatunków obcych(jak inwazyjnych roślin, lub innych ptaków), lub chorób(typu malaria, ptasia ospa) może zaburzyć ekosystem wyspy i doprowadzić do wymarcia pozostałych endemicznych gatunków. Obecnie wyspa od 1988 roku została zakwalifikowana do Światowego Dziedzictwa UNESCO i w 2011 roku wprowadzono operacje zwalczania szczurów, która od 2013 roku jest monitorowana, aby ocenić jej skuteczność. Prowadzone są także akcję, aby wykluczyć inwazję gatunków obcych.

Pożywienie

Żywi się owocami, zwłaszcza tymi z duża ilością wody. Odnotowano iż zjada 19 gatunków różnych roślin, z dominacją gatunku Procris pedunculata. Ze względu na skromne zasoby wody słodkiej na wyspie, gołąb większość wody zdobywa z pożywienia.

Zachowanie  

Ekologia gatunku słabo poznana. Zaobserwowano przejawy terytorializmu u tego gatunku, gdyż często brani drzew na których ulokowane są zjadane owoce. Rzadko korzysta z wodopoju(na wyspie odnotowano jedynie jedno źródło słodkiej wody). Potrzebne zapotrzebowanie na wodę pobiera z pokarmu. Widywany zazwyczaj pojedynczo, lub w parach.

Rozród 

Biologia rozrodu słabo poznana. Odnotowano jedynie 2 gniazda tego gatunku z jednym jajkiem. Odkrycia dokonano w marcu, tak więc okres lęgowy przypada prawdopodobnie w styczniu. Przypuszczalnie rozmnażają się raz do roku.

Naturalni wrogowie 

Obecnie jedynym wrogiem tego gołębia jest szczur pacyficzny. Zjada on większość owoców na wyspie oraz pisklęta i jaja endemicznych ptaków.

Długość życia  

brak danych.

Znaczenie dla człowieka

Brak szczególnego znaczenia dla człowieka.

Ciekawostki

• Na wyspie Hendersona znaleźć można niegdyś 3 innych przedstawicieli rodziny gołębiowatych, min. wyspiarek Gallicolumba leonpascoi, muszkatela Ducula harrisoni i Bountyphaps obsoleta. Wymarły około roku 1050 naszej ery, kiedy pierwsi ludzie przybyli na wyspę. Przypuszczalnie 6 gatunków endemicznych ślimaków także wymarło w tym okresie.
• Na wyspie obecnie występują 3 inne gatunki endemicznych ptaków min. loreczka przepasana (Vini stepheni), trzciniak blady (Acrocephalus taiti) i nielotna kureczka smolista (Porzana atra). Większość owadów i ślimaków wyspy jet nieznana, choć 1/3 poznanych jest endemiczna dla wyspy. Na wyspie występuje także 51 gatunków roślin, z czego 10 jest endemiczna. Odnotowano także wystąpienie przedstawiciela rodziny scynkowatych Emoia cyanura i bliżej niezidentyfikowanego gatunku gekona. Na wyspie gniazduje żółw zielony(Chelonia mydas). Na wyspie nie występowały naturalnie ssaki, a jedynie szczur pacyficzny został przywleczony przez Polinezyjczyków.
• Na wyspie odnotowano 15 gatunków ptaków morskich z których przynajmniej 9 gniazduje na wyspie. Wyspa Hendersona jest jedynym miejscem gniazdowania petrela samotnego(Pterodroma atrata), odkąd w 1922 roku kolonia została zdziesiątkowana przez inwazję szczurów na wyspie Ducie. Oceannik białogardły(Nesofregetta fuliginosa), muszkatela płaskodzioba(Ducula galeata), muszkatela niebieskawa(Ducula zorze) i muszkatela brodawkowata (Ducula pacifica) obecnie uważane są za wymarłe na wyspie, a dawniej lęgowy burzyk brunatny(Puffinus nativitatis) i głuptak czerwononogi (Sula sula), obecnie jedynie odwiedzają wyspę przelotnie.
• Na wsypie od ok. roku 1000 naszej ery występowała ludność polinezyjska, która z niewyjaśnionych przyczyn wymarła między wiekiem XII i XV. Możliwe iż wymarła z głody, gdyż na wyspie gleby nie nadają się pod uprawę.
• Został opisany w 1908 roku przez australijczyka Alfred'a John'a North'a.
• Rodzaj Ptilinopus liczy ok. 53 gatunki gołębi min. owocożera mariańskiego (Ptilinopus roseicapilla), owocożera białolicego(Ptilinopus pulchellus) i owocożera atolowego(Ptilinopus purpuratus).    

