Grusza dzika - dzikość gruszki

inne nazwy: grusza polna

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Grusza dzika(Pyrus pyraster)

Występowanie

Pierwotny zasięg gruszy polnej rozciągał się przypuszczalnie od Afryki północno-zachodniej, przez Europe poza północnymi rejonami, aż po Kaukaz Południowy. Obecnie jej zasięg jest o wiele większy i obejmuje wiele rejonów klimatu umiarkowanego na całym świecie(poza rejonami północnymi). Preferuje stanowiska dobrze nasłonecznione min. tereny zakrzewione i otwarte lasy liściaste. Rosną w dość dużym rozproszeniu.

Ogólny opis

Grusza dzika jest średniej wielkości drzewem liściastym, osiągającym 15-20 metrów wysokości. Posiada gruby, pojedynczy oraz często pochylony lub wykrzywiony pień, gęstą i rozkrzewioną koronę oraz grube i krótkie konary. Długie, zawieszające gałęzie są często pokryte gęsto krótkopędami, które w przeciwieństwie do gruszy uprawnej są pokryte cierniami. Kora brunatnoszara, podłużnie bruzdowana i jaśniejsza w dolnych partiach. W górnej części kora niemal czarna. Liście pojedyncze, blaszkowate, jajowato-eliptyczne lub zaokrąglone o długości 3-8 cm. Liść zwykle zagięty do góry wzdłuż środkowego nerwu, drobno piłowany, ciemnozielony(od spodu jaśniejszy) i początkowo owłosiony z wiekiem łysieje.

Rozmnażanie

Grusza dzika kwitnie w okolicach kwietnia. Obupłciowe kwiaty kształtują się wraz z pączkującymi liśćmi, rosnąc na krótkopędach w kilkukwiatowych baldachogronach. Pojedynczy kwiat posiada 2-4 cm średnicy, wolnopłatkowy i pięciokrotny okwiat, oraz czysto białe płatki. Pylniki różowoczerwone. Owocolistki nie zrośnięte u podstawy. Kwiaty owadopylne. Owoc pojawia się w okolicach września i października. Jajowaty owoc pozorny z klinowatą podstawą zwany jest gruszką. Owoc mierzy przeciętnie 2-3 cm długości, posiada brązowożółty kolor i twardy miąższ. Nasiona są płaskie, ciemnobrązowe, przypominające krople wody i w miąższu otoczone miękką skórką. W sprzyjających warunkach kiełkują już w następnym roku.

Zagrożenia

Nie jest gatunkiem zagrożonym i nie podlega klasyfikacji w stopniach zagrożenia. Mimo to jest gatunkiem coraz rzadziej spotykanym, lecz nadal licznym w niektórych rejonach. Z niektórych rejonów wypierana przez dziką gruszę pospolitą(Pyrus communis). 

Długość życia

Drzewo krótkowieczne. Żyje ok. 150-300 lat.

Znaczenie dla człowieka

Nie posiada szczególnego znaczenia dla człowieka. Jej owoce są twarde, kwaśne i cierpkie, wymagające leżakowania przed spożyciem. Czasem używane do sporządzania konfitur. Drewno gruszy polnej jest bardziej cenione. Jest ono twarde i łatwe w obróbce, a także wydziela przyjemne aromaty podczas palenia, dlatego używane przy wędzeniu mięsa i produkcji tytoniu.

Warunki uprawy

Drzewo bardzo rzadko spotykane w uprawie. Może tworzyć formację żywopłotowe, lecz ze względu na odrosty korzeniowe rzadko używana w tym celu. Wymaga stanowiska nasłonecznionego, ciepłego o żyznej glebie.

Ciekawostki

• Gruszy dzikiej(Pyrus pyraster) nie należy mylić z gruszą dziką, zwaną płonką(Pyrus communis subsp. pyraster), która jest dzikim podgatunkiem gruszy pospolitej(Pyrus communis). 
• Grusze i jabłonie do bardzo podobne filogenetycznie do siebie. Do tego stopnia iż dawniej grusze i jabłonie były wspólnie zaliczane do rodzaju Pyrus.
• Wszystkie gatunki grusz, poza 2 południowoazjatyckimi gatunkami, zrzucają liście na zimę.
• Owoce gruszy mają zwykle jajowaty kształt. Jedynym wyjątkiem jest grusza chińska, zwana nashi(Pyrus pyrifolia), której owoce są kuliste.. W smaku są chrupiące i ziarniste, dlatego często nazywane gruszkami piaskowymi.
• Rodzaj Pyrus liczy 30-60 gatunków grusz min. gruszę syryjską(Pyrus syriaca), gruszę szałwiolistną(Pyrus salvifolia) i gruszę śnieżną(Pyrus nivalis).