Bibliografia:

- https://en.wikipedia.org/wiki/Henderson_fruit_dove

-http://www.hbw.com/species/henderson-fruit-dove-ptilinopus-insularis

-http://www.arkive.org/henderson-fruit-dove/ptilinopus-insularis/

Gołąb wędrowny-najliczniejszy wymarły ptak

• Królestwo: Zwierzęta
• Podtyp: Kręgowce
• Gromada: Ptaki
• Rząd: Gołębiowe
• Rodzina: Gołębiowate
• Gatunek: Gołąb wędrowny(Ectopistes migratorius)

Występowanie

Zamieszkiwał Amerykę Północną. Latem przebywał od Gór Skalistych na wschodzie, po centralną Kanadę do północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych. Zimą przenosił się na południe od Stanów Zjednoczonych, czasami aż do Meksyku i Kuby.

Ogólny opis

Gołąb wędrowny swym rozmiarem przypominał gołębia skalnego, długość jego ciała wahała się w granicach 40 cm, przy wadze około 400 g. Posiadał długi ogon, długości ok. 20 cm. Głowa, grzbiet i kuper ptaka były koloru szaroniebieskiego, pierś za to koloru czerwonego.

Dymorfizm płciowy

Samce były nieco większe od samic, a ponadto posiadały czarne smugi na plecach i skrzydłach oraz różowawe zabarwienie na bokach szyi. Upierzenie samca mieniło się także w świetle na różne kolory. Samica oraz niedojrzałe ptaki posiadały ciemnobrązowe upierzenie na plecach oraz nie posiadały aż tak intensywnego koloru różowego na bokach szyi jak samce.

Pożywienie

Dieta gołębia wędrownego składała się głównie z orzeszków bukowych, żołędzi, kasztanów, nasion i jagód. W okresie letnim uzupełniał swoją dietę w małe bezkręgowce. Był uważany za szkodnika z powodu tego iż żywił się uprawami.

Zachowanie

Gołąb wędrowny był wyjątkowo społecznym ptakiem. Stada gołębi wędrownych liczyły od kilku tysięcy po 2 miliardy osobników, tworząc tym samym największe skupiska ptaków na Ziemi. Gołębie wędrowne migrowały na południe od Stanów Zjednoczonych w marcu i kwietniu. Stada migrujących gołębi tworzyły wielkie chmury zasłaniające niebo, a osiadające ptaki łamały gałęzie drzew i niszczyły roślinność swoimi odchodami.

Rozród

Ptaki te rozmnażały się w dużych koloniach, liczących nawet 120 milionów ptaków od marca do września, lecz głównie w okresie od  kwietnia do maja. Samce odprawiały godowy taniec przed samicami, nadymając swoją pierś i rozkładając ogon i skrzydła szurając nimi przy ziemi. Samce często nie odstępowały samic na krok. Jeśli samiec został zaakceptowany to jako para zostawali do końca życia. Pary budowały luźne gniazda na drzewach, nawet po 100 par na jednym drzewie. W gnieździe było składane jedynie jedno białe jajko i inkubowane przez 12-14 dni. Oboje rodzice opiekowali się jajkiem i wyklutym pisklęciem. Po 14 dniach młody gołąb opuszczał gniazdo i zwykle był tak troskliwie karmiony, że swoją masą przeważał dorosłego gołębia. Gołąb w tym czasie mógł już sam zadbać o siebie.

Naturalni wrogowie

Głównie ptaki drapieżne np. jastrząb, a także lisy, łasice, wilki, pumy, kojoty itp.

Długość życia

Martha, ostatni gołąb wędrowny w niewoli przeżyła 29 lat. Długość życia gołębi w stanie dzikim nie jest znana.

Przyczyny wymarcia

Główną przyczyną wymarcia gołębi wędrownych to masowe polowania i tępienia oraz utrata siedliska. Rodowici Amerykanie sporadycznie polowali na te gołębie, lecz w XIX wieku myśliwi masowo zakładali siatki na gołębie, strzelano do nich, używano jako ruchome cele do strzelania, a nawet jako nawóz dla rolników. Gołębie wędrowne zabijano tysiącami. W 1805 r para gołębi kosztowała jedynie 2 centy, a w XVIII i XIX wiecznej Ameryce mięsem gołębi wędrownych karmiono niewolników i choć w 1850 r populacja gołębia drastycznie spadła to polowania nie ustały. W 1878 r zanotowano ostanie wielkie gniazdowanie gołębia wędrownego, lecz gołębie szybko zostały doszczętnie wybite w liczbie miliona osobników. Poważnym zagrożeniem dla gołębia była też utrata siedliska. Tereny lęgowe gołębi zostały usunięte z drzew, choć naukowcy sądzą że gołębie i tak posiadały duże połacie lasów do gniazdowania. Nie wszyscy ludzie sądzili iż gołębie trzeba zabijać, niektóre instytucje postanowiły objąć ochroną gołębie wędrowne  lecz zazwyczaj nie odnosiło to skutków lub prawo było naginane. Ostatniego dzikiego osobnika tego gatunku zaobserwowano w 1900 r, lecz gołąb został zastrzelony przez chłopca z Ohio w USA. Naukowcy sądzą iż na wolności mogła pozostać jeszcze niewielka populacja gołębia wędrownego, lecz ptak ten mógł się pomyślnie rozmnażać jedynie w dużych stadach i z tego samego powodu ptaki te nie chciały rozmnażać się w niewoli. Ostatnie próby rozmnażania gołębi wędrownych w ogrodach zoologicznych nie powiodły się, kiedy to podjęto próbę rozmnażania gołębi wraz z gołębiami skalnymi jako rodzicami zastępczymi. Prawdopodobnie ostatnia gołębica przy życiu Martha była trzymana w The Cincinnati Zoo. Zdechła ona 1 września 1914 r w wieku 29 lat, i tą datę przyjęto jako datę wygaśnięcia gatunku.

Ciekawostki   

• Gołąb wędrowny był najliczniejszym ptakiem na Ziemi. Jego populacja liczyła ok. 5 miliardów osobników.
• Po zastrzeleniu ostatniego dzikiego gołębia na wolności w 1900 r, oferowano bardzo wysokie nagrody za żywego osobnika.
• Istniały doniesienia z Arkansas i Luizjany o zaobserwowaniu tego gołębia w stadzie 10-20 osobników, aż do roku 1930, lecz te doniesienie nie zostało potwierdzone.
• Ciało Marthy zostało zamrożone i wysłane do Smithsonian Institution, gdzie aktualnie znajduje się w muzealnym archiwum.
• Po wyginięciu gołębia wędrownego za wymarłe uważano pasożytnicze wszy żyjące na ciele gołębia wędrownego Columbicola extinctus i Campanulotes defectus, lecz w 2000 roku Columbicola extinctus zostało znaleziona na ciele gołębia pręgosternego (Patagioenas fasciata), a Campanulotes defectus uznano za błąd w identyfikacji innego gatunku Campanulotes flavus.
• W 1878 roku codziennie przez prawie 5 miesięcy ginęło ok. 50 000 gołębi.
• W przyszłości istnieje możliwość sklonowania gołębia wędrownego z fragmentów DNA z zachowanych okazów.
• Gołąb wędrowny był jedynym przedstawicielem rodzaju Ectopistes.

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Go%C5%82%C4%85b_w%C4%99drowny

-https://en.wikipedia.org/wiki/Passenger_pigeon

-http://www.si.edu/encyclopedia_si/nmnh/passpig.htm

-http://www.audubon.org/magazine/may-june-2014/why-passenger-pigeon-went-extinct

-http://www.wbu.com/chipperwoods/photos/passpigeon.htm

-http://www.iucnredlist.org/details/22690733/0