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Grusza

-https://en.wikipedia.org/wiki/Pyrus_pyraster

-http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Pyrus_pyraster.htm

-http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/grusza/grusza.php

Róża francuska - jedna z najstarszych róż ogordowych

inne nazwy: róża galijska*, róża prowansalska* 

• Królestwo: Rośliny 
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe 
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Róża francuska(Rosa gallica)

Występowanie

Pierwotnie zasiedlała południową, wschodnią i centralną Europe, wraz z Turcją, aż po Kaukaz. Obecnie wraz z rozpowszechnianiem się jej popularności, obecna na niektórych kontynentach jako antropofit zadomowiony, zaś w niektórych naturalnych siedliskach wymarła. Lubi rosnąć na terenach suchych, głównie miedzach i zaroślach. Spotykana także na przydrożach.

Ogólny opis

Róża francuska jest niskim i rozkrzewiającym się krzewem osiągającym przeciętnie nieco ponad 1 metr wysokości. Pędy są cienkie, bezwłose z dwoma rodzajami kolców(hakowatymi i szczeciniastymi). Liście są pierzasto-złożone, 5-7 listkowe. Listki są jajowato-owalne z ząbkowanym gruczołkowato brzegiem. Liść ciemnozielony, z jaśniejszym spodem i delikatnym owłosieniem w okolicy nerwów. Kłącza krótkie, grube i czołgające się.

Rozmnażanie

Kwitnie zwykle od czerwca do października. Kwiat jest duży, pięciolistkowy, pojedynczy o silnym zapachu i jasnoróżowym zabarwieniu. Kielich pierzasto-działkowy, odgięty w dół i szybko opadający po przekwitnięciu. Owoc typu niełupkowego, powstający z rozrośniętego dna kwiatowego, zwykle czerwony i kulistopodłużny. Owoce są zjadane zwykle przez ptaki, a nasiona wydalane wraz z odchodami. Rozmnażają się także przez kłącza.

Zagrożenia

W stanie dzikim jest gatunkiem rzadkim. Obecnie dzikie populacje są spotykane coraz rzadziej, a z niektórych rejonów naturalnego występowania przypuszczalnie zanikł. Jednakże jest gatunkiem zadomowionym na niektórych obcych obszarach i stanowi zagrożenie dla rodzimej flory. Nie podlaga klasyfikacji w stopniach zagrożenia. W Polsce objęta ochroną gatunkową. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest niszczenie naturalnych siedlisk oraz niekontrolowana sukcesja leśna. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski, umieszczona w kategorii narażony na wyginięcie.

Długość życia

Roślina wieloletnia.

Znaczenie dla człowieka

Róża francuska była uprawiana już za czasów antycznych. W starożytnym Rzymie była obecna niemal w całym Imperium i identyfikowana jako Róża z Miletu. Obecnie jest średnio popularną rośliną ozdobną. Swoje zastosowanie miała również w lecznictwie. Owoce róży posiadają duże ilości witaminy C, olejków eterycznych, kwasów organicznych, cukrów i pektyny. Często także stosowana do produkcji przetworów i win. Działa głównie wzmacniające, lecz także żółciopędnie i moczopędnie. Chronią przed szkorbutem. Kwiaty cięte odmian ozdobnych, stosowane w florystyce.

Warunki uprawy 

Roślina łatwa i bezproblemowa w uprawie. Tolerują różne rodzaje gleby, szczególności te o niskim zasoleniu. Rosną dobrze w pełnym słońcu i półcieniu. Odporna na wiele chorób, w szczególności liści. Mrozoodporna, lecz w surowe i bezśnieżne zimy może przymarzać. Dobrze znosi susze.

Ciekawostki

• Jej wizerunek widnieje na freskach znalezionych w Pompejach.
• Opisana po raz pierwszy przez Rembertusa Dodonaeusa około roku 1550 pod nazwą Rosa sativa. Pod nazwą Rosa rubra opisana przez John'a Gerard'a w roku 1596, a następnie pod nazwą Rosa Milesia rubra flore pleno opisana przez Basiliusa Beslera. Ostatecznie pod obecna nazwą opisał ją Linneusz w 1753 roku.
• Tworzy mieszańce międzygatunkowe min. z różą drobnokwiatową(Rosa micrantha), różą dziką(Rosa canina), różą Jundziłła(Rosa jundzillii), różą kutnerowatą(Rosa tomentosa), różą polną(Rosa agrestis), różą rdzawą(Rosa rubiginosa), różą siną(Rosa dumalis) i różą Sherarda(Rosa sherardii). Z hybryd tych gatunków powstały min. róża damasceńska(Rosa ×damascena) i róża stulistna(Rosa ×centifolia).
• Istnieją liczne odmiany róży francuskiej min. "Belle de Crecy", 'Cardinal de Richelieu' i 'Officinalis'. Te oraz parę innych odmian i hybryd zyskało udzielone przez Royal Horticultural Society 's miano Award of Garden Merit, czyli znak wyższej jakości roślin. 
• Rodzaj Rosa liczy ponad 100 gatunków róż, do których należą min. róża pomarszczona(Rosa rugosa), róża wielokwiatowa(Rosa multiflora) i róża jabłkowa(Rosa villosa).

Bibliografia:
-http://rosarium.com.pl/produkt/rosa-gallica-officinalis
-https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3%C5%BCa_francuska
-https://en.wikipedia.org/wiki/Rosa_gallica
-http://www.roses.webhost.pl/2008/06/rosa-gallica-officinalis/
-http://rozaria.pl/roze-historyczne-versicolor                                                              

Jarząb szwedzki-relikt krajów skandynawskich

• Królestwo: Rośliny
• Podkrólestwo: Rośliny naczyniowe
• Klasa: Okrytonasienne
• Rząd: Różowce
• Rodzina: Różowate
• Gatunek: Jarząb szwedzki(Sorbus intermedia)

Ogólny opis:

-Występowanie

Występuje w lasach liściastych krajów skandynawskich, głównie w południowej Szwecji, ale i w Danii, Finlandii, w krajach nadbałtyckich i północnej Polsce.

-Opis gatunku

Niewielkie drzewo(ok.12 m) o kulistej, zwartej koronie. Średnica pnia waha się w granicach 50 cm. Szarozielone liście są eliptyczne i pierzasto klapowane. Jesieniom przebarwiają się na żółtawy kolor.  Lubi stanowiska bardzo dobrze oświetlone o glebie luźnej i przepuszczalnej.

-Rozmnażanie
Jarząb szwedzki kwitnie od maja do czerwca. Kwiaty jarzęba są bardzo małe, białe, owłosione i zebrane w baldachogrono. Po zapyleniu kwiatów przez owady, przekształcają się w owoce. Małe, czerwone owoce, są zebrane podobnie jak liście w baldachogrono. Owoce dojrzewają we wrześniu i październiku, dlatego zimą często widać na tych drzewach czerwone owoce. Nasiona są rozsiewane głównie przez ptaki.

-Zagrożenia
Jarząb szwedzki, biorąc pod uwagę cały obszar występowania, nie jest zagrożony, aczkolwiek w niektórych krajach znany jest tylko z kilku naturalnych stanowisk. W Polsce jarząb szwedzki jest poważnie zagrożony wyginięciem i objęty ścisłą ochroną gatunkową z powodu jego naturalnego wystąpienia jedynie w kilku miejscach na Pomorzu. Jednak spotykany jest coraz częściej na obszarach całej Polski z powodu jego popularności jako drzewo ozdobne i rozsiewania się ich nasion na dzikich terenach

-Długość życia
100-200 lat.

-Znaczenie dla człowieka
Jarząb szwedzki jest popularnym drzewem ozdobnym i alejowym, często sadzonym w przydomowych ogórkach, parkach i przy uliczkach. Z owoców jarzęba szwedzkiego można przygotowywać konfitury, a także dodawać do niektórych dań. Jego drewno niekiedy wykorzystywane jest w stolarstwie.

-Warunki uprawy
Jest gatunkiem bardzo łatwym w hodowli. Nie ma szczególnych wymagań co do gleby, lecz lubi rosnąć w glebie przepuszczalnej i luźnej. Lubi miejsca dobrze nasłonecznione. Jest odporny na zanieczyszczenie środowiska, dlatego nadaje się do uprawy w środowisku miejskim.

-Ciekawostki

• jarząb szwedzki jest naturalnym mieszańcem jarzęba pospolitego(Sorbus aucuparia), mącznego(Sorbus aria) i prawdopodobnie brekinii(Sorbus torminalis), który powstał w okresie polodowcowym.
• jarząb szwedzki może przyjmować formę krzewiastą.
• najstarszy jarząb szwedzki w Polsce rośnie w Salinie, ma on ponad 220 lat.
• owoce jarzębu szwedzkiego(tak jak jarzębu pospolitego) są nazywane jarzębiną.
• jest spokrewniony z ponad 100 gatunkami jarzębów.

Jarząb szwedzki w mojej kolekcji. 

Bibliografia:

-https://pl.wikipedia.org/wiki/Jarz%C4%85b_szwedzki

-https://en.wikipedia.org/wiki/Sorbus_%C3%97_intermedia

-http://drzewa.nk4.netmark.pl/atlas/jarzab/jarzab_pospolity/jarzab_pospolity.php